Πώς τα τρία κέντρα πρώτης υποδοχής θα γίνουν… ένα

«Η προ­σφυ­γική κρίση έχει και ένα θετικό. Θα κάνουμε επι­τέ­λους, έστω υπό πίεση, όσα θα έπρεπε να έχουν γίνει από χρόνια», ανέφερε σε ομιλία της η υπεύ­θυνη του γρα­φείου Προ­στα­σίας Προ­σφύ­γων της Υπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ στην Ελλάδα Καλ­λιόπη Στε­φα­νάκη. «Αν όλα πάνε καλά, σε λίγους μήνες θα φτά­σουμε να έχουμε τρία του­λά­χι­στον κέντρα πρώτης υπο­δο­χής σε Λέσβο, Λέρο και Κω», συμπλή­ρωσε.

Πρό­κει­ται για τα γνωστά πια hotspots, όπως ονο­μά­στη­καν υπό το φως της προ­σφυ­γι­κής κρίσης –769.000 άτομα έφθασαν στην Ελλάδα από την αρχή του χρόνου έως τις 8 Δεκεμ­βρίου 2015– τα κέντρα πρώτης υπο­δο­χής μετα­να­στών που θα έπρεπε να έχουμε φτιάξει εδώ και τρία χρόνια. Ωστόσο οι ελπίδες της κ. Στε­φα­νάκη είναι πολύ πιθανό να δια­ψευ­στούν για μία ακόμα φορά.

Από τα τρία νησιά μόνο το hotspot στη Λέσβο έχει προ­χω­ρή­σει αρκετά, ώστε στελέχη της αρμό­διας υπη­ρε­σίας πρώτης υπο­δο­χής να εκτι­μούν ότι θα είναι έτοιμο μέσα στον Ιανουά­ριο. Στη Λέρο έχουν εγκα­τα­στα­θεί κάποιοι οικί­σκοι στη θέση Λέπιδα, αλλά οι κάτοι­κοι εμφα­νί­ζο­νται επι­φυ­λα­κτι­κοί. Εκεί όμως που οι εργα­σίες έχουν στα­μα­τή­σει πριν καν αρχί­σουν είναι στην Κω. Κύκλοι του υπουρ­γείου Μετα­νά­στευ­σης εκτι­μούν ότι θα υπάρξει μεγάλο πρό­βλημα στο συγκε­κρι­μένο νησί, καθώς ο δήμαρ­χος απαιτεί όσοι φτάνουν στο νησί να φεύγουν για την ηπει­ρω­τική Ελλάδα μέσα σε λίγες ώρες. «Αυτό είναι αδύνατο», επι­ση­μαί­νουν.

«Χρειά­ζο­νται κάποιες ημέρες για να ολο­κλη­ρω­θούν οι δια­δι­κα­σίες ταυ­το­ποί­η­σης».

Πόσες ημέρες; Το πλάνο είναι οι μετα­νά­στες να παρα­μέ­νουν στα κέντρα φιλο­ξε­νίας που θα στηθούν δίπλα στα hotspots –συνο­λικά προ­βλέ­πο­νται 7.500 θέσεις φιλο­ξε­νίας για τα πέντε νησιά (Λέσβο, Λέρο, Κω, Σάμο και Χίο)– έως 48 ώρες. Ομως ουδείς μπορεί να εγγυ­η­θεί ότι οι προ­θε­σμίες θα τηρη­θούν.

Στα hotspots επίσης θα πρέπει να παρέ­χο­νται σίτιση, ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη και ψυχο­λο­γική υπο­στή­ριξη στους δια­μέ­νο­ντες. «Αυτό σημαί­νει προ­σω­πικό αλλά και προ­ε­τοι­μα­σία των τοπικών υπο­δο­μών. Για παρά­δειγμα πόσους μπορεί να φιλο­ξε­νή­σει το νοσο­κο­μείο της Λέσβου που θα κληθεί να αντι­με­τω­πί­σει το βάρος της περί­θαλ­ψης κάποιων περι­στα­τι­κών;», ανα­φέ­ρει εργα­ζό­με­νος στο τοπικό νοσο­κο­μείο. Ενα ακόμα δύσκολο στοί­χημα είναι αυτό της συνερ­γα­σίας πολλών φορέων για τη λει­τουρ­γία των hotspots. Πολλά υπουρ­γεία, διε­θνείς οργα­νι­σμοί και μη κυβερ­νη­τι­κές οργα­νώ­σεις…

Μετά τα hotspots;

Μετά την ταυ­το­ποί­ηση και την ενη­μέ­ρωση για τα δικαιώ­ματά τους, οι μετα­νά­στες θα διαι­ρού­νται σε ομάδες, ανάλογα με τη χώρα προ­έ­λευ­σης, και θα πρέπει να οδη­γού­νται συντε­ταγ­μένα στην ηπει­ρω­τική χώρα.

