Συμφώνησαν ότι …διαφωνούν! – Αποτίμηση της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν

• Ο οθω­μα­νο­λό­γος Δ. Στα­θα­κό­που­λος και οι διε­θνο­λό­γοι Ελ. Φτα­κλάκη και Β. Μανωλάκη- Αγγε­λο­πού­λου απο­τι­μούν στη «δ» τη συνά­ντηση Μητσο­τάκη – Ερντο­γάν

Με τον «πυρήνα» της ελλη­νο­τουρ­κι­κής δια­φο­ράς, ως προς την υφα­λο­κρη­πίδα και την ΑΟΖ, που φαντά­ζει ακόμα μακρι­νός στόχος, μιας και οι συζη­τή­σεις δεν είναι ακόμα σε αυτή τη φάση, μέσα σε καλό κλίμα διε­ξή­χθη η συνά­ντηση Μητσο­τάκη – Ερντο­γάν στην Άγκυρα.

Πέραν από τα μείζονα ζητή­ματα που ενδε­χο­μέ­νως συζη­τή­θη­καν με «κλει­στές πόρτες», οι επι­μέ­ρους δια­φω­νίες αφο­ρού­σαν την κατά την Τουρκία «εθνική» μειο­νό­τητα στη Θράκη, που η Συνθήκη της Λωζάνης την ανα­φέ­ρει ρητά ως μου­σουλ­μα­νική μειο­νό­τητα, η μετα­τροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί και οι εξε­λί­ξεις στη Μέση Ανατολή με την Χαμάς να απο­τε­λεί πεδίο ανταλ­λα­γής λεκτι­κών πυρών μεταξύ των δύο ηγετών ως προς τον προσ­διο­ρι­σμό της.

Δυσφο­ρία Μητσο­τάκη για Μονή Χώρας -Ελεγχόμενη ένταση  για Χαμάς

Ο Κ. Μητσο­τά­κης έμεινε στο γραφείο του Τούρκου προ­έ­δρου 1,5 ώρα, περίπου μισή ώρα παρα­πάνω από όσο είχε επι­σή­μως προ­βλε­φθεί. Εξίσου καλές ήταν οι συνο­μι­λίες που έγιναν με τις διευ­ρυ­μέ­νες αντι­προ­σω­πείες όπου υπο­γρά­φη­καν και επι­μέ­ρους συμ­φω­νίες για την πολι­τική προ­στα­σία, υγεία κ.λπ.

Το ενδια­φέ­ρον εστιά­στηκε στη συνέ­ντευξη Τύπου, καθώς οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές συνα­ντή­σεις τόσο σε επίπεδο κορυφής όσο και μεταξύ των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών και Άμυνας έκρυβαν συχνά ένα ιδιό­τυπο μπρα ντε φερ μεταξύ των δύο πλευρών. Ο Τούρκος πρό­ε­δρος δεν έκανε καμία αναφορά σε θέμα που να αφορά ελλη­νική κυριαρ­χία, όπως τα θαλάσ­σια πάρκα, ενώ έκανε ακρο­θι­γείς ανα­φο­ρές στη μειο­νό­τητα της Θράκης και στο Κυπριακό. Όσο για τη μετα­τροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί, εμφα­νί­στηκε κατα­γρα­φι­κός, ενώ θέλησε να «δια­σκε­δά­σει» τις εντυ­πώ­σεις με την πρό­σκληση στο δείπνο του Οικου­με­νι­κού Πατριάρχη Βαρ­θο­λο­μαίου. Ο κ. Μητσο­τά­κης δια­φώ­νησε ως προς τον χαρα­κτήρα της Μονής της Χώρας, ζήτημα το οποίο έχει θίξει και στην συνέ­ντευξη στην εφη­με­ρίδα «Μιλιέτ» πριν την επί­σκεψή του στο «Λευκό Παλάτι» της Άγκυρας.

