«Σε μια στιγμή μπορεί να χάσεις τον κόπο σου» – Τα δολώματα απατεώνων με λεία το e-banking

Τους είχε παρα­πλα­νή­σει από την πρώτη ατάκα. Ο άντρας στην άλλη γραμμή του τηλε­φώ­νου συστή­θηκε ως ο λογι­στής τους. Ισως είχε επι­λέ­ξει τυχαία τη στιγμή της κλήσης: 14 Απρι­λίου 2022, ώρα 16.30. Ισως και όχι. Στο σπίτι επι­κρα­τούσε ανα­βρα­σμός, τα μέλη της οικο­γέ­νειας τακτο­ποιού­σαν τελευ­ταίες εκκρε­μό­τη­τες, σε λίγες ώρες είχαν ένα ταξίδι και την επόμενη ημέρα ένα προ­γραμ­μα­τι­σμένο χει­ρουρ­γείο. Μπορεί να στάθηκε απλώς τυχερός. Τους είπε ότι έπρεπε να ολο­κλη­ρώ­σουν άμεσα τη δια­δι­κα­σία για να λάβουν ένα ειδικό επίδομα. Μπορεί, όμως, να μη μιλούσε στον αέρα, να γνώριζε πτυχές της ζωής των στόχων του. Αλλωστε ένα μέλος της οικο­γέ­νειας είναι άτομο με ανα­πη­ρία και θα ήταν πιθανός δικαιού­χος. Χει­ρί­στηκε με μαε­στρία τη συζή­τηση, παί­ζο­ντας με την ψυχο­λο­γία των θυμάτων του. Επειτα από 20 λεπτά συνο­μι­λίας, είχε κατα­φέ­ρει να αλιεύ­σει τους τρα­πε­ζι­κούς κωδι­κούς τους και να απο­σπά­σει 10.000 ευρώ.

«Είχε ένα στυλ που σε απο­συ­ντό­νιζε. Σου δημιουρ­γούσε μια σύγχυση, μια αγωνία, ότι κλείνει το σύστημα και δεν θα προ­λά­βουμε να ολο­κλη­ρώ­σουμε τη δια­δι­κα­σία. Δεν μπο­ρού­σες εκείνη τη στιγμή να σκε­φτείς καθαρά», λέει στην «Κ» η Μ.Β., η κόρη της οικο­γέ­νειας και το τρίτο κατά σειρά μέλος που συνο­μί­λησε με τον απα­τε­ώνα στο τηλέ­φωνο εκείνο το από­γευμα. Θεώρησε ότι ήταν όντως ο οικο­γε­νεια­κός λογι­στής, αφού προη­γου­μέ­νως ο άγνω­στος άντρας είχε ήδη πείσει τους γονείς της.

Ο τόνος του, οι λέξεις που χρη­σι­μο­ποιούσε, της δημιούρ­γη­σαν μια αίσθηση ότι έπρεπε να απα­ντή­σει άμεσα για να τελειώ­νει το τηλε­φώ­νημα, ότι δεν υπήρχε περι­θώ­ριο χρο­νο­τρι­βής. «Δεν σκε­φτό­μουν τίποτα, με έκανε ό,τι ήθελε. Φίλος μου τρα­πε­ζι­κός μού είπε αργό­τερα ότι ήταν σαν να βρί­σκο­μαι στο ΑΤΜ, να με σημα­δεύει κάποιος με ένα πιστόλι στο κεφάλι και να προ­στά­ζει να βγάλω τα λεφτά μου», λέει.

Ο δράστης κατά­φερε να της απο­σπά­σει το iban και τους τρα­πε­ζι­κούς κωδι­κούς, μπήκε στην εφαρ­μογή e-banking με τα στοι­χεία της και την έπεισε να του δώσει και τον κωδικό έγκρι­σης της μετα­φο­ράς χρη­μά­των που είχε σταλεί στο κινητό της. Ενιωθε τόση πίεση, λέει, που δεν διάβασε καν εκείνη τη στιγμή το περιε­χό­μενο του μηνύ­μα­τος προτού εγκρί­νει τη συναλ­λαγή. «Τι γεύση μου άφησε; Οτι σε μια στιγμή μπορεί να χάσεις όλο τον κόπο σου», λέει η Μ.Β., η οποία δέχτηκε να μιλήσει χωρίς να δημο­σιο­ποι­η­θούν τα πλήρη στοι­χεία της. «Η δική σου ευάλωτη στιγμή μπορεί να είναι ιδανική για κάποιον άλλο, να το εκμε­ταλ­λευ­τεί και να στα πάρει όλα», λέει.

