Ορεινά μονοπάτια στην Ελλάδα: Το hiking εξαπλώνεται ραγδαία

Από τα καλ­ντε­ρί­μια του Ζα­γο­ρί­ου ως τις δια­δρο­μές της Άν­δρου, τα ελ­λη­νι­κά βουνά απο­κτούν ξανά ζωή.

Η ει­κό­να ενός πε­ρι­πα­τη­τή με σα­κί­διο και μπα­στού­νια να ανε­βαί­νει αργά ένα ορει­νό μο­νο­πά­τι, μέχρι πριν λίγα χρό­νια, ήταν σχε­δόν εξω­τι­κή για την ελ­λη­νι­κή ύπαι­θρο. Οι βου­νί­σιοι δρό­μοι έμοια­ζαν να ανή­κουν στους κυ­νη­γούς, στους βο­σκούς και στους λί­γους πα­λιούς ορει­βά­τες των συλ­λό­γων, που ιδρύ­θη­καν στα μέσα του 20ού αιώνα. Σή­με­ρα, όμως, η ει­κό­να αυτή αλ­λά­ζει με τα­χύ­τη­τα που θα ζή­λευαν πολ­λές άλλες μορ­φές υπαί­θριας δρα­στη­ριό­τη­τας. Το hiking, ή πιο απλά η πε­ζο­πο­ρία στα ορει­νά μο­νο­πά­τια, είναι πια η νέα πρό­τα­ση φυ­σι­κής άσκη­σης, κι ένας δια­φο­ρε­τι­κός τρό­πος του­ρι­σμού.

Πε­ζο­πο­ρία στο όρος Αίνος της Κε­φα­λο­νιάς, το μο­να­δι­κό Εθνι­κό Πάρκο που βρί­σκε­ται σε ελ­λη­νι­κό νησί.

Η Ελ­λά­δα δια­θέ­τει ένα απί­στευ­τα πλού­σιο δί­κτυο μο­νο­πα­τιών. Οι επί­ση­μες κα­τα­γρα­φές κά­νουν λόγο για πε­ρισ­σό­τε­ρα από 15.000 χι­λιό­με­τρα ση­μα­το­δο­τη­μέ­νων δια­δρο­μών, από τα νησιά μέχρι την Πίνδο. Τα μη ση­μα­το­δο­τη­μέ­να μο­νο­πά­τια που χρη­σι­μο­ποιού­νται από πε­ρι­πα­τη­τές, φυ­σιο­λά­τρες ή ντό­πιους υπο­λο­γί­ζο­νται σε πάνω από 30.000 χι­λιό­με­τρα. Ο ΕΟΤ και η Ελ­λη­νι­κή Ομο­σπον­δία Ορει­βα­σί­ας-Αναρ­ρί­χη­σης έχουν ξε­κι­νή­σει τα τε­λευ­ταία χρό­νια προ­σπά­θειες χαρ­το­γρά­φη­σης, πι­στο­ποί­η­σης και ανά­δει­ξης των πα­λαιών μο­νο­πα­τιών, με στόχο την έντα­ξή τους σε του­ρι­στι­κά προ­γράμ­μα­τα και την προ­σέλ­κυ­ση ενός κοι­νού που δεν ελ­κύ­ε­ται μόνο από τις πα­ρα­λί­ες, αλλά και από τις κο­ρυ­φές.

 Πώς αντι­με­τω­πί­ζο­νται πια τα βουνά

Πε­ριο­χές που κά­πο­τε θε­ω­ρού­νταν «άγο­νες» ή μόνο για τους ντό­πιους, όπως τα Ζα­γο­ρο­χώ­ρια, ο Τα­ΰ­γε­τος ή ο Όλυ­μπος, έχουν απο­κτή­σει δί­κτυα δια­δρο­μών με σή­μαν­ση, ψη­φια­κούς χάρ­τες και ξε­νώ­νες προ­σαρ­μο­σμέ­νους στις ανά­γκες των πε­ζο­πό­ρων. Το 2022, το δί­κτυο “Andros Routes” ανα­κη­ρύ­χθη­κε το πρώτο στην Ελ­λά­δα που απέ­κτη­σε την ευ­ρω­παϊ­κή πι­στο­ποί­η­ση “Leading Quality Trails – Best of Europe”. Στην ίδια πο­ρεία κι­νού­νται και τα μο­νο­πά­τια της Νάξου, της Κέας και της Σίφ­νου, δεί­χνο­ντας ότι ο πε­ζο­πο­ρι­κός του­ρι­σμός δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στα βουνά, αλλά αγ­γί­ζει πια και τα νησιά.

