«Βροχή των Λεοντιδών» την προσεχή Τρίτη -Ο Σιμόπουλος εξηγεί το φαινόμενο

Η φθι­νο­πω­ρινή βροχή των Λεο­ντι­δών θα κατα­κλύ­σει τον ουρανό το βράδυ της Τρίτης 17 Νοεμ­βρίου, με τους νυχτε­ρι­νούς παρα­τη­ρη­τές να έχουν τη δυνα­τό­τητα να χαθούν στη μαγεία της. Ο Διο­νύ­σης Σιμό­που­λος εξηγεί το υπέροχο φαι­νό­μενο.

Από τις αρχές του μήνα, τις πρώτες πρωινές ώρες, μπορεί κανείς να παρα­τη­ρή­σει την ετήσια επί­σκεψη μιας ροής σωμα­τι­δίων που σχη­μα­τί­ζουν την «Βροχή των Λεο­ντι­δών», η οποία ανα­μέ­νε­ται να φτάσει σ’ έξαρση στις 17 προς 18 Νοεμ­βρίου όταν 15 περίπου φωτεινά πεφτα­στέ­ρια θα στο­λί­ζουν τον ουρανό κάθε ώρα. Συγ­χρό­νως μπο­ρείτε επίσης να παρα­τη­ρή­σετε τους δύο λαμπρούς πλα­νή­τες Αφρο­δίτη και Δία στην ανα­το­λική πλευρά του ουρανού. Παρόλα αυτά να έχετε υπόψη σας ότι ακόμη πιο πλούσια φέτος θα είναι μία άλλη βροχή διατ­τό­ντων, οι «Διδυ­μί­δες», που θα εμφα­νι­στεί στον ουρανό το πρώτο δεκα­πεν­θή­μερο του Δεκεμ­βρίου. Η «βροχή των Λεο­ντι­δών» πήρε την ονο­μα­σία της από τα μετέωρα που φαί­νο­νται να προ­έρ­χο­νται από την κατεύ­θυνση του αστε­ρι­σμού του Λέοντα. Όπως όλες οι «βροχές διατ­τό­ντων» οφεί­λο­νται στα σωμα­τί­δια σκόνης που αφήνουν πίσω τους οι διά­φο­ροι κομήτες, έτσι και οι «Λεο­ντί­δες» οφεί­λο­νται στα σωμα­τί­δια του κομήτη Τεμπλ-Τατλ.

Κατά την διέ­λευσή τους από τη Γη οι κομήτες αφήνουν πίσω τους διάφορα μικρά σωμα­τί­δια σκόνης τα οποία είναι σχετικά μαζε­μένα σε ομάδες και τέμνουν πολλές φορές την τροχιά της Γης. Όταν η Γη συνα­ντάει μια τέτοια ομάδα σωμα­τι­δίων τα έλκει και τότε αυτά εισέρ­χο­νται στην ατμό­σφαιρά μας με ρυθμό 40 έως 70 αντι­κει­μέ­νων την ώρα. Σε εξαι­ρε­τι­κές όμως περι­πτώ­σεις ο ρυθμός αυτός μπορεί να ξεπε­ρά­σει ακόμη και τα χίλια μετέωρα την ώρα, οπότε λέμε ότι έχουμε μια «καται­γίδα διατ­τό­ντων». Φυσικά από αυτά τα μετέωρα δεν κατα­φέρ­νει κανένα να φτάσει στην επι­φά­νεια της Γης γιατί είναι μικρό­τερα και από κόκκους άμμου.

Αυτό που συμ­βαί­νει σε τέτοιες περι­πτώ­σεις είναι ότι η Γη μας περι­φέ­ρε­ται στην τροχιά της γύρω από τον Ήλιο με μια ταχύ­τητα 110.000 χιλιο­μέ­τρων την ώρα, οπότε πέφτει ακά­θε­κτη πάνω στα σύννεφα των σωμα­τι­δίων που έχει αφήσει πίσω του ο κομήτης. Τα μικρο­σκο­πικά αυτά σωμα­τί­δια με βάρος μικρό­τερο του ενός γραμ­μα­ρίου χτυπάνε τα ανώτερα στρώ­ματα της ατμό­σφαι­ράς μας σε ύψος 100 περίπου χιλιο­μέ­τρων και ανα­φλέ­γο­νται. Η ανά­φλεξη αυτή ιονίζει τα γύρω στρώ­ματα της ατμό­σφαι­ρας σχη­μα­τί­ζο­ντας έτσι μια φωτεινή σφαίρα 2 έως 3 μέτρων που κινεί­ται με ταχύ­τητα 30 έως 60 χιλιο­μέ­τρων το δευ­τε­ρό­λε­πτο. Αυτή τη φωτεινή σφαίρα βλέ­πουμε από τη Γη και την ονο­μά­ζουμε διάτ­το­ντα, μετέωρο ή «πεφτα­στέρι». Κάθε ημέρα που περνάει πάνω από 100 τόνοι λεπτής δια­στη­μι­κής σκόνης πέφτει πάνω στην επι­φά­νεια της Γης χωρίς καν να το κατα­λά­βουμε.

