Αρνητικός είναι σε όλα τα επίπεδα ο τελικός απολογισμός της φετινής τουριστικής περιόδου

Γράφει

ο Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

Του­ρι­στική περί­ο­δος σημαί­νει δου­λειές για εργο­δό­τες και εργα­ζό­με­νους, έντονη δρα­στη­ριό­τητα σε όλους τους τομείς της οικο­νο­μίας και γενι­κό­τερα άνθιση της παρα­γω­γής υπη­ρε­σιών και εμπο­ρευ­μά­των. Η φετινή του­ρι­στική περί­ο­δος είχε απ’ όλα: Υψηλά ποσοστά απα­σχό­λη­σης, μεγάλο όγκο εμπο­ρευ­μά­των και εκα­τομ­μύ­ρια κόσμου, που δια­κι­νή­θη­καν από το λιμάνι και το αερο­δρό­μιο της Ρόδου. Ωστόσο, κατά κοινή ομο­λο­γία των παρα­γό­ντων της αγοράς, η κινη­τι­κό­τητα αυτή δεν απέδωσε τόσα όσα χρειά­ζο­νται ώστε η οικο­νο­μία του νησιού να περάσει χωρίς προ­βλή­ματα στη χει­με­ρινή περίοδο. Την ίδια στιγμή, μόλις πριν λίγες ημέρες ολο­κλη­ρώ­θηκε η υπο­γραφή των συμ­βο­λαίων για την επόμενη του­ρι­στική σεζόν και τα συμπε­ρά­σματα που έχουν προ­κύ­ψει είναι εξόχως ενδια­φέ­ρο­ντα.

Ανα­λυ­τικά, φέτος η έκπληξη ήταν για όλους δυσά­ρε­στη. Τα εκα­τομ­μύ­ρια κόσμου που πέρασαν από τη Ρόδο και εξα­κο­λου­θούν να περνούν, δεν στά­θη­καν ικανά ώστε να ικα­νο­ποι­ή­σουν τις ανάγκες του συνόλου των του­ρι­στι­κών και εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων. Γνωστές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις, με παρά­δοση στην τοπική οικο­νο­μία, φέτος θα έχουν πρό­βλημα επι­βί­ω­σης το χειμώνα, καθώς οι εισπρά­ξεις της σεζόν όχι μόνο δεν άφησαν κέρδη, αλλά δημιούρ­γη­σαν πρό­σθε­τες υπο­χρε­ώ­σεις.

Τα στοι­χεία του Εμπο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου

«Από τα στοι­χεία που έχουμε συγκε­ντρώ­σει, φαί­νε­ται ότι το φετινό καλο­καίρι, σε σύγκριση με το περυ­σινό, είχαμε μείωση σε ποσοστό 9% των πωλή­σεων στα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα» δήλωσε προς τη «δημο­κρα­τική» ο πρό­ε­δρος του Εμπο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου κ. Νίκος Μπόνης. Ο ίδιος εξήγησε πως το ποσοστό αυτό προ­κύ­πτει από τις δειγ­μα­το­λη­πτι­κές μετρή­σεις που έγιναν σε συγκε­κρι­μένο αριθμό επι­χει­ρή­σεων και αφο­ρού­σαν την περίοδο από την 1η Ιουνίου έως τις 31 Αυγού­στου. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι την ίδια περίοδο πέρυσι, είχε κατα­γρα­φεί μείωση πωλή­σεων σε σύγκριση με πρό­περσι, λόγω των προ­βλη­μά­των της εθνικής οικο­νο­μίας, του κλει­σί­μα­τος των τρα­πε­ζών και της επι­βο­λής των capital controls.

Τα στοι­χεία που αφορούν στα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα είναι ακόμα πιο δρα­μα­τικά για το πρώτο πεντά­μηνο του τρέ­χο­ντος έτους. Συγκε­κρι­μένα, από την 1η Ιανουα­ρίου έως τις 31 Μαΐου 2016 ο Εμπο­ρι­κός Σύλ­λο­γος Ρόδου κατέ­γραψε μείωση πωλή­σεων σε ποσοστό 48% έναντι της αντί­στοι­χης περυ­σι­νής περιό­δου.

