Ρόδος: Η φτωχοποίηση των ανθρώπων του τουρισμού σε 3 εικόνες

Απο­στολή στη Ρόδο

Μία δια­φο­ρε­τική και γεμάτη εμπόδια του­ρι­στική σεζόν ολο­κλη­ρώ­θηκε ουσια­στικά μετά και την ανα­κοί­νωση του δεύ­τε­ρου λοκντά­ουν στη Ρόδο, αφή­νο­ντας μια γλυ­κό­πι­κρη γεύση. Ενας δύσκο­λος χει­μώ­νας περι­μέ­νει πολλά νοι­κο­κυ­ριά και οι προσ­δο­κίες όλων στρέ­φο­νται στο επόμενο καλο­καίρι με την ελπίδα ότι η παν­δη­μία, που έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, δεν θα προ­κα­λέ­σει τόσα βρα­χυ­κυ­κλώ­ματα σε ένα νησί-πρωτεύουσα της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, όπου περισ­σό­τερο από το 90% του ΑΕΠ προ­έρ­χε­ται από τη «βαριά βιο­μη­χα­νία» του του­ρι­σμού, που φέτος όχι απλά… φταρ­νί­στηκε αλλά μπήκε στην εντα­τική, κατα­φέρ­νο­ντας έστω και πολύ δύσκολα να επι­βιώ­σει.

Ανθρω­ποι του του­ρι­σμού, επι­χει­ρη­μα­τίες και εργα­ζό­με­νοι περι­γρά­φουν στην «Εφ.Συν.» την αντί­ληψη που επι­κρα­τεί και συνο­ψί­ζε­ται στο «σώσαμε οτι­δή­ποτε σωζόταν», με τους επι­σκέ­πτες να προ­σεγ­γί­ζουν το 25-30% σε σχέση με πέρυσι.

Διά­χυ­τος ο προ­βλη­μα­τι­σμός για τις πολλές ανοι­χτές εκκρε­μό­τη­τες και την ανάγκη λήψης περαι­τέρω μέτρων στή­ρι­ξης για να αντέξει η νησιω­τική Ελλάδα, καθώς αρκετοί εκτι­μούν ότι θα χρεια­στούν 3 χρόνια για την πλήρη ανά­καμψη.

Και φαντα­στείτε ότι πέρυσι τέτοιον καιρό, χωρίς τον κορο­νοϊό, οι προ­βλέ­ψεις μιλού­σαν για ένα 2020 που θα έσπαγε κάθε προη­γού­μενο ρεκόρ. Δια­λέ­ξαμε να εστιά­σουμε σε κάποιες επι­μέ­ρους εικόνες χαρα­κτη­ρι­στι­κές των προ­κλή­σεων που αντι­με­τώ­πι­σαν και συνε­χί­ζουν να αντι­με­τω­πί­ζουν οι κάτοι­κοι του «νησιού των Ιπποτών» μέχρι τα τέλη Οκτώβρη, πριν μάλιστα ανα­κοι­νω­θεί το νέο λοκντά­ουν.

Eικόνα 1

Το δράμα των επο­χι­κών εργα­ζό­με­νων

Ο Μανώλης, γύρω στα 35, εποχικά εργα­ζό­με­νος στον του­ρι­σμό, έρχεται στη ΔΕΥΑΡ -Δημόσια Επι­χεί­ρηση Υδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης Ρόδου- για να κάνει δια­κα­νο­νι­σμό. Το νερό στο σπίτι του έχει κοπεί για χρέη περίπου 600 ευρώ. Ζητάει το μικρό­τερο δυνατό ποσόν σε 48 μηνιαίες δόσεις, αλλά λαμ­βά­νει περίπου 20 δόσεις με μεγα­λύ­τερο ποσόν αφού πλη­ρώ­νει κάποια έναντι για να έχει νερό. «Στο σπίτι έχω και τη μάνα μου που είναι άρρωστη και μου προ­σέ­χει τα παιδιά, τι να κάνω χωρίς νερό;», τον ακούμε να λέει με παρά­πονο σε μια υπάλ­ληλο που με κατα­νό­ηση τον καλεί να δίνει ό,τι μπορεί και «τον χειμώνα θα δούμε».