Παρά τη δέσμευσή μας για τη δημιουρ­γία 50.000 θέσεων φιλο­ξε­νίας, ελά­χι­στα έως τίποτα έχουν γίνει σε αυτή την κατεύ­θυνση. Οπως ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά έμπειρο στέ­λε­χος σε σχέση με το προ­σφυ­γικό, «στο τέλος, έπειτα από πολλές πιέσεις και αφού φτά­σουμε σε αδιέ­ξοδο, απλώς θα ανοί­ξουμε ένα στρα­τό­πεδο». Το υπουρ­γείο Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής ανα­φέ­ρει ότι επε­ξερ­γά­ζο­νται σχέδια τα οποία ωστόσο δεν είναι ανα­κοι­νώ­σιμα.

• Οσοι μπορούν να μπουν στη δια­δι­κα­σία της μετε­γκα­τά­στα­σης (Σύροι, Ιρα­κι­νοί, Ερυ­θραίοι) ή της οικο­γε­νεια­κής συνέ­νω­σης, εφόσον έχουν άλλο μέλος της οικο­γέ­νειάς τους σε ευρω­παϊκή χώρα, θα πρέπει να φιλο­ξε­νού­νται σε συγκε­κρι­μέ­νες δομές έως ότου ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία που ακόμα και αν αρχίσει να εφαρ­μό­ζε­ται ευρέως μπορεί να χρειά­ζο­νται μήνες.

• Οσοι θα υπο­βά­λουν αίτηση για άσυλο, επίσης, έως ότου εξε­τα­στεί η αίτησή τους, θα πρέπει να φιλο­ξε­νού­νται. Ετησίως αυτήν τη στιγμή υπάρχει η δυνα­τό­τητα να εξε­τά­ζο­νται 10.000-12.000 αιτή­σεις ασύλου.

• Οσοι δεν δικαιού­νται διε­θνούς προ­στα­σίας (εκτι­μά­ται ότι το 20% όσων φτάνουν στην Ελλάδα δεν έχουν προφίλ πρό­σφυγα, πάνω δηλαδή από 100.000 από τις αρχές του 2015) ανα­γκα­στικά έναν μήνα έπειτα από την άφιξή τους στη χώρα θεω­ρού­νται παρά­νο­μοι και θα μπουν στη δια­δι­κα­σία απέ­λα­σης. Και πάλι όμως απαι­τεί­ται χώρος φιλο­ξε­νίας.

Το πρό­βλημα που ανέκυψε την προη­γού­μενη εβδο­μάδα, με τους αρμό­διους να ανα­ζη­τούν ενα­γω­νίως χώρους φιλο­ξε­νίας για όσους επέ­στρε­ψαν από την Ειδο­μένη, είναι μόνο η κορυφή του παγό­βου­νου. Σύντομα οι εγκλω­βι­σμέ­νοι θα αυξά­νο­νται. «Είναι προ­σω­πική εκτί­μηση, αλλά κάποια στιγμή θα κλεί­σουν τα σύνορα και για τους πρό­σφυ­γες. Ελπίζω να μη γίνει σύντομα», τονίζει ο Δανιήλ Εσδράς, επι­κε­φα­λής του Γρα­φείου του Διε­θνούς Οργα­νι­σμού Μετα­νά­στευ­σης στην Ελλάδα.

Κύκλοι του υπουρ­γείου Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής εκτι­μούν ότι οι ροές θα μειω­θούν αισθητά αν ο δρόμος προς την Ευρώπη κλείσει. Ο κ. Εσδράς έχει αντί­θετη άποψη: «Εφόσον συνε­χί­ζε­ται ο πόλεμος, θα εξα­κο­λου­θούν να έρχο­νται και να προ­σπα­θούν να περά­σουν. Απλώς θα δημιουρ­γη­θούν άλλοι δρόμοι, όπως, π.χ., τα βουνά της Αλβα­νίας, πολύ πιο επι­κίν­δυ­νοι».

Καθη­με­ρινή