Κορωνοϊός: H μετάλλαξη «XE» εξαπλώνεται – Πόσο πρέπει να ανησυχούμε;

Καθώς η παν­δη­μία της Covid-19 προ­χω­ράει, ο πλα­νή­της βρί­σκε­ται συνεχώς αντι­μέ­τω­πος με την εμφά­νιση νέων παραλ­λα­γών του ιού. Οι παραλ­λα­γές ανη­συ­χίας, όπως η «Δέλτα» και η «Όμικρον», απο­τε­λούν εκδοχές του SARS-CoV-2, οι οποίες παρου­σιά­ζουν διά­φο­ρες μεταλ­λά­ξεις. Οι μεταλ­λά­ξεις αυτές μπορούν να προσ­δώ­σουν στον ιό ένα γενε­τικό πλε­ο­νέ­κτημα. Έτσι, η «Δέλτα» συν­δέ­ε­ται, για παρά­δειγμα, με πιο σοβαρή νόσηση συγκρι­τικά με το αρχικό στέ­λε­χος της Γουχάν, ενώ η «Όμικρον» είναι πιο μολυ­σμα­τική.

Πλέον, παρα­τη­ρούμε ανα­συν­δυα­σμέ­νες παραλ­λα­γές όπως η «ΧΕ» της «Όμικρον». Δεν πρό­κει­ται για ιούς που έχουν ανα­πτύ­ξει μια σειρά από μεταλ­λά­ξεις. Αντί­θετα, είναι ιοί που περιέ­χουν έναν συν­δυα­σμό γενε­τι­κού υλικού από δια­φο­ρε­τι­κές παραλ­λα­γές, δημιουρ­γώ­ντας έτσι μια νέα εκδοχή του κορω­νοϊού.

Μέχρι στιγμής, υπάρ­χουν του­λά­χι­στον 1.179 κρού­σματα της παραλ­λα­γής «Όμικρον ΧΕ», η οποία ταυ­το­ποι­ή­θηκε στο Ηνωμένο Βασί­λειο. Η πλειο­ψη­φία των κρου­σμά­των αυτών έχουν κατα­γρα­φεί στα νότια και τα ανα­το­λικά της Αγγλίας. Επι­πλέον, έχουν υπάρξει ανα­φο­ρές για κρού­σματα και σε άλλα μέρη του κόσμου, πιθανόν εξαι­τίας των διεθνών μετα­κι­νή­σεων.

Πόσο πρέπει λοιπόν να ανη­συ­χούμε για την «Όμικρον ΧΕ»; Παρ’ όλο που δεν γνω­ρί­ζουμε ακόμη πολλά για την εν λόγω παραλ­λαγή, τα υπάρ­χο­ντα στοι­χεία δεί­χνουν ότι δεν απο­τε­λεί πηγή σοβαρής ανη­συ­χίας.

Τι είναι οι ανα­συν­δυα­σμέ­νες παραλ­λα­γές;

Όταν οι ιοί ανα­πα­ρά­γο­νται, μερικές φορές κάνουν λάθη σε ό,τι αφορά τον γενε­τικό τους κώδικα και οδη­γού­νται σε ξεχω­ρι­στές μεταλ­λά­ξεις. Συχνά, οι μεταλ­λά­ξεις αυτές δεν προ­κα­λούν κάποια μετα­βολή στη δομή του ιού και ονο­μά­ζο­νται «σιω­πη­λές μεταλ­λά­ξεις».

Κάποιες άλλες, ωστόσο, μπορούν να απο­τε­λέ­σουν πλε­ο­νέ­κτημα για τον ιό. Για παρά­δειγμα, οι μεταλ­λά­ξεις που λαμ­βά­νουν χώρα στην πρω­τε­ΐνη ακίδα (το μέρος του ιού που μπορεί να μολύνει τα κύτταρά μας) μπορούν να κατα­στή­σουν τον ιό πιο μετα­δο­τικό συγκρι­τικά με προη­γού­με­νες παραλ­λα­γές. Έχουμε δει επα­νει­λημ­μένα μεταλ­λά­ξεις στην πρω­τε­ΐνη ακίδα να οδηγούν στην εμφά­νιση παραλ­λα­γών ανη­συ­χίας.

