Κόκκινα δάνεια: Ανάσα για δανειολήπτες

Η μαζική ανα­διάρ­θρωση των κόκ­κι­νων δανείων που τα τελευ­ταία χρόνια απο­τε­λούν θηλιά στον λαιμό χιλιά­δων νοι­κο­κυ­ριών αλλά και επι­χει­ρή­σεων μπορεί πλέον να αρχίσει.

Ο ανα­θε­ω­ρη­μέ­νος Κώδικας Δεο­ντο­λο­γίας της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος, που δημο­σιεύ­θηκε στα μέσα της περα­σμέ­νης εβδο­μά­δας, δίνει πλέον τα εργα­λεία στις τρά­πε­ζες να προ­χω­ρή­σουν, ενώ προ­βλέ­πει και ρυθ­μί­σεις των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών που οδηγούν ακόμα και σε ορι­στι­κές δια­γρα­φές χρεών, απαλ­λάσ­σο­ντας έτσι τους δανειο­λή­πτες από δυσβά­στα­χτα χρέη, τα οποία είναι βέβαιο ότι δεν μπορούν αλλά και δεν θα μπο­ρέ­σουν στο μέλλον να απο­πλη­ρώ­σουν.

Με τους κόκ­κι­νους δανειο­λή­πτες να ζουν με το ερω­τη­μα­τικό για την επόμενη ημέρα, ο νέος Κώδικας και τα μοντέλα διευ­θέ­τη­σης των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών που προ­τεί­νει δίνουν την απά­ντηση ότι αν κανείς φανεί συνεπής στο μέλλον, μπορεί να γλι­τώ­σει μέρος των χρεών του – ακόμα και το μεγα­λύ­τερο αυτών – φυσικά υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις και αυτό την ίδια ώρα που τα παρα­θυ­ρά­κια κλεί­νουν το ένα μετά το άλλο για τους στρα­τη­γι­κούς κακο­πλη­ρω­τές.

Με ορι­στική δια­γραφή μέρους της οφειλής, ώστε η ενα­πο­μέ­νουσα να μπορεί να εξυ­πη­ρε­τη­θεί από τον δανειο­λή­πτη, με εθε­λο­ντική εκποί­ηση του ενυ­πό­θη­κου ακι­νή­του και δια­γραφή της ενα­πο­μέ­νου­σας οφειλής εάν το τίμημα της εκποί­η­σης είναι μικρό­τερο ακόμα και με εξω­δι­κα­στική συμ­φω­νία κατά την οποία η τράπεζα θα λαμ­βά­νει είτε εφάπαξ κατα­βολή σε μετρητά είτε με προ­κα­θο­ρι­σμέ­νες τμη­μα­τικά κατα­βο­λές, ο δανειο­λή­πτης θα μπορεί να γλι­τώ­σει από τμήμα των οφειλών του και να βγάλει τη θηλιά του δανείου από τον λαιμό του, πάντα όμως υπό την προ­ϋ­πό­θεση να είναι συνερ­γά­σι­μος.

Kαταναλωτικά και κάρτες

Σύμφωνα με στοι­χεία της ΤτΕ, στα συρ­τά­ρια των τρα­πε­ζών υπάρ­χουν περισ­σό­τε­ροι από 3 εκα­τομ­μύ­ρια φάκελοι κόκ­κι­νων δανείων, εκ των οποίων πάνω από το 60% αφορά κατα­να­λω­τικά δάνεια και κάρτες (2.143.000).

Τα μοντέλα ρυθ­μί­σεων που ανα­μέ­νε­ται να ακο­λου­θή­σουν οι τρά­πε­ζες τους επό­με­νους μήνες θα έχουν έναν και μόνο στόχο: να γίνουν ενεργά τα κόκκινα δάνεια, ώστε να απαλ­λα­γούν από αυτό το βαρίδι που θέτει σε κίνδυνο την κεφα­λαιακή τους επάρ­κεια.

