«Κόκκινα» δάνεια: Τι αλλάζει για τους δανειολήπτες – Επανυπολογισμός οφειλών, πλαφόν στους τόκους, περιορισμός πλειστηριασμών

Νέο καθε­στώς για οφει­λέ­τες με δάνεια σε καθυ­στέ­ρηση προωθεί το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών, με στόχο να περιο­ρι­στούν οι υπερ­βο­λι­κές απαι­τή­σεις από τόκους, να επι­τα­χυν­θούν οι διμε­ρείς ρυθ­μί­σεις και να τεθούν όρια στις απαι­τή­σεις τρα­πε­ζών, funds και servicers.

Το σχέδιο νόμου βρί­σκε­ται ήδη σε δημόσια δια­βού­λευση έως τις 22 Οκτω­βρίου. Όπως δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Γενική Γραμ­μα­τέας Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού Τομέα και Δια­χεί­ρι­σης Ιδιω­τι­κού Χρέους Θεώνη Αλα­μπάση, επι­δί­ωξη του υπουρ­γείου είναι «λιγό­τερη αβε­βαιό­τητα για τον οφει­λέτη, περισ­σό­τερη ευθύνη για τον πιστωτή και ένα σύστημα ρύθ­μι­σης του ιδιω­τι­κού χρέους που λει­τουρ­γεί με κανόνες και παράγει πραγ­μα­τι­κές λύσεις».

Στον πυρήνα της παρέμ­βα­σης βρί­σκε­ται η επιβολή ανώ­τα­του ορίου τοκο­φο­ρίας για δάνεια πάσης φύσεως. Η συνο­λική απαί­τηση δεν θα μπορεί πλέον να υπερ­βαί­νει το διπλά­σιο ή τρι­πλά­σιο του ληφθέ­ντος κεφα­λαίου. Το όριο εφαρ­μό­ζε­ται αυτο­δί­καια και καλύ­πτει κατα­να­λω­τικά, στε­γα­στικά και επι­χει­ρη­μα­τικά δάνεια, ανε­ξαρ­τή­τως του αν η απαί­τηση έχει μετα­βι­βα­στεί, τιτλο­ποι­η­θεί ή περιέλ­θει σε servicers.

Το μέτρο αφορά άμεσα χιλιά­δες δανειο­λή­πτες με παλαιές οφειλές σε τρά­πε­ζες, funds και servicers, ιδιαί­τερα όμως όσους έχουν σωρευ­μένα χρέη από αγρο­τικά, επι­χει­ρη­μα­τικά ή στε­γα­στικά δάνεια. Ακόμη και αν τα δάνεια ή πιστώ­σεις βρί­σκο­νται σε καθυ­στέ­ρηση για χρόνια ή δεκα­ε­τίες, η απαί­τηση δεν θα μπορεί να υπερ­βαί­νει το τρι­πλά­σιο του αρχικά ληφθέ­ντος κεφα­λαίου, ενώ αν πρό­κει­ται για οφειλές αγροτών, αυτές περιο­ρί­ζο­νται στο διπλά­σιο.

Έως 200.000 ευρώ λιγό­τερα από τόκους και «φρένο» στον πλει­στη­ρια­σμό

Με τα νέα δεδο­μένα, από την έναρξη ισχύος του νόμου, η ανε­ξό­φλητη απαί­τηση δεν θα μπορεί να υπερ­βαί­νει το τρι­πλά­σιο του ληφθέ­ντος κεφα­λαίου κάθε δανείου ή πίστω­σης, ή του αθροί­σμα­τος των ληφθέ­ντων κεφα­λαίων από περισ­σό­τερα δάνεια ή πιστώ­σεις. Σε περί­πτωση αλλη­λό­χρεου λογα­ρια­σμού, το όριο υπο­λο­γί­ζε­ται επί του ποσού της οφειλής, όπως αυτή δια­μορ­φώ­θηκε κατά την τελευ­ταία εκτα­μί­ευση του λογα­ρια­σμού.