Ο πε­ρι­πα­τη­τι­κός του­ρι­σμός απο­φέ­ρει πε­ρισ­σό­τε­ρα από 200 εκατ. ευρώ ετη­σί­ως. Πε­ριο­χές, όπως οι Μη­λιές Πη­λί­ου, επεν­δύ­ουν στη χαρ­το­γρά­φη­ση και συ­ντή­ρη­ση μο­νο­πα­τιών.

Η τάση αυτή δεν είναι μόνο του­ρι­στι­κή. Η παν­δη­μία επι­τά­χυ­νε μια βα­θύ­τε­ρη αλ­λα­γή: οι άν­θρω­ποι βγή­καν πε­ρισ­σό­τε­ρο στη φύση, και το περ­πά­τη­μα έγινε η πιο προ­σβά­σι­μη μορφή γυ­μνα­στι­κής. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της αγο­ράς, οι πω­λή­σεις ειδών outdoor εξο­πλι­σμού στην Ελ­λά­δα αυ­ξή­θη­καν κατά 40% την τριε­τία 2020–2023, με τις με­γα­λύ­τε­ρες άνο­δοι να κα­τα­γρά­φο­νται σε πα­πού­τσια πε­ζο­πο­ρί­ας, σα­κί­δια και trekking poles. Τα με­γά­λα κα­τα­στή­μα­τα αθλη­τι­κών ειδών δια­θέ­τουν πια ει­δι­κά τμή­μα­τα για hiking, ενώ πολ­λές μι­κρές επι­χει­ρή­σεις σε ορει­νές πε­ριο­χές ενοι­κιά­ζουν εξο­πλι­σμό ή ορ­γα­νώ­νουν ημε­ρή­σιες πε­ζο­πο­ρί­ες.

Η νέα κουλ­τού­ρα του hiking έχει και ένα κοι­νω­νι­κό πρό­ση­μο. Ορ­γα­νω­μέ­νες ομά­δες, που ξε­κί­νη­σαν ως πρω­το­βου­λί­ες φίλων στο Facebook, αριθ­μούν σή­με­ρα εκα­το­ντά­δες μέλη και ορ­γα­νώ­νουν κάθε Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο δια­δρο­μές σε βουνά της Ατ­τι­κής, της Εύ­βοιας ή της Πε­λο­πον­νή­σου.

Η σή­μαν­ση των μο­νο­πα­τιών στα βουνά της Άν­δρου είναι εξαι­ρε­τι­κά ορ­γα­νω­μέ­νη και οφεί­λε­ται κυ­ρί­ως στις προ­σπά­θειες του δι­κτύ­ου Andros Routes.

Η οι­κο­νο­μι­κή διά­στα­ση

Ο πε­ρι­πα­τη­τι­κός του­ρι­σμός απο­φέ­ρει, σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις του ΣΕΤΕ, πε­ρισ­σό­τε­ρα από 200 εκατ. ευρώ ετη­σί­ως στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία, κυ­ρί­ως σε μι­κρές επι­χει­ρή­σεις φι­λο­ξε­νί­ας, εστί­α­σης και το­πι­κής πα­ρα­γω­γής. Το προ­φίλ του πε­ζο­πό­ρου είναι δια­φο­ρε­τι­κό από εκεί­νο του τυ­πι­κού του­ρί­στα: μένει πε­ρισ­σό­τε­ρες ημέ­ρες, ξο­δεύ­ει πε­ρισ­σό­τε­ρο σε το­πι­κά προ­ϊ­ό­ντα και τα­ξι­δεύ­ει συχνά εκτός υψη­λής σεζόν. Αυτό εξη­γεί γιατί όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ριο­χές, όπως η Κα­ρυ­στία ή το Πήλιο, επεν­δύ­ουν στη χαρ­το­γρά­φη­ση και συ­ντή­ρη­ση μο­νο­πα­τιών.

