Αυθαίρετα: Με ελιγμούς βάζουν φρένο στην μπουλντόζα

Ποιος είπε ότι η αυθαι­ρε­σία… δεν είναι τέχνη; Πώς αλλιώς να περι­γρά­ψεις τους αρι­στο­τε­χνι­κούς ελιγ­μούς ανάμεσα στις δια­τά­ξεις της νομο­θε­σίας, ώστε να βρεθούν εκείνες οι δύο αλλη­λο­συ­γκρουό­με­νες δια­τά­ξεις που θα καθυ­στε­ρή­σουν την υπόθεση, ή τα επι­χει­ρή­ματα που θα πείσουν το δικα­στή­ριο για ακόμα μια προ­σω­ρινή διαταγή για να «παγώσει» η κατε­δά­φιση; Και βέβαια, όταν όλα τελειώ­σουν και κάθε περι­θώ­ριο εξα­ντλη­θεί, υπάρ­χουν πάντα… και οι βου­λευ­τές.

Χθες λοιπόν το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος έκανε δεκτή μια γνω­μο­δό­τηση του Γ΄ τμή­μα­τος του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους, που αφορά στην υπόθεση ενός αυθαι­ρέ­του στις Σπέτσες. Το αυθαί­ρετο (σε δημόσια δασική και ανα­δα­σω­τέα έκταση) κηρύ­χθηκε κατε­δα­φι­στέο το 2010. Αφού το Εφετείο απέρ­ριψε την αίτηση ανα­στο­λής, ο ιδιο­κτή­της του αυθαι­ρέ­του ζήτησε να παρα­δώ­σει το κτίσμα στο Δημόσιο, προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γει την κατα­βολή απο­ζη­μί­ω­σης (που προ­βλέ­πει ο νόμος, από τη στιγμή που θα γίνει η κλή­τευση, μέχρι την κατε­δά­φιση). Ομως μέσα στο κτίσμα υπήρχαν πράγ­ματα. Και ενώ στις περι­πτώ­σεις «ανα­γκα­στι­κής κατε­δά­φι­σης» υπάρχει δια­δι­κα­σία για τα πράγ­ματα αυτά (τα παίρνει για μερι­κούς μήνες το Δημόσιο), στην περί­πτωση αυτή υπήρχε κενό. Το υπουρ­γείο απηύ­θυνε ερώτημα στο ΝΣΚ που έκρινε ότι το ακίνητο έπρεπε να είχε προ­σφερ­θεί κενό, κάνο­ντας μια ενδια­φέ­ρουσα παρα­τή­ρηση: «Η κατε­δά­φιση εμπο­δί­ζε­ται από τη στιγμή που ο παρα­χω­ρών το κτίσμα αφήνει κινητά αντι­κεί­μενα μέσα σε αυτό, υπο­δη­λώ­νο­ντας έτσι ότι αρνεί­ται να διευ­κο­λύ­νει την κατε­δά­φιση», ανα­φέ­ρει.

Είναι άγνωστο αν ο αυθαι­ρε­τού­χος προ­σπά­θησε με αυτόν τον τρόπο να καθυ­στε­ρή­σει την κατε­δά­φιση, η υπόθεση κατέ­ληξε όμως να προ­κα­λέ­σει σύγχυση στη διοί­κηση. Η ανα­κά­λυψη διόδων καθυ­στέ­ρη­σης της διοί­κη­σης και απο­τρο­πής της μπουλ­ντό­ζας δεν είναι άλλωστε ασυ­νή­θι­στη. Κατ’ αρχάς, αν κάποιος δεν εντο­πι­στεί τη στιγμή που ανε­γεί­ρει το αυθαί­ρετο (σε δάση ή όχι), τότε για να γκρε­μι­στεί πρέπει να εκδοθεί τελε­σί­δικη απόφαση, κάτι που μπορεί να κρα­τή­σει πολλά χρόνια. Ακόμα όμως κι όταν αυτό συμβεί, η εμπει­ρία έχει δείξει ότι υπάρ­χουν τρόποι να στα­μα­τή­σει η μπουλ­ντόζα:

