Από το Καστελλόριζο στην κοινωνική κατοικία: Οι προτεραιότητες της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

• Υπο­δο­μές, κί­νη­τρα για για­τρούς και νο­ση­λευ­τές, κα­τοι­κία για δη­μο­σί­ους υπαλ­λή­λους και στή­ρι­ξη των ακρι­τι­κών νη­σιών στο επί­κε­ντρο των πα­ρεμ­βά­σε­ων • Κώ­στας Τα­ρα­σλιάς: «Κα­νέ­νας τόπος δεν είναι μι­κρός και κα­νέ­να νησί δεν είναι μόνο του»

Με το βλέμ­μα στραμ­μέ­νο στα ακρι­τι­κά νησιά, στις ανά­γκες των κα­τοί­κων τους αλλά και στα δια­χρο­νι­κά προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι νη­σιω­τι­κές κοι­νω­νί­ες, ξε­κι­νά η νέα πε­ρί­ο­δος για την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Η επί­σκε­ψη του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη στο ακρι­τι­κό Κα­στελ­λό­ρι­ζο απο­τέ­λε­σε, σύμ­φω­να με τον εκ­πρό­σω­πο Τύπου της Πε­ρι­φε­ρεια­κής Αρχής, κ. Κώστα Τα­ρα­σλιά, ένα γε­γο­νός με ισχυ­ρούς συμ­βο­λι­σμούς, αλλά και με συ­γκε­κρι­μέ­νο πρα­κτι­κό απο­τύ­πω­μα, καθώς συ­νο­δεύ­τη­κε από ανα­κοι­νώ­σεις για ση­μα­ντι­κές υπο­δο­μές και μέτρα στή­ρι­ξης των αν­θρώ­πων που υπη­ρε­τούν στο ακρι­τι­κό νησί.

Την ίδια ώρα, η ΠΝΑι επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο την ανά­γκη ενί­σχυ­σης του υγειο­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού στα νησιά, με οι­κο­νο­μι­κά και στε­γα­στι­κά κί­νη­τρα, ενώ θέτει ως βα­σι­κό ζη­τού­με­νο την αντι­με­τώ­πι­ση του ολο­έ­να εντο­νό­τε­ρου προ­βλή­μα­τος της κα­τοι­κί­ας. Για την Πε­ρι­φε­ρεια­κή Αρχή, η εξα­σφά­λι­ση αξιο­πρε­πών συν­θη­κών δια­βί­ω­σης για για­τρούς, εκ­παι­δευ­τι­κούς και δη­μο­σί­ους υπαλ­λή­λους απο­τε­λεί πλέον ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι της πο­λι­τι­κής για τη δια­τή­ρη­ση ζω­ντα­νών των νη­σιω­τι­κών κοι­νω­νιών.

Το Κα­στελ­λό­ρι­ζο ως μή­νυ­μα και ως προ­τε­ραιό­τη­τα

Η επί­σκε­ψη του πρω­θυ­πουρ­γού στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, αμέ­σως μετά τη Διε­θνή Έκ­θε­ση Θεσ­σα­λο­νί­κης, βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο της συ­ζή­τη­σης και της επι­και­ρό­τη­τας. Ο κ. Τα­ρα­σλιάς χα­ρα­κτή­ρι­σε ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό το γε­γο­νός, επι­ση­μαί­νο­ντας τόσο τον συμ­βο­λι­σμό όσο και την ουσία της πα­ρου­σί­ας της πο­λι­τι­κής ηγε­σί­ας στο ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της χώρας.

«Ξε­κι­νά­με με τον κα­λύ­τε­ρο τρόπο, με μια απί­στευ­τα ση­μα­ντι­κή επί­σκε­ψη, διότι εμπε­ριέ­χει μέσα όλους τους συμ­βο­λι­σμούς, αλλά και όλη την πραγ­μα­τι­κή αξία, την οποία έχει μια επί­σκε­ψη στην εσχα­τιά της χώρας. Στο ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της Ελ­λά­δος, στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, βρέ­θη­κε ο πρω­θυ­πουρ­γός σε ένα τρι­ή­με­ρο τα­ξί­δι το οποίο φυ­σι­κά ση­μα­το­δο­τεί πολλά με τις σχέ­σεις μας με την Τουρ­κία, δεί­χνει πολλά πράγ­μα­τα και στέλ­νει μη­νύ­μα­τα».

