Από το Καστελλόριζο στην κοινωνική κατοικία: Οι προτεραιότητες της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

• Υπο­δο­μές, κίνητρα για για­τρούς και νοση­λευ­τές, κατοι­κία για δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και στήριξη των ακρι­τι­κών νησιών στο επί­κε­ντρο των παρεμ­βά­σεων • Κώστας Ταρα­σλιάς: «Κανένας τόπος δεν είναι μικρός και κανένα νησί δεν είναι μόνο του»

Με το βλέμμα στραμ­μένο στα ακρι­τικά νησιά, στις ανάγκες των κατοί­κων τους αλλά και στα δια­χρο­νικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες, ξεκινά η νέα περί­ο­δος για την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Η επί­σκεψη του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Κυριά­κου Μητσο­τάκη στο ακρι­τικό Καστελ­λό­ριζο απο­τέ­λεσε, σύμφωνα με τον εκπρό­σωπο Τύπου της Περι­φε­ρεια­κής Αρχής, κ. Κώστα Ταρα­σλιά, ένα γεγονός με ισχυ­ρούς συμ­βο­λι­σμούς, αλλά και με συγκε­κρι­μένο πρα­κτικό απο­τύ­πωμα, καθώς συνο­δεύ­τηκε από ανα­κοι­νώ­σεις για σημα­ντι­κές υπο­δο­μές και μέτρα στή­ρι­ξης των ανθρώ­πων που υπη­ρε­τούν στο ακρι­τικό νησί.

Την ίδια ώρα, η ΠΝΑι επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο την ανάγκη ενί­σχυ­σης του υγειο­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού στα νησιά, με οικο­νο­μικά και στε­γα­στικά κίνητρα, ενώ θέτει ως βασικό ζητού­μενο την αντι­με­τώ­πιση του ολοένα εντο­νό­τε­ρου προ­βλή­μα­τος της κατοι­κίας. Για την Περι­φε­ρειακή Αρχή, η εξα­σφά­λιση αξιο­πρε­πών συν­θη­κών δια­βί­ω­σης για για­τρούς, εκπαι­δευ­τι­κούς και δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους απο­τε­λεί πλέον ανα­πό­σπα­στο κομμάτι της πολι­τι­κής για τη δια­τή­ρηση ζωντα­νών των νησιω­τι­κών κοι­νω­νιών.

Το Καστελ­λό­ριζο ως μήνυμα και ως προ­τε­ραιό­τητα

Η επί­σκεψη του πρω­θυ­πουρ­γού στο Καστελ­λό­ριζο, αμέσως μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης, βρέθηκε στο επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης και της επι­και­ρό­τη­τας. Ο κ. Ταρα­σλιάς χαρα­κτή­ρισε ιδιαί­τερα σημα­ντικό το γεγονός, επι­ση­μαί­νο­ντας τόσο τον συμ­βο­λι­σμό όσο και την ουσία της παρου­σίας της πολι­τι­κής ηγεσίας στο ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της χώρας.

«Ξεκι­νάμε με τον καλύ­τερο τρόπο, με μια απί­στευτα σημα­ντική επί­σκεψη, διότι εμπε­ριέ­χει μέσα όλους τους συμ­βο­λι­σμούς, αλλά και όλη την πραγ­μα­τική αξία, την οποία έχει μια επί­σκεψη στην εσχατιά της χώρας. Στο ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της Ελλάδος, στο Καστελ­λό­ριζο, βρέθηκε ο πρω­θυ­πουρ­γός σε ένα τρι­ή­μερο ταξίδι το οποίο φυσικά σημα­το­δο­τεί πολλά με τις σχέσεις μας με την Τουρκία, δείχνει πολλά πράγ­ματα και στέλνει μηνύ­ματα».

Όπως σημεί­ωσε, πέρα από το ιδιαί­τερο γεω­πο­λι­τικό βάρος της επί­σκε­ψης, ιδιαί­τερη σημασία έχουν και τα απο­τε­λέ­σματα που προ­έ­κυ­ψαν για την καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων.

«Είναι γεγονός πως έχουμε και πολύ θετικά απο­τε­λέ­σματα από αυτή την επί­σκεψη», ανέφερε, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι «το Καστελ­λό­ριζο οριο­θε­τεί πολλά πράγ­ματα που έχουν να κάνουν με την εθνική οικο­νο­μία».

Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε στο επί­κε­ντρο την ανάγκη να δημιουρ­γού­νται πραγ­μα­τικά κίνητρα για τους ανθρώ­πους που επι­λέ­γουν να ζουν και να εργά­ζο­νται σε απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές.

«Είναι πολύ σημα­ντικό να υπάρ­χουν όλα εκείνα τα κίνητρα, ώστε οι άνθρω­ποι οι οποίοι ζουν σε τέτοιες περιο­χές να μπορούν να ζουν με έναν πολύ καλύ­τερο τρόπο».

Τα έργα υπο­δο­μής και τα μέτρα στή­ρι­ξης

Σύμφωνα με τον κ. Ταρα­σλιά, η επί­σκεψη του πρω­θυ­πουρ­γού είχε και συγκε­κρι­μένο ανα­πτυ­ξιακό περιε­χό­μενο, με ιδιαί­τερη έμφαση στις βασικές υπο­δο­μές του νησιού.

Μεταξύ των έργων που τέθηκαν στο επί­κε­ντρο είναι η απο­κα­τά­σταση του λιμένα, τα έργα ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, ενώ παράλ­ληλα σχε­διά­ζε­ται η κατα­σκευή αθλη­τι­κού και συνε­δρια­κού κέντρου. Σημα­ντική αναφορά έγινε και στον τομέα της εκπαί­δευ­σης, καθώς ολο­κλη­ρώ­θηκε η ανα­κα­τα­σκευή του νηπια­γω­γείου και του δημο­τι­κού σχο­λείου με πόρους της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίνεται, όμως, και στα μέτρα που αφορούν τους ανθρώ­πους οι οποίοι υπη­ρε­τούν στο νησί. Όπως ανα­φέρ­θηκε από τις εξαγ­γε­λίες του πρω­θυ­πουρ­γού, προ­βλέ­πε­ται ετήσιο μισθο­λο­γικό κίνητρο ύψους 5.000 ευρώ για όσους υπη­ρε­τούν στο Καστελ­λό­ριζο, μεταξύ άλλων δημό­σιους υπαλ­λή­λους, προ­σω­πικό των σωμάτων ασφα­λείας και των Ενόπλων Δυνά­μεων, ενώ προ­βλέ­πε­ται και επίδομα εγκα­τά­στα­σης και παρα­μο­νής ύψους 5.000 ευρώ ετησίως ανά νοι­κο­κυ­ριό, με προ­σαύ­ξηση για κάθε ανήλικο παιδί.

Πρό­κει­ται για μέτρα που, κατά την Περι­φε­ρειακή Αρχή, δεν πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται απο­σπα­σμα­τικά, αλλά ως μέρος μιας ευρύ­τε­ρης πολι­τι­κής για τα μικρά και απο­μα­κρυ­σμένα νησιά.

«Για εμάς κανένας τόπος δεν είναι μικρός και κανένα νησί δεν είναι μόνο του», είναι το μήνυμα που έχει δια­τυ­πώ­σει ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου -και πρό­ε­δρος της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδας, Γιώργος Χατζη­μάρ­κος.

Ο κ. Ταρα­σλιάς στάθηκε ιδιαί­τερα στον πολυ­νη­σιακό χαρα­κτήρα της Περι­φέ­ρειας, σημειώ­νο­ντας ότι τα ακρι­τικά νησιά «αξίζουν την προσοχή μας, αξίζουν τη σημασία με πράξεις, με έργα και όχι απλώς με ευχο­λό­για».

Το μεγάλο στοί­χημα της υγείας στα νησιά

Παράλ­ληλα με το Καστελ­λό­ριζο, σημα­ντική θέση στην ατζέντα της ΠΝΑι κατα­λαμ­βά­νει η ενί­σχυση του τομέα της υγείας. Στην τελευ­ταία συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου ελή­φθη­σαν απο­φά­σεις για την περαι­τέρω ενί­σχυση των κινή­τρων σε για­τρούς και νοση­λευ­τές, με στόχο να καλυ­φθούν οι ανάγκες των νησιω­τι­κών δομών υγείας.

Ο εκπρό­σω­πος Τύπου της Περι­φε­ρεια­κής Αρχής υπο­γράμ­μισε ότι η συγκε­κρι­μένη πολι­τική δεν απο­τε­λεί μια και­νούρ­για επιλογή, αλλά μια πρω­το­βου­λία που ξεκί­νησε αρκετά χρόνια πριν.