Δ. Στα­θα­κό­που­λος: Η Τουρκία έχει δύο  προ­σω­πεία

Στον απόηχο της συνά­ντη­σης, ο δρ. Δημή­τρης Στα­θα­κό­που­λος, οθω­μα­νο­λό­γος – τουρ­κο­λό­γος, διδά­κτο­ρας του Παντείου Πανε­πι­στη­μίου, δηλώνει στη «δ»: «Η Ερντο­γα­νική Τουρκία (2003 – 2024) ήταν και είναι ανα­θε­ω­ρη­τική. Φέρει δύο προ­σω­πεία. Ένα του arkadaş/ φίλου και ένα του dayı/ νταή, τα οποία χρη­σι­μο­ποιεί και­ρο­σκο­πικά κατά το δοκούν. Δηλαδή εφαρ­μό­ζει την οθω­μα­νική διπλω­μα­τία. Ευγε­νική υποδοχή και πισώ­πλα­τες μαχαι­ριές. Ερμη­νεία του δικαίου στην Ala Turka λογική, τα δικά μου – δικά μου και τα δικά σου δικά μου. Κάνει λεό­ντειες συμ­φω­νίες, όπου απαιτεί τη μερίδα του λέοντος. Το kazan – kazan, το εννοεί ως μονο­φα­γία και επ’ ουδενί 50 – 50%, ενώ τις σχέσεις της η Τουρκία, τις αντι­λαμ­βά­νε­ται κατά το τουρ­κικό οικο­γε­νειακό δίκαιο, όπου ο σύζυγος θα είναι η Τουρκία και η ύπαν­δρος γυνή, η Ελλάδα υπο­ταγ­μένη και έτοιμη να ακούσει τον efendim/ κύρη της.

Έτσι βλέ­πουμε και είδαμε εκ νέου, τις εξής αντι­φά­σεις από 7 Δεκεμ­βρίου μέχρι και σήμερα 13 Μαΐου να συνο­μι­λούμε με παράλ­λη­λους μονο­λό­γους, κοινώς ”να’χαμε να λέγαμε” συμ­φω­νώ­ντας πως δια­φω­νούμε. Έστω και εάν σε επίπεδο αστικής ευγέ­νειας και ανώ­δυ­νης διπλω­μα­τίας (επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, πολι­τική προ­στα­σία, περι­βάλ­λον, του­ρι­σμός κ.ά.) υπήρχαν και υπάρ­χουν ομαλές σχέσεις, με ύφεση των ενα­έ­ριων παρα­βιά­σεων, – επειδή η Τουρκία δεν έχει ικανά πλη­ρώ­ματα και αερο­πλάνα αυτή την περίοδο, οπότε όταν τα απο­κτή­σει, θα επα­νέλ­θει στις γνωστές παρα­βιά­σεις/ it dalaşı -οι αμφι­σβη­τή­σεις της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας δια­τυ­πώ­νο­νται διαρκώς, συνε­πι­κου­ρού­με­νες πλέον και με το δόγμα της mavi vatan / γαλά­ζιας πατρί­δας στα σχολικά βιβλία.

Όσο αισιό­δο­ξος και να είναι κάποιος, η Ελλάδα και η Τουρκία είναι ιστο­ρι­κοί αντί­πα­λοι (1071 – 1453 – 1821 – 1922 – 1974 – 1996) και το τραύμα αυτό, ειδικά με τον αξιακό κώδικα της Τουρ­κίας, δεν ”μπα­λώ­νε­ται ”, παρά την καλο­πι­στία της Ελλάδας, που η Τουρκία εκλαμ­βά­νει ως αδυ­να­μία, στη λογική ” όποιος μπορεί κάνει, όποιος δεν μπορεί συνο­μι­λεί ”. Είναι θέμα χρόνου να επι­στρέ­ψουμε στις πρό­τε­ρες/ ante κατα­στά­σεις. Εξάλλου ο κόσμος ήδη είναι προ των πυλών του Γ’ Παγκο­σμίου πολέμου, αν δεν έχει ξεκι­νή­σει ήδη αυτός. Στη γενική σύγκρουση η Τουρκία, δεν θα είναι με την πλευρά μας. Αυτό ας το χωνέ­ψουμε και ας προ­ε­τοι­μα­στούμε για τα δύσκολα που έρχο­νται σε περι­βάλ­λον, οικο­νο­μία, ενέρ­γεια, δια­τροφή/ ύδατα, δημο­γρα­φία, εν μέσω τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης ΑΙ και απο­προ­σω­πο­ποί­η­σης του ατόμου, μετα­βαλ­λό­μενο σε αριθμό και μαζάν­θρωπο».

