«Εχουμε μια νέα πραγματικότητα που τείνει να γίνει κανονικότητα»

«Μια νέα κανο­νι­κό­τητα που θα συνα­ντάμε στο άμεσο και στο απώτερο μέλλον με ολοένα και αυξα­νό­μενη συχνό­τητα», χαρα­κτη­ρί­ζει τα έντονα καιρικά φαι­νό­μενα ο καθη­γη­τής Δυνα­μι­κής, Τεκτο­νι­κής, Εφαρ­μο­σμέ­νης Γεω­λο­γίας και Δια­χεί­ρι­σης Φυσικών Κατα­στρο­φών και πρό­ε­δρος του ΟΑΣΠ κ. Ευθύ­μιος Λέκκας.

«Υπάρχει μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που δια­φέ­ρει από την παλιά εποχή και συνί­στα­ται, μεταξύ άλλων, στην πολυ­πλο­κό­τητα των κιν­δύ­νων, την εμφά­νιση νέων μορφών κρίσεων και περισ­σο­τέ­ρων ακραίων γεγο­νό­των, στη μεγα­λύ­τερη κλίμακα κατα­στρο­φών» ανα­φέ­ρει και προ­σθέ­τει λέγο­ντας πως απαι­τεί­ται νέος σχε­δια­σμός σε περι­φε­ρειακό επίπεδο για όλη την χώρα, ενώ από τις επερ­χό­με­νες αλλαγές δεν θα μπο­ρού­σαν να λείψουν οι νησιω­τι­κές περιο­χές, που ενέχουν τους δικούς τους κιν­δύ­νους.

Σε συνέ­ντευξή του στην «δημο­κρα­τική» μιλάει για την κλι­μα­τική κρίση, την επερ­χό­μενη κλι­μα­τική αλλαγή ενώ εκτιμά, πως η συνά­ντηση στην Γλα­σκώβη έγινε περισ­σό­τερο για λόγους…. επι­κοι­νω­νια­κούς και λιγό­τερο για ουσια­στι­κούς.

• Ολο­κλη­ρώ­νο­νται οι εργα­σίες της Διε­θνούς Διά­σκε­ψης του ΟΗΕ για το Κλίμα που διε­ξά­γε­ται στη Γλα­σκώβη και μάλιστα με νέο προ­σχέ­διο συμ­φω­νίας μεταξύ των χωρών που συμ­με­τέ­χουν ώστε να καταρ­τί­σουν πιο φιλό­δοξα σχέδια για την αντι­με­τώ­πιση της υπερ­θέρ­μαν­σης του πλανήτη, αλλά και τις ισορ­ρο­πίες όσον αφορά στα αιτή­ματα ανε­πτυγ­μέ­νων και πλου­σιό­τε­ρων κρατών. Τελικά, τι βγήκε από αυτή τη Διά­σκεψη;

Κοι­τάξτε, στο επι­κοι­νω­νιακό κομμάτι και στο κομμάτι της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, έχουμε κάποια θετικά απο­τε­λέ­σματα. Στο κομμάτι της πρα­κτι­κής εφαρ­μο­γής όλων αυτών που πρέπει να εφαρ­μο­στούν, ώστε να ανα­στεί­λουμε όσο μπο­ρούμε καλύ­τερα τις επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και την αντι­με­τώ­πιση της υπερ­θέρ­μαν­σης του πλανήτη, θεωρώ ότι έχουν γίνει πολύ λίγα –τόσο ποιο­τικά όσο και ποσο­τικά. Αφενός δεν ελή­φθη­σαν υπόψη όλες οι παρά­με­τροι που μας οδή­γη­σαν στην σημε­ρινή κατά­σταση με τον πλανήτη να βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος με την κλι­μα­τική κρίση και ποσο­τικά, αφορούν στη συμ­με­τοχή των μεγάλων χωρών.