Μαθαί­νουμε ότι ανάλογη κατά­σταση επι­κρα­τεί και με τους λογα­ρια­σμούς της ΔΕΗ ή άλλων παρόχων. Στο άκουσμα ότι είμαι δημο­σιο­γρά­φος από την Αθήνα, μου παρα­πο­νιέ­ται ακόμη ότι δεν μπορεί να λάβει στε­γα­στικό δάνειο ως εποχικά εργα­ζό­με­νος στον του­ρι­σμό και ανα­γκά­ζε­ται να ζει στο νοίκι. Το εργα­τικό δυνα­μικό της Ρόδου που απα­σχο­λεί­ται στον του­ρι­σμό φτάνει τους 39.000 εργα­ζο­μέ­νους. Από αυτούς, 20 έως 22 χιλιά­δες είναι ξενο­δο­χο­ϋ­πάλ­λη­λοι που θα καλυ­φθούν από τα επι­δό­ματα ανερ­γίας, ωστόσο οι υπό­λοι­ποι εποχικά απα­σχο­λού­με­νοι (περίπου 19.000) βρί­σκο­νται στον «αέρα» και δεν γνω­ρί­ζουν εάν πληρούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να πάρουν επίδομα ανερ­γίας.

«Από τον Αύγου­στο και μέχρι την επόμενη σεζόν δεν προ­βλέ­πε­ται να λάβουν κανένα εισό­δημα. Η δέσμευση του πρω­θυ­πουρ­γού ήταν ότι δεν θα μείνει κανένας εποχικά εργα­ζό­με­νος χωρίς εισό­δημα μέχρι την επόμενη του­ρι­στική περίοδο», μας λέει ο πρό­ε­δρος του Εργα­τι­κού Κέντρου Ρόδου, Πανα­γιώ­της Εγγλέ­ζος.

Το ΕΚΡ έχει στείλει επι­στολή στον Κυριάκο Μητσο­τάκη για το θέμα, με τον κ. Εγγλέζο να αφήνει αιχμές κατά του υπουρ­γού Εργα­σίας, Γιάννη Βρούτση. «Εάν άμεσα δεν προ­βλε­φθεί ένα επίδομα μέχρι την έναρξη της επό­με­νης του­ρι­στι­κής περιό­δου, θα έχουμε δράματα. Εχουμε αρκε­τούς που δεν έχουν εισό­δημα από πέρυσι τον Οκτώ­βριο», επι­ση­μαί­νει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Μας περι­γρά­φει μια μελανή εικόνα με εργα­ζο­μέ­νους που δεν μπορούν να αντε­πε­ξέλ­θουν σε βασικές υπο­χρε­ώ­σεις τους, όπως η απο­πλη­ρωμή των λογα­ρια­σμών ύδρευ­σης και ηλε­κτρο­δό­τη­σης, χιλιά­δες οικο­γέ­νειες που προ­μη­θεύ­ο­νται τα βασικά αγαθά από τις δομές κοι­νω­νι­κών παντο­πω­λείων του δήμου και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, ακόμα και επι­στροφή ορι­σμέ­νων στα ενε­χυ­ρο­δα­νει­στή­ρια, όπως στην έναρξη της κρίσης, ώστε να βρουν κάποια χρήματα για τα στοι­χειώδη.

«Αυτό που ζήσαμε στα μνη­μό­νια δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που θα δούμε από εδώ και πέρα. Ζευγάρι, που πέρυσι είχε αξιο­πρε­πές εισό­δημα, εκποιούσε χρυ­σα­φικά για να στη­ρί­ξει το παιδί του που είναι φοι­τη­τής σε άλλη πόλη και δεν είχε να πλη­ρώ­σει το ενοίκιο. Αλλοι γονείς δεν στεί­λανε καν τα παιδιά τους που περά­σανε σε πανε­πι­στή­μια άλλης πόλης», κατα­λή­γει ο κ. Εγγλέ­ζος, που ζητάει άμεσα μέτρα στή­ρι­ξης «χθες» των εποχικά εργα­ζο­μέ­νων. Θολό το τοπίο και στα εργα­σιακά την εποχή του κορο­νοϊού, με τις ενώσεις των εργα­ζο­μέ­νων σε Ρόδο, Κρήτη και άλλες του­ρι­στι­κές περιο­χές να προ­σα­να­το­λί­ζο­νται σε κινη­το­ποι­ή­σεις όταν το επι­τρέ­ψουν οι συν­θή­κες.