Όπως ση­μεί­ω­σε, πέρα από το ιδιαί­τε­ρο γε­ω­πο­λι­τι­κό βάρος της επί­σκε­ψης, ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έχουν και τα απο­τε­λέ­σμα­τα που προ­έ­κυ­ψαν για την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των κα­τοί­κων.

«Είναι γε­γο­νός πως έχου­με και πολύ θε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα από αυτή την επί­σκε­ψη», ανέ­φε­ρε, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι «το Κα­στελ­λό­ρι­ζο οριο­θε­τεί πολλά πράγ­μα­τα που έχουν να κά­νουν με την εθνι­κή οι­κο­νο­μία».

Στο πλαί­σιο αυτό, έθεσε στο επί­κε­ντρο την ανά­γκη να δη­μιουρ­γού­νται πραγ­μα­τι­κά κί­νη­τρα για τους αν­θρώ­πους που επι­λέ­γουν να ζουν και να ερ­γά­ζο­νται σε απο­μα­κρυ­σμέ­νες πε­ριο­χές.

«Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να υπάρ­χουν όλα εκεί­να τα κί­νη­τρα, ώστε οι άν­θρω­ποι οι οποί­οι ζουν σε τέ­τοιες πε­ριο­χές να μπο­ρούν να ζουν με έναν πολύ κα­λύ­τε­ρο τρόπο».

Τα έργα υπο­δο­μής και τα μέτρα στή­ρι­ξης

Σύμ­φω­να με τον κ. Τα­ρα­σλιά, η επί­σκε­ψη του πρω­θυ­πουρ­γού είχε και συ­γκε­κρι­μέ­νο ανα­πτυ­ξια­κό πε­ριε­χό­με­νο, με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στις βα­σι­κές υπο­δο­μές του νη­σιού.

Με­τα­ξύ των έργων που τέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο είναι η απο­κα­τά­στα­ση του λι­μέ­να, τα έργα ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, ενώ πα­ράλ­λη­λα σχε­διά­ζε­ται η κα­τα­σκευή αθλη­τι­κού και συ­νε­δρια­κού κέ­ντρου. Ση­μα­ντι­κή ανα­φο­ρά έγινε και στον τομέα της εκ­παί­δευ­σης, καθώς ολο­κλη­ρώ­θη­κε η ανα­κα­τα­σκευή του νη­πια­γω­γεί­ου και του δη­μο­τι­κού σχο­λεί­ου με πό­ρους της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου.

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα δί­νε­ται, όμως, και στα μέτρα που αφο­ρούν τους αν­θρώ­πους οι οποί­οι υπη­ρε­τούν στο νησί. Όπως ανα­φέρ­θη­κε από τις εξαγ­γε­λί­ες του πρω­θυ­πουρ­γού, προ­βλέ­πε­ται ετή­σιο μι­σθο­λο­γι­κό κί­νη­τρο ύψους 5.000 ευρώ για όσους υπη­ρε­τούν στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, με­τα­ξύ άλλων δη­μό­σιους υπαλ­λή­λους, προ­σω­πι­κό των σω­μά­των ασφα­λεί­ας και των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων, ενώ προ­βλέ­πε­ται και επί­δο­μα εγκα­τά­στα­σης και πα­ρα­μο­νής ύψους 5.000 ευρώ ετη­σί­ως ανά νοι­κο­κυ­ριό, με προ­σαύ­ξη­ση για κάθε ανή­λι­κο παιδί.

Πρό­κει­ται για μέτρα που, κατά την Πε­ρι­φε­ρεια­κή Αρχή, δεν πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται απο­σπα­σμα­τι­κά, αλλά ως μέρος μιας ευ­ρύ­τε­ρης πο­λι­τι­κής για τα μικρά και απο­μα­κρυ­σμέ­να νησιά.

