Μιχάλης Παπαγεωργίου στην ΠΕΔ: «Η Ελλάδα είναι το πιο συγκεντρωτικό αποκεντρωμένο κράτος της Ευρώπης»

• Παρέμ­βαση με αιχμές για τη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση, τα τοπικά πολε­ο­δο­μικά σχέδια, τη νησιω­τι­κό­τητα και τις αρμο­διό­τη­τες των Δήμων
• «Το κεντρικό κράτος δεν εμπι­στεύ­ε­ται την Τοπική Αυτο­διοί­κηση»
• «Οι Δήμοι και οι Περι­φέ­ρειες δεν είναι συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νοι»

Η επι­κεί­μενη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, τα τοπικά πολε­ο­δο­μικά σχέδια, η ενερ­γειακή μετά­βαση και η ουσια­στική κατο­χύ­ρωση της νησιω­τι­κό­τη­τας συν­θέ­τουν ένα κρίσιμο θεσμικό σταυ­ρο­δρόμι για την Τοπική Αυτο­διοί­κηση. Με αυτή την κεντρική ιδέα, ο νομικός σύμ­βου­λος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, Μιχάλης Παπα­γε­ωρ­γίου, παρου­σί­ασε μια συνο­λική απο­τί­μηση των προ­κλή­σεων που αντι­με­τω­πί­ζουν οι Δήμοι, ασκώ­ντας παράλ­ληλα έντονη κριτική στο συγκε­ντρω­τικό μοντέλο λει­τουρ­γίας του ελλη­νι­κού κράτους.

Στην τοπο­θέ­τησή του υπο­στή­ριξε ότι η περί­ο­δος 2026-2027 απο­τε­λεί μια ιστο­ρική ευκαι­ρία για την επα­να­θε­με­λί­ωση της σχέσης κράτους και Αυτο­διοί­κη­σης, με αφε­τη­ρία τις αλλαγές που ανα­μέ­νε­ται να ανοί­ξουν στη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση.

«Η μεγάλη ευκαι­ρία βρί­σκε­ται στη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση»

Ο Μιχάλης Παπα­γε­ωρ­γίου υπο­γράμ­μισε ότι οι επερ­χό­με­νες πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις συμπί­πτουν με μια σειρά κρί­σι­μων μεταρ­ρυθ­μί­σεων που θα καθο­ρί­σουν το μέλλον των τοπικών κοι­νω­νιών.

Όπως ανέφερε, στο επί­κε­ντρο της ανα­θε­ώ­ρη­σης βρί­σκο­νται τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγ­μα­τος, που αφορούν την απο­κέ­ντρωση και την κατο­χύ­ρωση της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης: «Πρέπει να παλέ­ψουμε στον χαρα­κτήρα των τοπικών υπο­θέ­σεων, στην κατο­χύ­ρωσή τους έστω ως βασικές κατη­γο­ρίες από το Σύνταγμα και τον κοινό νομο­θέτη», τόνισε.

Παράλ­ληλα επι­σή­μανε ότι την ίδια περίοδο εξε­λίσ­σο­νται σημα­ντικά νομο­θε­τή­ματα για τα τοπικά πολε­ο­δο­μικά σχέδια, την ανα­γνώ­ριση των κοι­νό­χρη­στων δρόμων, την στε­γα­στική πολι­τική, την ενερ­γειακή μετά­βαση και τη νησιω­τι­κό­τητα -ζητήματα που επη­ρε­ά­ζουν άμεσα τους Δήμους του Νοτίου Αιγαίου.

Κριτική στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης

Ιδιαί­τερη αναφορά έκανε στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, τον οποίο χαρα­κτή­ρισε «μερική κωδι­κο­ποί­ηση» και όχι ολο­κλη­ρω­μένη μεταρ­ρύθ­μιση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο νέος νόμος συγκε­ντρώ­νει οργα­νω­τι­κές, δημο­σιο­νο­μι­κές και φορο­λο­γι­κές δια­τά­ξεις, χωρίς όμως να επιλύει το βασικό πρό­βλημα της σαφούς κατα­νο­μής αρμο­διο­τή­των μεταξύ κράτους και Αυτο­διοί­κη­σης: «Δεν έχει γίνει μια ολο­κλη­ρω­μένη κωδι­κο­ποί­ηση στις αρμο­διό­τη­τες και στο πού εμπί­πτουν οι δράσεις των οργα­νι­σμών τοπικής αυτο­διοί­κη­σης», σημεί­ωσε.

Μάλιστα υπεν­θύ­μισε ότι ακόμη και πριν εφαρ­μο­στεί πλήρως, ο νέος Κώδικας έχει ήδη δεχθεί επα­νει­λημ­μέ­νες τρο­πο­ποι­ή­σεις, γεγονός που –κατά την άποψή του– απο­δει­κνύει τις αδυ­να­μίες του.

«Το κεντρικό κράτος έχει και το μαχαίρι και το καρ­πούζι»

Το βασικό επι­χεί­ρημα της παρέμ­βα­σής του επι­κε­ντρώ­θηκε στον τρόπο με τον οποίο το Σύνταγμα αντι­με­τω­πί­ζει τις αρμο­διό­τη­τες των Δήμων.

