Στις 6 Μαρτίου 2026 η νέα δικάσιμος της υπόθεσης των Τούρκων υπηκόων για τις απαλλοτριώσεις του 1940 στο Εφετείο Δωδεκανήσου

• Η δια­δι­κα­σία ανε­στά­λη μετά τον θά­να­το ενός εκ των δια­δί­κων και την ανά­γκη ενερ­γειών από τον συ­νή­γο­ρο • Πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτό το ιστο­ρι­κό και νο­μι­κό ζή­τη­μα των διεκ­δι­κή­σε­ων μου­σουλ­μα­νι­κών πε­ριου­σιών στη Ρόδο

Η πο­λυ­συ­ζη­τη­μέ­νη υπό­θε­ση των Τούρ­κων υπη­κό­ων που διεκ­δι­κούν απο­ζη­μιώ­σεις για ακί­νη­τα στο Νιο­χώ­ρι Ρόδου, απαλ­λο­τριω­μέ­να από την ιτα­λι­κή διοί­κη­ση το 1940, δεν εκ­δι­κά­στη­κε τε­λι­κώς στη χθε­σι­νή συ­νε­δρί­α­ση του Τρι­με­λούς Εφε­τεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου. Το Δι­κα­στή­ριο ανα­κοί­νω­σε την ανα­βο­λή της εκ­δί­κα­σης για τις 6 Μαρ­τί­ου 2026, προ­κει­μέ­νου να ολο­κλη­ρω­θούν οι προ­βλε­πό­με­νες δι­κο­νο­μι­κές ενέρ­γειες μετά τον θά­να­το ενός εκ των δια­δί­κων και να συ­νε­χι­στεί η δια­δι­κα­σία με τη νό­μι­μη εκ­προ­σώ­πη­ση των κα­θο­λι­κών δια­δό­χων του.

Η ανα­βο­λή κρί­θη­κε ανα­γκαία καθώς, σύμ­φω­να με τα όσα δή­λω­σε ο συ­νή­γο­ρος των εκ­κα­λού­ντων, επήλ­θε πρό­σφα­τα ο θά­να­τος ενός εκ των βα­σι­κών δια­δί­κων της υπό­θε­σης, γε­γο­νός που απαι­τεί τη νό­μι­μη υπο­κα­τά­στα­ση των δι­καιω­μά­των του από τους δια­δό­χους του. Η δια­δι­κα­σία αυτή πε­ρι­λαμ­βά­νει τη σύ­ντα­ξη και προ­σκό­μι­ση συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κών και προ­ξε­νι­κών εγ­γρά­φων που θα απο­δει­κνύ­ουν την ιδιό­τη­τα των κα­θο­λι­κών δια­δό­χων, οι οποί­οι θα πρέ­πει να πα­ρα­στούν νό­μι­μα στην επό­με­νη δι­κά­σι­μο.

Το Εφε­τείο απο­φά­σι­σε ότι μέχρι να ολο­κλη­ρω­θούν οι ενέρ­γειες αυτές, δεν μπο­ρεί να προ­χω­ρή­σει η εξέ­τα­ση της έφε­σης, ώστε να δια­σφα­λι­στεί το δι­καί­ω­μα όλων των δια­δί­κων να εκ­προ­σω­πη­θούν νο­μί­μως. Η υπό­θε­ση, εξαι­τί­ας της πο­λυ­πλο­κό­τη­τάς της, απαι­τεί πλήρη δι­κο­νο­μι­κή πλη­ρό­τη­τα και τυ­πι­κή ακρί­βεια, δε­δο­μέ­νου ότι αφορά πε­ριου­σί­ες που φέ­ρο­νται να απαλ­λο­τριώ­θη­καν πριν από ογδό­ντα πέντε έτη και εμπλέ­κουν δια­φο­ρε­τι­κά νο­μι­κά κα­θε­στώ­τα και διε­θνείς συν­θή­κες.

Το ιστο­ρι­κό πλαί­σιο

Η υπό­θε­ση συν­δέ­ε­ται με δύο ακί­νη­τα στο Νιο­χώ­ρι Ρόδου, τα οποία απαλ­λο­τριώ­θη­καν το 1940 με δια­τάγ­μα­τα του Ιτα­λού κυ­βερ­νή­τη, στο πλαί­σιο έργων δη­μο­σί­ας ωφέ­λειας. Οι τότε ιδιο­κτή­τες, σύμ­φω­να με την τουρ­κι­κή πλευ­ρά, δεν απο­ζη­μιώ­θη­καν ποτέ, ούτε ενη­με­ρώ­θη­καν για τη δια­δι­κα­σία. Το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, αντι­θέ­τως, υπο­στη­ρί­ζει πως οι απο­ζη­μιώ­σεις είχαν κα­θο­ρι­στεί από την ιτα­λι­κή διοί­κη­ση και με­τα­φέρ­θη­καν θε­σμι­κά, μέσω της Μι­κτής Οι­κο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής, στην Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος.