Εικόνα 2

«Ψάχνω να μπαρ­κάρω…»

Εκτός από τα ξενο­δο­χεία που δεν άνοιξαν καθόλου και στέκουν έρημα με ένα πλα­στι­κο­ποι­η­μένο χαρτί στην είσοδο που ανα­φέ­ρε­ται σε κάποιο ευρω­παϊκό πρό­γραμμα απο­ζη­μιώ­σεων λόγω Covid-19, τα πράγ­ματα ήταν ακόμα πιο δύσκολα για τις μικρές οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις. Ο Γιώργος, 45 ετών, εργα­ζό­με­νος σε του­ρι­στικό μαγαζί σε έναν από τους εμπο­ρι­κούς παρα­θα­λάσ­σιους δρόμους, μας λέει ότι κανο­νικά «Νοέμ­βριος και Δεκέμ­βριος είναι μήνας δια­κο­πών», αλλά «φέτος το ψάχνω μήπως μπαρ­κάρω σε κάποιο καράβι για το επόμενο εξάμηνο. Ημουν ναυ­τι­κός και έκανα τη δική μου επι­χεί­ρηση, αλλά φέτος δεν μπορώ να συντη­ρηθώ».

Από κοντά και η σύζυγός του, Ρένα, που ανα­φέ­ρε­ται σε ένα νησί που «κλείνει» από τον Νοέμβρη ώς τον Μάρτη και μιλά για οικο­γέ­νειες που αν δεν έχουν κάποιον εργα­ζό­μενο στον δημόσιο τομέα ή σύνταξη από τους γονείς θα δυσκο­λευ­τούν αρκετά να τα βγάλουν πέρα τον χειμώνα.

Λίγο πιο κάτω κάθεται η Μαρία, που εργά­ζε­ται ως πρά­κτο­ρας εισι­τη­ρίων στις ημε­ρή­σιες εκδρο­μές με μικρό­τερα ή μεγα­λύ­τερα σκάφη. «Τον Σεπτέμ­βριο είχε περισ­σό­τερο κόσμο από τον Αύγου­στο πρώτη φορά!», ακούμε. Εκτός από τα εισι­τή­ρια, δίνει στους του­ρί­στες να συμπλη­ρώ­σουν έντυπα ιχνη­λά­τη­σης Covid-19.

Του­λά­χι­στον, η Ρόδος οργα­νώ­θηκε αρκετά καλά στο κομμάτι της τήρησης των υγειο­νο­μι­κών πρω­το­κόλ­λων, κάτι που την κατέ­ταξε στους ασφα­λείς προ­ο­ρι­σμούς και αφήνει αρκετές προ­ο­πτι­κές για την επόμενη σεζόν. Σύμφωνα με τον Γιώργο Ματσί­γκο, πρόεδρο του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου, η οργά­νωση στο υγειο­νο­μικό κομμάτι είχε ξεκι­νή­σει με την κατάρ­τιση χιλιά­δων εργα­ζο­μέ­νων ήδη από τον Απρίλιο.

Οι αφίξεις μέχρι το τέλος της σεζόν θα φτάσουν τις 600.000, δηλαδή στο ¼ σε σχέση με πέρυσι. Η πλη­ρό­τητα στα ξενο­δο­χεία 5 αστέρων που άνοιξαν άγγιξε το 70% και σ’ αυτά των 4 αστέρων το 60%. «Είχαμε το 25% του κόσμου σε σχέση με το 2019 και με 20-30% χαμη­λό­τε­ρες τιμές. Τα έσοδα όσων άνοιξαν ήταν ουσια­στικά για συντή­ρηση», μας λέει ο κ. Ματσί­γκος.

