Λιγότερες ανεξάρτητες αρχές με κοινούς κανόνες ζητούν οι θεσμοί

Λιγό­τε­ρες αλλά πιο ισχυρές ανε­ξάρ­τη­τες αρχές ζητούν οι θεσμοί. Ως απο­τέ­λε­σμα, ο υπουρ­γός Επι­κρα­τείας Χρήστος Βερ­ναρ­δά­κης όρισε νέα νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή που θα εξε­τά­σει και θα προ­τεί­νει το νέο πλαίσιο λει­τουρ­γίας των ανε­ξάρ­τη­των αρχών της χώρας. Επι­κε­φα­λής της Επι­τρο­πής είναι ο κ. Κων­στα­ντί­νος Μενου­δά­κος, πρό­ε­δρος της Αρχής Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα (ΑΠΔΠΧ) και πρώην πρό­ε­δρος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας. Μέλη της επι­τρο­πής είναι πρό­ε­δροι και μέλη άλλων ανε­ξάρ­τη­των αρχών.

Το πρό­βλημα, όπως δια­γνώ­σθηκε και από τους θεσμούς, είναι ο κατα­κερ­μα­τι­σμός του θεσμι­κού πλαι­σίου των ανε­ξάρ­τη­των αρχών. Επίσης πρό­βλημα για τις ελλη­νι­κές ανε­ξάρ­τη­τες αρχές συνιστά το επίπεδο ανε­ξαρ­τη­σίας, αλλά και ο μεγάλος τους αριθμός. Για παρά­δειγμα, όπως ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά, σήμερα έχουν συστα­θεί και λει­τουρ­γούν τέσ­σε­ρις ανε­ξάρ­τη­τες αρχές για τις μετα­φο­ρές. Μία για τους σιδη­ρο­δρό­μους (Ρυθ­μι­στική Αρχή Σιδη­ρο­δρό­μων, ΡΑΣ), μία για τους λιμένες (Ρυθ­μι­στική Αρχή Λιμένων, ΡΑΛ) και μία για τα αερο­δρό­μια και τις αερο­με­τα­φο­ρές (Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας, ΥΠΑ). Και πάνω σε αυτές λει­τουρ­γεί η Ρυθ­μι­στική Αρχή Επι­βα­τι­κών Μετα­φο­ρών (ΡΑΕΜ).

Η χώρα σήμερα αριθμεί περίπου 20 ανε­ξάρ­τη­τες αρχές, εκ των οποίων πέντε συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νες (ΑΔΑΕ, ΑΣΕΠ, ΑΠΔΠΧ, ΕΣΡ, Συνή­γο­ρος του Πολίτη). Δύο Αρχές τις επέ­βα­λαν οι πιστω­τές (ΓΓΔΕ, ΕΛΣΤΑΤ) ενώ οι υπό­λοι­πες είναι μη συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νες αρχές. Αυτές είναι η ΕΕΤΤ (Τηλε­πι­κοι­νω­νίες), η ΕΕΕΠ (τυχερά παίγνια), η ΡΑΕ (Ενέρ­γεια), η Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού, η Επι­τροπή Κεφα­λαια­γο­ράς, η Επι­τροπή Επο­πτείας Ιδιω­τι­κής Ασφά­λι­σης, η Εθνική Αρχή Κατα­πο­λέ­μη­σης Μαύρου Χρή­μα­τος, η Τράπεζα της Ελλάδος και οι προ­α­να­φε­ρό­με­νες επι­τρο­πές του υπουρ­γείου Μετα­φο­ρών και Ναυ­τι­λίας. Ρόλο ανε­ξάρ­τη­της αρχής δια­δρα­μα­τί­ζει και η Γ.Γ. Υδάτων στο υπουρ­γείου Υπο­δο­μών. Οι θεσμοί (και όχι μόνο) δια­κρί­νουν μια προ­σπά­θεια «βολέ­μα­τος ημε­τέ­ρων» πίσω από αυτή την πλειάδα ανε­ξάρ­τη­των αρχών. Επίσης δια­κρί­νουν έναν κατα­κερ­μα­τι­σμό της νομο­θε­σίας, που καθιστά ανα­πο­τε­λε­σμα­τική τη λει­τουρ­γία τους. Για τον σκοπό αυτό ζητούν ανα­θε­ώ­ρηση του θεσμι­κού πλαι­σίου λει­τουρ­γίας των Αρχών, ανε­ξαρ­τή­τως εάν αυτές είναι συνταγ­μα­τικά ή όχι κατο­χυ­ρω­μέ­νες. Ετσι ζητούν ως προ­α­παι­τού­μενο την αλλαγή του ν. 3051/2002, που αφορά τις συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νες αρχές.

Συγκε­κρι­μένα, στο επι­και­ρο­ποι­η­μένο μνη­μό­νιο ζητεί­ται από τις ελλη­νι­κές Αρχές ένα «κοινό σετ κανόνων, που θα εφαρ­μό­ζε­ται ορι­ζο­ντίως», με απώτερο στόχο την απλο­ποί­ηση του πλαι­σίου λει­τουρ­γίας και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των Αρχών. Για παρά­δειγμα, ένα ζήτημα που τίθεται επι­τα­κτικά είναι η χρη­μα­το­δό­τηση των Αρχών, η οποία βλάπτει ουσια­στικά την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα. Οταν για παρά­δειγμα η χρη­μα­το­δό­τηση μιας Αρχής εξαρ­τά­ται από μια υπουρ­γική απόφαση, τότε η ανε­ξαρ­τη­σία της λυγίζει μπροστά στον χρη­μα­το­δότη. Επι­πλέον, του­λά­χι­στον για τις συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νες αρχές, η χρη­μα­το­δό­τησή τους θα μπο­ρούσε να γίνει από την ελλη­νική Βουλή, που συνιστά τον πολι­τικό προϊ­στά­μενό τους.

Ειδικά στο επι­και­ρο­ποι­η­μένο μνη­μό­νιο, αναφορά γίνεται ειδικά για τις Επι­τρο­πές Αντα­γω­νι­σμού, τη ΡΑΕ, τη ΡΑΕΜ και τη Γενική Γραμ­μα­τεία Υδάτων. Οι θεσμοί, εκτός από το κοινό πλαίσιο, ζητούν για τις τέσ­σε­ρις προ­α­να­φε­ρό­με­νες αρχές την αλλαγή της πρω­το­γε­νούς και δευ­τε­ρο­γε­νούς νομο­θε­σίας, έτσι ώστε να ενι­σχυ­θεί η ανε­ξαρ­τη­σία τους. Ιδίως για την Επ. Αντ., οι θεσμοί ζητούν την ενί­σχυση του νομικού της τμή­μα­τος με του­λά­χι­στον 12 νομι­κούς και την παροχή τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης από την Ευρω­παϊκή Ενωση.