Μετά τη Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων του 1947, τα ακί­νη­τα πε­ρι­ήλ­θαν στην κυ­ριό­τη­τα του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου ως δια­δό­χου του Ιτα­λι­κού, και στη συ­νέ­χεια εντά­χθη­καν στον Ορ­γα­νι­σμό Ακί­νη­της Πε­ριου­σί­ας Δω­δε­κα­νή­σου. Ένα μέρος τους με­τα­βι­βά­στη­κε σε ιδιώ­τες, ενώ το υπό­λοι­πο πα­ρέ­μει­νε δη­μό­σιο.

Το νο­μι­κό σκέ­λος της αντι­πα­ρά­θε­σης

Η υπό­θε­ση βρί­σκε­ται ενώ­πιον του Εφε­τεί­ου έπει­τα από την έφεση που κα­τέ­θε­σαν τέσ­σε­ρις Τούρ­κοι υπή­κο­οι και οι κα­θο­λι­κοί διά­δο­χοί τους κατά της από­φα­σης 62/2024 του Πο­λυ­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου. Η από­φα­ση αυτή είχε απορ­ρί­ψει τις αγω­γές τους κατά του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου, κρί­νο­ντας ότι δεν δια­θέ­τουν έν­νο­μο συμ­φέ­ρον, καθώς η απαλ­λο­τρί­ω­ση και η κα­το­χή των ακι­νή­των από το Δη­μό­σιο έχουν συ­ντε­λε­στεί επί δε­κα­ε­τί­ες.

Οι εκ­κα­λού­ντες υπο­στη­ρί­ζουν πως η κρίση του Πρω­το­δι­κεί­ου ήταν εσφαλ­μέ­νη και ότι η εφαρ­μο­γή των δια­τά­ξε­ων περί χρη­σι­κτη­σί­ας εις βάρος τους είναι αντι­συ­νταγ­μα­τι­κή και αντί­θε­τη με το ευ­ρω­παϊ­κό δί­καιο, επι­κα­λού­με­νοι μά­λι­στα τη νο­μο­λο­γία του Ευ­ρω­παϊ­κού Δι­κα­στη­ρί­ου Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που. Από την πλευ­ρά του, το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο επι­μέ­νει πως η κυ­ριό­τη­τα έχει εδραιω­θεί νο­μί­μως, βάσει χρη­σι­κτη­σί­ας και διε­θνών συν­θη­κών, και ότι κάθε διεκ­δί­κη­ση έχει πα­ρα­γρα­φεί.

Οι ευ­ρύ­τε­ρες δια­στά­σεις

Η υπό­θε­ση έχει προ­σελ­κύ­σει το εν­δια­φέ­ρον και της τουρ­κι­κής πλευ­ράς, καθώς συν­δέ­ε­ται με ευ­ρύ­τε­ρες πο­λι­τι­κές επι­διώ­ξεις περί «τουρ­κι­κών πε­ριου­σιών» στα Δω­δε­κά­νη­σα. Τουρ­κι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης ανα­φέ­ρο­νται συχνά στο ζή­τη­μα, πα­ρου­σιά­ζο­ντάς το ως πα­ρά­δειγ­μα «πα­ρα­βί­α­σης δι­καιω­μά­των Τούρ­κων πο­λι­τών» μετά το 1947. Ωστό­σο, στην ελ­λη­νι­κή δι­πλω­μα­τι­κή και νο­μι­κή θε­ώ­ρη­ση, η υπό­θε­ση θε­ω­ρεί­ται κα­θα­ρά αστι­κή και νο­μι­κά λή­ξα­σα από δε­κα­ε­τί­ες, χωρίς διε­θνή προ­έ­κτα­ση.

Η τε­λι­κή από­φα­ση του Εφε­τεί­ου, όποτε εκ­δο­θεί, ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει ση­μα­ντι­κό προη­γού­με­νο, δε­δο­μέ­νου ότι πα­ρό­μοιες υπο­θέ­σεις έχουν κα­τα­τε­θεί και για άλλα ακί­νη­τα στη Ρόδο και στην Κω, με τους ενά­γο­ντες να επι­κα­λού­νται τα ίδια νο­μι­κά επι­χει­ρή­μα­τα.