«Για εμάς κα­νέ­νας τόπος δεν είναι μι­κρός και κα­νέ­να νησί δεν είναι μόνο του», είναι το μή­νυ­μα που έχει δια­τυ­πώ­σει ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου -και πρό­ε­δρος της Ένω­σης Πε­ρι­φε­ρειών Ελ­λά­δας, Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος.

Ο κ. Τα­ρα­σλιάς στά­θη­κε ιδιαί­τε­ρα στον πο­λυ­νη­σια­κό χα­ρα­κτή­ρα της Πε­ρι­φέ­ρειας, ση­μειώ­νο­ντας ότι τα ακρι­τι­κά νησιά «αξί­ζουν την προ­σο­χή μας, αξί­ζουν τη ση­μα­σία με πρά­ξεις, με έργα και όχι απλώς με ευ­χο­λό­για».

Το με­γά­λο στοί­χη­μα της υγεί­ας στα νησιά

Πα­ράλ­λη­λα με το Κα­στελ­λό­ρι­ζο, ση­μα­ντι­κή θέση στην ατζέ­ντα της ΠΝΑι κα­τα­λαμ­βά­νει η ενί­σχυ­ση του τομέα της υγεί­ας. Στην τε­λευ­ταία συ­νε­δρί­α­ση του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ελή­φθη­σαν απο­φά­σεις για την πε­ραι­τέ­ρω ενί­σχυ­ση των κι­νή­τρων σε για­τρούς και νο­ση­λευ­τές, με στόχο να κα­λυ­φθούν οι ανά­γκες των νη­σιω­τι­κών δομών υγεί­ας.

Ο εκ­πρό­σω­πος Τύπου της Πε­ρι­φε­ρεια­κής Αρχής υπο­γράμ­μι­σε ότι η συ­γκε­κρι­μέ­νη πο­λι­τι­κή δεν απο­τε­λεί μια και­νούρ­για επι­λο­γή, αλλά μια πρω­το­βου­λία που ξε­κί­νη­σε αρ­κε­τά χρό­νια πριν.

«Η στή­ρι­ξη της υγεί­ας απο­τε­λεί μια πολύ ση­μα­ντι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου εδώ και πάρα πολύ καιρό. Ήδη από την πρώτη στιγ­μή στην ΠΝΑι, ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης είχε φρο­ντί­σει να ψη­φι­στεί μια πράξη με την οποία ενι­σχύ­ο­νταν οι για­τροί και οι νο­σο­κό­μοι στο νο­σο­κο­μείο της Ρόδου».

Η πο­λι­τι­κή αυτή, όπως εξή­γη­σε, ενι­σχύ­θη­κε ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο με τις τε­λευ­ταί­ες απο­φά­σεις του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου. Το ζή­τη­μα, άλ­λω­στε, δεν είναι μόνο οι­κο­νο­μι­κό. Οι ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες ζωής στα νησιά, η από­στα­ση από τα με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα, αλλά και η δυ­σκο­λία εξεύ­ρε­σης κα­τοι­κί­ας κα­θι­στούν ακόμη πιο δύ­σκο­λη την προ­σέλ­κυ­ση και κυ­ρί­ως τη δια­τή­ρη­ση εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού.

«Μπο­ρεί ο κα­θέ­νας πραγ­μα­τι­κά να πει ότι ένας για­τρός κάνει λει­τούρ­γη­μα, αλλά ξέ­ρε­τε σε μια πε­ριο­χή η οποία είναι και απο­μα­κρυ­σμέ­νη και γε­νι­κό­τε­ρα ο κα­θέ­νας θέλει έτσι για την προ­σω­πι­κή του ζωή λίγο να έχει και ένα με­γα­λύ­τε­ρο κί­νη­τρο».

