Στις 6 Μαρτίου 2026 η νέα δικάσιμος της υπόθεσης των Τούρκων υπηκόων για τις απαλλοτριώσεις του 1940 στο Εφετείο Δωδεκανήσου

• Η δια­δι­κα­σία ανε­στάλη μετά τον θάνατο ενός εκ των δια­δί­κων και την ανάγκη ενερ­γειών από τον συνή­γορο • Παρα­μέ­νει ανοιχτό το ιστο­ρικό και νομικό ζήτημα των διεκ­δι­κή­σεων μου­σουλ­μα­νι­κών περιου­σιών στη Ρόδο

Η πολυ­συ­ζη­τη­μένη υπόθεση των Τούρκων υπηκόων που διεκ­δι­κούν απο­ζη­μιώ­σεις για ακίνητα στο Νιοχώρι Ρόδου, απαλ­λο­τριω­μένα από την ιταλική διοί­κηση το 1940, δεν εκδι­κά­στηκε τελικώς στη χθεσινή συνε­δρί­αση του Τρι­με­λούς Εφε­τείου Δωδε­κα­νή­σου. Το Δικα­στή­ριο ανα­κοί­νωσε την αναβολή της εκδί­κα­σης για τις 6 Μαρτίου 2026, προ­κει­μέ­νου να ολο­κλη­ρω­θούν οι προ­βλε­πό­με­νες δικο­νο­μι­κές ενέρ­γειες μετά τον θάνατο ενός εκ των δια­δί­κων και να συνε­χι­στεί η δια­δι­κα­σία με τη νόμιμη εκπρο­σώ­πηση των καθο­λι­κών δια­δό­χων του.

Η αναβολή κρίθηκε ανα­γκαία καθώς, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ο συνή­γο­ρος των εκκα­λού­ντων, επήλθε πρό­σφατα ο θάνατος ενός εκ των βασικών δια­δί­κων της υπό­θε­σης, γεγονός που απαιτεί τη νόμιμη υπο­κα­τά­σταση των δικαιω­μά­των του από τους δια­δό­χους του. Η δια­δι­κα­σία αυτή περι­λαμ­βά­νει τη σύνταξη και προ­σκό­μιση συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κών και προ­ξε­νι­κών εγγρά­φων που θα απο­δει­κνύ­ουν την ιδιό­τητα των καθο­λι­κών δια­δό­χων, οι οποίοι θα πρέπει να παρα­στούν νόμιμα στην επόμενη δικά­σιμο.

Το Εφετείο απο­φά­σισε ότι μέχρι να ολο­κλη­ρω­θούν οι ενέρ­γειες αυτές, δεν μπορεί να προ­χω­ρή­σει η εξέταση της έφεσης, ώστε να δια­σφα­λι­στεί το δικαί­ωμα όλων των δια­δί­κων να εκπρο­σω­πη­θούν νομίμως. Η υπόθεση, εξαι­τίας της πολυ­πλο­κό­τη­τάς της, απαιτεί πλήρη δικο­νο­μική πλη­ρό­τητα και τυπική ακρί­βεια, δεδο­μέ­νου ότι αφορά περιου­σίες που φέρο­νται να απαλ­λο­τριώ­θη­καν πριν από ογδόντα πέντε έτη και εμπλέ­κουν δια­φο­ρε­τικά νομικά καθε­στώτα και διε­θνείς συν­θή­κες.