Οι ξενο­δό­χοι της Ρόδου ζητούν τη μείωση των εργο­δο­τι­κών εισφο­ρών, επι­δό­τηση της εργα­σίας και όχι της ανερ­γίας και ρυθ­μί­σεις για την εξυ­πη­ρέ­τηση των δανείων τους. Οσο για την επόμενη σεζόν, στόχος είναι σε πρώτη φάση το 50% της κίνησης σε σχέση με το 2019, με απώτερο στόχο το 70-75%, ώστε να βρεθούν σε πορεία «επι­στρο­φής στην κανο­νι­κό­τητα».

Ο κ. Ματσί­γκος πιστεύει ότι η παρα­κα­τα­θήκη που αφήνει η φετινή σεζόν στην τήρηση των υγειο­νο­μι­κών πρω­το­κόλ­λων και στην αντι­με­τώ­πιση των άλλων δυσκο­λιών του κορο­νοϊού απο­τε­λεί μια καλή βάση για να επι­τευ­χθούν αυτοί οι στόχοι.

Εικόνα 3

Από το all inclusive, στα… πρω­τό­κολλα

Κατα­φτά­νει ένα από τα λίγα κρουα­ζιε­ρό­πλοια που έδεσαν φέτος στη Ρόδο, το ιτα­λι­κής σημαίας «Costa Diadema», με 619 επι­βά­τες. Υπό άλλες συν­θή­κες, Οκτώβρη-Νοέμβρη η έλευση ενός μεγάλου κρουα­ζιε­ρό­πλοιου θα προ­κα­λούσε κινη­το­ποί­ηση στο νησί, ακόμα και το ημε­ρή­σιο άνοιγμα του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων που είχαν κλείσει για τη σεζόν.

Φέτος, οι περισ­σό­τε­ροι επι­βαί­νο­ντες είδαν τη Ρόδο με το κιάλι και ελά­χι­στοι βγήκαν για πολύ συγκε­κρι­μέ­νες εκδρο­μές με πούλμαν, τηρώ­ντας δρα­κό­ντεια πρω­τό­κολλα που ουσια­στικά απέ­τρε­παν την επαφή με τους ντό­πιους. «Μετά το all inclusive, μας ήρθε τώρα και αυτό με τα πρω­τό­κολλα στα κρουα­ζιε­ρό­πλοια», σχο­λί­αζε όλο νόημα ιδιο­κτή­της μικρο­με­σαίας επι­χεί­ρη­σης με παρου­σία μεγα­λύ­τερη των 30 ετών στην Παλιά (Μεσαιω­νική) Πόλη.

«Και να σκε­φτείτε τον Μάρτιο, πριν επι­βλη­θούν τα πρώτα περιο­ρι­στικά μέτρα, είχαμε υπο­δε­χτεί στη Ρόδο 3 κρουα­ζιε­ρό­πλοια. Ολη τη σεζόν ανα­μέ­νο­νταν 534», λέει στην «Εφ.Συν.» η Μαρία Αγγέλου, υπεύ­θυνη Τύπου στο Σωμα­τείο Επι­χει­ρη­μα­τιών και Επαγ­γελ­μα­τιών Μεσαιω­νι­κής Πόλης Ρόδου (ΣΕΕΜΠ). Στη διάρ­κεια αυτής της σεζόν δεν μπο­ρούσε να γίνει κανενός είδους προ­γραμ­μα­τι­σμός, και όσες επι­χει­ρή­σεις είχαν χώρο στο νοίκι και όχι ιδιό­κτητο κιν­δύ­νευ­σαν με λουκέτο.

«Ανή­κουμε σε μια κατη­γο­ρία επι­χει­ρη­μα­τιών που εδρά­ζο­νται σε μια καθαρά του­ρι­στική περιοχή, που λει­τουρ­γεί καθαρά εποχικά και με το σύνολο του αγο­ρα­στι­κού μας κοινού να απο­τε­λεί­ται από επι­σκέ­πτες που προ­έρ­χο­νται από το εξω­τε­ρικό. Κατά παρά­δοξο όμως τρόπο δεν συμπε­ρι­λαμ­βα­νό­μα­στε στις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις μετά τον ν. 4276/2014.