• Έχετε δηλώσει ότι βιώ­νουμε την κλι­μα­τική κρίση. Αυτή είναι ο προ­άγ­γε­λος της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και τι πρέπει να περι­μέ­νουμε;

Ακριβώς. Ουσια­στικά για την κλι­μα­τική αλλαγή (για όσους έχουν πολύ καλή γνώση της ιστο­ρίας του πλανήτη γη), γιατί για τον δικό μας πλανήτη συζη­τάμε, γνω­ρί­ζουμε ότι η ηλικία του είναι 4,6δις έτη. Από τα 2δις έτη μέχρι τώρα, το κλίμα έχει αλλάξει στην γη, πάρα πολλές φορές σε διά­φο­ρες συν­θή­κες. Ωστόσο, ‘αλλαγή’ σημαί­νει ότι έρχο­νται αλλαγές στο κλίμα της γης σε πολύ μεγάλα σχονικά δια­στή­ματα. Συνεπώς, η κλίμακα είναι εντελώς δια­φο­ρε­τική σε σχέση με ό,τι γινόταν μέχρι σήμερα. Όταν έχουμε μια δια­φο­ρο­ποί­ηση από 10.000 έως 30.000 χρόνια τότε μιλάμε για αλλαγή. Όταν όμως, μιλάμε για μια δια­φο­ρο­ποί­ηση λίγων ετών, τότε πρέπει να ανη­συ­χούμε σοβαρά, αφού μιλάμε για ‘κρίση’. Η κρίση αυτή μπορεί να οδη­γή­σει σε κλι­μα­τική αλλαγή, μπορεί και όχι. Πρό­κει­ται για μια επι­τα­χυ­νό­μενη δια­δι­κα­σία που προ­ϋ­πο­θέ­τει νέες προ­σεγ­γί­σεις. Στα τελευ­ταία δύο χρόνια δεν μπο­ρούμε να αξιο­ποι­ή­σουμε τα στοι­χεία και το υλικό που συλ­λέ­γουμε από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό γιατί μας προ­λα­βαί­νει ένα και­νούρ­γιο γεγονός.

• Εμείς τι μπο­ρούμε να κάνουμε; Σίγουρα οι απο­φά­σεις ξεκι­νούν από την κορυφή (κυβερ­νή­σεις χωρών) αλλά μας αγγί­ζουν όλους. Θα ήθελα το σχόλιό σας. Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα;

Να σας πω κατ’ αρχάς ότι αυτά που μπο­ρούμε να κάνουμε στην Ελλάδα, είναι πάρα πολύ λίγα σε σχέση με τις παγκό­σμιες νέες τάσεις του προ­βλή­μα­τος. Είμαστε σαν μια σταγόνα στον ωκεανό, αριθ­μώ­ντας περίπου 11εκ. κατοί­κους σε σχέση με τα 10δις άτομα που θα φτάσει ο πλη­θυ­σμός της γης στα επόμενα χρόνια. Κατά δεύ­τε­ρον, οι δρα­στη­ριό­τη­τες που ανα­πτύσ­σει η χώρα μας, είναι ακόμη μικρό­τε­ρες κατ’ ανα­λο­γία του πλη­θυ­σμού της γης αφού οι τερά­στιες ζημιές στο περι­βάλ­λον, προ­κα­λού­νται από βιο­μη­χα­νι­κές δράσεις πολύ μεγάλης κλί­μα­κας.

Άρα, εμείς ρυπαί­νουμε λιγό­τερο. Ωστόσο, εάν θελή­σουμε να κοι­τά­ξουμε με σοβα­ρό­τητα τις δράσεις που επι­βα­ρύ­νουν το περι­βάλ­λον της χώρας μας, είναι υπαρ­κτές. Από εκεί και πέρα, μπορούν να ελεγ­χθούν σε περι­φε­ρειακό – τοπικό επίπεδο ανά περιοχή.

• Σε ατομικό επίπεδο τι μπο­ρούμε να κάνουμε;

Μπο­ρούμε να συμ­βάλ­λουμε κι εμείς στην πρόληψη της κλι­μα­τι­κής κρίσης επι­λέ­γο­ντας τις δρα­στη­ριό­τη­τές μας. μπο­ρούμε να αλλά­ξουμε τον τρόπο δια­βί­ω­σής μας, προ­κει­μέ­νου να επι­τύ­χουμε στόχους. Π.χ. να ελατ­τώ­σουμε την υπερ-κατανάλωση, τις δράσεις μας, την ποιό­τητα του φαγητού, τις μετα­κι­νή­σεις, την κατα­στροφή από τις πυρ­κα­γιές των δασών, τα απορ­ρίμ­ματα, τη σπατάλη ενέρ­γειας. Γι αυτό μιλάμε για μηδε­νική και πράσινη ενέρ­γεια.

Θα επι­κα­λε­στώ την αρχαία ρήση: Πᾶν μέτρον ἄριστον! Ας το σκε­φτούμε καλύ­τερα!

