Από το Καστελλόριζο στην κοινωνική κατοικία: Οι προτεραιότητες της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

• Υποδομές, κίνητρα για γιατρούς και νοσηλευτές, κατοικία για δημοσίους υπαλλήλους και στήριξη των ακριτικών νησιών στο επίκεντρο των παρεμβάσεων • Κώστας Ταρασλιάς: «Κανένας τόπος δεν είναι μικρός και κανένα νησί δεν είναι μόνο του»

Με το βλέμμα στραμμένο στα ακριτικά νησιά, στις ανάγκες των κατοίκων τους αλλά και στα διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές κοινωνίες, ξεκινά η νέα περίοδος για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Η επίσκεψη του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στο ακριτικό Καστελλόριζο αποτέλεσε, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου της Περιφερειακής Αρχής, κ. Κώστα Ταρασλιά, ένα γεγονός με ισχυρούς συμβολισμούς, αλλά και με συγκεκριμένο πρακτικό αποτύπωμα, καθώς συνοδεύτηκε από ανακοινώσεις για σημαντικές υποδομές και μέτρα στήριξης των ανθρώπων που υπηρετούν στο ακριτικό νησί.
Την ίδια ώρα, η ΠΝΑι επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη ενίσχυσης του υγειονομικού προσωπικού στα νησιά, με οικονομικά και στεγαστικά κίνητρα, ενώ θέτει ως βασικό ζητούμενο την αντιμετώπιση του ολοένα εντονότερου προβλήματος της κατοικίας. Για την Περιφερειακή Αρχή, η εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και δημοσίους υπαλλήλους αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής για τη διατήρηση ζωντανών των νησιωτικών κοινωνιών.
Το Καστελλόριζο ως μήνυμα και ως προτεραιότητα
Η επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο, αμέσως μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης και της επικαιρότητας. Ο κ. Ταρασλιάς χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός, επισημαίνοντας τόσο τον συμβολισμό όσο και την ουσία της παρουσίας της πολιτικής ηγεσίας στο ανατολικότερο άκρο της χώρας.
«Ξεκινάμε με τον καλύτερο τρόπο, με μια απίστευτα σημαντική επίσκεψη, διότι εμπεριέχει μέσα όλους τους συμβολισμούς, αλλά και όλη την πραγματική αξία, την οποία έχει μια επίσκεψη στην εσχατιά της χώρας. Στο ανατολικότερο άκρο της Ελλάδος, στο Καστελλόριζο, βρέθηκε ο πρωθυπουργός σε ένα τριήμερο ταξίδι το οποίο φυσικά σηματοδοτεί πολλά με τις σχέσεις μας με την Τουρκία, δείχνει πολλά πράγματα και στέλνει μηνύματα».
Όπως σημείωσε, πέρα από το ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος της επίσκεψης, ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα αποτελέσματα που προέκυψαν για την καθημερινότητα των κατοίκων.
«Είναι γεγονός πως έχουμε και πολύ θετικά αποτελέσματα από αυτή την επίσκεψη», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι «το Καστελλόριζο οριοθετεί πολλά πράγματα που έχουν να κάνουν με την εθνική οικονομία».
Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη να δημιουργούνται πραγματικά κίνητρα για τους ανθρώπους που επιλέγουν να ζουν και να εργάζονται σε απομακρυσμένες περιοχές.
«Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν όλα εκείνα τα κίνητρα, ώστε οι άνθρωποι οι οποίοι ζουν σε τέτοιες περιοχές να μπορούν να ζουν με έναν πολύ καλύτερο τρόπο».
Τα έργα υποδομής και τα μέτρα στήριξης
Σύμφωνα με τον κ. Ταρασλιά, η επίσκεψη του πρωθυπουργού είχε και συγκεκριμένο αναπτυξιακό περιεχόμενο, με ιδιαίτερη έμφαση στις βασικές υποδομές του νησιού.
