Οι 7 πληγές που ανοίγει η πανδημία στην οικονομία

To ΑΕΠ του Νοεμ­βρίου θα «ψαλι­δι­στεί» κατά περίπου 18%-20%, ανε­βά­ζο­ντας το ποσοστό της ύφεσης για τη φετινή χρονιά σε πάνω από 10%. Αυτή είναι η πρώτη εκτί­μηση υψη­λό­βαθ­μων στε­λε­χών του οικο­νο­μι­κού επι­τε­λείου τα οποία καλού­νται μέσα στα επόμενα 24ωρα να ξανα­γρά­ψουν για 3η φορά μέσα στις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό ενόψει της κατά­θε­σής του στη Βουλή στις 21 Νοεμ­βρίου. Τα στοι­χεία που θα απο­τυ­πω­θούν ανα­μέ­νε­ται ότι θα είναι εφιαλ­τικά. Μετά και την ανα­θε­ώ­ρηση στην οποία προ­χώ­ρησε η Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή, η χρονιά θα κλείσει με ΑΕΠ της τάξεως των 165 δισ., ενδε­χο­μέ­νως και χαμη­λό­τερο ειδικά αν το lockdown παρα­τα­θεί και μέσα στον Δεκέμ­βριο.

Το ακα­θά­ρι­στο εγχώριο προϊόν της χώρας θα επι­στρέ­ψει ουσια­στικά στα ίδια επίπεδα που ήταν το 2002, δηλαδή τη χρονιά που η χώρα υιο­θέ­τησε το ευρώ. Η αθροι­στική ύφεση από τα υψηλά του 2008 –τότε το ΑΕΠ της χώρας ήταν στα 242 δισ.– θα ξεπε­ρά­σει πλέον το 31%-32% του ΑΕΠ ποσοστό πρω­τό­γνωρο για τη χώρα. Το 2020 θα είναι «σημα­διακή» χρονιά και για το ελλη­νικό επι­χει­ρείν. Μόνο από το lockdown των τριών εβδο­μά­δων του Νοεμ­βρίου, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα «εξα­φα­νι­στεί» τζίρος της τάξεως των 6-7 δισ. δηλαδή του­λά­χι­στον το 20%-30% των εσόδων ολό­κλη­ρου του μήνα. Για το σύνολο της χρονιάς, οι απώ­λειες των εσόδων θα ξεπε­ρά­σουν τα 50-55 δισ. (πάνω από 25% των ετήσιων εσόδων), περιο­ρί­ζο­ντας τα φορο­λο­γη­τέα κέρδη ακόμη και πάνω από 60-70% (σ.σ. το άθροι­σμα των κερδών που δηλώ­νουν οι ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις ανέρ­χε­ται περίπου στα 14 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση). Η ανάγκη στή­ρι­ξης της οικο­νο­μίας με πρό­σθετα μέτρα –το συνο­λικό κονδύλι μετά και τα πρό­σθετα 3,3 δισ. που ενερ­γο­ποιού­νται προ­κει­μέ­νου να μετρια­στούν οι συνέ­πειες του νέου lockdown θα φτάσει στα 27 δισ.– θα εκτι­νά­ξει το δημόσιο χρέος πάνω από το 205%.

Χωρίς να απο­κλεί­ο­νται νέες εκδό­σεις ομο­λό­γων μέχρι το τέλος του έτους, η χρονιά ανα­μέ­νε­ται να κλείσει με το χρέος της γενικής κυβέρ­νη­σης να φτάνει στα 340 δισ. Οσο για το έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης, ανα­μέ­νε­ται ότι θα εκτι­να­χθεί σε πραγ­μα­τι­κούς όρους στα 17 δισ. ή του­λά­χι­στον στο 10% του ΑΕΠ. Για να μην απο­τυ­πω­θεί το εκρη­κτικό ποσοστό –όχι μόνο στον ελλη­νικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό αλλά και στους αντί­στοι­χους των υπό­λοι­πων χωρών- μελών της Ε.Ε.– εξε­τά­ζε­ται το ενδε­χό­μενο όλα τα μέτρα που προ­βλέ­πουν επι­στροφή χρη­μά­των από τους πολίτες (π.χ. επι­στρε­πτέα προ­κα­τα­βολή, ανα­στο­λές φόρων κ.λπ.) να μην αντι­με­τω­πι­στούν ως δαπάνες αλλά ως χρη­μα­το­δο­τι­κές διευ­κο­λύν­σεις. Αυτό σημαί­νει ότι θα εξαι­ρε­θούν από τον υπο­λο­γι­σμό του ελλείμ­μα­τος κατε­βά­ζο­ντάς το σε ποιο «ανεκτά» επίπεδα της τάξεως του 7% πάντοτε σε επίπεδο γενικής κυβέρ­νη­σης.