Και όπως πρό­σθε­σε, «ανα­γκα­στι­κά πρέ­πει να υπάρ­χει αυτό το κί­νη­τρο για να μπο­ρεί να ζήσει και κα­λύ­τε­ρα και να του δώσει τη δυ­να­τό­τη­τα μιας μο­νι­μό­τη­τας στην πε­ριο­χή».

Η κα­τοι­κία γί­νε­ται κρί­σι­μος πα­ρά­γο­ντας

Το στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα εξε­λίσ­σε­ται, σύμ­φω­να με την Πε­ρι­φέ­ρεια, σε έναν από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τη στε­λέ­χω­ση των νη­σιω­τι­κών υπη­ρε­σιών.

Η του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη έχει πε­ριο­ρί­σει ση­μα­ντι­κά τη δια­θε­σι­μό­τη­τα κα­τοι­κιών, ενώ όπου υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μα ακί­νη­τα, το κό­στος τους είναι συχνά δυ­σβά­στα­χτο για έναν ερ­γα­ζό­με­νο που κα­λεί­ται να δια­θέ­σει με­γά­λο μέρος του μι­σθού του για τη στέ­γα­ση.

«Το κομ­μά­τι που έχει να κάνει με τις κα­τοι­κί­ες, ει­δι­κά σε κά­ποια νησιά, είναι πολύ δύ­σκο­λο, διότι με τον του­ρι­σμό πολ­λές κα­τοι­κί­ες δεν είναι δια­θέ­σι­μες ή, αν είναι δια­θέ­σι­μες, δεν είναι σε πολύ χα­μη­λές τιμές για να μπο­ρέ­σει ο άλλος να έχει μια αξιο­πρε­πή κα­τοι­κία και ταυ­τό­χρο­να να μην χρειά­ζε­ται να δώσει τε­ρά­στιο μέρος από τον μισθό του».

Η ΠΝΑι έχει ήδη προ­χω­ρή­σει σε λύ­σεις, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα την Κω, όπου πα­ρα­δό­θη­κε πο­λυ­κα­τοι­κία με εννέα δια­με­ρί­σμα­τα για τη στέ­γα­ση για­τρών.

«Αυτό δίνει ένα πολύ με­γά­λο κί­νη­τρο για τους για­τρούς οι οποί­οι θα θε­λή­σουν να πάνε στην πε­ριο­χή αυτή και είναι κάτι το οποίο έχου­με σκοπό να συ­νε­χί­σου­με», ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο κ. Τα­ρα­σλιάς.

Η κοι­νω­νι­κή κα­τοι­κία στο επί­κε­ντρο

Το πρό­βλη­μα, ωστό­σο, δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται μόνο στην υγεία. Η Πε­ρι­φέ­ρεια επι­χει­ρεί να ανοί­ξει μια ευ­ρύ­τε­ρη συ­ζή­τη­ση για τη δη­μιουρ­γία ορ­γα­νω­μέ­νων ζωνών κοι­νω­νι­κής κα­τοι­κί­ας, ιδιαί­τε­ρα στα νησιά όπου η του­ρι­στι­κή αξιο­ποί­η­ση έχει πε­ριο­ρί­σει τις δυ­να­τό­τη­τες στέ­γα­σης των μό­νι­μων κα­τοί­κων και των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

Όπως εξή­γη­σε ο κ. Τα­ρα­σλιάς, πρό­κει­ται για μια πρό­τα­ση που έχει τεθεί και σε επί­πε­δο κε­ντρι­κής διοί­κη­σης και αφορά τον σχε­δια­σμό πε­ριο­χών στις οποί­ες θα επι­τρέ­πε­ται η οι­κο­δό­μη­ση με απο­κλει­στι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό την κα­τοι­κία και όχι την του­ρι­στι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση.

«Διότι σε αυτές τις πε­ριο­χές θα επι­τρέ­πε­ται ναι να γίνει οι­κο­δο­μή, αλλά η οι­κο­δο­μή δεν θα είναι για του­ρι­στι­κούς λό­γους.