Η ιστορία της είναι ενδει­κτική μιας τάσης που παρα­τη­ρεί­ται όλο και πιο συχνά ανά την Ελλάδα. Καθώς οι εξό­φθαλ­μες ηλε­κτρο­νι­κές απάτες των κακο­γραμ­μέ­νων email που απο­στέλ­λο­νται από «πρί­γκι­πες της Νιγη­ρίας» και καθι­στούν τους παρα­λή­πτες δικαιού­χους ή κλη­ρο­νό­μους αμύ­θη­των ποσών κατα­λή­γουν όλο και πιο συχνά στον φάκελο της ανε­πι­θύ­μη­της αλλη­λο­γρα­φίας, οι δράστες ανα­ζη­τούν άλλες μεθό­δους. Μια από τις πλέον δημο­φι­λείς τακτι­κές είναι οι επι­θέ­σεις τους να μην εκδη­λώ­νο­νται μόνο στον ψηφιακό κόσμο, αλλά να συν­δυά­ζο­νται και με παρα­πλα­νη­τι­κές τηλε­φω­νι­κές κλήσεις.

Το κόλπο του «λογιστή» έχει θορυ­βή­σει πολλούς επαγ­γελ­μα­τίες του κλάδου. Τον Φεβρουά­ριο ο Από­στο­λος Σταυ­ρί­δης, πρό­ε­δρος του συλ­λό­γου λογι­στών Πρέ­βε­ζας, είχε εκδόσει σχετική προει­δο­ποι­η­τική ανα­κοί­νωση. Οπως λέει στην «Κ», είχε δια­πι­στώ­σει ότι απα­τε­ώ­νες υπο­δύ­ο­νταν ακόμη και τον ίδιο για να παρα­πλα­νή­σουν τα θύματά τους. «Σχεδόν ανά είκοσι ημέρες έχουμε πέντε με έξι συμ­βά­ντα. Κανένας λογι­στής δεν θα ζητήσει οποιον­δή­ποτε κωδικό τρά­πε­ζας από τους πελάτες του», λέει.

Τα «δολώ­ματα» με λεία το e-banking των ανυ­πο­ψί­α­στων, οι «πρί­γκι­πες της Νιγη­ρίας» και το «κόλπο του λογιστή».

Απα­τη­λές αγγε­λίες

Αντί­στοι­χες ανα­κοι­νώ­σεις έχουν βγάλει πιο πρό­σφατα σύλ­λο­γοι λογι­στών στα Χανιά και την Καβάλα. Η εμφά­νιση ανά­λο­γων περι­στα­τι­κών κινη­το­ποί­ησε και τη Διεύ­θυνση Αστυ­νο­μίας Θεσπρω­τίας, η οποία στις 6 Ιουνίου πραγ­μα­το­ποί­ησε ημερίδα για τις ηλε­κτρο­νι­κές απάτες, την οποία παρα­κο­λού­θη­σαν 40 πολίτες. Στην περιοχή τους είχαν ήδη παρα­πλα­νη­θεί ιδιο­κτή­τες του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των και άλλων επι­χει­ρή­σεων, καθώς και κάτοι­κοι που είχαν αναρ­τή­σει αγγε­λίες πώλησης προ­ϊ­ό­ντων στο Δια­δί­κτυο.

«Μπορεί να πετυ­χαί­νουν τηλε­φω­νικά τα υπο­ψή­φια θύματά τους σε ευαί­σθη­τες ώρες.

Τους κάνουν στο­χευ­μέ­νες ερω­τή­σεις, ασκούν πίεση για να τελειώ­νει γρήγορα η συναλ­λαγή, μπορεί να γνω­ρί­ζουν λεπτο­μέ­ρειες για την προ­σω­πική τους ζωή παρα­κο­λου­θώ­ντας όσα μοι­ρά­ζο­νται στα social media», λέει στην «Κ» η δικη­γό­ρος Ελπίδα Βαμβακά, πρό­ε­δρος και ιδρυ­τικό μέλος της Homo Digitalis, οργά­νω­σης που υπε­ρα­σπί­ζε­ται τα δικαιώ­ματα χρηστών του Δια­δι­κτύου. «Θέλει ιδιαί­τερη προσοχή, πολλοί ντρέ­πο­νται που υπήρξαν θύματα. Το επίπεδο μόρ­φω­σης πάντως δεν παίζει ρόλο, ο καθένας μπορεί να βρεθεί σε αυτή τη θέση», προ­σθέ­τει.