Ελευ­θε­ρία Φτα­κλάκη:  Η Ελλάδα δεν διεκ­δι­κεί, δεν παρα­χω­ρεί, αλλά  ξέρει να συνο­μι­λεί και να δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται

Η δρ. Ελευ­θε­ρία Φτα­κλάκη, διε­θνο­λό­γος, πολι­τι­κός επι­στή­μων, διδά­κτωρ ευρω­παϊ­κών και διεθνών σπουδών και πολι­τευ­τής της ΝΔ στα Δωδε­κά­νησα, σε δήλωσή της στη «δ» ανα­φέ­ρει:

“Η Ελλάδα δεν διεκ­δι­κεί, η Ελλάδα δεν παρα­χω­ρεί, αλλά ξέρει να συνο­μι­λεί και να δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται”, θα μπο­ρούσε να είναι ο τίτλος της 4ης συνά­ντη­σης Μητσοτάκη- Ερντο­γάν, στην Άγκυρα (13/5/24) μέσα στους τελευ­ταί­ους δέκα μήνες. Μιας συνά­ντη­σης με ξεκά­θα­ρους συμ­βο­λι­σμούς μέσα από έναν πολι­τικό διάλογο που απο­δει­κνύει πως οι κόκ­κι­νες γραμμές της ελλη­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής είναι απα­ρα­βί­α­στες και αδια­πραγ­μά­τευ­τες αλλά η προ­σπά­θεια οικο­δό­μη­σης ενός κλί­μα­τος εμπι­στο­σύ­νης στο πεδίο της ήπιας πολι­τι­κής (πολι­τι­κός διά­λο­γος, θετική ατζέντα, μέτρα οικο­δό­μη­σης εμπι­στο­σύ­νης) συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τητα.

Η επίσημη ίδρυση του Ελλη­νο­τουρ­κι­κού Επι­χει­ρη­μα­τι­κού Συμ­βου­λίου, οι επι­μέ­ρους συμ­φω­νίες για τη μεγα­λύ­τερη συνερ­γα­σία στους τομείς της Υγείας και της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, η καλύ­τερη δια­χεί­ριση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών μέσα από μια συστη­μα­τική συνερ­γα­σία στα χερσαία όσο και στα θαλάσ­σια σύνορα, η εφαρ­μογή της βίζας για τα 10 ελλη­νικά νησιά που διαρκεί μόνο λίγα λεπτά χάρη στη συνεν­νό­ηση που πέτυχε η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση με την Ευρω­παϊκή Επιτροπή- μια πολύ σημα­ντική πρω­το­βου­λία όχι μόνο στο οικο­νο­μικό επίπεδο αλλά και στη σύσφιγξη των σχέσεων των δύο λαών, απο­τε­λούν θετικά βήματα ως προς την οικο­δό­μηση εμπι­στο­σύ­νης στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις.

Όμως, δυστυ­χώς τα δια­χρο­νικά ζητή­ματα υψηλής πολι­τι­κής που αφορούν στο μορα­τό­ριουμ στο Αιγαίο με την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας, τα ενερ­γειακά ζητή­ματα, όπως τα τρυ­πά­νια για το φυσικό αέριο στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, το Κυπριακό, ζητή­ματα που αφορούν στις μειο­νό­τη­τες, στην προ­στα­σία της παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς, όπως είναι η Αγιά Σοφιά, η Μονή της Χώρας κ.ά., συνε­χί­ζουν να απο­τε­λούν εμπόδια στις σχέσεις των δύο κρατών. Για αυτό και η ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική λει­τουρ­γεί προ­σε­κτικά και αυστηρά όπου πρέπει με την κυβέρ­νηση του Ταγίπ Ερντο­γάν καθώς τα αγκάθια που εγεί­ρουν οι γεί­το­νές μας είναι πολλά και δυστυ­χώς δεν μπορούν να εξα­φα­νι­στούν ως δια μαγείας λόγω της απρο­θυ­μίας της άλλης πλευράς.

Ο Κ. Μητσο­τά­κης για άλλη μια φορά έδειξε το πολι­τικό του σθένος και την ξεκά­θαρη θέση της Ελλάδας σε ζητή­ματα που έθεσε ο Ερντο­γάν σε σχέση με τις μειο­νό­τη­τες στις δύο χώρες, τη μετα­τροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί και το χαρα­κτη­ρι­σμό της Χαμάς ως αντι­στα­σια­κής οργά­νω­σης:

Πρώτον, ξεκα­θά­ρισε πως η ελλη­νική μειο­νό­τητα στην Τουρκία και η θρη­σκευ­τική μου­σουλ­μα­νική μειο­νό­τητα στην Ελλάδα, προσ­διο­ρί­ζο­νται από τη Συνθήκη της Λωζάνης και απο­τε­λούν μια γέφυρα φιλίας μεταξύ των δύο λαών μας.