Όπως εξήγησε, ενώ το άρθρο 102 ανα­γνω­ρί­ζει ότι οι τοπικές υπο­θέ­σεις ανήκουν στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση, δεν προσ­διο­ρί­ζει ποιες ακριβώς είναι αυτές, αφή­νο­ντας τον καθο­ρι­σμό τους στον κοινό νομο­θέτη: «Στο τέλος της ημέρας το κεντρικό κράτος έχει και το μαχαίρι και το καρ­πούζι…», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ακόμη πιο αιχ­μη­ρός εμφα­νί­στηκε όταν επι­σή­μανε ότι ούτε οι Δήμοι ούτε οι Περι­φέ­ρειες κατο­χυ­ρώ­νο­νται ονο­μα­στικά από το Σύνταγμα.

«Οι Δήμοι και οι Περι­φέ­ρειες δεν είναι συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νοι. Το Σύνταγμα κατο­χυ­ρώ­νει δύο βαθμούς αυτο­διοί­κη­σης. Την επόμενη μέρα ένας νέος νομο­θέ­της μπορεί να ονο­μά­σει τον Δήμο κοι­νό­τητα και την Περι­φέ­ρεια νομαρ­χία.»

Πολε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός χωρίς ουσια­στική συμ­με­τοχή των Δήμων

Ένα από τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα, σύμφωνα με τον νομικό σύμ­βουλο της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, αφορά τον τρόπο εκπό­νη­σης των τοπικών πολε­ο­δο­μι­κών σχεδίων.

Υπο­στή­ριξε ότι οι σχε­δια­σμοί πραγ­μα­το­ποιού­νται κυρίως από μελε­τη­τικά γραφεία στην Αθήνα, ενώ οι τοπικές κοι­νω­νίες και οι Δήμοι έχουν περιο­ρι­σμένο λόγο στη δια­μόρ­φωσή τους: «Τα τοπικά πολε­ο­δο­μικά σχέδια πρέπει να έχουν σύμφωνη ή έστω απλή γνώμη από τους Δήμους», είπε, προ­σθέ­το­ντας ότι ακόμη και όταν ζητεί­ται η γνώμη τους, αυτή σπάνια επη­ρε­ά­ζει ουσια­στικά την τελική απόφαση.

Παράλ­ληλα έκανε λόγο για αντι­φά­σεις μεταξύ υπουρ­γείων σχετικά με την ανα­γνώ­ριση κοι­νό­χρη­στων δρόμων, δημιουρ­γώ­ντας –όπως είπε– ένα καθε­στώς «κράτους εν κράτει» με αλλη­λο­ε­πι­κα­λυ­πτό­με­νες ευθύνες και δια­φο­ρε­τι­κές ερμη­νείες για τα ίδια ζητή­ματα.

Η ενερ­γειακή μετά­βαση και τα νησιά

Σημα­ντικό μέρος της παρέμ­βα­σής του αφιε­ρώ­θηκε στην ενερ­γειακή πολι­τική για τα νησιά. Ο κ. Παπα­γε­ωρ­γίου υπο­στή­ριξε ότι οι ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες παρα­μέ­νουν ανα­ξιο­ποί­η­τες, ενώ η μετά­βαση από το σύστημα του net metering στο net billing δημιουρ­γεί νέα προ­βλή­ματα για τους ΟΤΑ.

«Αλίμονο αν δεν μπο­ρούμε για λόγους δημο­τι­κού και τοπικού συμ­φέ­ρο­ντος να παρά­γουμε τη δική μας ενέρ­γεια, εφόσον αυτή μπορεί να σχε­δια­στεί και να παρα­χθεί υπέρ της τοπικής κοι­νω­νίας», ανέφερε.

Κατά την άποψή του, οι Δήμοι θα έπρεπε να απο­κτή­σουν ουσια­στικό ρόλο στην παρα­γωγή και αξιο­ποί­ηση ενέρ­γειας, ιδιαί­τερα στα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά.

«Η νησιω­τι­κό­τητα πρέπει να απο­κτή­σει κανο­νι­στικό περιε­χό­μενο»

Κλεί­νο­ντας την τοπο­θέ­τησή του, ο νομικός σύμ­βου­λος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου στάθηκε ιδιαί­τερα στη συνταγ­μα­τική διά­σταση της νησιω­τι­κό­τη­τας.

Υπο­στή­ριξε ότι μέχρι σήμερα η έννοια αυτή αντι­με­τω­πί­ζε­ται περισ­σό­τερο ως πολι­τική δια­κή­ρυξη παρά ως δεσμευ­τική υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας.

«Η νησιω­τι­κό­τητα πρέπει να έχει κανο­νι­στικό περιε­χό­μενο, να ελέγ­χε­ται και να λογο­δο­τεί το κεντρικό κράτος αν την έχει υιο­θε­τή­σει σωστά ή όχι.»

Τόνισε επίσης ότι κάθε δημόσια απόφαση –είτε πρό­κει­ται για νόμο είτε για διοι­κη­τική πράξη– οφείλει να τεκ­μη­ριώ­νει τις επι­πτώ­σεις της στα νησιά, ώστε η συνταγ­μα­τική πρό­βλεψη να απο­κτή­σει πραγ­μα­τική εφαρ­μογή.

Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας, κάλεσε την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας και τις Περι­φε­ρεια­κές Ενώσεις να αξιο­ποι­ή­σουν τη συγκυ­ρία της συνταγ­μα­τι­κής ανα­θε­ώ­ρη­σης, ασκώ­ντας, όπως είπε χαρα­κτη­ρι­στικά, «στενό pressing προς την κεντρική εξουσία», προ­κει­μέ­νου να διεκ­δι­κή­σουν ουσια­στι­κές θεσμι­κές αλλαγές υπέρ της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

ΠΕΓΚΥ ΝΤΟΚΟΥ