Κόπηκε από το ΕΣΠΑ το έργο των 16,6 εκατ. ευρώ για τα λύματα του Αφάντου

• Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου απέρριψε την πρόταση της ΔΕΥΑ Ρόδου στο στάδιο ελέγχου πληρότητας, καταγράφοντας 6 ελλείψεις στον φάκελο και σειρά τεχνικών ενστάσεων για την όδευση του αγωγού, την κυριότητα γης και τον τρόπο δημοπράτησης

Με απόφαση που υπογράφει ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου κ. Γεώργιος Χατζημάρκος και αναρτήθηκε στη Διαύγεια στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, απορρίφθηκε η πράξη «Ολοκλήρωση των υποδομών επεξεργασίας λυμάτων Αφάντου», συνολικής δημόσιας δαπάνης 16.600.000 ευρώ, από το Πρόγραμμα «Νότιο Αιγαίο» της περιόδου 2021 έως 2027.
Η πρόταση είχε υποβληθεί από τη ΔΕΥΑ Ρόδου στις 30 Μαρτίου 2026 στο πλαίσιο της πρόσκλησης για την ολοκλήρωση υποδομών επεξεργασίας λυμάτων σε οικισμούς Γ΄ Προτεραιότητας και αξιολογήθηκε αρνητικά ήδη από το πρώτο στάδιο, δηλαδή τον έλεγχο πληρότητας και επιλεξιμότητας. Η απόφαση απευθύνεται στον νόμιμο εκπρόσωπο και πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της επιχείρησης κ. Σ. Βαγιανό και στον υπεύθυνο της πράξης κ. Σ. Μάτση.
Έξι λόγοι απόρριψης
Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του Προγράμματος «Νότιο Αιγαίο», με έδρα την Ερμούπολη, καταγράφει 6 συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους ο φάκελος κρίθηκε ελλιπής. Ο πρώτος αφορά στη μη υποβολή της Έκθεσης Τεκμηρίωσης της συμμόρφωσης του έργου με την ολιστική προσέγγιση των υδάτων, η οποία έπρεπε να συνοδεύεται από σχέδιο με χρονοπρογραμματισμό για τη σταδιακή σύνδεση κατοικιών, ξενοδοχείων και άλλων ιδιοκτησιών με το δίκτυο αποχέτευσης, από έγγραφη δέσμευση της ΔΕΥΑΡ ότι θα καταγράψει σε τεχνική έκθεση τυχόν αστοχίες του δικτύου ύδρευσης ή ομβρίων που θα εντοπιστούν κατά την κατασκευή, καθώς και από το οργανωτικό σχήμα της ομάδας έργου, της επίβλεψης και του προσωπικού λειτουργίας και συντήρησης.
Ο δεύτερος λόγος αφορά στην απουσία των γνωμοδοτήσεων των συναρμόδιων υπηρεσιών που συνοδεύουν τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων Ρόδου του 2013 και τη ΜΠΕ του δικτύου αποχέτευσης Κολυμπίων του 2014. Τρίτον, στην έκθεση κλιματικής ανθεκτικότητας που κατατέθηκε δεν περιλαμβάνεται υπολογισμός εκπομπών αερίων θερμοκηπίου σύμφωνα με το υπόδειγμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Τέταρτον, δεν υποβλήθηκε η εγκεκριμένη αλλά μη υλοποιημένη μελέτη διευθέτησης του χειμάρρου Μπρασιανού, την οποία επικαλείται η ίδια η τεχνική έκθεση του κεντρικού αποχετευτικού αγωγού.
Ο πέμπτος λόγος είναι και ο πλέον ουσιαστικός, καθώς αφορά στην κυριότητα της γης για τα αντλιοστάσια. Η υπηρεσία σημειώνει ότι η επίκληση από τη ΔΕΥΑΡ του συστήματος δημοπράτησης του άρθρου 50 του ν. 4412/2016 δεν αποτελεί αιτιολογία για τη μη εξασφάλιση της κυριότητας, η οποία χαρακτηρίζεται ουσιώδης προϋπόθεση για τη νόμιμη δημοπράτηση. Όπως αναφέρεται, δεν προσκομίστηκαν στοιχεία για ενέργειες παραχώρησης των γηπέδων των 3 κεντρικών αντλιοστασίων ούτε βεβαίωση του Δήμου για τις θέσεις των τοπικών αντλιοστασίων στο έρεισμα δημοτικών οδών. Τέλος, δεν υποβλήθηκαν το Μνημόνιο Συνεργασίας και το Σχέδιο Απόφασης Υλοποίησης με Ίδια Μέσα για το υποέργο αρχαιολογικής παρακολούθησης με συνδικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.