Άρα λοι­πόν, σε πε­ριο­χές οι οποί­ες δεν θα προ­βλέ­πο­νταν για οι­κο­νο­μι­κή του­ρι­στι­κή αξιο­ποί­η­ση, μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να γί­νουν κα­τοι­κί­ες για δη­μο­σί­ους υπαλ­λή­λους και τα λοιπά. Αυτή είναι η στό­χευ­ση όταν μι­λά­με για τη λε­γό­με­νη κοι­νω­νι­κή κα­τοι­κία».

Πρό­κει­ται για μια προ­σέγ­γι­ση που συν­δέ­ει άμεσα τη στε­γα­στι­κή πο­λι­τι­κή με τη δη­μο­γρα­φι­κή και κοι­νω­νι­κή αν­θε­κτι­κό­τη­τα των νη­σιών. Η λο­γι­κή είναι ότι η ανά­πτυ­ξη δεν μπο­ρεί να στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στην του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, αλλά θα πρέ­πει να δη­μιουρ­γεί πα­ράλ­λη­λα τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι και οι ερ­γα­ζό­με­νοι να μπο­ρούν να πα­ρα­μεί­νουν στον τόπο τους.

«Να λη­φθούν υπόψη οι πολ­λα­πλές ανά­γκες των νη­σιω­τών»

Η Πε­ρι­φε­ρεια­κή Αρχή δη­λώ­νει απο­φα­σι­σμέ­νη να συ­νε­χί­σει να πιέ­ζει προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση, επι­χει­ρώ­ντας να ισορ­ρο­πή­σει την ανά­γκη για ανά­πτυ­ξη με την ανά­γκη για κα­τοι­κία και δια­τή­ρη­ση του μό­νι­μου πλη­θυ­σμού.

«Βρι­σκό­μα­στε σε μια δια­δι­κα­σία που αντι­λαμ­βά­νε­ται τις πολ­λα­πλές ανά­γκες των νη­σιω­τών. Και αυτός είναι ένας στό­χος στον οποίο προ­σπα­θού­με, πιέ­ζου­με σε κάθε κα­τεύ­θυν­ση: να πε­ριο­ρι­στεί η οι­κο­δό­μη­ση σε κά­ποια μέρη, αλλά ας επι­τρα­πεί η οι­κο­δό­μη­ση αυτής της κα­τη­γο­ρί­ας».

Για την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, το στοί­χη­μα είναι διπλό: αφε­νός να συ­νε­χι­στούν οι επεν­δύ­σεις στις βα­σι­κές υπο­δο­μές των νη­σιών και αφε­τέ­ρου να δη­μιουρ­γη­θούν οι συν­θή­κες που θα επι­τρέ­ψουν στους αν­θρώ­πους που ερ­γά­ζο­νται σε αυτά να ζουν με αξιο­πρέ­πεια.

Από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο μέχρι την Κω, τη Ρόδο και τις Κυ­κλά­δες, η στε­λέ­χω­ση των υπη­ρε­σιών, η υγεία, η εκ­παί­δευ­ση και η κα­τοι­κία συν­δέ­ο­νται πλέον άμεσα με το μέλ­λον της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας.

Και το μή­νυ­μα της Πε­ρι­φε­ρεια­κής Αρχής είναι ότι η αντι­με­τώ­πι­ση των προ­βλη­μά­των των ακρι­τι­κών και απο­μα­κρυ­σμέ­νων πε­ριο­χών απαι­τεί συ­γκε­κρι­μέ­νες πο­λι­τι­κές, πό­ρους και έργα – όχι μόνο δια­πι­στώ­σεις.

«Αυτά απο­τε­λούν ση­μα­ντι­κά κομ­μά­τια τα οποία πρέ­πει να τα λά­βου­με υπόψη μας», κα­τα­λή­γει ο κ. Τα­ρα­σλιάς, πε­ρι­γρά­φο­ντας ου­σια­στι­κά μια ατζέ­ντα στην οποία η στή­ρι­ξη των αν­θρώ­πων που κρα­τούν ζω­ντα­νά τα νησιά βρί­σκε­ται στον πυ­ρή­να της πε­ρι­φε­ρεια­κής πο­λι­τι­κής.