taz: Κως, η τρομακτική αίθουσα αναμονής της Ευρώπης

Εκτενές ρεπορ­τάζ για τις τρα­γι­κές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης στη δομή προ­σφύ­γων στην Κω φιλο­ξε­νεί η taz. Ακόμη, δύο σχόλια για την απόφαση του Βερο­λί­νου να επα­να­φέ­ρει τους ελέγ­χους στα σύνορα

«Πίσω από έναν φράχτη του ΝΑΤΟ ύψους κάμπο­σων μέτρων, στον οποίο έχει προ­στε­θεί και συρ­μα­τό­πλεγμα, απλώ­νε­ται μία έκταση 90 εκτα­ρίων με παρα­τη­ρη­τή­ρια και κάμερες παρα­κο­λού­θη­σης: η Κλειστή Ελεγ­χό­μενη Δομή της Κω, ένας καταυ­λι­σμός για μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες». Έτσι περι­γρά­φει η tageszeitung σε σχετικό ρεπορ­τάζ της τη δομή προ­σφύ­γων στο ελλη­νικό νησί του Αιγαίου.

«Η δομή αυτή θεω­ρεί­ται ως το προ­σχέ­διο της νέας ευρω­παϊ­κής μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής. Με μία ματιά πέρα από τα συρ­μα­το­πλέγ­ματα κατα­λα­βαί­νει κανείς πως στη δομή δεν υπάρχει σκιά, τρόφιμα και ιατρική περί­θαλψη».

Οι άνθρω­ποι που μένουν στον καταυ­λι­σμό περι­μέ­νουν τη διευ­θέ­τηση της αίτησης ασύλου τους. Και εάν τελικά δεν λάβουν χαρτιά, «δεν έχουν καμία προ­ο­πτική να δου­λέ­ψουν νόμιμα ή να βρουν κάποιο δια­μέ­ρι­σμα. “Με αυτόν τον τρόπο εξω­θού­νται συστη­μα­τικά στην παρα­νο­μία”, δηλώνει η δικη­γό­ρος Άννε Πέρτς από την ελλη­νο­γερ­μα­νική οργά­νωση Equal Rights Beyond Borders. […] Συχνά ανα­γκά­ζο­νται να δου­λέ­ψουν παρά­νομα στη γεωργία, τον του­ρι­σμό ή ως σεξερ­γά­τες».

Η Ράφα, μία Σύρια πρό­σφυ­γας από τη δομή, θέλει μόλις πάρει τα χαρτιά της «να φύγει από την Ελλάδα όπου οι πρό­σφυ­γες δεν έχουν δικαί­ωμα στην κοι­νω­νική πρόνοια. Και προς τα πού θα πάει; “Στη Γερ­μα­νία”, λέει. Έχει συγ­γε­νείς στο Βερο­λίνο και το Αμβούργο».

Παρά τις προ­σπά­θειες των γερ­μα­νι­κών αρχών να στεί­λουν πολλούς από τους πρό­σφυ­γες πίσω στην Ελλάδα, μιας και εκεί έγινε ήδη δεκτή η αίτηση ασύλου τους, «αυτό συνήθως δεν μπορεί να συμβεί διότι οι συν­θή­κες είναι τόσο τρα­γι­κές ώστε θεω­ρεί­ται πως παρα­βιά­ζο­νται θεμε­λιώδη δικαιώ­ματά τους. Έτσι, οι άνθρω­ποι περνούν τελικά από νέα δια­δι­κα­σία χορή­γη­σης ασύλου στη Γερ­μα­νία – κάτι που έχει και ένα μεγάλο ρίσκο: η αίτησή τους μπορεί και πάλι να απορ­ρι­φθεί».

«Αυτό είναι το μέλλον της μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής»

«Εδώ και χρόνια υπάρ­χουν ανα­φο­ρές για σοβαρές παρα­βιά­σεις ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των ενα­ντίον αιτού­ντων προ­στα­σία στα σύνορα Τουρ­κίας και Ελλάδας», συνε­χί­ζει η taz. «Η Ελλάδα ανα­γκά­ζει τους πρό­σφυ­γες να επι­στρέ­ψουν στη θάλασσα αντί να τους σώσει, με το ΕΔΔΑ να κατα­δι­κά­ζει σχε­τι­κώς την Ελλάδα για μία ακόμη φορά και το 2024».