Για τον σκοπό αυτό η Τράπεζα της Ελλάδος ακο­λου­θώ­ντας και διε­θνείς πρα­κτι­κές δίνει πλέον τις κατευ­θύν­σεις και το πράσινο φως ακόμα και για δια­γρα­φές χρεών όπου αυτό κρί­νε­ται ανα­γκαίο, ενώ απαιτεί οι ρυθ­μί­σεις των δανείων να γίνο­νται με βάση τα ξεχω­ρι­στά χαρα­κτη­ρι­στικά κάθε δανειο­λή­πτη ώστε να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κές και να μην παρα­τη­ρεί­ται το φαι­νό­μενο της προη­γού­με­νης διετίας, όταν δανειο­λή­πτης που έμπαινε σε ρύθμιση δεν μπο­ρούσε να την εξυ­πη­ρε­τή­σει και τελικά έβγαινε εκτός.

Ποιες όμως είναι οι λύσεις που θα μπορούν να αξιο­ποι­ή­σουν δανειο­λή­πτες και τρά­πε­ζες για τις ρυθ­μί­σεις των κόκ­κι­νων δανείων;

Οι λύσεις αυτές χωρί­ζο­νται σε τρεις κατη­γο­ρίες (βρα­χυ­πρό­θε­σμες, μακρο­πρό­θε­σμες και ορι­στι­κές) και για την κατά­ταξη σε αυτές εξε­τά­ζο­νται το οικο­νο­μικό προφίλ του δανειο­λή­πτη και το εάν είναι συνερ­γά­σι­μος.

Aδυναμία πλη­ρω­μής

Οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες αφορούν ρυθ­μί­σεις με διάρ­κεια μικρό­τερη των δύο ετών και περι­λαμ­βά­νουν περι­πτώ­σεις όπου οι δυσκο­λίες απο­πλη­ρω­μής θα κρί­νο­νται ως προ­σω­ρι­νές.

Στην κατη­γο­ρία αυτή περι­λαμ­βά­νο­νται έξι δια­φο­ρε­τικά μοντέλα, ενώ δεν απο­κλεί­ε­ται να υπάρξει και συν­δυα­σμός αυτών, εφόσον κριθεί ανα­γκαίος. Ετσι οι δανειο­λή­πτες που θα μπουν σε βρα­χυ­πρό­θε­σμη ρύθμιση θα έχουν την ευκαι­ρία να συμ­φω­νή­σουν με την τρά­πε­ζας σε:

– Κεφα­λαιο­ποί­ηση των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών τους, που σημαί­νει το σύνολο του κεφα­λαίου και των τόκων με ανα­προ­σαρ­μογή του προ­γράμ­μα­τος απο­πλη­ρω­μής του οφει­λό­με­νου υπο­λοί­που.

– Τακτο­ποί­ηση ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών, που θα προ­βλέ­πει συμ­φω­νία των δύο μερών για απο­πλη­ρωμή των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών με προ­κα­θο­ρι­σμένο χρο­νο­διά­γραμμα.

– Μείωση της δόσης του δανείου, η οποία είναι όμως μεγα­λύ­τερη των οφει­λό­με­νων τόκων, που σημαί­νει ότι η μείωση της τοκο­χρε­ο­λυ­τι­κής δόσης απο­πλη­ρω­μής θα είναι σε επίπεδο που θα υπερ­βαί­νει αυτό που αντι­στοι­χεί σε απο­πλη­ρωμή μόνο τόκων για καθο­ρι­σμένη βρα­χυ­πρό­θε­σμη περίοδο.

– Κατα­βολή μόνο τόκων κατά τη διάρ­κεια καθο­ρι­σμέ­νης βρα­χυ­πρό­θε­σμης περιό­δου.

– Μείωση της τοκο­χρε­ο­λυ­τι­κής δόσης απο­πλη­ρω­μής σε επίπεδο μικρό­τερο από αυτό που αντι­στοι­χεί σε απο­πλη­ρωμή μόνο τόκων για καθο­ρι­σμένη βρα­χυ­πρό­θε­σμη περίοδο. Οι ανε­ξό­φλη­τοι τόκοι θα κεφα­λαιο­ποιού­νται.

– Ανα­στολή πλη­ρω­μών για προ­κα­θο­ρι­σμένη περίοδο, δηλαδή περίοδο χάριτος κατά την οποία οι τόκοι κεφα­λαιο­ποιού­νται.

