Το καλώδιο επιστρέφει και φέρνει μπρα ντε φερ Αθήνας – Άγκυρας: Τι θα γίνει εάν το τουρκικό Ναυτικό επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις εργασίες

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου επι­στρέ­φει στο προ­σκή­νιο και μαζί του επι­στρέ­φει ένα ερώτημα που η Αθήνα είχε απο­φύ­γει να απα­ντή­σει ορι­στικά μετά την κρίση της Κάσου: τι θα κάνει η Ελλάδα εάν, όταν αρχί­σουν ξανά οι εργα­σίες στη θάλασσα, εμφα­νι­στούν και πάλι τουρ­κι­κές φρε­γά­τες;

Ο Great Sea Interconnector δεν είναι πλέον απλώς ένα ενερ­γειακό έργο. Έχει μετα­τρα­πεί σε ένα από τα πιο ευαί­σθητα γεω­πο­λι­τικά projects της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, καθώς συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο και, σε επόμενο στάδιο, το Ισραήλ, ενώ παράλ­ληλα αγγίζει άμεσα τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές για τις θαλάσ­σιες ζώνες.

Η Αθήνα έχει απο­φα­σί­σει να επα­να­φέ­ρει το έργο σε τροχιά. Η είσοδος της γαλ­λι­κής Meridiam, η οποία απέ­κτησε το 66% της εται­ρείας του έργου, προ­σθέ­τει μια νέα διά­σταση. Η Nexans, επίσης γαλλική εται­ρεία, έχει ανα­λά­βει την κατα­σκευή και εγκα­τά­σταση του καλω­δίου. Παράλ­ληλα, το project έχει λάβει σημα­ντική ευρω­παϊκή χρη­μα­το­δό­τηση. Όλα αυτά δημιουρ­γούν ένα πολύ ισχυ­ρό­τερο πολι­τικό και οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον από εκείνο του 2024. Δεν λύνουν όμως το βασικό πρό­βλημα.

Η Τουρκία έχει ήδη δείξει ότι θεωρεί την περιοχή όπου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν οι εργα­σίες αντι­κεί­μενο δικής της δικαιο­δο­σίας. Και η κρίση του καλο­και­ριού του 2024 απέ­δειξε ότι η Άγκυρα είναι δια­τε­θει­μένη να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τη στρα­τιω­τική της παρου­σία για να επι­βά­λει αυτή τη θέση στην πράξη.

Τότε, το ιταλικό ερευ­νη­τικό πλοίο Ievoli Relume πραγ­μα­το­ποιούσε έρευνες στην περιοχή νοτιο­α­να­το­λικά της Κάσου και της Καρ­πά­θου. Η Τουρκία έστειλε πολε­μικά πλοία, εκδί­δο­ντας παράλ­ληλα NAVTEX με την οποία αμφι­σβή­τησε τη νομι­μό­τητα των ελλη­νι­κών ενερ­γειών. Ελλη­νι­κές μονάδες του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού ανα­πτύ­χθη­καν επίσης στην περιοχή και η κρίση τελικά απο­κλι­μα­κώ­θηκε.

Το έργο, όμως, δεν προ­χώ­ρησε όπως είχε αρχικά σχε­δια­στεί. Αυτό είναι το προη­γού­μενο που βαραί­νει σήμερα πάνω από την επα­νεκ­κί­νηση του Great Sea Interconnector. Γιατί εάν η Αθήνα επι­στρέ­ψει στη θάλασσα και η Τουρκία επα­να­λά­βει την κίνηση του 2024, η ελλη­νική κυβέρ­νηση θα βρεθεί μπροστά σε ένα δίλημμα που δεν μπορεί πλέον να αντι­με­τω­πι­στεί με αυτο­σχε­δια­σμούς.

Εάν το καλω­διακό πλοίο συνο­δευ­τεί από ελλη­νικά πολε­μικά πλοία, η Ελλάδα στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι δεν απο­δέ­χε­ται στρα­τιω­τική παρε­μπό­διση ενός έργου που θεωρεί νόμιμο και ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Ταυ­τό­χρονα, όμως, αυξάνει σημα­ντικά τον κίνδυνο ενός θερμού επει­σο­δίου. Ένα τουρ­κικό πλοίο που θα επι­χει­ρή­σει να πλη­σιά­σει, ένας επι­κίν­δυ­νος ελιγμός ή μια λαν­θα­σμένη εκτί­μηση μπορούν να δημιουρ­γή­σουν μέσα σε λίγα λεπτά μια κρίση που κανείς δεν είχε σχε­διά­σει.