Ακόμη κι αν οι μέθοδοι που ακο­λου­θούν φαντά­ζουν σχετικά απλοϊ­κές, ο τρόπος δράσης τους μπορεί να είναι ιδιαί­τερα μεθο­δι­κός, όπως προ­κύ­πτει από την πρό­σφατη εξάρ­θρωση μεγάλου κυκλώ­μα­τος ηλε­κτρο­νι­κής απάτης στην Ελλάδα. Επειτα από έρευνα της Υπο­διεύ­θυν­σης Ασφα­λείας Ηγου­με­νί­τσας συνε­λή­φθη­σαν τον Απρίλιο επτά μέλη της οργά­νω­σης εκ των οποίων οι τέσ­σε­ρις έχουν προ­φυ­λα­κι­στεί. Τους απο­δί­δε­ται ότι του­λά­χι­στον από τον Νοέμ­βριο του 2020 είχαν δια­πρά­ξει 231 απάτες απο­κο­μί­ζο­ντας πάνω από 1,4 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Στα θύματά τους φέρεται να περι­λαμ­βά­νο­νται και αστυ­νο­μι­κοί.

Η μέθοδος

Τα βασικά μέλη της οργά­νω­σης είχαν την έδρα τους στη Νέα Κίο και το Αργο­λικό Αργο­λί­δας. Καλού­σαν πολίτες που είχαν αναρ­τή­σει αγγε­λίες στις ιστο­σε­λί­δες car.gr, vendora.gr, xe.gr, αλλά και στο Facebook. Υπο­δύ­ο­νταν τους ενδια­φε­ρό­με­νους αγο­ρα­στές και με πρό­σχημα την άμεση κατα­βολή των χρη­μά­των στον λογα­ρια­σμό των θυμάτων απο­σπού­σαν τους κωδι­κούς πρό­σβα­σης στο e-banking, αριθ­μούς τρα­πε­ζι­κών καρτών και τους κωδι­κούς επι­βε­βαί­ω­σης μιας χρήσης. Σε περί­πτωση που τα θύματά τους ήταν δύσπι­στα και δεν μοι­ρά­ζο­νταν αυτά τα στοι­χεία, τους έστελ­ναν στα κινητά τους απατηλά SMS, στα οποία εμφα­νι­ζό­ταν ως απο­στο­λέας η τράπεζά τους. Με αυτά τα μηνύ­ματα τους έπειθαν να γνω­στο­ποι­ή­σουν τους κωδι­κούς για να ολο­κλη­ρω­θεί η συναλ­λαγή.

Τα «μου­λά­ρια» μετα­φο­ράς χρη­μά­των

Το κύκλωμα της Αργο­λί­δας είχε στρα­το­λο­γή­σει ένα εκτε­τα­μένο δίκτυο ανθρώ­πων. Σύμφωνα με στοι­χεία της υπό­θε­σης που είναι σε γνώση της «Κ», σε κάθε μεμο­νω­μένη απάτη ήταν απα­ραί­τητη η συμ­με­τοχή του­λά­χι­στον τεσ­σά­ρων μελών. Ενα από τα μέλη του βασικού πυρήνα ανα­λάμ­βανε την τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία με το υπο­ψή­φιο θύμα, όσο κάποιος συνερ­γός του συντό­νιζε τα μέλη των κατώ­τε­ρων βαθ­μί­δων. Αλλο άτομο παρείχε τον τρα­πε­ζικό του λογα­ρια­σμό στον οποίο θα γινόταν η μετα­φορά των χρη­μά­των που θα απο­σπού­σαν από το θύμα, ενώ άλλο περι­φε­ρειακό μέλος της οργά­νω­σης μετέ­βαινε σε ATM για την άμεση ανάληψη των μετρη­τών.

Οι «εισπρά­κτο­ρες» βρί­σκο­νταν συνήθως στην Αργο­λίδα, στην Κοριν­θία, στα Μέγαρα και τα Ανω Λιόσια Αττικής. Αλλαζαν συχνά ΑΤΜ τρα­πε­ζών, καλύ­πτο­ντας συνήθως τα πρόσωπά τους, ή επέ­λε­γαν ATM που ήταν τοπο­θε­τη­μένα σε εμπο­ρικά κατα­στή­ματα και στα οποία δεν υπήρχε κλειστό κύκλωμα κατα­γρα­φής. Αυτοί συνήθως έβρι­σκαν και τα άτομα που παρεί­χαν έναντι αμοιβής τους τρα­πε­ζι­κούς τους λογα­ρια­σμούς για τη μετα­φορά της λείας. Του­λά­χι­στον 192 κάτοχοι αυτών των λογα­ρια­σμών που λει­τουρ­γού­σαν ως «money mules», ταυ­το­ποι­ή­θη­καν από τους αστυ­νο­μι­κούς. Το μερίδιό τους ξεκι­νούσε από 500 ευρώ και μπορεί να έφτανε έως και τις 2.000 ευρώ, ανάλογα και με το ύψος της συναλ­λα­γής.

