Online σχόλια, η παντοδυναμία του καταναλωτή

«Η κλει­δα­ριά της πόρτας ήταν χαλα­σμένη και με το ζόρι την ανοί­γαμε, το προ­σω­πικό ήταν αγενές, καθα­ριό­τητα στο δωμάτιο και την τουα­λέτα μηδέν. Aσανσέρ δεν υπήρχε. Η μοκέτα στο δωμάτιο ήταν παλιά και βρώμικη. Αίσχος!». Το εν λόγω σχόλιο ταξι­διώτη, που αφη­γεί­ται γλαφυρά τις περι­πέ­τειές του σε ξενο­δο­χείο της Πελο­πον­νή­σου, θα λεγόταν κάποτε μόνον μεταξύ φίλων. Σήμερα, είναι αναρ­τη­μένο σε δημο­φιλή ιστο­σε­λίδα του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των (www.booking.com), κάτω από τη φωτο­γρα­φία του ξενο­δο­χείου του οποίου τη βαθ­μο­λο­γία «κατα­βα­ρα­θρώ­νει» αξιο­λο­γώ­ντας το με 3,3/10. Η οικο­νο­μική κρίση και η εξέλιξη της τεχνο­λο­γίας έχουν κάνει τον κατα­να­λωτή παντο­δύ­ναμο, αφού μπορεί να κρίνει ελεύ­θερα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες. Οι κατα­να­λω­τές «περνούν από κόσκινο», λοιπόν, τους επαγ­γελ­μα­τίες σε εφαρ­μο­γές (Foursquare, Taxibeat) και ιστο­σε­λί­δες (Tripadvisor κ.ά.), αλλά και προ­ϊ­ό­ντα που αγο­ρά­ζουν σε e-shops. Είναι, άλλωστε, χαρα­κτη­ρι­στικό ότι και οι ιστο­σε­λί­δες αξιο­ποιούν τα σχόλια των πελατών, δημιουρ­γώ­ντας επι­λο­γές όπως «οι περισ­σό­τε­ροι πελάτες μας επι­λέ­γουν ή προ­τεί­νουν» και δίνο­ντάς τους έτσι βήμα να εκφρα­στούν. «Παλαιά, τσέκαρα μόνον τα “αστε­ρά­κια” των κρι­τι­κών στις ταινίες», ανα­φέ­ρει στην «Κ» η 40χρονη Αγγε­λική. «Τώρα, δεν κάνω βήμα χωρίς έρευνα αγοράς».

Ιδιαί­τερα δια­δε­δο­μένη είναι η κριτική εστια­το­ρίων, με τους μερα­κλή­δες κρι­τι­κούς να ανα­πτύσ­σουν μακρο­σκε­λείς και τεκ­μη­ριω­μέ­νες αξιο­λο­γή­σεις, περι­γρά­φο­ντας από το χαμό­γελο της σερ­βι­τό­ρας και την τεχνική του μάγειρα σε απαι­τη­τι­κές συντα­γές μέχρι τη σχέση ποιό­τη­τας – τιμής, την ταχύ­τητα στο σέρβις και τη… θέρ­μανση στον χώρο. «Είναι το χόμπι μας, είναι η τρέλα μας που αρκετοί δεν μπορούν να κατα­λά­βουν», γράφει με διάθεση αυτο­κρι­τι­κής ο χρήστης Vagelis, ένας εκ των δημο­φι­λέ­στε­ρων καλο­φα­γά­δων του Ask4Food, «είμαστε μια κλειστή ομάδα που γρά­φουμε για να πλη­ρο­φο­ρή­σουμε όσο το δυνατόν πιο ειλι­κρινά τους υπό­λοι­πους επι­σκέ­πτες». Και πράγ­ματι, τις βαθ­μο­λο­γίες του πολλοί επί­δο­ξοι πελάτες τις έχουν ως «ευαγ­γέ­λιο». Το πάθος για κριτική ανέ­δειξε, εξάλλου, ένα νέο επάγ­γελμα. Οι περί­φη­μες beauty editors είναι παιδιά αυτής ακριβώς της μόδας: διέ­θε­ταν ένα blog όπου έκριναν διάφορα προ­ϊ­ό­ντα που είχαν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει. Συν τω χρόνω, οι εται­ρείες καλ­λυ­ντι­κών τις «ανα­κά­λυ­ψαν» και, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την επιρροή τους στο κοινό, άρχισαν να τους προ­σφέ­ρουν τα προ­ϊ­ό­ντα που βγάζουν στην αγορά, προ­κει­μέ­νου να τα αξιο­λο­γή­σουν.

Η αλλαγή της κατα­να­λω­τι­κής κουλ­τού­ρας είναι πλέον γεγονός. «Οι κατα­να­λω­τές είναι πλέον πιο “ψαγ­μέ­νοι”, ιδιαί­τερα οι νέοι, που έχουν εξοι­κεί­ωση με την τεχνο­λο­γία», επι­ση­μαί­νει με ικα­νο­ποί­ηση στην «Κ» ο κ. Γιώργος Λεχου­ρί­της, πρό­ε­δρος του ΙΝΚΑ (Ινστι­τούτο Κατα­να­λω­τών). «Διε­ρευ­νούν προτού αγο­ρά­σουν, αξιο­λο­γούν επι­βρα­βεύ­ο­ντας όταν πρέπει, ενώ καταγ­γέλ­λουν σε εμάς με μεγα­λύ­τερη ευκολία απ’ ό,τι στο παρελ­θόν». Λαμ­βά­νο­νται, όμως, υπ’ όψιν από τους επαγ­γελ­μα­τίες; Αρκεί μόνον να παρα­τη­ρή­σετε τη μετα­στροφή της συμπε­ρι­φο­ράς πολλών οδηγών ταξί, που φιλο­δο­ξούν να απο­σπά­σουν 5 αστέρια στο Taxibeat, ή να δια­βά­σετε τις μακρο­σκε­λείς επε­ξη­γή­σεις πολλών ξενο­δό­χων, που προ­σπα­θούν να δικαιο­λο­γή­σουν δημο­σίως το χαλα­σμένο καζα­νάκι ή την απουσία φρε­σκο­στυμ­μέ­νου χυμού στο πρωινό, για να πει­στείτε. Και συνε­χί­στε να γράφετε κρι­τι­κές…