«Η στήριξη της υγείας απο­τε­λεί μια πολύ σημα­ντική δρα­στη­ριό­τητα της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου εδώ και πάρα πολύ καιρό. Ήδη από την πρώτη στιγμή στην ΠΝΑι, ο περι­φε­ρειάρ­χης είχε φρο­ντί­σει να ψηφι­στεί μια πράξη με την οποία ενι­σχύ­ο­νταν οι γιατροί και οι νοσο­κό­μοι στο νοσο­κο­μείο της Ρόδου».

Η πολι­τική αυτή, όπως εξήγησε, ενι­σχύ­θηκε ακόμη περισ­σό­τερο με τις τελευ­ταίες απο­φά­σεις του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου. Το ζήτημα, άλλωστε, δεν είναι μόνο οικο­νο­μικό. Οι ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες ζωής στα νησιά, η από­σταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και η δυσκο­λία εξεύ­ρε­σης κατοι­κίας καθι­στούν ακόμη πιο δύσκολη την προ­σέλ­κυση και κυρίως τη δια­τή­ρηση εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού.

«Μπορεί ο καθένας πραγ­μα­τικά να πει ότι ένας γιατρός κάνει λει­τούρ­γημα, αλλά ξέρετε σε μια περιοχή η οποία είναι και απο­μα­κρυ­σμένη και γενι­κό­τερα ο καθένας θέλει έτσι για την προ­σω­πική του ζωή λίγο να έχει και ένα μεγα­λύ­τερο κίνητρο».

Και όπως πρό­σθεσε, «ανα­γκα­στικά πρέπει να υπάρχει αυτό το κίνητρο για να μπορεί να ζήσει και καλύ­τερα και να του δώσει τη δυνα­τό­τητα μιας μονι­μό­τη­τας στην περιοχή».

Η κατοι­κία γίνεται κρί­σι­μος παρά­γο­ντας

Το στε­γα­στικό πρό­βλημα εξε­λίσ­σε­ται, σύμφωνα με την Περι­φέ­ρεια, σε έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τη στε­λέ­χωση των νησιω­τι­κών υπη­ρε­σιών.

Η του­ρι­στική ανά­πτυξη έχει περιο­ρί­σει σημα­ντικά τη δια­θε­σι­μό­τητα κατοι­κιών, ενώ όπου υπάρ­χουν δια­θέ­σιμα ακίνητα, το κόστος τους είναι συχνά δυσβά­στα­χτο για έναν εργα­ζό­μενο που καλεί­ται να δια­θέ­σει μεγάλο μέρος του μισθού του για τη στέγαση.

«Το κομμάτι που έχει να κάνει με τις κατοι­κίες, ειδικά σε κάποια νησιά, είναι πολύ δύσκολο, διότι με τον του­ρι­σμό πολλές κατοι­κίες δεν είναι δια­θέ­σι­μες ή, αν είναι δια­θέ­σι­μες, δεν είναι σε πολύ χαμηλές τιμές για να μπο­ρέ­σει ο άλλος να έχει μια αξιο­πρεπή κατοι­κία και ταυ­τό­χρονα να μην χρειά­ζε­ται να δώσει τερά­στιο μέρος από τον μισθό του».

Η ΠΝΑι έχει ήδη προ­χω­ρή­σει σε λύσεις, με χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα την Κω, όπου παρα­δό­θηκε πολυ­κα­τοι­κία με εννέα δια­με­ρί­σματα για τη στέγαση γιατρών.

«Αυτό δίνει ένα πολύ μεγάλο κίνητρο για τους για­τρούς οι οποίοι θα θελή­σουν να πάνε στην περιοχή αυτή και είναι κάτι το οποίο έχουμε σκοπό να συνε­χί­σουμε», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Ταρα­σλιάς.

Η κοι­νω­νική κατοι­κία στο επί­κε­ντρο

Το πρό­βλημα, ωστόσο, δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στην υγεία. Η Περι­φέ­ρεια επι­χει­ρεί να ανοίξει μια ευρύ­τερη συζή­τηση για τη δημιουρ­γία οργα­νω­μέ­νων ζωνών κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας, ιδιαί­τερα στα νησιά όπου η του­ρι­στική αξιο­ποί­ηση έχει περιο­ρί­σει τις δυνα­τό­τη­τες στέ­γα­σης των μόνιμων κατοί­κων και των εργα­ζο­μέ­νων.

