Το συγκλονιστικό φωτορεπορτάζ του Reuters για τους μετανάστες στη Λέσβο: «Δεν είναι ζωή αυτή για ανθρώπους»

Ο Σύ­ριος με­τα­νά­στης, Μπα­σάρ Γουά­κα, και η γυ­ναί­κα του που βρί­σκε­ται σε προ­χω­ρη­μέ­νη εγκυ­μο­σύ­νη πε­ρι­μέ­νουν σε λίγες μέρες να φέ­ρουν στον κόσμο το τρίτο τους παιδί, ενώ βρί­σκο­νται απο­κλει­σμέ­νοι στο νησί της Λέ­σβου, σ’ έναν ελαιώ­να γε­μά­το σκου­πί­δια και λάσπη, χωρίς τρε­χού­με­νο νερό και τουα­λέ­τα.

Σε κο­ντι­νή από­στα­ση, τρεις Σύ­ριοι άν­δρες μοι­ρά­ζο­νται μια κακής ποιό­τη­τας σκηνή, σχε­δια­σμέ­νη για δύο άτομα. Όπως και το ζευ­γά­ρι, έτσι κι αυτοί έφθα­σαν με μία φου­σκω­τή λέμβο από την Τουρ­κία για να ανα­κα­λύ­ψουν ότι ο κα­ταυ­λι­σμός των με­τα­να­στών βρί­σκε­ται σε μία εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νη στρα­τιω­τι­κή βάση, ασφυ­κτι­κά γε­μά­τη.

«Αυτή δεν είναι ζωή για αν­θρώ­πους», δη­λώ­νει ο 23χρο­νος Ανάς Μπα­κούρ, ένας από τους άντρες που μοι­ρά­ζε­ται την μου­σκε­μέ­νη από την βροχή σκηνή. «Μέχρι και τα ζώα ζουν κα­λύ­τε­ρα».

^{Ο Μπα­σάρ Γουά­κα και η οι­κο­γέ­νειά του}

Υπάρ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ροι από 8,500 αι­τού­ντες άσυλο πα­γι­δευ­μέ­νοι στο νησί, με­τα­ξύ των οποί­ων εκα­το­ντά­δες κοι­μού­νται στο δάσος. Οι αρ­χι­κές εγκα­τα­στά­σεις των με­τα­να­στών είχαν σχε­δια­στεί για να στε­γά­σουν 3,000 άτομα, ενώ η ίδια κα­τά­στα­ση επι­κρα­τεί και σε άλλα τέσ­σε­ρα ελ­λη­νι­κά νησιά που βρί­σκο­νται δίπλα στην Τουρ­κία.

Το 2016, συ­νή­φθη μια συμ­φω­νία με­τα­ξύ Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης και Τουρ­κί­ας, ανα­κό­πτο­ντας την ανε­ξέ­λεγ­κτη έξοδο σχε­δόν ενός εκα­τομ­μυ­ρί­ου ατό­μων δια­μέ­σου του Αι­γαί­ου πε­λά­γους. Βάσει της συμ­φω­νί­ας, οποιοσ­δή­πο­τε επι­χει­ρή­σει να ει­σχω­ρή­σει στην Ελ­λά­δα από την Τουρ­κία και δεν πλη­ροί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ασύ­λου θα πρέ­πει να απε­λα­θεί.

Οι Έλ­λη­νες αξιω­μα­τού­χοι είναι πρό­θυ­μοι να συ­ζη­τή­σουν για πε­ραι­τέ­ρω συ­νερ­γα­σία στο σύμ­φω­νο με­τα­νά­στευ­σης με τον Τούρ­κο Πρό­ε­δρο Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, ο οποί­ος έφθα­σε στην Αθήνα την Πέμ­πτη για να επι­σκε­φθεί για πρώτη φορά τη χώρα ως πρό­ε­δρος κρά­τους, με την τε­λευ­ταία μά­λι­στα επί­σκε­ψη Τούρ­κου αρ­χη­γού κρά­τους να χρο­νο­λο­γεί­ται το 1952.

Μο­λο­νό­τι, το 2016 επα­κό­λου­θο της συμ­φω­νί­ας ήταν η μεί­ω­ση των αφί­ξε­ων, πρό­σφα­τα πα­ρα­τη­ρή­θη­κε στα­δια­κή αύ­ξη­ση τους. Σύμ­φω­να με στοι­χεία του UNHCR, τους τέσ­σε­ρις μήνες μέχρι τον Νο­έμ­βριο, 15,800 αι­τού­ντες άσυλο έφθα­σαν στα ελ­λη­νι­κά νησιά, ση­μειώ­νο­ντας μία άνοδο ύψους 27% από το προη­γού­με­νο έτος. Ένας εκ­πρό­σω­πος του UNHCR ανέ­φε­ρε ότι οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ήταν Σύ­ριοι, Ιρα­κι­νοί και Αφ­γα­νοί, όπως ήταν και κατά τη διάρ­κεια της κρί­σης.