»Ετσι, δεν είχαμε πρό­σβαση σε αρκετά χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία. Οι επι­χει­ρή­σεις μας από τις 11/5/2020 θεω­ρή­θη­καν ανοι­χτές, αφού θεω­ρού­νται λια­νι­κού εμπο­ρίου και όχι του­ρι­στι­κές, βάζο­ντάς μας στην ίδια μοίρα με κατα­στή­ματα 12μηνης λει­τουρ­γίας στο κέντρο της Αθήνας, για παρά­δειγμα».

Σύμφωνα με την κ. Αγγέλου, η του­ρι­στική περί­ο­δος συρ­ρι­κνώ­θηκε κατά 50%, η πτώση του τζίρου κυμαί­νε­ται στο 70-80% για τους μήνες λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, χωρίς να συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται τα μηδε­νικά έσοδα του πρώτου εξα­μή­νου. «Ευτυχώς οι τρά­πε­ζες τελούν υπό ανα­στολή τις υπο­χρε­ώ­σεις μας μέχρι τον Δεκέμ­βρη. Τι θα γίνει όμως στη συνέ­χεια; Θα ξεκι­νή­σει η επόμενη σεζόν Μάρτιο ή έστω Απρίλιο; Θα έχουμε επι­στρέ­ψει σε μια κάποια κανονικότητα-σταθερότητα προ­κει­μέ­νου να μπο­ρούμε και πάλι να είμαστε ικανοί να αντε­πε­ξέλ­θουμε στις υπο­χρε­ώ­σεις μας;» ανα­ρω­τιέ­ται.

Παράλ­ληλα μας ενη­με­ρώ­νει για σειρά αιτη­μά­των των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων του νησιού. Ανάμεσά τους η δημιουρ­γία εξει­δι­κευ­μέ­νων χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων για τις επο­χι­κές επι­χει­ρή­σεις, η επι­δό­τηση των τόκων των επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων ώς το καλο­καίρι του 2021, οι πλη­ρω­μές των ασφα­λι­στι­κών και φορο­λο­γι­κών οφειλών, τρε­χου­σών και όσων βρί­σκο­νται σε δια­κα­νο­νι­σμό, να παρα­μεί­νουν σε ανα­στολή ώς τον Ιούνιο του 2021, όπως και ο ΕΝΦΙΑ, η απα­γό­ρευση των εξώσεων των επι­χει­ρή­σεων που δεν έχουν κατα­βά­λει τα μισθώ­ματα με ανα­προ­σαρ­μογή των ενοι­κίων ανάλογα με τον πεσμένο τζίρο και η επα­να­φορά των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά.

Πριν τη νέα έξαρση της παν­δη­μίας κατα­γρά­φη­καν αξιό­λο­γες προ­σπά­θειες και επαφές με tour operators για να παρα­τα­θεί περαι­τέρω η σεζόν. Πλέον, οι δύσκο­λοι μήνες του χειμώνα είναι μπροστά και εικόνες όπως του 9χρονου κορι­τσιού που λιπο­θύ­μησε έξω από φούρνο του νησιού τον Ιούνιο ή ανθρώ­πων που στρέ­φο­νται όπως τα πρώτα χρόνια των μνη­μο­νίων στα ενε­χυ­ρο­δα­νει­στή­ρια είναι ακόμα νωπές.

«Το καλό στη Ρόδο είναι ότι υπάρ­χουν οργα­νω­μέ­νες κοι­νω­νι­κές δομές και εθε­λο­ντι­κές ομάδες που βοηθούν σε τέτοιες κατα­στά­σεις», μας λέει ο Πανα­γιώ­της Εγγλέ­ζος, που όμως δεν φαντα­ζό­ταν ποτέ ότι «θα γυρί­ζαμε στα συσ­σί­τια». Κοινό αίτημα όλων: Ουσια­στικά μέτρα στή­ρι­ξης ώστε να μην περά­σουμε από τα ρεκόρ αφίξεων σε ρεκόρ φτώ­χειας και ανερ­γίας στη Ρόδο και τα υπό­λοιπα Δωδε­κά­νησα.

Πηγή: efsyn.gr

Μιχαήλ Άγγελος Κων­στα­ντό­που­λος