Όπως εξήγησε ο κ. Ταρα­σλιάς, πρό­κει­ται για μια πρόταση που έχει τεθεί και σε επίπεδο κεντρι­κής διοί­κη­σης και αφορά τον σχε­δια­σμό περιο­χών στις οποίες θα επι­τρέ­πε­ται η οικο­δό­μηση με απο­κλει­στικό προ­σα­να­το­λι­σμό την κατοι­κία και όχι την του­ρι­στική εκμε­τάλ­λευση.

«Διότι σε αυτές τις περιο­χές θα επι­τρέ­πε­ται ναι να γίνει οικο­δομή, αλλά η οικο­δομή δεν θα είναι για του­ρι­στι­κούς λόγους.

Άρα λοιπόν, σε περιο­χές οι οποίες δεν θα προ­βλέ­πο­νταν για οικο­νο­μική του­ρι­στική αξιο­ποί­ηση, μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να γίνουν κατοι­κίες για δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και τα λοιπά. Αυτή είναι η στό­χευση όταν μιλάμε για τη λεγό­μενη κοι­νω­νική κατοι­κία».

Πρό­κει­ται για μια προ­σέγ­γιση που συνδέει άμεσα τη στε­γα­στική πολι­τική με τη δημο­γρα­φική και κοι­νω­νική ανθε­κτι­κό­τητα των νησιών. Η λογική είναι ότι η ανά­πτυξη δεν μπορεί να στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά στην του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα, αλλά θα πρέπει να δημιουρ­γεί παράλ­ληλα τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε οι μόνιμοι κάτοι­κοι και οι εργα­ζό­με­νοι να μπορούν να παρα­μεί­νουν στον τόπο τους.

«Να ληφθούν υπόψη οι πολ­λα­πλές ανάγκες των νησιω­τών»

Η Περι­φε­ρειακή Αρχή δηλώνει απο­φα­σι­σμένη να συνε­χί­σει να πιέζει προς αυτή την κατεύ­θυνση, επι­χει­ρώ­ντας να ισορ­ρο­πή­σει την ανάγκη για ανά­πτυξη με την ανάγκη για κατοι­κία και δια­τή­ρηση του μόνιμου πλη­θυ­σμού.

«Βρι­σκό­μα­στε σε μια δια­δι­κα­σία που αντι­λαμ­βά­νε­ται τις πολ­λα­πλές ανάγκες των νησιω­τών. Και αυτός είναι ένας στόχος στον οποίο προ­σπα­θούμε, πιέ­ζουμε σε κάθε κατεύ­θυνση: να περιο­ρι­στεί η οικο­δό­μηση σε κάποια μέρη, αλλά ας επι­τρα­πεί η οικο­δό­μηση αυτής της κατη­γο­ρίας».

Για την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, το στοί­χημα είναι διπλό: αφενός να συνε­χι­στούν οι επεν­δύ­σεις στις βασικές υπο­δο­μές των νησιών και αφε­τέ­ρου να δημιουρ­γη­θούν οι συν­θή­κες που θα επι­τρέ­ψουν στους ανθρώ­πους που εργά­ζο­νται σε αυτά να ζουν με αξιο­πρέ­πεια.

Από το Καστελ­λό­ριζο μέχρι την Κω, τη Ρόδο και τις Κυκλά­δες, η στε­λέ­χωση των υπη­ρε­σιών, η υγεία, η εκπαί­δευση και η κατοι­κία συν­δέ­ο­νται πλέον άμεσα με το μέλλον της νησιω­τι­κής Ελλάδας.

Και το μήνυμα της Περι­φε­ρεια­κής Αρχής είναι ότι η αντι­με­τώ­πιση των προ­βλη­μά­των των ακρι­τι­κών και απο­μα­κρυ­σμέ­νων περιο­χών απαιτεί συγκε­κρι­μέ­νες πολι­τι­κές, πόρους και έργα – όχι μόνο δια­πι­στώ­σεις.

«Αυτά απο­τε­λούν σημα­ντικά κομ­μά­τια τα οποία πρέπει να τα λάβουμε υπόψη μας», κατα­λή­γει ο κ. Ταρα­σλιάς, περι­γρά­φο­ντας ουσια­στικά μια ατζέντα στην οποία η στήριξη των ανθρώ­πων που κρατούν ζωντανά τα νησιά βρί­σκε­ται στον πυρήνα της περι­φε­ρεια­κής πολι­τι­κής.