Εάν, αντί­θετα, η Ελλάδα επι­λέ­ξει να μην αντι­δρά­σει δυνα­μικά και το καλω­διακό πλοίο απο­χω­ρή­σει μπροστά στην παρου­σία του τουρ­κι­κού Ναυ­τι­κού, το άμεσο επει­σό­διο μπορεί να απο­φευ­χθεί. Θα έχει όμως δημιουρ­γη­θεί ένα πολύ δυσκο­λό­τερο πρό­βλημα: η Τουρκία θα έχει απο­δεί­ξει ξανά ότι μπορεί να εμπο­δί­σει στην πράξη μια ελλη­νική και ευρω­παϊκή δρα­στη­ριό­τητα χωρίς να χρεια­στεί να υπάρξει ένοπλη σύγκρουση. Και αυτό είναι ίσως το μεγα­λύ­τερο ρίσκο για την Αθήνα.

Η στα­διακή δημιουρ­γία ενός προη­γου­μέ­νου

Ένα τουρ­κικό πολε­μικό εμφα­νί­ζε­ται. Η Ελλάδα στέλνει δυνά­μεις. Ακο­λου­θούν τηλε­φω­νή­ματα, διπλω­μα­τι­κές δια­βου­λεύ­σεις και ευρω­παϊ­κές δηλώ­σεις. Το πλοίο σταματά ή απο­χω­ρεί προ­σω­ρινά. Η ένταση πέφτει. Και το έργο μένει πίσω. Εάν αυτό συμβεί ξανά, η Αθήνα θα έχει βρεθεί ουσια­στικά στην ίδια θέση με το 2024.

Γι’ αυτό η επα­νεκ­κί­νηση του έργου απαιτεί κάτι περισ­σό­τερο από μια πολι­τική απόφαση ότι «το καλώδιο θα προ­χω­ρή­σει». Απαιτεί ένα ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο για την ημέρα που θα δοκι­μα­στεί αυτή η απόφαση.

Οι αδυ­να­μίες της μέχρι τώρα κυβερ­νη­τι­κής δια­χεί­ρι­σης

Η κυβέρ­νηση αντι­με­τώ­πισε την κρίση της Κάσου κυρίως ως ένα επει­σό­διο που έπρεπε να απο­κλι­μα­κω­θεί. Από την άποψη της απο­τρο­πής, αυτό ήταν κατα­νοητό: το σημα­ντι­κό­τερο ήταν να απο­φευ­χθεί μια σύγκρουση. Από την άποψη όμως της στρα­τη­γι­κής δια­χεί­ρι­σης, έμεινε ανα­πά­ντητο το ερώτημα τι θα συνέ­βαινε στην επόμενη φάση. Δεν υπήρξε εγκαί­ρως ένα σαφές, δημόσιο και διεθνώς υπο­στη­ρι­ζό­μενο πλαίσιο για το πώς θα συνε­χί­ζο­νταν οι εργα­σίες εάν η Τουρκία επι­χει­ρούσε ξανά να τις εμπο­δί­σει. Και αυτό είναι το κενό που πρέπει τώρα να καλύψει η Αθήνα.

Η είσοδος της Meridiam προ­σφέ­ρει ένα σημα­ντικό πλε­ο­νέ­κτημα. Το έργο αποκτά ισχυ­ρό­τερο γαλλικό οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα και συνεπώς μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον του Παρι­σιού για την επι­τυ­χία του. Η παρου­σία της Nexans ενι­σχύει επίσης τη γαλλική βιο­μη­χα­νική διά­σταση.

Αλλά η «γαλλική ασπίδα» δεν πρέπει να παρερ­μη­νευ­θεί. Η συμ­με­τοχή γαλ­λι­κών εται­ρειών δεν σημαί­νει αυτό­ματα ότι γαλλικά πολε­μικά πλοία θα προ­στα­τεύ­σουν την πόντιση. Η οικο­νο­μική και πολι­τική εμπλοκή της Γαλλίας μπορεί να λει­τουρ­γή­σει απο­τρε­πτικά μόνο εφόσον συνο­δεύ­ε­ται από σαφή πολι­τική θέση και από μια ευρύ­τερη ευρω­παϊκή στρα­τη­γική.