Συνήθως έπειτα από κάποια ανάληψη δήλωναν απώλεια ή κλοπή της κάρτας τους για να μην κινή­σουν τις υποψίες των διω­κτι­κών αρχών. Αυτοί ήταν και οι πιο εκτε­θει­μέ­νοι, καθώς μπο­ρούσε εύκολα να εντο­πι­στεί η ροή του χρή­μα­τος στους λογα­ρια­σμούς τους. Σε αρκετές περι­πτώ­σεις πάντως τα βασικά μέλη της οργά­νω­σης μετέ­φε­ραν αρχικά τα χρήματα που απο­σπού­σαν από τα θύματά τους σε λογα­ρια­σμούς άλλων θυμάτων που είχαν εξα­πα­τή­σει νωρί­τερα με τον ίδιο τρόπο.

Κατά την έρευνα της υπό­θε­σης, όταν οι αστυ­νο­μι­κοί επι­χεί­ρη­σαν να επι­κοι­νω­νή­σουν με τους παθό­ντες, αρκετοί εξ αυτών ήταν ιδιαί­τερα καχύ­πο­πτοι. Δυσκο­λεύ­ο­νταν να πει­σθούν ότι μιλού­σαν με κάποιον εκπρό­σωπο των Αρχών και όχι με κάποιον απα­τε­ώνα. Είχαν χάσει όλες τις απο­τα­μιεύ­σεις τους και πλέον είχε κλο­νι­στεί η εμπι­στο­σύνη τους στους πάντες.

Ιστοσελίδες-κλώνοι και «παγίδες» στις μηχανές ανα­ζή­τη­σης

Η αλίευση των τρα­πε­ζι­κών κωδικών δεν γίνεται μόνο με τηλε­φω­νι­κές μεθό­δους εξα­πά­τη­σης. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις αρκεί το θύμα να πατήσει τον λάθος υπερ­σύν­δε­σμο στο Δια­δί­κτυο. Στις 9 Μαΐου, κάτοι­κος οικι­σμού της Δράμας ανα­ζή­τησε από το κινητό του τηλέ­φωνο τη σελίδα e-banking της τρά­πε­ζάς του. Επέλεξε ένα από τα πρώτα απο­τε­λέ­σματα που εμφα­νί­στη­καν στη μηχανή ανα­ζή­τη­σης. Πέρασε τους κωδι­κούς του και αργό­τερα δια­πί­στωσε ότι του είχαν αφαι­ρε­θεί 14.376 ευρώ. Η ιστο­σε­λίδα που είχε επι­σκε­φτεί δεν ήταν η αυθε­ντική, αλλά κλώνος, που είχαν φτιάξει άγνω­στοι δράστες. Με τον ίδιο τρόπο στις 19 Απρι­λίου κάτοι­κος της Θάσου έχασε 5.100 ευρώ.

Στην «Κ» γνω­στο­ποι­ή­θηκε ακόμη ένα αντί­στοιχο συμβάν. Το θύμα στις 28 Μαρτίου προ­σπά­θησε να συν­δε­θεί στο e-banking του. Ανα­ζή­τησε στο Google τη διεύ­θυνση που έπρεπε να επι­σκε­φθεί και επέλεξε ένα από τα πρώτα απο­τε­λέ­σματα που παρου­σιά­στη­καν στην οθόνη του. Οδη­γή­θηκε σε μια παρα­ποι­η­μένη ιστο­σε­λίδα, η οποία όμως ήταν πανο­μοιό­τυπη με την αυθε­ντική. Τα σύμβολα, τα κείμενα, ο σχε­δια­σμός, δεν υπήρχε σε αυτά κάτι που θα μπο­ρούσε άμεσα να κινήσει υποψία. Το μόνο που διέφερε ήταν η διεύ­θυνση URL, καθώς το myalpha-bank.com δεν αντι­στοι­χεί στην πραγ­μα­τική τράπεζα του θύματος. Μόλις πλη­κτρο­λό­γησε εκεί τους κωδι­κούς του οι δράστες κατά­φε­ραν να τους υπο­κλέ­ψουν και να αφαι­ρέ­σουν 8.000 ευρώ. Το ποσό μετα­φέρ­θηκε σε γερ­μα­νική τράπεζα. Το θύμα έχει κατα­θέ­σει μήνυση, καθώς και αμφι­σβή­τηση της συναλ­λα­γής.

