Το Κορακόνερο δεν είναι “υπόθεση του Δήμου Ρόδου”, αλλά εθνικό ζήτημα κοινωνικής συνοχής

Ο καταυ­λι­σμός της ντροπής • Από τις ενέρ­γειες της δημο­τι­κής αρχής Καμπου­ράκη στο δια­χρο­νικό αδιέ­ξοδο της πολι­τείας

Η ύπαρξη του αυτο­σχέ­διου καταυ­λι­σμού των Ρομά στο Κορα­κό­νερο της Ρόδου δεν είναι απλώς μια ανοιχτή πληγή στη λει­τουρ­γία του αστικού ιστού. Είναι το ζωντανό τεκ­μή­ριο της απο­τυ­χίας του κράτους – κεντρι­κού και τοπικού – να αντι­με­τω­πί­σει με ρεα­λι­σμό και διάρ­κεια ένα ζήτημα βαθιά ανθρώ­πινο αλλά και θεσμικά περί­πλοκο. Από την 1η Ιανουα­ρίου 2024, νέος δήμαρ­χος του νησιού είναι ο Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης. «Κλη­ρο­νό­μησε» και δεν αξιο­ποί­ησε ακόμη ή δεν επα­να­προσ­διό­ρισε ακόμη τις περισ­σό­τε­ρες ενέρ­γειες που σχε­τί­ζο­νται με το φλέγον αυτό ζήτημα οι οποίες έγιναν κατά την τετρα­ε­τία της προη­γού­με­νης δημο­τι­κής αρχής, υπό την ηγεσία του Αντώνη Β. Καμπου­ράκη (2019–2023).

Χαρ­το­γρα­φώ­ντας μια ντροπή

Ο καταυ­λι­σμός σύμφωνα με τη κατα­γραφή που είχε γίνει φιλο­ξε­νεί 67 οικο­γέ­νειες – 255 άτομα, οι περισ­σό­τε­ροι ελλη­νι­κής ιθα­γέ­νειας, με μικρό ποσοστό προ­ερ­χό­μενο από Αλβανία και Ρου­μα­νία. Η εγκα­τά­στασή τους κατα­πατά δημόσια και ιδιω­τική γη, βρί­σκε­ται εντός κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου, κοντά στον χώρο της αρχαίας ροδια­κής νεκρό­πο­λης και δίπλα σε δια­τη­ρη­μένα μνημεία. Επι­πλέον, εφά­πτε­ται με περιοχή προ­ο­ρι­ζό­μενη για μεγάλης κλί­μα­κας του­ρι­στική επέν­δυση (μαρίνα σκαφών ανα­ψυ­χής).

Σύμφωνα με το επίσημο Τοπικό Σχέδιο Δράσης του Δήμου Ρόδου (Ιανουά­ριος 2023), οι συν­θή­κες είναι «μη απο­δε­κτές»: πρό­χει­ρες κατα­σκευές από λαμα­ρί­νες και υλικά δεύ­τε­ρης χρήσης, παντε­λής έλλειψη υπο­δο­μών, απουσία ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, μηδε­νική δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των εντός της έκτασης. Ο καταυ­λι­σμός έχει χαρα­κτη­ρι­στεί Τύπου Ι – “Άκρως Υπο­βαθ­μι­σμένη Περιοχή”, βάσει της τυπο­λο­γίας της Ειδικής Γραμ­μα­τείας για την κοι­νω­νική ένταξη των Ρομά.

Πέρα από τις υλικές ελλεί­ψεις, η περιοχή είναι εστία παρα­βα­τι­κό­τη­τας: σύμφωνα με αναφορά του Πύραρ­χου Ρόδου (αρ. πρωτ. 1748Φ.702.21.1/28-05-22), καθη­με­ρινά παρα­τη­ρού­νται καύσεις καλω­δίων, απορ­ριμ­μά­των και ελα­στι­κών με έντονη ρύπανση. Η Πυρο­σβε­στική επεμ­βαί­νει τακτικά, ενώ ο Δήμος ανα­γκά­ζε­ται να απο­μα­κρύ­νει τοξικά κατά­λοιπα.