Κληθείς ο κ. Νίκος Μπόνης να απα­ντή­σει στο ερώτημα: εάν υπάρχει πιθα­νό­τητα αυτοί οι πελάτες απλώς να κατευ­θύν­θη­καν προς τα μεγάλα κατα­στή­ματα των πολυ­ε­θνι­κών, ο ίδιος ξεκα­θά­ρισε ότι «οι πελάτες, οι Ροδίτες απλώς δεν ψώνισαν. Τα στοι­χεία που έχουμε στη διάθεσή μας δεί­χνουν ότι ακόμα και τα μεγάλα κατα­στή­ματα έχουν μείωση πωλή­σεων, σε ποσοστό μονο­ψή­φιου αριθμού».

Τα στοι­χεία είναι σύνθετα, μπορεί να απο­τυ­πώ­νουν τη συμπε­ρι­φορά των κατα­να­λω­τών, ωστόσο σε αυτά δεν περι­λαμ­βά­νε­ται το ύψος των πωλή­σεων που πέτυχαν οι μεγάλες εται­ρείες στα προη­γού­μενα χρόνια και δεν απο­τυ­πώ­νει την πιθα­νό­τητα διόρ­θω­σης των πωλή­σεων (με μικρή μείωση) σε κανο­νικά επίπεδα κατά τη φετινή χρονιά.

Σε κάθε περί­πτωση, η μάζα των εμπόρων βρί­σκε­ται σε εξαι­ρε­τικά δεινή κατά­σταση. «Η αγορά είναι σε πολύ δύσκολη θέση» τόνισε ο κ. Νίκος Μπόνης και στάθηκε ιδιαί­τερα στο γεγονός της διαρ­κούς δια­γρα­φής εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων από το μητρώο του Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου. «Παρα­τη­ρούμε ότι δια­γρά­φο­νται εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις και στη θέση τους ανοί­γουν επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης (καφε­τέ­ριες και σου­βλα­τζί­δικα) που φαι­νο­με­νικά έχουν πιο σίγου­ρες απο­δό­σεις». Ο πρό­ε­δρος του Εμπο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου δεν έκρυψε την πικρία του για το φαι­νό­μενο αυτό και δια­πί­στωσε ότι «είναι αδύ­να­τον να ανα­πτυ­χθεί μια οικο­νο­μία χωρίς να έχει στους κόλπους της υγιείς εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις». Μάλιστα, τόνισε ότι «αντί να διευ­κο­λύ­νε­ται η οικο­νο­μία, με τις απο­φά­σεις που ελή­φθη­σαν, γίνο­νται όλα πιο δύσκολα, αφού από την 1η Ιανουα­ρίου 2017 θα ισχύ­σουν οι νέοι Νόμοι για τις ασφα­λι­στι­κές και φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις των ελευ­θέ­ρων επαγ­γελ­μα­τιών».

Ανάγκη για επι­πλέον 100.000 αφίξεις

Ο αριθμός των αφίξεων φέτος έχει ξεπε­ρά­σει κάθε προσ­δο­κία, οι δε, πλη­ρό­τη­τες των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων βρι­σκό­ντου­σαν και εξα­κο­λου­θούν να βρί­σκο­νται σε ποσοστά που αντι­στοι­χούν στο 80% ή ακόμα και στο 85% των νόμιμων κλινών του νησιού. Ωστόσο, τα παρά­νομα κατα­λύ­ματα φέτος έκλεψαν σημα­ντικό αριθμό επι­σκε­πτών, τους οποίους και απο­στέ­ρη­σαν από τα ξενο­δο­χεία και τα νομίμως λει­τουρ­γού­ντα μικρά, του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα.

«Φέτος δια­πι­στώ­σαμε ότι πολλές εξο­χι­κές κατοι­κίες μετε­τρά­πη­σαν σε του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα», δήλωσε προς τη «δημο­κρα­τική» ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου Γιώργος Ματσί­γκος. Σύμφωνα, με τον ίδιο, τα τελευ­ταία δύο χρόνια δια­πι­στώ­νε­ται τερά­στια αύξηση των παρά­νο­μων δωμα­τίων. «Σε από­λυ­τους αριθ­μούς έχουμε πρό­σθεση 5000 κλινών στις υπάρ­χου­σες παρά­νο­μες υπο­δο­μές ενοι­κί­α­σης κατα­λυ­μά­των. Πρα­κτικά, αυτό σημαί­νει ότι για να κατα­στεί εφικτό να κλείσει η τρύπα που δημιουρ­γούν στην νόμιμη και οργα­νω­μένη του­ρι­στική αγορά, απαι­τού­νται πρό­σθε­τες 100.000 αφίξεις».