Η ενεργός παρου­σία της μειο­νό­τη­τας στην ελλη­νική πολι­τική και κοι­νω­νική ζωή καθώς στη Θράκη, Χρι­στια­νοί και Μου­σουλ­μά­νοι συμπο­λί­τες μας δια­βιούν αρμο­νικά με την ευρω­παϊκή αλλά και την ελλη­νική έννομη τάξη να τους εγγυά­ται ένα καθε­στώς ίσων ευκαι­ριών, θα ήταν ευχής έργον αν την ίδια άνθηση γνώριζε, δυστυ­χώς, ο διαρκώς συρ­ρι­κνού­με­νος ελλη­νι­σμός στην Τουρκία. Ως προς τη μετα­τροπή της Μονής της Χώρας σε τέμενος, ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός εξέ­φρασε τη δυσα­ρέ­σκειά του, τονί­ζο­ντας πως απο­τε­λεί μνημείο παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και ανήκει σε όλη την ανθρω­πό­τητα.

Τέλος, τόνισε πως η Χαμάς απο­τε­λεί τρο­μο­κρα­τική οργά­νωση γιατί πώς αλλιώς μπορεί να χαρα­κτη­ρί­σει κανείς μια οργά­νωση που επι­τί­θε­ται σε αθώους, προ­βαί­νει σε δολο­φο­νίες, βιαιό­τη­τες, βασα­νι­στή­ρια, όπως έγινε την απο­φράδα ημέρα της 7ης Οκτω­βρίου του 2023, και μάλιστα χωρίς να εκπρο­σω­πεί τον παλαι­στι­νιακό λαό. Όμως, η επίλυση του Παλαι­στι­νια­κού με τη λύση των δύο κρατών, απο­τε­λεί κοινό τόπο των δύο χωρών, γεγονός που δείχνει τις αντι­θέ­σεις αλλά και τις συγκλί­σεις των δυο πλευρών».

Κατα­λή­γο­ντας η κα Φτα­κλάκη σημειώ­νει ότι «Εν κατα­κλείδι, οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές συνα­ντή­σεις θα πρέπει να συνε­χι­στούν σε όλες τις βαθ­μί­δες δια­κυ­βέρ­νη­σης, της κοι­νω­νίας και του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου, καθώς οι γέφυρες μεταξύ των κρατών και των λαών χτί­ζο­νται μέσα από το διάλογο, τις συνερ­γα­σίες, τη διπλω­μα­τία, και μπορούν να οδη­γή­σουν στη δια­μόρ­φωση ενός θετικού κλί­μα­τος ως προς τα ζητή­ματα υψηλής πολι­τι­κής. Χωρίς αυτό να σημαί­νει πως δεν «έχουν γνώσιν οι φύλακες».

Β. Αγγελοπούλου-Μανωλάκη: Επί­δειξη ισχύος από Ερντο­γάν

Η Βάνα Αγγελοπούλου-Μανωλάκη, διε­θνο­λό­γος, πολι­τι­κός επι­στή­μων και υπο­ψή­φια ευρω­βου­λευ­τής με το κόμμα «Δημο­κρά­τες» του Ανδρέα Λοβέρ­δου, σχο­λιά­ζο­ντας τη συνά­ντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν, επι­ση­μαί­νει:

«Μία μη παρα­γω­γική επί­σκεψη Μητσο­τάκη, η οποία επι­σκιά­στηκε από τη μετα­τροπή της Μονής της Χώρας, ενός μνη­μείου Παγκό­σμιας Πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς σε τζαμί, λίγες μέρες πριν την προ­γραμ­μα­τι­σμένη συνά­ντηση του πρω­θυ­πουρ­γού με τον Ερντο­γάν. Λίγες ημέρες μετά την Navtex που δεσμεύει μία περιοχή του κεντρι­κού Αιγαίου και την αμφι­σβή­τηση των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των των νησιών μας.

Ο κ. Μητσο­τά­κης πέραν της εμπο­ρι­κής συνερ­γα­σίας με την γείτονα χώρα και το συνυ­πο­σχε­τικό που υπε­γράφη μεταξύ των δύο χωρών, θα έπρεπε να επι­στρέ­ψει στην Ελλάδα με μια δέσμευση του Τούρκου πρω­θυ­πουρ­γού για την προ­κλη­τική αυτή κίνηση στην Μονή της Χώρας. Οι κινή­σεις και οι δηλώ­σεις αυτές τις Τουρ­κίας γνω­ρί­ζουμε ότι δεν είναι ποτέ τυχαίες. Ο Ερντο­γάν έκανε για άλλη μία φορά επί­δειξη ισχύος και ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ελλάδας γύρισε πίσω με μερικές εμπο­ρι­κές συμ­φω­νίες.