Στο πλαίσιο κατάρ­τι­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 2021 ανα­μέ­νε­ται να υιο­θε­τη­θεί το δυσμε­νές σενάριο που είχε ανα­γρα­φεί στο προ­σχέ­διο. Αυτό προ­βλέ­πει ότι ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης του 2021 αντί για 7,5%, θα συγκρα­τη­θεί στο 4%-4,5% ενδε­χο­μέ­νως και χαμη­λό­τερα. Είναι σαφές πλέον ότι μετά και το δεύτερο lockdown (το οποίο στο πιο αισιό­δοξο σενάριο θα διαρ­κέ­σει έως το τέλος του μήνα αν και του­λά­χι­στον με τα σημε­ρινά δεδο­μένα αυτό κρί­νε­ται αισιό­δοξο), οι πληγές στην ελλη­νική οικο­νο­μία θα μεγα­λώ­σουν:

1. Αν όντως χαθεί τελικώς το 18%-20% του ΑΕΠ του Νοεμ­βρίου (σ.σ. τον Απρίλιο εξαϋ­λώ­θηκε το 22% του μηνιαίου ΑΕΠ) η ύφεση της χρονιάς θα είναι διψήφια, ενώ αν το lockdown επε­κτα­θεί και για τον μήνα Δεκέμ­βριο, είναι πιθανό το ΑΕΠ να πλη­σιά­σει ακόμη και στα 162-163 δισ. ευρώ. Ούτως ή άλλως, θα επι­στρέ­ψουμε στα επίπεδα που είχε η οικο­νο­μία το 2002, δηλαδή 18 ολό­κληρα χρόνια πίσω στον χρόνο.

2. Οι ετήσιες πωλή­σεις των επι­χει­ρή­σεων ανέρ­χο­νται στα 280-300 δισ. ευρώ. Οι φετινές απώ­λειες εκτι­μά­ται ότι θα ξεπε­ρά­σουν πλέον τα 50 δισ. ευρώ, καθώς μόνο από το κλεί­σιμο του Νοεμ­βρίου θα χαθούν 5-7 δισ. ευρώ. Επέ­κταση του lockdown και για τον μήνα Δεκέμ­βριο θα ανε­βά­σει ακόμη περισ­σό­τερο τον λογα­ρια­σμό.

3. Με πτώση της τάξεως του 25%-30% στον τζίρο, η επί­πτωση στην κερ­δο­φο­ρία θα είναι διπλά­σια. Από τα 14 δισ. ευρώ που δηλώ­νουν κάθε χρόνο οι επι­χει­ρή­σεις, είναι ζήτημα αν θα μείνουν τα μισά. Οκτώ στα 10 νομικά πρόσωπα θα κλεί­σουν τη χρονιά με ζημίες ή πολύ οριακή κερ­δο­φο­ρία.

4. Το χρέος θα εκτι­να­χθεί στο 205%-207% του ΑΕΠ. Τρόπος συγκρά­τη­σής του κάτω από το ψυχο­λο­γικό όριο του 200% δεν υπάρχει πλέον, καθώς κάτι τέτοιο θα προ­ϋ­πέ­θετε να θυσια­στεί μεγάλο μέρος των ταμεια­κών δια­θε­σί­μων. Αυτό δεν θα γίνει, καθώς η κυβέρ­νηση θέλει να έχει πυρο­μα­χικά και για τους πρώτους μήνες του 2021.

5. Το δεύτερο lockdown θα «ψαλι­δί­σει» την πρό­βλεψη της ανά­πτυ­ξης για το 2021 ακόμη και κατά 3-4 ποσο­στιαίες μονάδες. Από το +7,5% που έβλεπε το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο στις αρχές Οκτω­βρίου, ενδέ­χε­ται να χρεια­στεί να υιο­θε­τή­σει το δυσμε­νές σενάριο που προ­έ­βλεπε ρυθμό ανά­πτυ­ξης της τάξεως του 4%.