Σημειώ­νε­ται ότι φέτος παρα­τη­ρή­θηκε το φαι­νό­μενο του περιο­ρι­σμού στο μέσο αριθμό δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων ανά του­ρί­στα. Ενώ οι αφίξεις παρα­μέ­νουν  υψηλές,    οι    του­ρί­στες διέ­μει­ναν λιγό­τε­ρες ημέρες στα ξενο­δο­χεία και στα κατα­λύ­ματα. «Ο μέσος όρος δια­μο­νής στη Ρόδο ήταν 8 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις. Ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί, μιας κι έγιναν πολλά πακέτα 5 και 6 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων. Αυτό στο τέλος της φετινής μας σεζόν θα προ­κα­λέ­σει σοβαρή μείωση εσόδων ανά ξενο­δο­χειακή μονάδα».

Η σεζόν στον

ξενο­δο­χειακό κλάδο

και τα συμ­βό­λαια

για το 2017

«Μπορεί οι αριθμοί φέτος να ευη­μέ­ρη­σαν, ωστόσο οι εισπρά­ξεις είναι μειω­μέ­νες σε σύγκριση με πέρυσι», υπο­στή­ριξε ο κ. Γιώργος Ματσί­γκος. Βασική αιτία του παρά­δο­ξου αυτού φαι­νο­μέ­νου (αυξη­μέ­νες αφίξεις και μειω­μέ­νες εισπρά­ξεις) απο­τέ­λεσε η ανα­κοί­νωση για την αύξηση του ΦΠΑ στα νησιά. Η έντονη συζή­τηση που έγινε πέρυσι σχετικά με την προ­ο­πτική αύξησης του ΦΠΑ στο 23% και εν συνε­χεία στο 24% δημιούρ­γησε την αίσθηση ότι η Ρόδος θα είναι ένας ακριβός προ­ο­ρι­σμός.

«Αυτό ήταν κατα­στρο­φικό, γιατί οι αγορές πίστε­ψαν ότι η Ρόδος ακρί­βυνε, γι’ αυτό και φέτος παρα­τη­ρή­σαμε άλλους προ­ο­ρι­σμούς στην Ελλάδα, όπως η Κρήτη, να έχουν καλύ­τε­ρες απο­δό­σεις σε αφίξεις και εισπρά­ξεις».

Η αίσθηση της ακρί­βειας, οδήγησε τους ξενο­δό­χους στην απόφαση να κάνουν προ­σφο­ρές στις τιμές των δωμα­τίων και αυτές να τις δια­τη­ρή­σουν σε ισχύ μέχρι τις 15 Ιουλίου. Για την αγορά των κατα­λυ­μά­των, πρό­κει­ται για τερά­στια περίοδο προ­σφο­ρών και αυτό είχε αντί­κτυπο σε πολλά επίπεδα. Εκτός από την προφανή μείωση των εισπρά­ξεων, η παρα­τε­τα­μένη περί­ο­δος προ­σφο­ρών κράτησε καθη­λω­μέ­νες τις τιμές και στην υψηλή περίοδο, καθώς ήταν αδύ­να­τον ένα δωμάτιο που μέχρι τις 15 Ιουλίου προ­σφε­ρό­ταν έναντι 50 ευρώ, να προ­σφερ­θεί 80 ευρώ ή 100 ευρώ στις 16 Ιουλίου. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι τιμές αυτές αφορούν δια­νυ­κτέ­ρευση και πλήρη δια­τροφή (all inclusive).

Υπό τη σκιά αυτής της κατά­στα­σης ξεκί­νησε και έχει σχεδόν ολο­κλη­ρω­θεί η υπο­γραφή των συμ­βο­λαίων των ξενο­δό­χων με τους του­ρι­στι­κούς οργα­νι­σμούς για τη σεζόν του 2017. Οι βασικές αγορές (Αγγλία, Γερ­μα­νία, Σκαν­δι­να­βι­κές χώρες) έχουν υπο­γρά­ψει και συμ­φω­νή­σει σε ποσο­στιαία (οριακή) αύξηση τιμών 3% σε σύγκριση με φέτος. Η αύξηση αυτή δεν είναι ικανή να απορ­ρο­φή­σει την αύξηση που επέβαλε στους ξενο­δό­χους η άνοδος του ΦΠΑ. «Το γεγονός αυτό ήδη μας λέει πολλά για την επόμενη σεζόν, την οποία θα χαρα­κτή­ριζα ως απρό­βλε­πτη», δήλωσε ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου και τόνισε ότι «για το 2017 θα ανοί­ξουν οι αντα­γω­νί­στριες αγορές Τουρκία, Τυνησία, Αίγυ­πτος, Μαρόκο, που στα προη­γού­μενα χρόνια παρέ­με­ναν κλει­στές λόγω των εσω­τε­ρι­κών τους προ­βλη­μά­των. Αυτό σίγουρα θα επη­ρε­ά­σει το του­ρι­στικό προϊόν, όμως θα πρέπει να περι­μέ­νουμε για να δια­πι­στώ­σουμε εάν η επιρροή αυτή θα είναι προς τη θετική κατεύ­θυνση (θα περιο­ρι­στεί ο φόβος της τρο­μο­κρα­τίας), ή προς την αρνη­τική κατεύ­θυνση (λόγω στροφής των του­ρι­στών προς τους κλει­στούς προ­ο­ρι­σμούς)».