Ρυθ­μί­σεις

Στις περι­πτώ­σεις που κριθεί ότι η ρύθμιση θα πρέπει να έχει μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια από αυτή των δύο ετών, τότε μιλάμε για μακρο­πρό­θε­σμη ρύθμιση. Στόχος είναι μείωση της τοκο­χρε­ο­λυ­τι­κής δόσης ή και της δανεια­κής επι­βά­ρυν­σης, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη συντη­ρη­τι­κές παρα­δο­χές για την εκτι­μώ­μενη μελ­λο­ντική ικα­νό­τητα απο­πλη­ρω­μής του δανειο­λή­πτη μέχρι τη λήξη του προ­γράμ­μα­τος απο­πλη­ρω­μής.

Οι δανειο­λή­πτες ενδέ­χε­ται ακόμα και να γλι­τώ­σουν μέρος των οφειλών τους επι­τυγ­χά­νο­ντας μερική ή ολική δια­γραφή εφόσον συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Στα δέκα μοντέλα που μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν στις περι­πτώ­σεις αυτές, στις οποίες η εξέταση του οικο­νο­μι­κού προφίλ του δανειο­λή­πτη δείχνει ότι υπάρχει δυσκο­λία η οποία δεν ανα­μέ­νε­ται σύντομα να αντι­με­τω­πι­στεί, περι­λαμ­βά­νο­νται:

– Μείωση του επι­το­κίου ή του επι­το­κια­κού περι­θω­ρίου.

– Επι­μή­κυνση της διάρ­κειας απο­πλη­ρω­μής του δανείου (δηλαδή μετά­θεση της συμ­βα­τι­κής ημε­ρο­μη­νίας κατα­βο­λής της τελευ­ταίας δόσης του δανείου).

– Δια­χω­ρι­σμός της οφειλής του δανειο­λή­πτη σε δύο τμήματα: στο τμήμα του δανείου το οποίο ο δανειο­λή­πτης εκτι­μά­ται ότι μπορεί να απο­πλη­ρώ­νει με βάση την υφι­στά­μενη και την εκτι­μώ­μενη μελ­λο­ντική ικα­νό­τητα απο­πλη­ρω­μής του και στο υπό­λοιπο τμήμα του δανείου, το οποίο θα τακτο­ποιεί­ται μετα­γε­νέ­στερα, με ρευ­στο­ποί­ηση περιου­σίας ή άλλου είδους διευ­θέ­τηση, η οποία συμ­φω­νεί­ται εξαρχής από τα δύο μέρη.

– Ορι­στική δια­γραφή μέρους της συνο­λι­κής απαί­τη­σης της τρά­πε­ζας, ώστε η ενα­πο­μέ­νουσα οφειλή να δια­μορ­φω­θεί σε ύψος που εκτι­μά­ται ότι είναι δυνατό να εξυ­πη­ρε­τη­θεί ομαλά.

Σε περι­πτώ­σεις επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων θα μπορεί να γίνει:

– Ανα­διορ­γά­νωση της επι­χεί­ρη­σης ώστε να κατα­στεί βιώσιμη και ικανή για την ομαλή εξυ­πη­ρέ­τηση των οφειλών της. Η ανα­διορ­γά­νωση μπορεί να περι­λαμ­βά­νει ενέρ­γειες όπως η αλλαγή διοί­κη­σης, η πώληση περιου­σια­κών στοι­χείων, ο περιο­ρι­σμός του κόστους, ο εται­ρι­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός, η ανα­νέ­ωση πιστω­τι­κών ορίων ή και η παροχή νέων δανείων από την τράπεζα ή τις τρά­πε­ζες που είναι πιστώ­τριές της.

– Μετα­τροπή μέρους της οφειλής σε μετο­χικό κεφά­λαιο, ώστε η ενα­πο­μέ­νουσα οφειλή να δια­μορ­φω­θεί σε ύψος που εκτι­μά­ται ότι είναι δυνατό να εξυ­πη­ρε­τη­θεί ομαλά.