Οι “λύσεις” που κλη­ρο­νό­μησε η διοί­κηση Καμπου­ράκη

Όταν η δημο­τική αρχή Καμπου­ράκη ανέλαβε το 2019, κλη­ρο­νό­μησε δύο «εργα­λεία» που υπο­τί­θε­ται ότι θα προ­σέ­φε­ραν διέξοδο — και τα δύο κατέρ­ρευ­σαν:

1. Πράξη «Βελ­τί­ωση Συν­θη­κών Στέ­γα­σης» (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 375.840€):

• Προ­έ­βλεπε πληρωμή ενοι­κίων και ΔΕΚΟ για 17 οικο­γέ­νειες.

• Απορ­ρί­φθηκε το 2021 από τη Δια­χει­ρι­στική Αρχή καθώς το ΕΚΤ (Ευρω­παϊκό Κοι­νω­νικό Ταμείο) δεν επι­τρέ­πει τέτοιες δαπάνες.

2. Αίτηση προ­σω­ρι­νής μετε­γκα­τά­στα­σης Ρομά στα Ασγού­ρου:

• Η έκταση κρίθηκε ακα­τάλ­ληλη: 2/3 ήταν δασική ή ανα­δα­σω­τέα.

• Το masterplan προ­έ­βλεπε μόλις 22 προκάτ κατοι­κίες, χωρίς κάλυψη για το σύνολο των οικο­γε­νειών.

• Το 2021, ο Δήμος απέσυρε την αίτηση λόγω του κιν­δύ­νου “νέας γκε­το­ποί­η­σης”.

Η νέα προ­σέγ­γιση: Από καταυ­λι­σμό σε κανο­νι­κό­τητα

Αντί για μετε­γκα­τά­σταση, η διοί­κηση Καμπου­ράκη υιο­θέ­τησε ένα μοντέλο στα­δια­κής απο­συμ­φό­ρη­σης με επι­δό­τηση ενοι­κίου σε μισθω­μέ­νες κατοι­κίες. Ο Δήμος, σε συνερ­γα­σία με τη Γενική Γραμ­μα­τεία, κατέ­θεσε πρόταση για:

• 67 οικο­γέ­νειες: 645.120€ / έτος

• 29 οικο­γέ­νειες με πλήρη δικαιο­λο­γη­τικά (δημο­το­λό­γιο κ.λπ.): 274.680€ / έτος

Η πρόταση εγκρί­θηκε ως θεω­ρη­τικό μοντέλο αλλά δεν ενερ­γο­ποι­ή­θηκε ποτέ χρη­μα­το­δο­τικά. Το αίτημα υπο­βλή­θηκε πλήρως κοστο­λο­γη­μένο το Μάρτιο του 2022. Αντί για χρη­μα­το­δό­τηση, το μόνο που ζήτησε το Υπουρ­γείο ήταν η εκπό­νηση του Τοπικού Σχεδίου Δράσης.

Τοπικό Σχέδιο Δράσης: Μελέτη χωρίς  καμία δέσμευση

Το Τοπικό Σχέδιο Δράσης του Δήμου Ρόδου ολο­κλη­ρώ­θηκε στις αρχές του 2023. Περι­λαμ­βά­νει δράσεις για:

• Εκπαί­δευση, κατάρ­τιση και υγειο­νο­μική κάλυψη

• Στήριξη απα­σχό­λη­σης και κοι­νω­νι­κής ένταξης

• Επι­δο­τού­μενη κατοι­κία

• Απο­τροπή σχο­λι­κής διαρ­ροής (μόλις 45 παιδιά από τα ~115 φοιτούν τακτικά)

• Ψυχο­κοι­νω­νική υπο­στή­ριξη μέσω παραρ­τή­μα­τος Ρομά

Το σχέδιο βασί­ζε­ται στην Εθνική Στρα­τη­γική για τους Ρομά 2021–2030, αλλά δεν παρέχει κανένα μηχα­νι­σμό άμεσης δράσης, ούτε κατο­χυ­ρώ­νει πόρους ή χρο­νο­διά­γραμμα. Πρό­κει­ται ουσια­στικά για μια «μελέτη ετοι­μό­τη­τας», χωρίς εγγυ­η­μένη πολι­τική στήριξη.