Το ίδιο ισχύει και για την Ευρω­παϊκή Ένωση. Το γεγονός ότι ο Great Sea Interconnector απο­τε­λεί έργο ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος και έχει λάβει ευρω­παϊκή χρη­μα­το­δό­τηση είναι ένα ισχυρό διπλω­μα­τικό όπλο για την Αθήνα. Δεν σημαί­νει όμως ότι η Ευρω­παϊκή Ένωση θα ανα­λά­βει αυτο­μά­τως επι­χει­ρη­σιακή προ­στα­σία του καλω­δια­κού πλοίου εάν εμφα­νι­στούν τουρ­κι­κές φρε­γά­τες.

Η Ελλάδα πρέπει επο­μέ­νως να δια­χω­ρί­σει δύο πράγ­ματα: την πολι­τική και νομική υπο­στή­ριξη της Ευρώπης από την επι­χει­ρη­σιακή πραγ­μα­τι­κό­τητα στη θάλασσα.

Και ακόμη περισ­σό­τερο: η Αθήνα θα πρέπει να έχει συζη­τή­σει το ζήτημα πριν από την επα­νεκ­κί­νηση, όχι αφού εμφα­νι­στούν τα τουρ­κικά πλοία, ώστε να δια­μορ­φώ­σει έναν μηχα­νι­σμό απο­φυ­γής ατυ­χή­μα­τος και κρίσης. Είναι μια λεπτή αλλά κρίσιμη διαφορά.

Η λυβέρ­νηση επι­μέ­νει ότι το έργο θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και ταυ­τό­χρονα να επι­διώ­κει να απο­φύ­γει μια κατά­σταση στην οποία δύο πολε­μικά ναυτικά θα βρεθούν αντι­μέ­τωπα γύρω από ένα καλω­διακό πλοίο.

Η επα­νεκ­κί­νηση του καλω­δίου θα απο­τε­λέ­σει ακριβώς ένα τέτοιο τεστ. Και η Αθήνα θα πρέπει να απο­φύ­γει δύο λάθη που βρί­σκο­νται στα αντί­θετα άκρα. Το πρώτο θα ήταν να θεω­ρή­σει ότι επειδή το έργο είναι ευρω­παϊκό και συμ­με­τέ­χει σε αυτό γαλ­λι­κός όμιλος, η Τουρκία δεν θα αντι­δρά­σει. Το δεύτερο θα ήταν να θεω­ρή­σει ότι κάθε τουρ­κική αντί­δραση πρέπει να οδηγεί σε ανα­στολή του έργου. Η πρώτη επιλογή είναι αφελής. Η δεύτερη παράγει στα­διακά τετε­λε­σμένα.

Η πραγ­μα­τική στρα­τη­γική βρί­σκε­ται ανάμεσα στα δύο: το έργο προχωρά, αλλά η Ελλάδα έχει προ­ε­τοι­μα­στεί για την κρίση πριν αυτή εκδη­λω­θεί.

Το 2024 η Ελλάδα κατά­φερε να απο­φύ­γει τα χει­ρό­τερα. Δεν κατά­φερε όμως να λύσει το πρό­βλημα. Η κρίση απο­κλι­μα­κώ­θηκε, αλλά η βασική διαφορά παρέ­μεινε. Το έργο επι­βρα­δύν­θηκε και η Τουρκία δια­τή­ρησε τη δυνα­τό­τητα να αμφι­σβη­τεί στην πράξη τις ελλη­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Σήμερα η κυβέρ­νηση επι­στρέ­φει στην υπόθεση έχοντας μια δεύτερη ευκαι­ρία. Αυτή τη φορά, όμως, δεν αρκεί να απο­φα­σί­σει ότι το καλώδιο θα ποντι­στεί. Πρέπει να απο­φα­σί­σει τι θα κάνει εάν κάποιος προ­σπα­θή­σει να το στα­μα­τή­σει.

Η Κάσος ήταν η προει­δο­ποί­ηση. Η επα­νεκ­κί­νηση του καλω­δίου θα είναι το πραγ­μα­τικό τεστ.

Πηγή: topontiki.gr