Οι ομά­δες αρω­γής και οι ει­δι­κοί στην με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση της Ευ­ρώ­πης το­νί­ζουν ότι το κύριο πρό­βλη­μα είναι η έλ­λει­ψη πο­λι­τι­κής βού­λη­σης για την βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών στα ελ­λη­νι­κά νησιά, με την ελ­πί­δα ότι θα απο­τρέ­ψουν όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρους με­τα­νά­στες να δια­σχί­σουν την θά­λασ­σα.

«Κα­νέ­νας δεν πρό­κει­ται να το πα­ρα­δε­χτεί, αλλά είναι ένας απο­θαρ­ρυ­ντι­κός πα­ρά­γο­ντας, ένα απο­θαρ­ρυ­ντι­κό μή­νυ­μα για όποιον θέλει να έρθει», δή­λω­σε ο διευ­θυ­ντής ερευ­νη­τι­κών προ­γραμ­μά­των του Ιν­στι­τού­του Διε­θνών Σχέ­σε­ων της Ελ­λά­δας, Κων­στα­ντί­νος Φίλης.

Οι εθε­λο­ντές επι­ση­μαί­νουν πως υπάρ­χει έντο­νη έλ­λει­ψη ια­τρι­κής πε­ρί­θαλ­ψης, οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης είναι τρα­γι­κές και όλο και πε­ρισ­σό­τε­ροι αι­τού­ντες άσυλο πά­σχουν από κα­τά­θλι­ψη και βλά­πτουν τον εαυτό τους ή επι­χει­ρούν να αυ­το­κτο­νή­σουν. Οι κά­τοι­κοι του κα­ταυ­λι­σμού λένε ότι οι συμ­μο­ρί­ες, ορι­σμέ­νοι κου­βα­λώ­ντας μα­χαί­ρια, πε­ρι­φέ­ρο­νται τα βρά­δια, ενώ υπάρ­χει ελεύ­θε­ρη δια­κί­νη­ση ναρ­κω­τι­κών και αλ­κο­όλ, με τις γυ­ναί­κες να μέ­νουν κλει­σμέ­νες στα κα­τα­φύ­για τους με τον φόβο μην τους επι­τε­θούν.

«Το κάθε κο­ρί­τσι σ’ αυτό τον κα­ταυ­λι­σμό πε­ρι­μέ­νει ότι οποια­δή­πο­τε στιγ­μή κά­ποιος θα της επι­τε­θεί», λέει η 22χρονη Σα­χέντ Νάτζι από το Ιράκ.

«Κα­νείς δεν θέτει τη ζωή του σε κίν­δυ­νο για να έρθει με μία μικρή βάρκα, εάν η Τουρ­κία είναι καλή και έχει την δυ­να­τό­τη­τα να ζήσει εκεί», δή­λω­σε η Αμάλ Αντουάν, μία πα­λαι­στί­νια, γεν­νη­μέ­νη στη Συρία, που τώρα βρί­σκε­ται στη Λέσβο. Η Αντουάν, η οποία απο­πει­ρά­θη­κε επτά φορές να δια­φύ­γει μέσω θα­λάσ­σης πριν φτά­σει στη Λέσβο, είπε ότι ίσως να το ξα­να­σκε­φτό­ταν, αν γνώ­ρι­ζε τις συν­θή­κες που επι­κρα­τούν εδώ. «Αν το ήξερα νω­ρί­τε­ρα, ίσως να μην είχα έρθει ποτέ».

Ο Ύπα­τος Αρ­μο­στής του ΟΗΕ για τους πρό­σφυ­γες, Φί­λιπ­πος Γκρά­ντι, δή­λω­σε στο Reuters ότι «υπήρ­ξε κά­ποια γε­νι­κό­τε­ρη αντί­στα­ση στη με­τα­κί­νη­ση αν­θρώ­πων από τα νησιά, κι όχι στη δη­μιουρ­γία ενός πόλου έλξης». Το Υπουρ­γείο με­τα­νά­στευ­σης της Ελ­λά­δας, το οποίο δια­χει­ρί­ζε­ται τον κα­ταυ­λι­σμό της Λέ­σβου, δή­λω­σε ότι προ­σπα­θεί να διευ­κο­λύ­νει τον συ­νω­στι­σμό, αλλά δεν μπο­ρεί να απο­μα­κρύ­νει πολ­λούς αν­θρώ­πους λόγω του Συμ­φώ­νου ΕΕ-Τουρ­κί­ας, ενώ αρ­νή­θη­κε να σχο­λιά­σει πε­ραι­τέ­ρω τις συν­θή­κες στη Λέσβο και στα άλλα ελ­λη­νι­κά νησιά.