Τι απο­κα­λύ­πτει  αυτή η ιστορία;

• Ο Δήμος Ρόδου έκανε επα­νει­λημ­μέ­νες προ­σπά­θειες με θεσμικά εργα­λεία, ωστόσο προ­σέ­κρουσε σε ανε­πάρ­κειες των εθνικών πολι­τι­κών και στην απρο­θυ­μία της Γενικής Γραμ­μα­τείας να δεσμευ­τεί σε πράξεις.

• Η κυβέρ­νηση δεν έδωσε λύση ούτε με πόρους, ούτε με εξει­δι­κευ­μένο σχε­δια­σμό, παρα­πέ­μπο­ντας τον Δήμο στην εκπό­νηση σχεδίων χωρίς αντί­κρι­σμα.

• Οι συν­θή­κες στο Κορα­κό­νερο παρα­μέ­νουν αδιέ­ξο­δες, με σοβα­ρούς κιν­δύ­νους για την ασφά­λεια και τη δημόσια υγεία, ενώ παρα­μέ­νει ενεργό το ενδε­χό­μενο να εκτε­λε­στούν τα 24 πρω­τό­κολλα κατε­δά­φι­σης.

Πολι­τι­κές ευθύνες  και θεσμική παρά­λυση

Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι η συνεπής και επι­τα­κτική πίεση του δημάρ­χου Καμπου­ράκη προς το Υπουρ­γείο Εργα­σίας. Στην επι­στολή του της 31/01/2023 προς τον γενικό γραμ­μα­τέα κ. Σταμάτη, χρη­σι­μο­ποιεί σκληρή γλώσσα: ζητά άμεση και έγγραφη απά­ντηση για λύση, τονί­ζο­ντας ότι «ο καταυ­λι­σμός έχει κατα­στεί άβατο για την ελλη­νική πολι­τεία».

Η διοί­κηση Καμπου­ράκη δεν δίστασε να δια­κό­ψει τη συνερ­γα­σία για τη μετε­γκα­τά­σταση όταν δια­πί­στωσε ότι οδηγεί σε γκε­το­ποί­ηση. Προ­ώ­θησε μια ρεα­λι­στική λύση εντός του κοι­νω­νι­κού ιστού, αλλά το κράτος δεν ενερ­γο­ποί­ησε ποτέ τις δια­δι­κα­σίες υλο­ποί­η­σης, παρά τις επί­μο­νες εκκλή­σεις.

Σήμερα: Τι παρα­λαμ­βά­νει η νέα δημο­τική αρχή;

Ο νέος δήμαρ­χος Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης και η δημο­τική του ομάδα παρα­λαμ­βά­νουν έναν καταυ­λι­σμό που δεν έχει μετα­κι­νη­θεί ούτε κατά ένα μέτρο, μια κοστο­λο­γη­μένη πρόταση χωρίς καμία χρη­μα­το­δό­τηση, μία έκθεση-σχέδιο που ανα­νε­ώ­νε­ται κάθε δύο χρόνια, και μια βαθιά δυσπι­στία της κοι­νω­νίας απέ­να­ντι σε κάθε νέα εξαγ­γε­λία.

Το ερώτημα παρα­μέ­νει:

Πότε η πολι­τεία θα απο­φα­σί­σει ότι το Κορα­κό­νερο δεν είναι “υπόθεση του Δήμου Ρόδου”, αλλά εθνικό ζήτημα κοι­νω­νι­κής συνοχής;