Φθινοπωρινές αλλαγές στον εκλογικό νόμο για την αυτοδιοίκηση

Μπορεί για τον τρόπο που θα στηθούν οι επό­με­νες εθνικές κάλπες ο πρω­θυ­πουρ­γός να επι­μέ­νει πως δεν θα υπάρ­ξουν αλλαγές στο εκλο­γικό σύστημα, ωστόσο για τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές του 2028 οι δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις έχουν ήδη αναγ­γελ­θεί από τον υπουργό Εσω­τε­ρι­κών Θεόδωρο Λιβάνιο και είναι πολλές.

Το φθι­νό­πωρο ανα­μέ­νε­ται να δοθεί μια ακόμα μάχη στη Βουλή σε σχέση με το πως θα ανα­δει­χθούν οι νέοι δήμαρ­χοι και περι­φε­ρειάρ­χες. Κάποιοι υπο­στη­ρί­ζουν πως το συγκε­κρι­μένο νομο­σχέ­διο θα μπο­ρούσε να ήταν μια «ευκαι­ρία» να ανοίξει η συζή­τηση για ορι­σμέ­νες, έστω περιο­ρι­σμέ­νες, τρο­πο­ποι­ή­σεις και στον εκλο­γικό νόμο.

Όπως για παρά­δειγμα η αύξηση του ορίου εισόδου για τα κόμματα στη Βουλή που τώρα είναι στο 3%. Κάτι τέτοιο, ωστόσο δεν επι­βε­βαιώ­νε­ται από την κυβερ­νη­τική πλευρά.

Το πνεύμα του νόμου για τις εκλογές στους ΟΤΑ φέρνει μια μεγάλη αλλαγή που αφορά την κατάρ­γηση του δεύ­τε­ρου γύρου των εκλογών. Για τους 332 δήμους και τις 13 περι­φέ­ρειες όλα πλέον θα κρί­νο­νται στις πρώτες κάλπες, καθώς οι πολίτες θα καλού­νται να βάζουν σταυρό προ­τί­μη­σης όπως έκαναν έως τώρα. Μόνο που πλέον θα είναι σε θέση να επι­λέ­γουν – εφόσον το επι­θυ­μούν – μια εναλ­λα­κτική συμπλη­ρω­μα­τική ψήφο.

Εννο­εί­ται πως στο ψηφο­δέλ­τιο θα παρα­τί­θε­νται και όλοι οι πιθανοί συν­δυα­σμοί. Πώς θα γίνεται η κατα­μέ­τρηση; Με την ίδια λογική. Αν ο πρώτος συν­δυα­σμός περάσει το 42% τότε εκλέ­γε­ται αυτό­ματα δήμαρ­χος – περι­φε­ρειάρ­χης με πλειο­ψη­φία 3/5 στο δημο­τικό συμ­βού­λιο.

Αν κανένας υπο­ψή­φιος δεν κατα­φέ­ρει να υπερβεί το εκλο­γικό πήχη τότε ενερ­γο­ποιεί­ται η β΄ φάση της κατα­μέ­τρη­σης.

Για τους δυο πρώτους συν­δυα­σμούς – που σύμφωνα με τον προη­γού­μενο εκλο­γικό νόμο θα συγκρού­ο­νταν στη δεύτερη Κυριακή – στις ψήφους που έχουν ήδη συγκε­ντρώ­σει θα προ­στί­θε­νται και οι εναλ­λα­κτι­κοί ψήφοι. Δήμαρ­χος ή Περι­φε­ρειάρ­χης θα ανα­δει­κνύ­ε­ται το πρόσωπο το οποίο θα έχει συγκε­ντρω­τικά τους περισ­σό­τε­ρες σταυ­ρούς.

Για να γίνει πιο κατα­νοητό παρα­τί­θε­νται το εξής παρά­δειγμα: Στην περί­πτωση που ο «Α» συν­δυα­σμός έχει συγκε­ντρώ­σει ποσοστό 38% και ο «Β» 28% είναι οι δυο πρώτοι προ­κρί­νο­νται στην επόμενη φάση. Υπο­λεί­πε­ται ένα 34%. Αν από αυτό υπο­θε­τικά πάει ένα 6% στον «Α» συν­δυα­σμό και ένα «18%» στον Β και το 10% δεν επι­λέ­ξει κανέναν τότε ο δεύ­τε­ρος συν­δυα­σμός είναι αυτός που κερ­δί­ζει.

Ποια είναι τα κέρδη του νέου τρόπου εκλογής των επι­κε­φα­λής της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης πέρα από το οικο­νο­μικό όφελος της μη πραγ­μα­το­ποί­η­σης δεύ­τε­ρων εκλογών; Η συμ­με­τοχή στον δεύτερο γύρο είναι πάντα εμφανώς μειω­μένη με το ενδια­φέ­ρον των πολιτών να χάνεται, αν για παρά­δειγμα εκλεγεί ο δήμαρ­χος που επι­θυ­μούν και καλού­νται να προ­σέλ­θουν στις κάλπες μόνο για την περι­φέ­ρειά τους.

Απο­τε­λούσε ουσια­στικά μια αδιά­φορη δια­δι­κα­σία. Και για τους ετε­ρο­δη­μό­τες είναι δύσκολο για δεύτερη συνε­χό­μενη Κυριακή να μετα­βούν στον τόπο που είναι εγγε­γραμ­μέ­νοι. Τα νούμερα είναι ενδει­κτικά. Στο δήμο της Αθήνας στο δεύτερο γύρο το 2023 ψήφισε μόλις το 26,7% και στη Θεσ­σα­λο­νίκη το 32,5%. Δεν είναι εύκολη επίσης η συμ­με­τοχή των ετε­ρο­δη­μο­τών.

Ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών προ­σα­να­το­λί­ζε­ται επίσης και στην εισα­γωγή της ηλε­κτρο­νι­κής ψήφου. Για την ενί­σχυση της δια­φά­νειας θεσπί­ζο­νται αυστη­ρό­τερα όρια δαπανών στις προ­ε­κλο­γι­κές εκστρα­τείες ανάλογα με τον πλη­θυ­σμό του δήμου ή της περι­φέ­ρειας. Θα καθιε­ρω­θεί επίσης ενιαίο παρά­βολο για την κάθε υπο­ψη­φιό­τητα το οποίο θα υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση τον πλη­θυ­σμό κάθε δήμου και όχι από τον αριθμό των υπο­ψη­φίων περιο­ρί­ζο­ντας με αυτόν τον τρόπο την επι­βά­ρυνση των συν­δυα­σμών οικο­νο­μικά. Σε κάθε περί­πτωση η στάση της αντι­πο­λί­τευ­σης θα έχει μεγάλο ενδια­φέ­ρον στη «μάχη» που θα δοθεί στη Βουλή, αλλά ακόμα και των νυν δημάρ­χων – περι­φε­ρειαρ­χών.

Πηγή: skai.gr