Βασα­νί­στηκε η

του­ρι­στική αγορά

Προχθές η «δημο­κρα­τική» δημο­σί­ευσε απο­κα­λυ­πτικό ρεπορ­τάζ για τη δρα­μα­τική πτώση των πωλή­σεων στη Μεσαιω­νική Πόλη της Ρόδου και στο γεγονός ότι αυτή έχει πάψει πια να απο­τε­λεί φλέβα χρυσού για τους κατα­στη­μα­τάρ­χες. Ολό­κληρη η αγορά επι­βε­βαί­ωσε το ρεπορ­τάζ και η επι­σφρά­γιση έγινε από τους δικα­στι­κούς επι­με­λη­τές, οι οποίοι τις τελευ­ταίες ημέρες παρα­δί­δουν σωρηδόν εξώ­δι­κες απαι­τή­σεις είσπρα­ξης ενοι­κίων και απει­λούν με έξωση εκεί­νους που θα δηλώ­σουν αδυ­να­μία πλη­ρω­μής.

Η Παλιά Πόλη, η Λίνδος, η Ιαλυσός απο­τε­λούν τις πιο σημα­ντι­κές του­ρι­στι­κές αγορές και αυτές φέτος δεν δού­λε­ψαν. Το all inclusive μπορεί να απο­τε­λεί μια σημα­ντική αιτία, ωστόσο δεν είναι η μόνη. Τα υψηλά ενοίκια, η αυξη­μένη φορο­λο­γία, η επο­χι­κό­τητα στη λει­τουρ­γία τους, επι­βάλ­λει οι ελά­χι­στες τιμές των εμπο­ρευ­μά­των να βρί­σκο­νται σε μη αντα­γω­νι­στικά επίπεδα. Το γεγονός αυτό, σε συν­δυα­σμό με το «δασκά­λεμα» που δέχο­νται οι του­ρί­στες από διάφορα κέντρα, καθώς και η διαρκής δυσφή­μιση που υφί­στα­ται η αγορά (από γνω­στούς και αγνώ­στους) δεν αφήνουν πολλές επι­λο­γές στους τελι­κούς αγο­ρα­στές.

Το κλεί­σιμο της φετινής σεζόν για την του­ρι­στική αγορά μετράει μεγάλες απώ­λειες. Ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Κατα­στη­μα­ταρ­χών Μεσαιω­νι­κής Πόλης Τάσος Μελε­τίου θεωρεί ότι «Η Ρόδος έχασε το λούστρο της, την λάμψη της σε όλο τον κόσμο. Ενώ έχουμε όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις να γίνουμε Μονακό και Κυανή Ακτή, δυστυ­χώς δεν κάνουμε τίποτε προς την κατεύ­θυνση αυτή. Ποτέ στο παρελ­θόν δεν είδαμε μεγάλα ρεπορ­τάζ στα κανάλια εθνικής και κυρίως διε­θνούς εμβέ­λειας για τους σεϊ­χη­δες και τους επώ­νυ­μους, που έρχο­νται στη Ρόδο και δια­μέ­νουν στα πολυ­τελή τους σκάφη. Τα ρεπορ­τάζ αυτά τα βλέπαμε μόνο όταν ο εκά­στοτε επώ­νυ­μος έφευγε από το νησί και πήγαινε στα άλλα νησιά (Μύκονος, Πάρος, Σαντο­ρίνη) και τότε γινόταν πρώτο θέμα παντού». Ο κ. Μελε­τίου στέ­κε­ται ιδιαί­τερα στην ανάγκη «το νησί να προ­βλη­θεί διεθνώς, με τον κατάλ­ληλο τρόπο και να φανεί ως ένας προ­ο­ρι­σμός υψηλών προ­δια­γρα­φών, να πάρει τη θέση που της αξίζει στην παγκό­σμια του­ρι­στική αγορά». Προς την κατεύ­θυνση αυτή, το τοπικό σύστημα προ­βο­λής δεν δούλεψε, όπως έπρεπε, για να δια­τη­ρή­σει τη Ρόδο ψηλά σε δημο­τι­κό­τητα.

