Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΔΣΡ, για τον 19χρονο μαθητή Αχμετ Σατούφ

Η Επι­τροπή Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου, με αφορμή την κράτηση του 19χρονου μαθητή Αχμετ Σατούφ από τη Συρία που δια­μέ­νει και φοιτά στη Ρόδο, ώστε να ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία απέ­λα­σής του, και του οποίου η ιστορία ευαι­σθη­το­ποί­ησε και προ­κά­λεσε την ηχηρή αντί­δραση της Ροδια­κής κοι­νω­νίας, θεωρεί σημα­ντικό να ανα­δεί­ξει τα παρα­κάτω.

Με την εφαρ­μογή της Κοινής Δήλωσης Συμ­φω­νίας ΕΕ-Τουρκίας της 18ης Μαρτίου 2016 για την αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού και μετα­να­στευ­τι­κού ζητή­μα­τος στην Ευρώπη, οι «παρά­τυ­ποι μετα­νά­στες» που φθάνουν στα ελλη­νικά νησιά από την Τουρκία μετά τις 20/3/2016, επι­στρέ­φο­νται εκεί στη βάση διμε­ρούς συμ­φω­νίας μεταξύ Ελλάδας- Τουρ­κίας. Επι­στρέ­φο­νται δηλαδή στην Τουρκία, όσοι δεν υπο­βάλ­λουν αίτημα διε­θνούς προ­στα­σίας αλλά και εκείνοι οι αιτού­ντες άσυλο, οι οποίοι εξε­τά­ζο­νται από τις ελλη­νι­κές Αρχές και των οποίων οι αιτή­σεις κρί­νο­νται απα­ρά­δε­κτες ή αβά­σι­μες. Το π.δ. 113/2013 και ακο­λού­θως ο ν. 4375/2016 ενσω­μα­τώ­νουν στην ελλη­νική έννομη τάξη την Οδηγία 2013/32/Ε.Ε. του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και του Συμ­βου­λίου «σχετικά με κοινές δια­δι­κα­σίες για τη χορή­γηση και ανά­κληση του καθε­στώ­τος διε­θνούς προ­στα­σίας».

Οι αιτή­σεις ασύλου μπορεί να απορ­ρι­φθούν από τις ελλη­νι­κές αρχές ως απα­ρά­δε­κτες, εάν κριθεί κατά περί­πτωση ότι η Τουρκία συνιστά για τον αιτού­ντα άσυλο είτε «μια ασφαλή τρίτη χώρα», είτε μια «πρώτη χώρα ασύλου». Σήμερα ανα­κύ­πτει το εύλογο ερώτημα εάν μπορεί η Τουρκία να χαρα­κτη­ρι­στεί ως ασφαλής τρίτη χώρα, με βάση τα κρι­τή­ρια που θέτει ο νόμος. Για το λόγο αυτό εκφρά­ζουμε δημο­σίως την έντονη ανη­συ­χία μας για τις δυσμε­νείς συνέ­πειες σε περι­πτώ­σεις αιτού­ντων άσυλο, όπως ο μαθητής Αχμέτ Σατούφ από τη Συρία, ο οποίος τελικά αισίως απε­λευ­θε­ρώ­θηκε, κατόπιν από­φα­σης ανα­βο­λής απο­μά­κρυν­σης στη­ριγ­μένη στην αρχή της μη επα­να­προ­ώ­θη­σης, λαμ­βα­νο­μέ­νων υπόψη των ειδικών περι­στά­σεων που συντρέ­χουν στο πρόσωπό του.

Η διοι­κη­τική πρα­κτική του τελευ­ταίου έτους κατα­δει­κνύει δυστυ­χώς ότι τα  περισ­σό­τερα αιτή­ματα ασύλου απορ­ρί­πτο­νται ως απα­ρά­δε­κτα, χωρίς να εξε­τά­ζο­νται στην ουσία τους, και οι αιτού­ντες επι­στρέ­φο­νται στην Τουρκία από την οποία εισήλ­θαν, καθώς θεω­ρεί­ται ασφαλής για όλους ανε­ξαι­ρέ­τως. Με το παρόν τονί­ζουμε ότι βασική αρχή του προ­σφυ­γι­κού δικαίου είναι η εξα­το­μι­κευ­μένη εξέταση του αιτή­μα­τος ασύλου για την ανα­γνώ­ριση καθε­στώ­τος διε­θνούς προ­στα­σίας, δηλαδή απαι­τεί­ται να εξε­τά­ζο­νται οι ατο­μι­κές περι­στά­σεις του κάθε αιτού­ντος. Η βασική αυτή αρχή πρέπει να τηρεί­ται ακόμα και στο στάδιο του παρα­δε­κτού της αίτησής τους, ώστε να κριθεί ατομικά για αυτούς εάν η τρίτη χώρα είναι πράγ­ματι ασφαλής ή όχι.

Η πρό­σφατη υπόθεση του 19χρονου Αχμέτ κατέ­δειξε ότι η κοι­νω­νική ενσω­μά­τωση των αιτού­ντων άσυλο, των προ­σφύ­γων και των μετα­να­στών, μέσω αφενός της προ­σω­πι­κής προ­σπά­θειάς τους και αφε­τέ­ρου της απο­δο­χής τους από τα μέλη της τοπικής κοι­νω­νίας, απο­τε­λεί όχι μόνο σημα­ντικό βήμα για την αξιο­πρεπή καθη­με­ρινή δια­βί­ωσή τους αλλά και τον μόνο επιτυχή τρόπο για την δια­χεί­ριση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης των τελευ­ταίων ετών.