Η μεγα­λύ­τερη Καται­γίδα Διατ­τό­ντων που παρα­τη­ρή­θηκε ποτέ ήταν η Καται­γίδα των Λεο­ντι­δών στις 12 προς 13η Νοεμ­βρίου του 1833 όταν τα μετέωρα έμοια­ζαν με πυρο­τε­χνή­ματα από μία ροή δεκάδων μετε­ώ­ρων κάθε δευ­τε­ρό­λε­πτο που διήρ­κεσε επί ώρες. Ένας ιστο­ρι­κός μάλιστα το 1878 την θεώρησε ως ένα από τα 100 πιo σημα­ντικά γεγο­νότα των ΗΠΑ. Πολλές ξυλο­γρα­φίες έχουν απει­κο­νί­σει το γεγονός με μεγάλη επι­τυ­χία. Αρκετοί μάλιστα κοι­νω­νιο­λό­γοι απο­δί­δουν στο ουράνιο αυτό φαι­νό­μενο την εξά­πλωση της θρη­σκο­μα­νίας που επη­ρέ­ασε τα επόμενα μερικά χρόνια την όλη κοι­νω­νική εξέλιξη και τον σύγ­χρονο χαρα­κτήρα των ΗΠΑ.

Το 1799 η βροχή αυτή είχε παρα­τη­ρη­θεί από τον Πρώσσο επι­στή­μονα Αλε­ξά­ντερ φον Χού­μπολτ που βρί­σκο­νταν στην Βενε­ζου­έλα. Σύμφωνα με την περι­γραφή του ολό­κλη­ρος σχεδόν ο ουρανός καλύ­φτηκε από φωτεινά μετέωρα που απείχαν μεταξύ τους όσο το διπλά­σιο μέγεθος της Παν­σε­λή­νου. Σύμφωνα μάλιστα με τις αφη­γή­σεις των Νοτιο­α­με­ρι­κα­νών ιθα­γε­νών το ίδιο φαι­νό­μενο είχε παρα­τη­ρη­θεί και το 1766. Άλλες προη­γού­με­νες ανα­φο­ρές εντο­πί­στη­καν το 1863 από τον Χιού­μπερτ Νιούτον, καθη­γητή του Πανε­πι­στη­μίου του Γέηλ, με ενδεί­ξεις για ιδιαί­τερα μεγάλες καται­γί­δες διατ­τό­ντων τα έτη 902, 934, 967, 1037, 1202, 1366, και 1533 μ.Χ. Η εμφά­νιση των Λεο­ντι­δών το 1866 έφτασε τους 5.000 διάτ­το­ντες την ώρα ενώ το 1867 ο ρυθμός έπεσε στους 1.000 την ώρα. Αντί­θετα το 1899 η βροχή των Λεο­ντι­δών ήταν απο­γοη­τευ­τική, όταν ξαφνικά τον επόμενο χρόνο (15-16 Νοεμ­βρίου 1900) ο ρυθμός ανέβηκε και πάλι στους 1.000 διάτ­το­ντες την ώρα.

Τα επόμενα χρόνια χάθηκαν τα ίχνη του κομήτη Τέμπλ-Τάτλ και θεω­ρή­θηκε ότι είχε μάλλον δια­λυ­θεί μέχρις ότου ανα­κα­λύ­φτηκε και πάλι το 1965 όταν προ­σπέ­ρασε τη τροχιά της Γης σε από­σταση λίγο μεγα­λύ­τερη απ’ αυτήν της Σελήνης. Ένα χρόνο αργό­τερα στις 17 Νοεμ­βρίου 1966 στις κεντρι­κές και δυτικές Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες δεκάδες χιλιά­δες διάτ­το­ντες στό­λι­σαν και πάλι τον νυχτε­ρινό ουρανό γιά είκοσι του­λά­χι­στον λεπτά με ρυθμό 200.000 (55 το δευ­τε­ρό­λε­πτο) έως 1.000.000 (280 το δευ­τε­ρό­λε­πτο) διατ­τό­ντων κάθε ώρα. Μία προ­σε­κτική ανάλυση το 1994 υπο­λό­γισε ότι ο πραγ­μα­τι­κός ρυθμός δεν υπερέβη τους 15.000 διάτ­το­ντες την ώρα (5 το δευ­τε­ρό­λε­πτο) οι οποίοι όμως συγκρού­ο­νταν με τα ανώτερα στρώ­ματα της γήινης ατμό­σφαι­ρας με ταχύ­τητα 71 χιλιο­μέ­τρων το δευ­τε­ρό­λε­πτο 255.000 χιλιό­με­τρα την ώρα).

iefimerida.gr