Οι τεχνικές ενστάσεις  για τον αγωγό
Πέραν των τυπικών ελλείψεων, η απόφαση αναπτύσσει σε έκταση τις επιφυλάξεις της υπηρεσίας για τον ίδιο τον σχεδιασμό του έργου. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η όδευση του κεντρικού αποχετευτικού αγωγού κατά μήκος της εθνικής οδού Ρόδου Λίνδου και η προσωρινή αντιστήριξη των εκσκαφών με «ντουλάπια». Η υπηρεσία εντοπίζει αντίφαση στο έγγραφο συμπληρωματικών στοιχείων που κατέθεσε η ΔΕΥΑΡ στις 31 Ιουλίου 2026. Σε ένα σημείο αναφέρεται ότι δεν εξετάστηκαν εναλλακτικές λύσεις επειδή η όδευση είναι συμβατή με την περιβαλλοντική αδειοδότηση του 2016, ενώ σε επόμενο εδάφιο υποστηρίζεται ότι κάθε εναλλακτική, όπως η διέλευση από τον παραλιακό δρόμο του Αφάντου, εξετάστηκε και απορρίφθηκε κατά την έγκριση του Εθνικού Επιχειρησιακού Σχεδίου Λυμάτων. Από τον έλεγχο των σχετικών εγγράφων, σύμφωνα με την υπηρεσία, δεν προκύπτει ότι εξετάστηκε ποτέ κάποια εναλλακτική. Επιπλέον, δεν δίνεται απάντηση στο γιατί απαιτούνται βαθιές εκσκαφές 8 έως 10 μέτρων σε μήκος 310 έως 380 μέτρων περίπου, αντί για καταθλιπτικό αγωγό σε πολύ μικρότερο βάθος μέσω αντλιοστασίου.
Ως προς την εναλλακτική μέθοδο της μικροσήραγγας, η υπηρεσία δεν αποδέχεται την επιχειρηματολογία της ΔΕΥΑΡ, επισημαίνοντας ότι η τεχνική εφαρμόζεται επί σειρά ετών σε αντίστοιχα έργα στην Ελλάδα από αρκετές εταιρείες με σχετική τεχνογνωσία, ιδίως αν συνυπολογιστούν το κόστος, ο χρόνος, η περιβαλλοντική όχληση και τα κυκλοφοριακά προβλήματα που θα προκληθούν στην εθνική οδό. Σημειώνεται ακόμη ότι δεν έχει διενεργηθεί γεωτεχνική έρευνα στην περιοχή και στα προβλεπόμενα βάθη, ενώ η πρόταση να συνταχθεί γεωτεχνική μελέτη εκ των υστέρων από τον ανάδοχο απορρίπτεται ως μη αποδεκτή.
Δημοπράτηση και διάθεση λυμάτων
Η υπηρεσία αμφισβητεί και την επιλογή δημοπράτησης του δεύτερου υποέργου με το άρθρο 50 του ν. 4412/2016, δηλαδή με αξιολόγηση μελέτης, τη στιγμή που υφίστανται οριστικές μελέτες και για τα δύο έργα. Οι επικουρικοί λόγοι που επικαλείται η απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ, όπως η ανάγκη ειδικών τεχνικών επεμβάσεων στο υφιστάμενο δίκτυο και η ύπαρξη αχαρτογράφητου υπόγειου δικτύου υδραυλάκων στα Κολύμπια, κρίνεται ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν είτε σε επίπεδο οριστικής μελέτης είτε κατά την εκτέλεση του έργου. Η υπηρεσία υπενθυμίζει μάλιστα ότι η μελέτη εφαρμογής εκπονείται και εγκρίνεται πριν την έναρξη των εργασιών, σε αντίθεση με όσα αναφέρονται στην υπ. αρ. 173 της 23 Μαρτίου 2026 απόφαση του Δ.Σ. της ΔΕΥΑΡ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στη γνωμοδότηση του Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων Δωδεκανήσου της 20 Μαΐου 2026, η οποία θέτει ως προϋπόθεση για τη δημοπράτηση την εξασφάλιση της διάθεσης των λυμάτων σε κατάλληλο αποδέκτη σύμφωνα με την περιβαλλοντική αδειοδότηση. Από τα διαθέσιμα στοιχεία, όπως αναφέρεται, δεν προκύπτει ότι η προϋπόθεση αυτή έχει ικανοποιηθεί ή ότι αναμένεται να ικανοποιηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.