6. Η ανά­κτηση των προ κορω­νοϊού επι­πέ­δων της οικο­νο­μίας, δεν ανα­μέ­νε­ται παρά προς το τέλος του 2022 ακόμη και αν απο­φα­σι­στεί να πέσει περισ­σό­τερο ευρω­παϊκό χρήμα στις ευρω­παϊ­κές οικο­νο­μίες από αυτό που απο­φά­σι­σαν οι ηγέτες κατά τη συμ­φω­νία για το πακέτο των 750 δισ. ευρώ.

7. Το έλλειμμα θα είναι βαθύ­τερο όχι μόνο φέτος αλλά και το 2021. Ακρι­βείς προ­βλέ­ψεις για την επόμενη χρονιά είναι πολύ δύσκολο να γίνουν, καθώς ουδείς γνω­ρί­ζει πότε θα τελειώ­σουν τα νέα περιο­ρι­στικά μέτρα. Είναι όμως ήδη δεδο­μένο, ότι το πρω­το­γε­νές έλλειμμα του 2021 δεν μπορεί πλέον να συγκρα­τη­θεί στο επίπεδο του 1%.

Το μέτρο που μειώνει το πρω­το­γε­νές έλλειμμα

Το πρω­το­γε­νές έλλειμμα, μετά και την απόφαση για λήψη πρό­σθε­των μέτρων στή­ρι­ξης συνο­λι­κού ύψους 3,3 δισ. ευρώ που απο­φά­σισε η κυβέρ­νηση ύστερα από την επι­δεί­νωση της παν­δη­μίας, θα φτάσει –σε πραγ­μα­τι­κούς όρους– στα 11-12 δισ. ευρώ, όταν στο προ­σχέ­διο του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού είχε εγγρα­φεί ως πρό­βλεψη ότι θα περιο­ρι­στεί στα 9,7 δισ. ευρώ (με βάση τον ορισμό ESA 2010). Ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυτό θα σήμαινε ότι μόνο το πρω­το­γε­νές έλλειμμα θα έφτανε να αντι­στοι­χεί σε πάνω από 7% του ΑΕΠ. Για να απο­φευ­χθεί αυτή η προ­ο­πτική, εξε­τά­ζε­ται όλα τα μέτρα που συν­δέ­ο­νται με χρη­μα­το­δο­τι­κές διευ­κο­λύν­σεις επι­χει­ρή­σεων οι οποίες όμως θα επι­στρα­φούν, του­λά­χι­στον στο μεγα­λύ­τερο τμήμα τους από τους ωφε­λου­μέ­νους, να μη συνυ­πο­λο­γι­στούν στο πρω­το­γε­νές έλλειμμα. Η Ελλάδα έχει χρη­σι­μο­ποι­ή­σει μαζικά το «όπλο» των χρη­μα­το­δο­τι­κών διευ­κο­λύν­σεων.  Πρό­κει­ται ουσια­στικά για τις επι­στρε­πτέες προ­κα­τα­βο­λές. Στις τρεις πρώτες φάσεις του προ­γράμ­μα­τος στή­ρι­ξης των επι­χει­ρή­σεων –οι οποίες στο σύνολό τους ήταν δάνεια– έχουν δοθεί μέχρι τώρα πάνω από 3 δισ. ευρώ σε περισ­σό­τε­ρους από 145.000 μονα­δι­κούς ΑΦΜ. Και μόνο αυτό το ποσό φτάνει να αντι­στοι­χεί σχεδόν στο 2% του ΑΕΠ. Επίσης, έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί 4η και 5η φάση επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής με επι­πλέον 1,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 50% επίσης θα επι­στρα­φεί.

Με αυτά τα δεδο­μένα, το πρω­το­γε­νές έλλειμμα μπορεί να «ψαλι­δι­στεί» από μια τέτοια διευ­θέ­τηση κατά του­λά­χι­στον 2-3 ποσο­στιαίες μονάδες, ειδικά αν συμπε­ρι­λη­φθεί στο σχετικό «καλάθι» των μέτρων και η ανα­στολή των φορο­λο­γι­κών υπο­χρε­ώ­σεων.

Αν περιο­ρι­στεί το πρω­το­γε­νές έλλειμμα, αντί­στοιχα θα μειωθεί και το έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης σε περίπου 7%, αντί για 10% που θα «έδειχνε» σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση το κοντέρ.

Πηγή: kathimerini.gr

Θάνος Τσίρος