Μεταξύ των έργων που τέθηκαν στο επίκεντρο είναι η αποκατάσταση του λιμένα, τα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, ενώ παράλληλα σχεδιάζεται η κατασκευή αθλητικού και συνεδριακού κέντρου. Σημαντική αναφορά έγινε και στον τομέα της εκπαίδευσης, καθώς ολοκληρώθηκε η ανακατασκευή του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου με πόρους της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται, όμως, και στα μέτρα που αφορούν τους ανθρώπους οι οποίοι υπηρετούν στο νησί. Όπως αναφέρθηκε από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, προβλέπεται ετήσιο μισθολογικό κίνητρο ύψους 5.000 ευρώ για όσους υπηρετούν στο Καστελλόριζο, μεταξύ άλλων δημόσιους υπαλλήλους, προσωπικό των σωμάτων ασφαλείας και των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ προβλέπεται και επίδομα εγκατάστασης και παραμονής ύψους 5.000 ευρώ ετησίως ανά νοικοκυριό, με προσαύξηση για κάθε ανήλικο παιδί.
Πρόκειται για μέτρα που, κατά την Περιφερειακή Αρχή, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής για τα μικρά και απομακρυσμένα νησιά.
«Για εμάς κανένας τόπος δεν είναι μικρός και κανένα νησί δεν είναι μόνο του», είναι το μήνυμα που έχει διατυπώσει ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου -και πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, Γιώργος Χατζημάρκος.
Ο κ. Ταρασλιάς στάθηκε ιδιαίτερα στον πολυνησιακό χαρακτήρα της Περιφέρειας, σημειώνοντας ότι τα ακριτικά νησιά «αξίζουν την προσοχή μας, αξίζουν τη σημασία με πράξεις, με έργα και όχι απλώς με ευχολόγια».
Το μεγάλο στοίχημα της υγείας στα νησιά
Παράλληλα με το Καστελλόριζο, σημαντική θέση στην ατζέντα της ΠΝΑι καταλαμβάνει η ενίσχυση του τομέα της υγείας. Στην τελευταία συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου ελήφθησαν αποφάσεις για την περαιτέρω ενίσχυση των κινήτρων σε γιατρούς και νοσηλευτές, με στόχο να καλυφθούν οι ανάγκες των νησιωτικών δομών υγείας.
Ο εκπρόσωπος Τύπου της Περιφερειακής Αρχής υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη πολιτική δεν αποτελεί μια καινούργια επιλογή, αλλά μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν.
«Η στήριξη της υγείας αποτελεί μια πολύ σημαντική δραστηριότητα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου εδώ και πάρα πολύ καιρό. Ήδη από την πρώτη στιγμή στην ΠΝΑι, ο περιφερειάρχης είχε φροντίσει να ψηφιστεί μια πράξη με την οποία ενισχύονταν οι γιατροί και οι νοσοκόμοι στο νοσοκομείο της Ρόδου».
Η πολιτική αυτή, όπως εξήγησε, ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με τις τελευταίες αποφάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου. Το ζήτημα, άλλωστε, δεν είναι μόνο οικονομικό. Οι ιδιαίτερες συνθήκες ζωής στα νησιά, η απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και η δυσκολία εξεύρεσης κατοικίας καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη την προσέλκυση και κυρίως τη διατήρηση εξειδικευμένου προσωπικού.
«Μπορεί ο καθένας πραγματικά να πει ότι ένας γιατρός κάνει λειτούργημα, αλλά ξέρετε σε μια περιοχή η οποία είναι και απομακρυσμένη και γενικότερα ο καθένας θέλει έτσι για την προσωπική του ζωή λίγο να έχει και ένα μεγαλύτερο κίνητρο».
Και όπως πρόσθεσε, «αναγκαστικά πρέπει να υπάρχει αυτό το κίνητρο για να μπορεί να ζήσει και καλύτερα και να του δώσει τη δυνατότητα μιας μονιμότητας στην περιοχή».
Η κατοικία γίνεται κρίσιμος παράγοντας
Το στεγαστικό πρόβλημα εξελίσσεται, σύμφωνα με την Περιφέρεια, σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη στελέχωση των νησιωτικών υπηρεσιών.
Η τουριστική ανάπτυξη έχει περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών, ενώ όπου υπάρχουν διαθέσιμα ακίνητα, το κόστος τους είναι συχνά δυσβάσταχτο για έναν εργαζόμενο που καλείται να διαθέσει μεγάλο μέρος του μισθού του για τη στέγαση.
«Το κομμάτι που έχει να κάνει με τις κατοικίες, ειδικά σε κάποια νησιά, είναι πολύ δύσκολο, διότι με τον τουρισμό πολλές κατοικίες δεν είναι διαθέσιμες ή, αν είναι διαθέσιμες, δεν είναι σε πολύ χαμηλές τιμές για να μπορέσει ο άλλος να έχει μια αξιοπρεπή κατοικία και ταυτόχρονα να μην χρειάζεται να δώσει τεράστιο μέρος από τον μισθό του».