Η Ελλάδα έχει κατα­δι­κα­στεί πολλές φορές για παρα­βιά­σεις θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των σε βάρος προσφύγωνΕικόνα: Nicolas Economou/NurPhoto/picture alliance

Τα όσα συμ­βαί­νουν πίσω από τα συρ­μα­το­πλέγ­ματα της δομής στην Κω «είναι το μέλλον της μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής της ΕΕ. Η Ένωση δαπά­νησε πάνω από 34 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για την ανέ­γερση του καταυ­λι­σμού. Πρό­κει­ται για ένα πιλο­τικό έργο: στα πλαίσια της μεταρ­ρύθ­μι­σης του ασύλου στην ΕΕ χτί­στη­καν και σε άλλα μέρη παρό­μοιοι καταυ­λι­σμοί όπου οι δια­δι­κα­σίες κυλούν με τον ίδιο τρόπο.

Δύσκολα μπορεί κανείς να απο­κτή­σει πρό­σβαση στη δομή – οι δημο­σιο­γρά­φοι συνήθως δεν μπορούν. Ξανά και ξανά συλ­λαμ­βά­νο­νται στα νησιά του Αιγαίου, ανα­κρί­νο­νται και στις χει­ρό­τε­ρες περι­πτώ­σεις κατη­γο­ρού­νται για κατα­σκο­πεία. Στον δείκτη για την ελευ­θε­ρία του Τύπου από τους Δημο­σιο­γρά­φους χωρίς Σύνορα η Ελλάδα βρί­σκε­ται φέτος στην 88η θέση».

Το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία σκιά μέσα στη δομή δεν είναι τυχαίο, «όπως τίποτα δεν απο­τε­λεί σύμ­πτωση σε αυτό το μέρος. Η έλλειψη σκιάς είναι μέρος της αρχι­τε­κτο­νι­κής της βίας. Στη δομή υπάρ­χουν κι άλλες ελλεί­ψεις: […] τα τρόφιμα δεν φτάνουν για να καλύ­ψουν τις ανάγκες των προ­σφύ­γων ενώ δεν υπάρ­χουν ούτε αρκετοί γιατροί για την παροχή ιατρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης. Οι δικη­γό­ροι δεν μπορούν να παρέ­χουν εύκολα νομικές συμ­βου­λές και οι πρό­σφυ­γες συχνά δεν ξέρουν πώς ακριβώς προ­χω­ρούν οι δια­δι­κα­σίες επειδή οι μετα­φρα­στές είναι λίγοι. Υπάρ­χουν επίσης ανα­φο­ρές για χαλα­σμένα κλι­μα­τι­στικά στα κοντέι­νερ όπου ζουν οι πρό­σφυ­γες, ελατ­τω­μα­τικά καζα­νά­κια στις τουα­λέ­τες και κατσα­ρί­δες. Ελά­χι­στοι γνω­ρί­ζουν πώς είναι οι συν­θή­κες μέσα στα κοντέι­νερ. […] Ακόμη και οι δικη­γό­ροι των αιτού­ντων άσυλο δεν τα έχουν δει ποτέ. Και δεν υπάρ­χουν ούτε και φωτο­γρα­φίες γιατί οι κάτοι­κοι μπορούν να κρα­τή­σουν το κινητό τους μονάχα εάν έχουν κατα­στρέ­ψει πρώτα την κάμερά του.

[…] Για την πλειο­νό­τητα των μετα­να­στών και των προ­σφύ­γων, η Ελλάδα απο­τε­λεί μονάχα μία ενδιά­μεση στάση», εξηγεί τέλος η taz. «Οι καταυ­λι­σμοί δεν μπορούν να συγκρα­τή­σουν τους μετα­νά­στες. Αλλά μπορούν να αλλά­ξουν τους ανθρώ­πους. Ανα­ρω­τιέ­ται κανείς σε ένα τέτοιο μέρος πότε ανα­πό­φευ­κτα το όνειρο της Ευρώπης μετα­τρέ­πε­ται σε έναν εφιάλτη και η ελπίδα των ανθρώ­πων σε οργή».

Η Γερ­μα­νία θέτει σε κίνηση ένα επι­κίν­δυνο φαι­νό­μενο ντόμινο

Στο πλαίσιο της αντι­με­τώ­πι­σης της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης η Γερ­μα­νία απο­φά­σισε να επι­βά­λει προ­σω­ρινά ελέγ­χους στα σύνορά της.