• Να περά­σουμε στα διάφορα έντονα καιρικά φαι­νό­μενα που παρα­τη­ρού­νται σε πολλές χώρες, αλλά και στην Ελλάδα. Πώς το σχο­λιά­ζετε; Τι πρέπει να περι­μέ­νουμε;

Έχουμε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που τείνει να γίνει κανο­νι­κό­τητα. Ιδιαί­τερα σημα­ντική είναι η δουλειά που πρέπει να κάνουν οι δήμοι γνω­ρί­ζο­ντας πως να αντι­με­τω­πί­σουν τους κιν­δύ­νους και να σχε­διά­σουν ασφα­λείς χώρους κατα­φυ­γής -εκτιμώντας την τρω­τό­τητα έπειτα από φυσικές κατα­στρο­φές. Τα φράγ­ματα γίνο­νται κάποιες φορές άτεχνα στις πλαγιές για τη συγκρά­τηση των εδαφών. Υπάρχει μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που δια­φέ­ρει από την παλιά εποχή και συνί­στα­ται, μεταξύ άλλων, στην πολυ­πλο­κό­τητα των κιν­δύ­νων, την εμφά­νιση νέων μορφών κρίσεων και περισ­σο­τέ­ρων ακραίων γεγο­νό­των, στη μεγα­λύ­τερη κλίμακα κατα­στρο­φών που σημειώ­νο­νται και σε νέες γεω­γρα­φι­κές περιο­χές και στις τερά­στιες περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις. Όλα τα επι­μέ­ρους προ­βλή­ματα που δημιουρ­γού­νται σε κάθε περιοχή έρχεται να τα μειώσει, ο μηχα­νι­σμός άμεσης από­κρι­σης (που έχει ετοι­μά­σει η ΚΕΔΕ) για τη δια­χεί­ριση κιν­δύ­νων, κατα­στρο­φών και κρίσεων που δεν αντι­κα­θι­στά τη δημο­τική αρχή αλλά την υπο­βοη­θεί σε όλα τα επίπεδα.

Καλό είναι να μην λέμε: ‘δεν θα τύχει σ’ εμένα’! όμως αυτό είναι λάθος. Πρέπει να προ­ε­τοι­μα­ζό­μα­στε αφού υπάρ­χουν πολλά περι­θώ­ρια ασφά­λειας τα οποία μπο­ρούμε να αξιο­ποι­ή­σουμε.

Οι ευθύνες και οι υπο­χρε­ώ­σεις ξεκι­νούν από την κεντρική διοί­κηση και ακο­λου­θούν οι περι­φέ­ρειες και οι δήμοι που μπορούν να προ­ε­τοι­μα­στούν με ειδικά σχέδια για κάθε περιοχή.

• Συμπε­ρα­σμα­τικά, όλη αυτή η κρίση που βιώ­νουμε απαιτεί έναν καλό σχε­δια­σμό από τώρα. Τι θα λέγατε για τα νησιά μας;

Υπάρχει μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που δια­φέ­ρει από την παλιά εποχή και συνί­στα­ται, μεταξύ άλλων, στην πολυ­πλο­κό­τητα των κιν­δύ­νων, την εμφά­νιση νέων μορφών κρίσεων και περισ­σο­τέ­ρων ακραίων γεγο­νό­των, στη μεγα­λύ­τερη κλίμακα κατα­στρο­φών που σημειώ­νο­νται και σε νέες γεω­γρα­φι­κές περιο­χές και στις τερά­στιες περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις.

Θα έχουμε πιο πολλά έντονα καιρικά φαι­νό­μενα, πιο ακραία φαι­νό­μενα που θα διαρ­κούν πιο πολύ, φαι­νό­μενα που θα συν­δυά­ζο­νται μεταξύ τους και θα δημιουρ­γούν πολ­λα­πλούς κιν­δύ­νους. Όλα αυτά, προ­ϋ­πο­θέ­τουν έναν νέο σχε­δια­σμό, με μια νέα φιλο­σο­φία σε όλα τα επίπεδα.

Τα νησιά μας, θα αντι­με­τω­πί­σουν τον ίδιο κίνδυνο. Μπορεί να είναι πιο όμορφες περιο­χές, αλλά είναι και πιο ευά­λω­τες! Δυστυ­χώς, η ομορφιά ενέχει και περισ­σό­τε­ρους κιν­δύ­νους…