Η ΠΝΑι έχει ήδη προχωρήσει σε λύσεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κω, όπου παραδόθηκε πολυκατοικία με εννέα διαμερίσματα για τη στέγαση γιατρών.
«Αυτό δίνει ένα πολύ μεγάλο κίνητρο για τους γιατρούς οι οποίοι θα θελήσουν να πάνε στην περιοχή αυτή και είναι κάτι το οποίο έχουμε σκοπό να συνεχίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ταρασλιάς.
Η κοινωνική κατοικία στο επίκεντρο
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στην υγεία. Η Περιφέρεια επιχειρεί να ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση για τη δημιουργία οργανωμένων ζωνών κοινωνικής κατοικίας, ιδιαίτερα στα νησιά όπου η τουριστική αξιοποίηση έχει περιορίσει τις δυνατότητες στέγασης των μόνιμων κατοίκων και των εργαζομένων.
Όπως εξήγησε ο κ. Ταρασλιάς, πρόκειται για μια πρόταση που έχει τεθεί και σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης και αφορά τον σχεδιασμό περιοχών στις οποίες θα επιτρέπεται η οικοδόμηση με αποκλειστικό προσανατολισμό την κατοικία και όχι την τουριστική εκμετάλλευση.
«Διότι σε αυτές τις περιοχές θα επιτρέπεται ναι να γίνει οικοδομή, αλλά η οικοδομή δεν θα είναι για τουριστικούς λόγους.
Άρα λοιπόν, σε περιοχές οι οποίες δεν θα προβλέπονταν για οικονομική τουριστική αξιοποίηση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να γίνουν κατοικίες για δημοσίους υπαλλήλους και τα λοιπά. Αυτή είναι η στόχευση όταν μιλάμε για τη λεγόμενη κοινωνική κατοικία».
Πρόκειται για μια προσέγγιση που συνδέει άμεσα τη στεγαστική πολιτική με τη δημογραφική και κοινωνική ανθεκτικότητα των νησιών. Η λογική είναι ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην τουριστική δραστηριότητα, αλλά θα πρέπει να δημιουργεί παράλληλα τις προϋποθέσεις ώστε οι μόνιμοι κάτοικοι και οι εργαζόμενοι να μπορούν να παραμείνουν στον τόπο τους.
«Να ληφθούν υπόψη οι πολλαπλές ανάγκες των νησιωτών»
Η Περιφερειακή Αρχή δηλώνει αποφασισμένη να συνεχίσει να πιέζει προς αυτή την κατεύθυνση, επιχειρώντας να ισορροπήσει την ανάγκη για ανάπτυξη με την ανάγκη για κατοικία και διατήρηση του μόνιμου πληθυσμού.
«Βρισκόμαστε σε μια διαδικασία που αντιλαμβάνεται τις πολλαπλές ανάγκες των νησιωτών. Και αυτός είναι ένας στόχος στον οποίο προσπαθούμε, πιέζουμε σε κάθε κατεύθυνση: να περιοριστεί η οικοδόμηση σε κάποια μέρη, αλλά ας επιτραπεί η οικοδόμηση αυτής της κατηγορίας».
Για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να συνεχιστούν οι επενδύσεις στις βασικές υποδομές των νησιών και αφετέρου να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν στους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτά να ζουν με αξιοπρέπεια.
Από το Καστελλόριζο μέχρι την Κω, τη Ρόδο και τις Κυκλάδες, η στελέχωση των υπηρεσιών, η υγεία, η εκπαίδευση και η κατοικία συνδέονται πλέον άμεσα με το μέλλον της νησιωτικής Ελλάδας.
Και το μήνυμα της Περιφερειακής Αρχής είναι ότι η αντιμετώπιση των προβλημάτων των ακριτικών και απομακρυσμένων περιοχών απαιτεί συγκεκριμένες πολιτικές, πόρους και έργα – όχι μόνο διαπιστώσεις.
«Αυτά αποτελούν σημαντικά κομμάτια τα οποία πρέπει να τα λάβουμε υπόψη μας», καταλήγει ο κ. Ταρασλιάς, περιγράφοντας ουσιαστικά μια ατζέντα στην οποία η στήριξη των ανθρώπων που κρατούν ζωντανά τα νησιά βρίσκεται στον πυρήνα της περιφερειακής πολιτικής.