«Ήταν ανα­με­νό­μενο πως ο χώρος Σένγκεν θα γινόταν θύμα της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης», σχο­λιά­ζει η Frankfurter Allgemeine Zeitung. «Και δεδο­μέ­νου ότι η γερ­μα­νική πολι­τική υπε­ρε­κτι­μούσε για καιρό τον εαυτό της (αλλά και τους ψηφο­φό­ρους), πρέπει τώρα να ληφθούν έκτακτα μέτρα για να επι­τευ­χθεί μία αλλαγή πορείας – πράγμα που μπο­ρούσε και έπρεπε να γίνει πολύ νωρί­τερα με τη θέσπιση ενός ρεα­λι­στι­κού νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου στις Βρυ­ξέλ­λες».

Τώρα είναι πιθανό «κι άλλα κράτη-μέλη να κάνουν το ίδιο με τη Γερ­μα­νία σαν φαι­νό­μενο ντόμινο, όπως συμ­βαί­νει ήδη σε ορι­σμένα σύνορα. Αυτό πάλι θα μπο­ρούσε να απο­θαρ­ρύ­νει τους μετα­νά­στες από το να επι­χει­ρή­σουν το ακριβό και επι­κίν­δυνο ταξίδι για την Ευρώπη καθώς θα τους είναι πιο δύσκολο να επι­λέ­ξουν ελεύ­θερα τη χώρα προ­ο­ρι­σμού τους. Έτσι πάντως θα περιο­ρι­στεί και η ελευ­θε­ρία μετα­κί­νη­σης των πολιτών της ΕΕ, οι οποίοι είχαν συνη­θί­σει σε μία Ευρώπη χωρίς σύνορα».

«Οι δεξιοί και οι συντη­ρη­τι­κοί αρέ­σκο­νται να μιλούν για “χάος” και “απώλεια ελέγχου” στα σύνορα, πως κανείς δεν γνω­ρί­ζει ποιος έρχεται, πως μπορούν να περά­σουν απλώς στη χώρα τρο­μο­κρά­τες και επι­κίν­δυ­νοι εγκλη­μα­τίες», παρα­τη­ρεί από την πλευρά της η tageszeitung. Και όποιος ακούσει τις επί­ση­μες εξη­γή­σεις σχετικά με το γιατί χρειά­ζο­νται και πάλι έλεγχοι στα σύνορα εντός της ΕΕ «θα σκεφτεί πως πριν τα πράγ­ματα ήταν ακριβώς όπως τα περι­γρά­φουν οι ακρο­δε­ξιοί: μία κατά­σταση ανομίας που έχει ξεφύγει εκτός ελέγχου.

Κάτι τέτοιο όμως δεν υπήρχε. Τα ανοιχτά σύνορα εντός της ΕΕ είναι ακριβώς αυτό που προ­βλέ­πε­ται από το δίκαιο. Και όποιος μπαίνει απα­ρα­τή­ρη­τος στη Γερ­μα­νία, επειδή δεν ελέγ­χθηκε, κατα­γρά­φε­ται φυσικά αργό­τερα, όταν υπο­βά­λει αίτηση ασύλου – αυτός είναι εξάλλου και ο κύριος λόγος που έρχο­νται οι άνθρω­ποι εδώ.

Τώρα θα εντα­τι­κο­ποι­η­θούν οι απορ­ρί­ψεις μετα­να­στών στα σύνορα. Κι αυτό παρου­σιά­ζε­ται επίσης – κατά παρά­δοξο τρόπο από την Ακρο­δε­ξιά, τη συντη­ρη­τική αντι­πο­λί­τευση και την κυβέρ­νηση – λες και είναι κάτι και­νού­ριο».

Κατά την taz «η Γερ­μα­νία θέτει σε κίνηση ένα επι­κίν­δυνο φαι­νό­μενο ντόμινο με μία συμ­βο­λική πολι­τική που θυμίζει πρα­κτι­κές νταή. […] Και είναι πιθανό πως και άλλα κράτη θα ακο­λου­θή­σουν το παρά­δειγμά της. Ως απο­τέ­λε­σμα θα μπο­ρούσε να γίνει ένα μπαράζ κλει­σί­μα­τος συνόρων και απορ­ρί­ψεων μετα­να­στών, το οποίο θα φτάσει ως τα εξω­τε­ρικά σύνορα όπου τότε θα ξεσπά­σει πραγ­μα­τικό χάος και η δυσα­ρέ­σκεια απέ­να­ντι στους εταί­ρους της ΕΕ θα μεγα­λώ­σει κι άλλο».

Πηγή: dw.com