Ερευ­νώ­ντας το ιστο­ρικό της συγκε­κρι­μέ­νης απα­τη­λής ιστο­σε­λί­δας, η «Κ» δια­πί­στωσε ότι δημιουρ­γή­θηκε για πρώτη φορά στις 14.3.2022 και έμεινε ενεργή σχεδόν για μία εβδο­μάδα. Φαί­νε­ται πως ενερ­γο­ποι­ή­θηκε ξανά στις 27.3.2022 και κατέ­βηκε στις αρχές  Απρι­λίου. Δεν απο­κλεί­ε­ται σε αυτό το διά­στημα να παρα­πλά­νησε και άλλους χρήστες. Πλέον είναι ανε­νεργή, ουδείς γνω­ρί­ζει όμως εάν οι δημιουρ­γοί της επι­χει­ρή­σουν να την επι­στρα­τεύ­σουν ξανά.

Πώς βρέθηκε αυτή η ιστο­σε­λίδα τόσο ψηλά στα απο­τε­λέ­σματα μιας μηχανής ανα­ζή­τη­σης, ενώ ήταν τόσο βρα­χύ­βια η παρου­σία της στον κυβερ­νο­χώρο; Ο Ανδρέας Βενιέ­ρης, υπεύ­θυ­νος ασφα­λείας πλη­ρο­φο­ρια­κών συστη­μά­των, παρου­σιά­ζει δύο πιθανές εκδοχές. Οπως λέει στην «Κ», οι δημιουρ­γοί της απα­τη­λής ιστο­σε­λί­δας μπορεί αφενός να πλή­ρω­σαν κάποιο σημα­ντικό ποσό σε δια­φη­μί­σεις. Εάν όμως το απο­τέ­λε­σμα δεν εμφα­νι­ζό­ταν στις δια­φη­μί­σεις, τότε ενδέ­χε­ται να είχαν φτιάξει μια σειρά από άλλες περι­φε­ρεια­κές ιστο­σε­λί­δες στις οποίες υπήρχε ένα κρυφό κομμάτι κώδικα και κάθε φορά που εκείνες δέχο­νταν κάποιον επι­σκέ­πτη ανέ­βαινε αυτό­ματα και η επι­σκε­ψι­μό­τητα στην απατηλή ιστο­σε­λίδα, τοπο­θε­τώ­ντας την και πιο ψηλά στα απο­τε­λέ­σματα των ανα­ζη­τή­σεων.

«Οταν πετύ­χουν κάποιον σε μια ευάλωτη στιγμή, πάνω στην ταχύ­τητα, μπορεί να γίνει το λάθος», λέει η Ελπίδα Βαμβακά, πρό­ε­δρος της οργά­νω­σης Homo Digitalis για τα θύματα εξα­πά­τη­σης. Επι­ση­μαί­νει ότι οι χρήστες πρέπει να προ­σέ­χουν τις ιστο­σε­λί­δες που επι­σκέ­πτο­νται, να παρα­τη­ρούν τις διευ­θύν­σεις για τυχόν ορθο­γρα­φικά ή άλλα λάθη και να μη μοι­ρά­ζο­νται τους κωδι­κούς τους και τα προ­σω­πικά οικο­νο­μικά τους στοι­χεία. «Βλέ­πουμε ότι οι κωδικοί πρό­σβα­σης, εκτός του ότι είναι όμοιοι για πολλές δια­φο­ρε­τι­κές εφαρ­μο­γές, δια­μοι­ρά­ζο­νται σε γονείς, σε συντρό­φους ή σε φίλους», λέει.

«Ποντά­ρουν στην ανθρώ­πινη ψυχο­λο­γία, στο άγχος», παρα­τη­ρεί ο κ. Βενιέ­ρης για τους στόχους αντί­στοι­χων μεθόδων εξα­πά­τη­σης. «Τα θύματα δεν είναι προ­ε­τοι­μα­σμένα και αντι­δρούν αυθόρ­μητα, με οδηγό την άγνοια».

Πηγή kathimerini.gr