Οι ασχή­μιες που γίνο­νται από μεμο­νω­μένα πρόσωπα, οι υπερ­χρε­ώ­σεις στις οποίες επι­δό­θη­καν συγκε­κρι­μένα πρόσωπα και έγιναν θέμα συζή­τη­σης σε εθνικό επίπεδο, δεν είναι παρά μόνο μεμο­νω­μένα περι­στα­τικά και δεν θα υπήρχαν ή θα ήταν εύκολο να αντι­με­τω­πι­στούν εάν η Ρόδος είχε τη θέση που της αξίζει.

Για τον κ. Μελε­τίου τα προ­βλή­ματα στην του­ρι­στική αγορά ξεκι­νούν μεν από τη παρα­μονή των του­ρι­στών μέσα στα ξενο­δο­χεία, ωστόσο υπάρ­χουν σειρά άλλων παρα­γό­ντων που επη­ρέ­α­σαν και επη­ρε­ά­ζουν τα κατα­στή­ματα. «Δεν μπορεί να συζη­τάμε για επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και τώρα τον Οκτώ­βριο, με πλη­ρό­τη­τες ξενο­δο­χείων 80%, να κλεί­νουν τα κατα­στή­ματα από τις 10.00 το βράδυ. Πρέπει όλοι μαζί να τηρή­σουμε ένα ωράριο, να δεί­ξουμε ότι η Παλιά Πόλη και η κάθε του­ρι­στική αγορά, παρα­μέ­νει ζωντανή μέχρι αργά, έτσι ώστε να δίνουμε κίνητρα στους του­ρί­στες να βγουν από τα ξενο­δο­χεία».

Πρέπει να σημειω­θεί, ότι για την αγορά της Μεσαιω­νι­κής Πόλης υπήρξε κατα­στρο­φική η αδυ­να­μία δια­χεί­ρι­σης του κυκλο­φο­ρια­κού προ­βλή­μα­τος. «Η παντε­λής έλλειψη θέσεων στάθ­μευ­σης για τα ενοι­κια­ζό­μενα αυτο­κί­νητα, κρά­τη­σαν μακριά όλους εκεί­νους τους του­ρί­στες που είχαν την δυνα­τό­τητα να κάνουν αγορές και να κινή­σουν τα μικρά και τα μεγάλα κατα­στή­ματα. Αυτό το πρό­βλημα πρέπει να το αντι­με­τω­πί­σουμε από νωρίς φέτος αν θέλουμε να σώσουμε την του­ρι­στική αγορά».

Το πάθημα έγινε μάθημα;

Ολό­κληρο το του­ρι­στικό οικο­δό­μημα του νησιού φέτος έδειξε δύο στοι­χεία. Το πρώτο ότι η Ρόδος εξα­κο­λου­θεί να πουλάει και το δεύτερο ότι η πώληση γίνεται σε χαμηλή τιμή και αυτό συμπα­ρα­σύ­ρει τα πάντα προς αρνη­τική κατεύ­θυνση.

Ποιος θα είναι εκείνος που θα δώσει ξανά στη Ρόδο την χαμένη της λάμψη; Μέσα από ποιες πολι­τι­κές θα γίνει η ανα­τροπή του παζα­ριού ξενο­δό­χων – tour operators για τις πιο καθαρές παρα­λίες του κόσμου; Ποιος θα καθο­ρί­ζει το κόστος δια­μο­νής στον πιο ασφαλή προ­ο­ρι­σμό στον κόσμου; Πώς θα δειχθεί ξανά ότι αυτός ο τόπος είναι ο πιο πολυ­πο­λι­τι­σμι­κός και συνάμα ο πιο ανθρώ­πι­νος σε ολό­κληρο τον πλανήτη;

Ερχεται χει­μώ­νας και είναι η περί­ο­δος κατά την οποία οι επι­χει­ρη­μα­τίες ετοι­μά­ζο­νται για την επόμενη σεζόν. Θα κάνουν το ίδιο και οι τοπικοί παρά­γο­ντες ή θα περι­μέ­νουν τη νέα σαιζόν για να αντι­με­τω­πί­σουν τα γνωστά σε όλους προ­βλή­ματα;