Πολιτική σκακιέρα για τον εκλογικό νόμο στην Αυτοδιοίκηση: Στρατηγικές, προκλήσεις και αντιδράσεις

Η επι­λο­γή του Υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών, γνώ­στη των αυ­το­διοι­κη­τι­κών θε­μά­των, Θο­δω­ρή Λι­βά­νιου, να πα­ρου­σιά­σει την πρό­τα­ση του για αλ­λα­γή του εκλο­γι­κού νόμου στην αυ­το­διοί­κη­ση στο ετή­σιο συ­νέ­δριο της Κε­ντρι­κής Ένω­σης Δήμων Ελ­λά­δας (ΚΕΔΕ) στη Ρόδο μόνο τυ­χαία δεν μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί.

Με την πα­ρου­σία 1.500 συ­νέ­δρων στο πολύ επι­τυ­χη­μέ­νο συ­νέ­δριο της ΚΕΔΕ υπό την ηγε­σία του Λά­ζα­ρου Κυ­ρί­ζο­γλου, η συ­γκε­κρι­μέ­νη σκηνή προ­σέ­φε­ρε την ιδα­νι­κή πλατ­φόρ­μα για έναν προ­βλη­μα­τι­σμό που ανα­μέ­νε­ται να φέρει ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές. Ωστό­σο, γεν­νά­ται το ερώ­τη­μα: Γιατί να ανοί­ξει ξανά το θέμα του εκλο­γι­κού νόμου σε έναν χώρο που φά­νη­κε να έχει στα­θε­ρο­ποι­η­θεί και να επι­τρέ­πει την ομαλή λει­τουρ­γία των δήμων;

Η κυ­βέρ­νη­ση είχε ήδη κα­τα­φέ­ρει να διορ­θώ­σει τις αδυ­να­μί­ες του προη­γού­με­νου νόμου, που είχε προ­κα­λέ­σει πρα­κτι­κά την ακυ­βερ­νη­σία στους δή­μους, με τον νέο εκλο­γι­κό νόμο να εξα­σφα­λί­ζει πλέον με­γα­λύ­τε­ρη στα­θε­ρό­τη­τα.

Στις αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές του 2023, ωστό­σο, ανα­δεί­χθη­κε ένα νέο ζή­τη­μα: η απαί­τη­ση συ­γκέ­ντρω­σης 43% στον πρώτο γύρο για άμεση εκλο­γή. Σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις, αν και υπήρ­χε με­γά­λη δια­φο­ρά ψήφων με­τα­ξύ των δύο πρώ­των συν­δυα­σμών, αυτή η δια­φο­ρά δεν αρ­κού­σε για το 43%, οδη­γώ­ντας σε δεύ­τε­ρο γύρο, όπου η ισορ­ρο­πία των δυ­νά­με­ων μπο­ρού­σε να ανα­τρα­πεί.

Ένα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα αφορά δήμο όπου ο πρώ­τος συν­δυα­σμός είχε πε­ρί­που 7.200 ψή­φους και ο δεύ­τε­ρος 2.500, χωρίς να πε­τύ­χει όμως το απαι­τού­με­νο πο­σο­στό, και στον δεύ­τε­ρο γύρο επι­κρά­τη­σε με ορια­κή δια­φο­ρά.

Αναμ­φι­σβή­τη­τα, χρειά­ζο­νται κά­ποιες βελ­τιώ­σεις στον ισχύ­ο­ντα εκλο­γι­κό νόμο ώστε να απο­φεύ­γο­νται τέ­τοιες κα­τα­στά­σεις, που δεν αντι­προ­σω­πεύ­ουν την πραγ­μα­τι­κή βού­λη­ση των δη­μο­τών.

Ωστό­σο, η πρό­τα­ση του Υπουρ­γού δεν αφορά κά­ποιες μι­κρές διορ­θώ­σεις, αλλά μία συ­νο­λι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση του συ­στή­μα­τος, ει­σά­γο­ντας μά­λι­στα ένα πο­λυ­συ­ζη­τη­μέ­νο διπλό σύ­στη­μα επι­λο­γής. Η πρό­τα­ση αυτή έχει προ­κα­λέ­σει ήδη αρ­κε­τές αντι­δρά­σεις, κυ­ρί­ως για τη χρο­νι­κή στιγ­μή που επι­λέ­χθη­κε να τεθεί προς συ­ζή­τη­ση.

Κά­ποιοι θε­ω­ρούν ότι η κί­νη­ση αυτή επι­διώ­κει να με­τα­το­πί­σει την ατζέ­ντα της αυ­το­διοί­κη­σης από τα σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι δήμοι, όπως με­τα­ξύ άλλων η έλ­λει­ψη πόρων, η συ­νε­χώς αυ­ξα­νό­με­νη γρα­φειο­κρα­τία, η δη­μο­γρα­φι­κή αι­μορ­ρα­γία, η αδύ­να­μη κα­τα­στα­τι­κή θέση και η υπο­στε­λέ­χω­ση.