Ο ανα­συν­δυα­σμός είναι μια δια­φο­ρε­τική δια­δι­κα­σία, κατά την οποία δύο δια­φο­ρε­τι­κές παραλ­λα­γές του ιού μολύ­νουν ταυ­τό­χρονα το ίδιο κύτταρο στον ίδιο οργα­νι­σμό. Στη συνέ­χεια, έχουν τη δυνα­τό­τητα να συν­δυά­σουν το γενε­τικό τους υλικό, με απο­τέ­λε­σμα τη δημιουρ­γία ενός ιού που δια­θέ­τει ένα μίγμα από τα γονίδια των δύο αρχικών ιών. Αυτή η ανα­συν­δυα­σμένη παραλ­λαγή μπορεί στη συνέ­χεια να μετα­δο­θεί σε άλλους ανθρώ­πους – όπως και στην περί­πτωση της «Όμικρον ΧΕ».

Σημειώ­νε­ται ότι έχουν ταυ­το­ποι­η­θεί πολλές ανα­συν­δυα­σμέ­νες παραλ­λα­γές σε όλο τον κόσμο στο πλαίσιο της PANGOLIN (δηλ. της έρευνας για τη γενε­α­λο­γία του κορω­νοϊού, την οποία διε­ξά­γει ομάδα Βρε­τα­νών επι­στη­μό­νων). Του­λά­χι­στον τρεις από αυτές, η XE, η XD και η XF, έχουν εντο­πι­στεί στο Ηνωμένο Βασί­λειο.

Κάποιες ανα­συν­δυα­σμέ­νες παραλ­λα­γές, όπως η XD και η XF, είναι στην ουσία συν­δυα­σμοί της «Δέλτα» με γενε­α­λο­γίες της «Όμικρον». Ίσως έχετε ακούσει ήδη για αυτές τις ανα­συν­δυα­σμέ­νες παραλ­λα­γές, οι οποίες έχουν ονο­μα­στεί «Deltacron». Η «ΧΕ», ωστόσο, είναι ένας συν­δυα­σμός δύο υπο-παραλλαγών της «Όμικρον»: της ΒΑ.1 και της ΒΑ.2.

Γιατί συν­δυά­ζο­νται οι παραλ­λα­γές;

Ο γενε­τι­κός ανα­συν­δυα­σμός ιών δεν απο­τε­λεί και­νούρ­γιο φαι­νό­μενο. Λαμ­βά­νει συχνά χώρα και στην περί­πτωση του ιού της γρίπης αλλά και του HIV. Μάλιστα, ένα από τα πιθανά σενάρια προ­έ­λευ­σης του κορω­νοϊού ανα­φέ­ρει ότι προήλθε από ανα­συν­δυα­σμό ιών σε νυχτε­ρί­δες.

Από μια εξε­λι­κτική οπτική γωνία, ο ανα­συν­δυα­σμός προ­σφέ­ρει στους ιούς ένα πλε­ο­νέ­κτημα, καθώς επι­τρέ­πει πιο γρή­γο­ρες και σημα­ντι­κές μετα­βο­λές σε αυτούς, συγκρι­τικά με την πιο αργή δια­δι­κα­σία της εμφά­νι­σης μεταλ­λά­ξεων μέσω «λαθών» κατά την ανα­πα­ρα­γωγή τους.

Οι ανα­συν­δυα­σμέ­νοι ιοί μπορούν να παρου­σιά­σουν αλλαγές στη συμπε­ρι­φορά τους, όπως αυξη­μένη μολυ­σμα­τι­κό­τητα, παρά­καμψη της υπάρ­χου­σας ανοσίας και ανθε­κτι­κό­τητα στα φάρμακα. Ωστόσο, όπως συμ­βαί­νει σε μεγάλο βαθμό και με τις μεταλ­λά­ξεις που προ­έρ­χο­νται από τα λάθη στην ανα­πα­ρα­γωγή του ιού, κάποιοι ανα­συν­δυα­σμέ­νοι ιοί δεν παρου­σιά­ζουν εμφα­νείς δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις με εκεί­νους από τους οποίους προ­ήλ­θαν.