Το ιστο­ρικό πλαίσιο

Η υπόθεση συν­δέ­ε­ται με δύο ακίνητα στο Νιοχώρι Ρόδου, τα οποία απαλ­λο­τριώ­θη­καν το 1940 με δια­τάγ­ματα του Ιταλού κυβερ­νήτη, στο πλαίσιο έργων δημο­σίας ωφέ­λειας. Οι τότε ιδιο­κτή­τες, σύμφωνα με την τουρ­κική πλευρά, δεν απο­ζη­μιώ­θη­καν ποτέ, ούτε ενη­με­ρώ­θη­καν για τη δια­δι­κα­σία. Το Ελλη­νικό Δημόσιο, αντι­θέ­τως, υπο­στη­ρί­ζει πως οι απο­ζη­μιώ­σεις είχαν καθο­ρι­στεί από την ιταλική διοί­κηση και μετα­φέρ­θη­καν θεσμικά, μέσω της Μικτής Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής, στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Μετά τη Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947, τα ακίνητα περι­ήλ­θαν στην κυριό­τητα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου ως δια­δό­χου του Ιτα­λι­κού, και στη συνέ­χεια εντά­χθη­καν στον Οργα­νι­σμό Ακί­νη­της Περιου­σίας Δωδε­κα­νή­σου. Ένα μέρος τους μετα­βι­βά­στηκε σε ιδιώτες, ενώ το υπό­λοιπο παρέ­μεινε δημόσιο.

Το νομικό σκέλος της αντι­πα­ρά­θε­σης

Η υπόθεση βρί­σκε­ται ενώπιον του Εφε­τείου έπειτα από την έφεση που κατέ­θε­σαν τέσ­σε­ρις Τούρκοι υπήκοοι και οι καθο­λι­κοί διά­δο­χοί τους κατά της από­φα­σης 62/2024 του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου. Η απόφαση αυτή είχε απορ­ρί­ψει τις αγωγές τους κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, κρί­νο­ντας ότι δεν δια­θέ­τουν έννομο συμ­φέ­ρον, καθώς η απαλ­λο­τρί­ωση και η κατοχή των ακι­νή­των από το Δημόσιο έχουν συντε­λε­στεί επί δεκα­ε­τίες.

Οι εκκα­λού­ντες υπο­στη­ρί­ζουν πως η κρίση του Πρω­το­δι­κείου ήταν εσφαλ­μένη και ότι η εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων περί χρη­σι­κτη­σίας εις βάρος τους είναι αντι­συ­νταγ­μα­τική και αντί­θετη με το ευρω­παϊκό δίκαιο, επι­κα­λού­με­νοι μάλιστα τη νομο­λο­γία του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που. Από την πλευρά του, το Ελλη­νικό Δημόσιο επι­μέ­νει πως η κυριό­τητα έχει εδραιω­θεί νομίμως, βάσει χρη­σι­κτη­σίας και διεθνών συν­θη­κών, και ότι κάθε διεκ­δί­κηση έχει παρα­γρα­φεί.

Οι ευρύ­τε­ρες δια­στά­σεις

Η υπόθεση έχει προ­σελ­κύ­σει το ενδια­φέ­ρον και της τουρ­κι­κής πλευράς, καθώς συν­δέ­ε­ται με ευρύ­τε­ρες πολι­τι­κές επι­διώ­ξεις περί «τουρ­κι­κών περιου­σιών» στα Δωδε­κά­νησα. Τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης ανα­φέ­ρο­νται συχνά στο ζήτημα, παρου­σιά­ζο­ντάς το ως παρά­δειγμα «παρα­βί­α­σης δικαιω­μά­των Τούρκων πολιτών» μετά το 1947. Ωστόσο, στην ελλη­νική διπλω­μα­τική και νομική θεώρηση, η υπόθεση θεω­ρεί­ται καθαρά αστική και νομικά λήξασα από δεκα­ε­τίες, χωρίς διεθνή προ­έ­κταση.

Η τελική απόφαση του Εφε­τείου, όποτε εκδοθεί, ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει σημα­ντικό προη­γού­μενο, δεδο­μέ­νου ότι παρό­μοιες υπο­θέ­σεις έχουν κατα­τε­θεί και για άλλα ακίνητα στη Ρόδο και στην Κω, με τους ενά­γο­ντες να επι­κα­λού­νται τα ίδια νομικά επι­χει­ρή­ματα.