• Πρό­σθεση νέων αυθαι­ρε­σιών. Αν ένα κτίσμα είναι τελε­σί­δικα αυθαί­ρετο και πριν κατε­δα­φι­στεί προ­στε­θεί σε αυτό νέα αυθαι­ρε­σία (λ.χ. μια επέ­κταση) που δεν είναι στατικά ανε­ξάρ­τητη, τότε δεν μπορεί να κατε­δα­φι­στεί μόνο η παλιά, αλλά πρέπει πρώτα… να τελε­σι­δι­κή­σει η νέα (μια δια­δι­κα­σία που μπορεί, υπο­θε­τικά, να συνε­χί­ζε­ται επ’ άπειρον).

• «Νομι­μο­ποί­ηση» μέσω του 4178/13. Οι Αρχές έχουν συνα­ντή­σει πολλές φορές περι­πτώ­σεις αυθαι­ρέ­των που έχουν «δηλωθεί» χωρίς αυτό να επι­τρέ­πε­ται (λ.χ. σε αιγιαλό, σε δάση), καθώς δεν ελέγ­χε­ται τι δηλώ­νε­ται και πού. Το απο­τέ­λε­σμα πάντως είναι ότι, προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σει η δια­δι­κα­σία, πρέπει πρώτα το κτίριο να απε­ντα­χθεί, μια δια­δι­κα­σία που συνε­πά­γε­ται καθυ­στέ­ρηση κάποιων μηνών.

• Μία ακόμα προ­σω­ρινή διαταγή. Ακόμα κι αν μια υπόθεση τελε­σι­δι­κή­σει, ο αυθαι­ρε­τού­χος μπορεί να ζητήσει από το δικα­στή­ριο αναβολή της κατε­δά­φι­σης προ­βάλ­λο­ντας κάποιο επι­χεί­ρημα: λόγους υγείας, αλλαγή ιδιο­κτήτη, οτι­δή­ποτε.

• Εκφο­βι­σμός. Ο αυθαι­ρε­τού­χος «λούζει» όποιον βλέπει με μηνύ­σεις: από τον υπάλ­ληλο της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης μέχρι τον οδηγό της μπουλ­ντό­ζας, με μια τακτική «bullying». Συνήθως όταν ένα συνερ­γείο πηγαί­νει για μια κατε­δά­φιση σε περιοχή αυθαι­ρέ­των θα έρθει αντι­μέ­τωπο με μια τοπική «κινη­το­ποί­ηση», η οποία βέβαια για να δια­λυ­θεί χρειά­ζε­ται ισχυρές αστυ­νο­μι­κές δυνά­μεις. Δεν είναι σπάνιο, επίσης, αν οι οδοί πρό­σβα­σης στο αυθαί­ρετο είναι λιγο­στές, το πρωί της κατε­δά­φι­σης ο δρόμος να βρί­σκε­ται κλει­στός από ένα μεγάλο, εγκα­τα­λειμ­μένο φορτηγό που η υπη­ρε­σία δεν έχει τα μέσα να μετα­κι­νή­σει.

• Τρο­πο­λο­γία. Κι αν όλα τα επι­χει­ρή­ματα τελειώ­σουν, υπάρ­χουν… και οι βου­λευ­τές. Η κατε­δά­φιση των αυθαι­ρέ­των στον Σχινιά, στο Πασα­λι­μάνι και αλλού ανε­στάλη με μία τρο­πο­λο­γία. Οι βου­λευ­τές ενίοτε ανε­βαί­νουν και σε μπουλ­ντό­ζες, όχι βέβαια να να προ­α­σπί­σουν τη νομι­μό­τητα, αλλά το «λαϊκό περί δικαίου αίσθημα»…