Ορεινά μονοπάτια στην Ελλάδα: Το hiking εξαπλώνεται ραγδαία

Από τα καλ­ντε­ρί­μια του Ζαγο­ρίου ως τις δια­δρο­μές της Άνδρου, τα ελλη­νικά βουνά απο­κτούν ξανά ζωή.

Η εικόνα ενός περι­πα­τητή με σακίδιο και μπα­στού­νια να ανε­βαί­νει αργά ένα ορεινό μονο­πάτι, μέχρι πριν λίγα χρόνια, ήταν σχεδόν εξωτική για την ελλη­νική ύπαιθρο. Οι βου­νί­σιοι δρόμοι έμοια­ζαν να ανήκουν στους κυνη­γούς, στους βοσκούς και στους λίγους παλιούς ορει­βά­τες των συλ­λό­γων, που ιδρύ­θη­καν στα μέσα του 20ού αιώνα. Σήμερα, όμως, η εικόνα αυτή αλλάζει με ταχύ­τητα που θα ζήλευαν πολλές άλλες μορφές υπαί­θριας δρα­στη­ριό­τη­τας. Το hiking, ή πιο απλά η πεζο­πο­ρία στα ορεινά μονο­πά­τια, είναι πια η νέα πρόταση φυσικής άσκησης, κι ένας δια­φο­ρε­τι­κός τρόπος του­ρι­σμού.

Πεζο­πο­ρία στο όρος Αίνος της Κεφα­λο­νιάς, το μονα­δικό Εθνικό Πάρκο που βρί­σκε­ται σε ελλη­νικό νησί.

Η Ελλάδα δια­θέ­τει ένα απί­στευτα πλούσιο δίκτυο μονο­πα­τιών. Οι επί­ση­μες κατα­γρα­φές κάνουν λόγο για περισ­σό­τερα από 15.000 χιλιό­με­τρα σημα­το­δο­τη­μέ­νων δια­δρο­μών, από τα νησιά μέχρι την Πίνδο. Τα μη σημα­το­δο­τη­μένα μονο­πά­τια που χρη­σι­μο­ποιού­νται από περι­πα­τη­τές, φυσιο­λά­τρες ή ντό­πιους υπο­λο­γί­ζο­νται σε πάνω από 30.000 χιλιό­με­τρα. Ο ΕΟΤ και η Ελλη­νική Ομο­σπον­δία Ορειβασίας-Αναρρίχησης έχουν ξεκι­νή­σει τα τελευ­ταία χρόνια προ­σπά­θειες χαρ­το­γρά­φη­σης, πιστο­ποί­η­σης και ανά­δει­ξης των παλαιών μονο­πα­τιών, με στόχο την ένταξή τους σε του­ρι­στικά προ­γράμ­ματα και την προ­σέλ­κυση ενός κοινού που δεν ελκύ­ε­ται μόνο από τις παρα­λίες, αλλά και από τις κορυφές.

 Πώς αντι­με­τω­πί­ζο­νται πια τα βουνά

Περιο­χές που κάποτε θεω­ρού­νταν «άγονες» ή μόνο για τους ντό­πιους, όπως τα Ζαγο­ρο­χώ­ρια, ο Ταΰ­γε­τος ή ο Όλυμπος, έχουν απο­κτή­σει δίκτυα δια­δρο­μών με σήμανση, ψηφια­κούς χάρτες και ξενώνες προ­σαρ­μο­σμέ­νους στις ανάγκες των πεζο­πό­ρων. Το 2022, το δίκτυο “Andros Routes” ανα­κη­ρύ­χθηκε το πρώτο στην Ελλάδα που απέ­κτησε την ευρω­παϊκή πιστο­ποί­ηση “Leading Quality Trails – Best of Europe”. Στην ίδια πορεία κινού­νται και τα μονο­πά­τια της Νάξου, της Κέας και της Σίφνου, δεί­χνο­ντας ότι ο πεζο­πο­ρι­κός του­ρι­σμός δεν περιο­ρί­ζε­ται στα βουνά, αλλά αγγίζει πια και τα νησιά.

Ο περι­πα­τη­τι­κός του­ρι­σμός απο­φέ­ρει περισ­σό­τερα από 200 εκατ. ευρώ ετησίως. Περιο­χές, όπως οι Μηλιές Πηλίου, επεν­δύ­ουν στη χαρ­το­γρά­φηση και συντή­ρηση μονο­πα­τιών.

Η τάση αυτή δεν είναι μόνο του­ρι­στική. Η παν­δη­μία επι­τά­χυνε μια βαθύ­τερη αλλαγή: οι άνθρω­ποι βγήκαν περισ­σό­τερο στη φύση, και το περ­πά­τημα έγινε η πιο προ­σβά­σιμη μορφή γυμνα­στι­κής. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της αγοράς, οι πωλή­σεις ειδών outdoor εξο­πλι­σμού στην Ελλάδα αυξή­θη­καν κατά 40% την τριετία 2020–2023, με τις μεγα­λύ­τε­ρες άνοδοι να κατα­γρά­φο­νται σε παπού­τσια πεζο­πο­ρίας, σακίδια και trekking poles. Τα μεγάλα κατα­στή­ματα αθλη­τι­κών ειδών δια­θέ­τουν πια ειδικά τμήματα για hiking, ενώ πολλές μικρές επι­χει­ρή­σεις σε ορεινές περιο­χές ενοι­κιά­ζουν εξο­πλι­σμό ή οργα­νώ­νουν ημε­ρή­σιες πεζο­πο­ρίες.