Οι δήμοι «υπο­φέ­ρουν» από τη συ­ντα­ξιο­δό­τη­ση και την κι­νη­τι­κό­τη­τα προ­σω­πι­κού, με απο­τέ­λε­σμα να υπο­λει­τουρ­γούν κρί­σι­μες υπη­ρε­σί­ες. Αντί, λοι­πόν, η συ­ζή­τη­ση να επι­κε­ντρω­θεί στις ανα­γκαί­ες λύ­σεις για αυτά τα φλέ­γο­ντα ζη­τή­μα­τα, φαί­νε­ται ότι στρέ­φε­ται στο εκλο­γι­κό σύ­στη­μα – θέμα που στην πράξη επη­ρε­ά­ζει τους δή­μους λι­γό­τε­ρο άμεσα, δε­δο­μέ­νου ότι οι επό­με­νες εκλο­γές απέ­χουν αρ­κε­τά, μέχρι το 2028.

Η πο­λι­τι­κή διά­στα­ση

Ανα­λύ­ο­ντας την πο­λι­τι­κή διά­στα­ση της πρό­τα­σης, μήπως μια ερ­μη­νεία της θα μπο­ρού­σε να απο­τυ­πω­θεί ως μια προ­σπά­θεια δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής τα­κτι­κής απέ­να­ντι στην αυ­το­διοί­κη­ση; Ου­σια­στι­κά, αφή­νο­ντας να εν­νοη­θεί ότι μπο­ρεί να υπο­χω­ρή­σει σε ζη­τή­μα­τα εκλο­γι­κού συ­στή­μα­τος, το Υπουρ­γείο ίσως προσ­δο­κά να λάβει αντί­στοι­χα πα­ρα­χω­ρή­σεις από τους αι­ρε­τούς σε άλλες απαι­τή­σεις ένα­ντι της κυ­βέρ­νη­σης, όπως η δια­χεί­ρι­ση των δη­μο­τι­κών επι­χει­ρή­σε­ων ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης (ΔΕΥΑ), ή το ζή­τη­μα της από­δο­σης του τέ­λους ταφής και του τέ­λους πα­ρε­πι­δη­μού­ντων, με­τα­ξύ άλλων.

Με λίγα λόγια, μπο­ρεί να δια­μορ­φώ­νε­ται μια δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή ισορ­ρο­πία, όπου η με­ταρ­ρύθ­μι­ση του εκλο­γι­κού νόμου γί­νε­ται δια­πραγ­μα­τευ­τι­κό ερ­γα­λείο.

Τέλος, μια εν­δια­φέ­ρου­σα πα­ρά­με­τρος αφορά την πο­λι­τι­κή συ­γκυ­ρία των επό­με­νων ετών. Οι εθνι­κές εκλο­γές του 2027 ίσως ανα­δεί­ξουν μια κυ­βέρ­νη­ση συ­νερ­γα­σί­ας, εάν δεν επι­τευ­χθεί αυ­το­δυ­να­μία, και δεν απο­κλεί­ε­ται η συ­νερ­γα­σία να πε­ρι­λαμ­βά­νει τη Νέα Δη­μο­κρα­τία και το ΠΑΣΟΚ, χωρίς να προ­ε­ξο­φλού­με φυ­σι­κά την βού­λη­ση των πο­λι­τών. Αυτή η νέα δυ­να­μι­κή σε εθνι­κό επί­πε­δο μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε αντί­στοι­χες συ­νερ­γα­σί­ες και στον χώρο της αυ­το­διοί­κη­σης;

Σή­με­ρα, η πλειο­ψη­φία των δη­μάρ­χων ανή­κει σε συν­δυα­σμούς που πρό­σκει­νται στη Νέα Δη­μο­κρα­τία, με δεύ­τε­ρο το ΠΑΣΟΚ. Εάν η συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ αυτών των κομ­μά­των στα εθνι­κά έδρα­να απο­τε­λέ­σει πα­ρά­δειγ­μα, δεν απο­κλεί­ε­ται να δούμε πα­ρό­μοιες τά­σεις και στις δη­μο­τι­κές και πε­ρι­φε­ρεια­κές αρχές.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η πρό­τα­ση του Υπουρ­γού είναι μια αμ­φι­λε­γό­με­νη κί­νη­ση που επι­φέ­ρει σκέ­ψεις για τη μελ­λο­ντι­κή κα­τεύ­θυν­ση της αυ­το­διοί­κη­σης. Αντί να απο­σπά­ται η προ­σο­χή των αι­ρε­τών από τα πιε­στι­κά και πρα­κτι­κά προ­βλή­μα­τα των δήμων, ίσως χρειά­ζε­ται μια ει­λι­κρι­νής δια­βού­λευ­ση για τη δια­χεί­ρι­ση αυτών των ζη­τη­μά­των, με στόχο μια ισχυ­ρή και απο­τε­λε­σμα­τι­κή αυ­το­διοί­κη­ση, που θα αντα­πο­κρί­νε­ται στις ανά­γκες των το­πι­κών κοι­νω­νιών.

Πηγή: in.gr