Ενό­ψει της επί­σκε­ψης του Ερ­ντο­γάν, ο Έλ­λη­νας Πρω­θυ­πουρ­γός, Αλέ­ξης Τσί­πρας, δή­λω­σε σε Τουρ­κι­κό ει­δη­σε­ο­γρα­φι­κό πρα­κτο­ρείο την Τε­τάρ­τη, ότι η συμ­φω­νία ΕΕ-Τουρ­κί­ας ήταν δύ­σκο­λη αλλά ανα­γκαία. Η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, η οποία προ­σέ­φε­ρε εκα­τομ­μύ­ρια στην Ελ­λά­δα ως βο­ή­θεια έκτα­κτης ανά­γκης, δή­λω­σε την Πέμ­πτη ότι συ­νερ­γά­ζε­ται σε κα­θη­με­ρι­νή βάση με τις ελ­λη­νι­κές αρχές προ­κει­μέ­νου να βελ­τιω­θούν οι συν­θή­κες στα νησιά, αλλά χρειά­ζε­ται να γί­νουν ακόμη πολλά πε­ρισ­σό­τε­ρα.

«Έχω ήδη εκ­φρά­σει την απο­γο­ή­τευ­σή μου για το γε­γο­νός, ότι πα­ρό­λο που οι αρχές έχουν στη διά­θε­ση τους τόσα χρή­μα­τα, ακόμα η κα­τά­στα­ση σε κά­ποια νησιά είναι απα­ρά­δε­κτη», δή­λω­σε ο αντι­πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Φρανς Τί­μερ­μανς.

Στη Λέσβο, η άλ­λο­τε φι­λό­ξε­νη κοι­νό­τη­τα έχει «μπου­χτί­σει» πλέον. Το Σάβ­βα­το, οι κά­τοι­κοι χρη­σι­μο­ποί­η­σαν τα αυ­το­κί­νη­τα τους για να μπλο­κά­ρουν ένα φέ­ρι­μποτ που ξε­φόρ­τω­νε εμπο­ρευ­μα­το­κι­βώ­τια που προ­ο­ρί­ζο­νταν να στε­γά­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρους πρό­σφυ­γες. Ο δή­μαρ­χος του νη­σιού, Σπύ­ρος Γα­λη­νός, δή­λω­σε ότι οι πο­λι­τι­κές της ΕΕ έχουν με­τα­τρέ­ψει το νησί σε μία «ανοι­χτή φυ­λα­κή» και απαί­τη­σαν δια­μαρ­τυ­ρί­ες και απερ­γί­ες κατά της συμ­φω­νί­ας. Κα­θι­σμέ­νος στο γρα­φείο του με θέα το λι­μά­νι, συ­νέ­κρι­νε τη Λέσβο με έναν αρ­σι­βα­ρί­στα που του ζη­τεί­ται να ση­κώ­σει ολο­έ­να και με­γα­λύ­τε­ρα βάρη: «Σή­με­ρα, λυ­γί­ζου­με. Όταν κα­ταρ­ρεύ­σου­με, η κα­τά­στα­ση θα γίνει εντε­λώς ανε­ξέ­λεγ­κτη και εκρη­κτι­κή».

Πίσω στον ελαιώ­να, ο Γουά­κα και η έγκυος σύ­ζυ­γός του είναι απελ­πι­σμέ­νοι. «Αν δεν μπο­ρούν να φι­λο­ξε­νή­σουν όλους αυ­τούς τους αν­θρώ­πους, τότε γιατί τους δέ­χο­νται εξαρ­χής;», ρώ­τη­σε ο Γουά­κα. «Αφή­στε τους να πνι­γούν στη θά­λασ­σα, του­λά­χι­στον θα πε­θά­νουν και θα ξε­κου­ρα­στούν».

^{Πηγή: Reuters, Επι­μέ­λεια κει­μέ­νου: Μι­χα­έ­λα Ανα­στα­σο­πού­λου}