Η νέα κουλ­τούρα του hiking έχει και ένα κοι­νω­νικό πρόσημο. Οργα­νω­μέ­νες ομάδες, που ξεκί­νη­σαν ως πρω­το­βου­λίες φίλων στο Facebook, αριθ­μούν σήμερα εκα­το­ντά­δες μέλη και οργα­νώ­νουν κάθε Σαβ­βα­το­κύ­ριακο δια­δρο­μές σε βουνά της Αττικής, της Εύβοιας ή της Πελο­πον­νή­σου.

Η σήμανση των μονο­πα­τιών στα βουνά της Άνδρου είναι εξαι­ρε­τικά οργα­νω­μένη και οφεί­λε­ται κυρίως στις προ­σπά­θειες του δικτύου Andros Routes.

Η οικο­νο­μική διά­σταση

Ο περι­πα­τη­τι­κός του­ρι­σμός απο­φέ­ρει, σύμφωνα με εκτι­μή­σεις του ΣΕΤΕ, περισ­σό­τερα από 200 εκατ. ευρώ ετησίως στην ελλη­νική οικο­νο­μία, κυρίως σε μικρές επι­χει­ρή­σεις φιλο­ξε­νίας, εστί­α­σης και τοπικής παρα­γω­γής. Το προφίλ του πεζο­πό­ρου είναι δια­φο­ρε­τικό από εκείνο του τυπικού του­ρί­στα: μένει περισ­σό­τε­ρες ημέρες, ξοδεύει περισ­σό­τερο σε τοπικά προ­ϊ­ό­ντα και ταξι­δεύει συχνά εκτός υψηλής σεζόν. Αυτό εξηγεί γιατί όλο και περισ­σό­τε­ρες περιο­χές, όπως η Καρυ­στία ή το Πήλιο, επεν­δύ­ουν στη χαρ­το­γρά­φηση και συντή­ρηση μονο­πα­τιών.

Παράλ­ληλα, έχει αρχίσει να ανα­πτύσ­σε­ται ένα δίκτυο εθε­λο­ντών και συλ­λό­γων που φρο­ντί­ζουν τα μονο­πά­τια, καθα­ρί­ζουν, σημα­το­δο­τούν και αναρ­τούν ηλε­κτρο­νι­κούς οδηγούς. Το πρό­γραμμα “Paths of Greece”, που ξεκί­νησε από μια μικρή ομάδα το 2010, έχει πια εξε­λι­χθεί σε πλατ­φόρμα που συνερ­γά­ζε­ται με δήμους, περι­φέ­ρειες και ιδιώτες, ανα­λαμ­βά­νο­ντας την ανα­βί­ωση μονο­πα­τιών σε όλη τη χώρα. Η δράση τους έχει ήδη καλύψει πάνω από 3.000 χιλιό­με­τρα δια­δρο­μών.

Η σχέση των Ελλήνων με το βουνό

Παρά το ότι η χώρα δια­θέ­τει το 77% της έκτασής της σε ορεινό ή ημιο­ρεινό έδαφος, για δεκα­ε­τίες τα βουνά αντι­με­τω­πί­ζο­νταν ως εμπόδιο και όχι ως πηγή πλούτου. Οι νεό­τε­ρες γενιές, ωστόσο, βλέπουν την ανάβαση στο βουνό όχι μόνο ως φυσική δρα­στη­ριό­τητα, αλλά και ως επι­στροφή σε έναν πιο αργό, ανθρώ­πινο ρυθμό. Οι μικρές απο­στά­σεις, η ανάγκη για απο­σύν­δεση από την οθόνη, η αίσθηση αυτο­νο­μίας που προ­σφέ­ρει μια πεζο­πο­ρική δια­δρομή, έχουν κάνει το hiking μια μορφή καθη­με­ρι­νής ψυχο­θε­ρα­πείας.

Ορος Οξυά Φθιώ­τι­δας. Η πεζο­πο­ρία στα ορεινά μονο­πά­τια, είναι πια η νέα πρόταση φυσικής άσκησης. Photo: Eurokinissi

Η κουλ­τούρα του hiking εξα­πλώ­νε­ται γιατί απαντά σε μια ανάγκη που γίνεται όλο και πιο έντονη. Ανάγκη για σωμα­τική δρα­στη­ριό­τητα χωρίς πίεση, για επαφή με το περι­βάλ­λον χωρίς υπερ­βο­λές, για ταξίδια που δεν μετριού­νται σε χιλιό­με­τρα. Καθώς τα ελλη­νικά βουνά, από τον Όλυμπο ως τον Σμόλικα, απο­κτούν επι­τέ­λους τη θέση που τους αξίζει στον του­ρι­στικό χάρτη, το περ­πά­τημα στα μονο­πά­τια τους μετα­τρέ­πε­ται σε τρόπο ζωής.

Η του­ρι­στική αξιο­ποί­ηση των μονο­πα­τιών αρχίζει να αποκτά και θεσμική υπο­στή­ριξη. Το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού ενέταξε το 2023 για πρώτη φορά ειδικό κονδύλι για «του­ρι­σμό φύσης» στο ανα­πτυ­ξιακό του πρό­γραμμα, με στόχο την πιστο­ποί­ηση δια­δρο­μών και τη δημιουρ­γία ψηφια­κής πύλης για τους περι­πα­τη­τές. Παράλ­ληλα, αρκετοί δήμοι συν­δέ­ουν τα μονο­πά­τια τους με πολι­τι­στι­κές στάσεις (αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, μονα­στή­ρια, παλιά γεφύρια). Η δια­δρομή πια από απλή άσκηση μετα­τρέ­πε­ται σε εμπει­ρία, από τα καλ­ντε­ρί­μια του Ζαγο­ρίου μέχρι τα μονο­πά­τια της Κρήτης που περνούν από μιτάτα και βυζα­ντινά εκκλη­σά­κια.

Πηγή: newmoney.gr