Δια­γρα­φές χρεών

Οσον αφορά τις λύσεις ορι­στι­κής διευ­θέ­τη­σης οι οποίες μπορούν να αφορούν όλες τις κατη­γο­ρίες δανείων, αυτές προ­βλέ­πουν εξω­δι­κα­στι­κές και άλλες ενέρ­γειες που σκοπό θα έχουν μετα­βολή του είδους της συμ­βα­τι­κής σχέσης μεταξύ και δανειο­λή­πτη και της τρά­πε­ζας ή τον τερ­μα­τι­σμό της με στόχο την ορι­στική τακτο­ποί­ηση της απαί­τη­σης της τρά­πε­ζας έναντι του δανειο­λή­πτη. Στις περι­πτώ­σεις αυτές περι­λαμ­βά­νο­νται:

– Η εθε­λο­ντική παρά­δοση ενυ­πό­θη­κου ακι­νή­του. Στην περί­πτωση αυτή ο δανειο­λή­πτης, ο οποίος δεν μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί στους όρους απο­πλη­ρω­μής ενυ­πό­θη­κου δανείου, παρα­χω­ρεί οικειο­θε­λώς, δηλαδή χωρίς να απαι­τη­θεί η προ­σφυγή σε δικα­στι­κές ενέρ­γειες από πλευράς της τρά­πε­ζας, την κυριό­τητα του ακι­νή­του του στην τράπεζα.

Σε αυτήν την περί­πτωση στη συμ­φω­νία των δύο μερών θα δια­τυ­πώ­νε­ται με σαφή­νεια και ο τρόπος διευ­θέ­τη­σης τού τυχόν υπο­λοί­που που μπορεί να είναι ακόμα και δια­γραφή του. Η εν λόγω λύση μπορεί να αφορά οικι­στικό ακίνητο ή επαγ­γελ­μα­τική στέγη.

– Η μετα­τροπή σε ενοι­κί­αση ή χρη­μα­το­δο­τική μίσθωση της δανεια­κής σύμ­βα­σης. Ο δανειο­λή­πτης θα μπορεί να μετα­βι­βά­ζει την κυριό­τητα του ακι­νή­του στην τράπεζα υπο­γρά­φο­ντας σύμβαση ενοι­κί­α­σης ή χρη­μα­το­δο­τι­κής μίσθω­σης, η οποία θα του εξα­σφα­λί­ζει τη δυνα­τό­τητα μίσθω­σης του ακι­νή­του για ορι­σμένη ελά­χι­στη χρονική περίοδο. Η εν λόγω λύση μπορεί να αφορά οικι­στικό ακίνητο ή επαγ­γελ­μα­τική στέγη.

– Εθε­λο­ντική εκποί­ηση ενυ­πό­θη­κου ακι­νή­του. Ο δανειο­λή­πτης θα προ­χω­ρεί οικειο­θε­λώς σε πώληση του υπέγ­γυου ακι­νή­του σε τρίτον με τη σύμφωνη γνώμη του ιδρύ­μα­τος. Στην περί­πτωση που το τίμημα της πώλησης θα υπο­λεί­πε­ται του συνόλου της οφειλής, η τράπεζα θα προχωρά σε δια­γραφή της ενα­πο­μέ­νου­σας οφειλής. Η εν λόγω λύση μπορεί να αφορά οικι­στικό ακίνητο ή επαγ­γελ­μα­τική στέγη.

– Εξω­δι­κα­στική συμ­φω­νία κατά την οποία η τράπεζα θα μπορεί να λαμ­βά­νει είτε εφάπαξ κατα­βολή σε μετρητά (ή ισο­δύ­ναμα μετρη­τών) είτε σειρά προ­κα­θο­ρι­σμέ­νων τμη­μα­τι­κών κατα­βο­λών. Και σε αυτήν την περί­πτωση η τράπεζα θα μπορεί να προχωρά σε μερική δια­γραφή της απαί­τη­σης.

– Η τράπεζα γίνεται ο πλειο­δό­της στον πλει­στη­ρια­σμό (υπερ­θε­μα­τί­ζει) απο­κτώ­ντας την κυριό­τητα του ενυ­πό­θη­κου ακι­νή­του ή άλλης εμπράγ­μα­της εξα­σφά­λι­σης του δανείου στο πλαίσιο ευρύ­τε­ρης συμ­φω­νίας ορι­στι­κής διευ­θέ­τη­σης της οφειλής με τη συναί­νεση του δανειο­λή­πτη.

– Ολική δια­γραφή οφειλής. Η τράπεζα απο­φα­σί­ζει τη δια­γραφή του συνόλου της οφειλής εφόσον δεν υπάρ­χουν ρευ­στο­ποι­ή­σιμα στοι­χεία και δεν ανα­μέ­νε­ται αλλαγή της οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης του δανειο­λή­πτη ώστε να απο­πλη­ρώ­σει τις οφειλές του.