Ξέρουμε ότι η πλειο­ψη­φία των γενε­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών της «Όμικρον ΧΕ», συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πρω­τε­ΐ­νης ακίδας, προ­έρ­χε­ται από την υπο-παραλλαγή ΒΑ.2 της «Όμικρον», η οποία αυτή τη στιγμή είναι και η επι­κρα­τούσα στο Ηνωμένο Βασί­λειο. Είναι, λοιπόν, πιθανόν, τα χαρα­κτη­ρι­στικά της «ΧΕ» (όπως η μετα­δο­τι­κό­τητα, η σοβα­ρό­τητα της νόσησης και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων ενα­ντίον της) να είναι παρό­μοια με εκείνα της ΒΑ.2. Παρ’ όλα αυτά, το συνετό είναι να συνε­χί­σουν οι επι­στή­μο­νες την παρα­κο­λού­θηση και την μελέτη της «ΧΕ», καθώς είναι ένας ιός γενε­τικά δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νος από εκεί­νους που τον δημιούρ­γη­σαν.

Όλο και μεγα­λύ­τερη η ανάγκη για νέα εμβόλια

Τα αρχικά στοι­χεία για την «ΧΕ» δεί­χνουν ότι ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης (δηλαδή, η ανα­λο­γία νέων μολύν­σεων στον πλη­θυ­σμό) είναι ελαφρώς υψη­λό­τε­ρος από εκείνον της ΒΑ.2. Ωστόσο, καθώς ο αριθμός των μολύν­σεων από «ΧΕ» είναι προς το παρόν μικρός, τα δεδο­μένα είναι περιο­ρι­σμένα και, συνεπώς, είναι δύσκολο να εξα­χθούν αυτή τη στιγμή ασφαλή συμπε­ρά­σματα.

Καθη­συ­χα­στικό είναι, πάντως, το γεγονός ότι γνω­ρί­ζουμε πως η ΒΑ.2 δεν είναι πιο σοβαρή από τη ΒΑ.1 και πως οι υπο-παραλλαγές της «Όμικρον» τείνουν γενικώς να προ­κα­λούν λιγό­τερο σοβαρή νόσηση σε σχέση με προη­γού­με­νες παραλ­λα­γές του ιού. Παρα­μέ­νουν, όμως, άκρως μολυ­σμα­τι­κές.

Η ανάγκη για επι­και­ρο­ποι­η­μένα εμβόλια γίνεται όλο και πιο επι­τα­κτική, καθώς όλα τα υπάρ­χο­ντα σκευά­σματα βασί­ζο­νται στο αρχικό στέ­λε­χος της Γουχάν. Τα στοι­χεία έχουν δείξει ότι όσο περισ­σό­τε­ρες αλλαγές στην πρω­τε­ΐνη ακίδα παρου­σιά­ζουν οι νέες παραλ­λα­γές, τόσο μειώ­νε­ται η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των υπαρ­χό­ντων εμβο­λίων στο να απο­τρέ­πουν τη μόλυνση. Τα εμβόλια παρα­μέ­νουν, ωστόσο, πολύ απο­τε­λε­σμα­τικά στο να απο­τρέ­πουν τη σοβαρή νόσηση και τον θάνατο από Covid.

Φυσικά, θα πρέπει να γίνουν περισ­σό­τε­ρες έρευνες για την κατα­νό­ηση των χαρα­κτη­ρι­στι­κών της «ΧΕ». Αλλά, προς το παρόν, δείχνει να είναι σε μεγάλο βαθμό παρό­μοια με τα στελέχη του ιού που κυκλο­φο­ρούν ήδη. Τέλος, όπως ήδη γνω­ρί­ζουμε, δεν είναι η πρώτη παραλ­λαγή του κορω­νοϊού που αντι­με­τω­πί­ζουμε και είναι εξαι­ρε­τικά απίθανο να είναι η τελευ­ταία.

Πηγή: The Conversation