Πα­ράλ­λη­λα, έχει αρ­χί­σει να ανα­πτύσ­σε­ται ένα δί­κτυο εθε­λο­ντών και συλ­λό­γων που φρο­ντί­ζουν τα μο­νο­πά­τια, κα­θα­ρί­ζουν, ση­μα­το­δο­τούν και αναρ­τούν ηλε­κτρο­νι­κούς οδη­γούς. Το πρό­γραμ­μα “Paths of Greece”, που ξε­κί­νη­σε από μια μικρή ομάδα το 2010, έχει πια εξε­λι­χθεί σε πλατ­φόρ­μα που συ­νερ­γά­ζε­ται με δή­μους, πε­ρι­φέ­ρειες και ιδιώ­τες, ανα­λαμ­βά­νο­ντας την ανα­βί­ω­ση μο­νο­πα­τιών σε όλη τη χώρα. Η δράση τους έχει ήδη κα­λύ­ψει πάνω από 3.000 χι­λιό­με­τρα δια­δρο­μών.

Η σχέση των Ελ­λή­νων με το βουνό

Παρά το ότι η χώρα δια­θέ­τει το 77% της έκτα­σής της σε ορει­νό ή ημιο­ρει­νό έδα­φος, για δε­κα­ε­τί­ες τα βουνά αντι­με­τω­πί­ζο­νταν ως εμπό­διο και όχι ως πηγή πλού­του. Οι νε­ό­τε­ρες γε­νιές, ωστό­σο, βλέ­πουν την ανά­βα­ση στο βουνό όχι μόνο ως φυ­σι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, αλλά και ως επι­στρο­φή σε έναν πιο αργό, αν­θρώ­πι­νο ρυθμό. Οι μι­κρές απο­στά­σεις, η ανά­γκη για απο­σύν­δε­ση από την οθόνη, η αί­σθη­ση αυ­το­νο­μί­ας που προ­σφέ­ρει μια πε­ζο­πο­ρι­κή δια­δρο­μή, έχουν κάνει το hiking μια μορφή κα­θη­με­ρι­νής ψυ­χο­θε­ρα­πεί­ας.

Ορος Οξυά Φθιώ­τι­δας. Η πε­ζο­πο­ρία στα ορει­νά μο­νο­πά­τια, είναι πια η νέα πρό­τα­ση φυ­σι­κής άσκη­σης. Photo: Eurokinissi

Η κουλ­τού­ρα του hiking εξα­πλώ­νε­ται γιατί απα­ντά σε μια ανά­γκη που γί­νε­ται όλο και πιο έντο­νη. Ανά­γκη για σω­μα­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα χωρίς πίεση, για επαφή με το πε­ρι­βάλ­λον χωρίς υπερ­βο­λές, για τα­ξί­δια που δεν με­τριού­νται σε χι­λιό­με­τρα. Καθώς τα ελ­λη­νι­κά βουνά, από τον Όλυ­μπο ως τον Σμό­λι­κα, απο­κτούν επι­τέ­λους τη θέση που τους αξί­ζει στον του­ρι­στι­κό χάρτη, το περ­πά­τη­μα στα μο­νο­πά­τια τους με­τα­τρέ­πε­ται σε τρόπο ζωής.

Η του­ρι­στι­κή αξιο­ποί­η­ση των μο­νο­πα­τιών αρ­χί­ζει να απο­κτά και θε­σμι­κή υπο­στή­ρι­ξη. Το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού ενέ­τα­ξε το 2023 για πρώτη φορά ει­δι­κό κον­δύ­λι για «του­ρι­σμό φύσης» στο ανα­πτυ­ξια­κό του πρό­γραμ­μα, με στόχο την πι­στο­ποί­η­ση δια­δρο­μών και τη δη­μιουρ­γία ψη­φια­κής πύλης για τους πε­ρι­πα­τη­τές. Πα­ράλ­λη­λα, αρ­κε­τοί δήμοι συν­δέ­ουν τα μο­νο­πά­τια τους με πο­λι­τι­στι­κές στά­σεις (αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους, μο­να­στή­ρια, παλιά γε­φύ­ρια). Η δια­δρο­μή πια από απλή άσκη­ση με­τα­τρέ­πε­ται σε εμπει­ρία, από τα καλ­ντε­ρί­μια του Ζα­γο­ρί­ου μέχρι τα μο­νο­πά­τια της Κρή­της που περ­νούν από μι­τά­τα και βυ­ζα­ντι­νά εκ­κλη­σά­κια.

Πηγή: newmoney.gr