Ειδικά για παλαιές οφειλές αγροτών, το συνο­λικό ύψος τους δεν δύναται να υπερ­βαί­νει το διπλά­σιο του ληφθέ­ντος κεφα­λαίου ή, προ­κει­μέ­νου περί αλλη­λό­χρεων λογα­ρια­σμών, το διπλά­σιο του ποσού της οφειλής, όπως αυτή δια­μορ­φώ­θηκε κατά την τελευ­ταία εκτα­μί­ευση. Για δάνεια που χορη­γή­θη­καν πριν από το 1990, εφόσον δεν υπάρ­χουν επαρκή στοι­χεία για την ανεύ­ρεση του αρχικού κεφα­λαίου, η συνο­λική οφειλή δεν δύναται να υπερ­βαί­νει το 150% του ποσού της οφειλής, όπως αυτή δια­μορ­φώ­θηκε στην τελευ­ταία προ του 1990 ρύθμιση.

Στην πράξη, αυτό σημαί­νει ότι ο οφει­λέ­της απαλ­λάσ­σε­ται από το ποσό που υπερ­βαί­νει το όριο –συνήθως τόκους υπε­ρη­με­ρίας, κεφα­λαιο­ποι­η­μέ­νους τόκους και λοιπές χρε­ώ­σεις. Σε δάνειο 100.000 ευρώ, για παρά­δειγμα, η οφειλή περιο­ρί­ζε­ται στις 300.000 ευρώ. Εάν έχει φτάσει στις 500.000 ευρώ, τα 200.000 ευρώ δεν απο­τε­λούν απαι­τητό υπό­λοιπο. Για αγρότες, η απαί­τηση περιο­ρί­ζε­ται στις 200.000 ευρώ. Εάν έχουν ήδη κατα­βλη­θεί 80.000 ευρώ, ο επα­νυ­πο­λο­γι­σμός λαμ­βά­νει υπόψη τις κατα­βο­λές και το υπό­λοιπο δεν υπερ­βαί­νει τις 220.000 ευρώ ή, για αγρότες, τις 120.000 ευρώ.

Για τις τρά­πε­ζες, τα funds και τις εται­ρείες δια­χεί­ρι­σης, η αλλαγή σημαί­νει υπο­χρέ­ωση μαζικού επα­νυ­πο­λο­γι­σμού των υφι­στά­με­νων απαι­τή­σεων εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου.

Ο οφει­λέ­της δεν χρειά­ζε­ται να κάνει καμία ενέρ­γεια ή δια­δι­κα­σία. Ανε­ξαρ­τή­τως του αν το δάνειο εξα­κο­λου­θεί να ανήκει στην τράπεζα από την οποία χορη­γή­θηκε, αν η τράπεζα έχει κλείσει ή τελεί υπό εκκα­θά­ριση και η απαί­τηση έχει μετα­βι­βα­στεί σε διάδοχη τράπεζα, έχει τιτλο­ποι­η­θεί ή έχει περιέλ­θει σε εται­ρεία δια­χεί­ρι­σης απαι­τή­σεων από δάνεια και πιστώ­σεις, οι πιστω­τές υπο­χρε­ού­νται να προ­βαί­νουν, χωρίς προη­γού­μενη αίτηση του οφει­λέτη, στον επα­νυ­πο­λο­γι­σμό κάθε απαί­τη­σης που εμπί­πτει στο νέο καθε­στώς και να απο­τυ­πώ­νουν το προ­κύ­πτον υπό­λοιπο στις λογι­στι­κές και πλη­ρο­φο­ρια­κές τους κατα­στά­σεις. Οι κατα­βο­λές των οφει­λε­τών, εγγυ­η­τών ή τρίτων λαμ­βά­νο­νται υπόψη, αλλά δεν προ­βλέ­πε­ται επι­στροφή ποσών που έχουν ήδη κατα­βλη­θεί.

Η αλλαγή έχει άμεση επί­πτωση και σε όσους βρί­σκο­νται σε δια­δι­κα­σία ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης. Ο πλει­στη­ρια­σμός ή η κατά­σχεση μπορεί να συνε­χι­στεί μόνο για το ποσό που προ­κύ­πτει μετά τον επα­νυ­πο­λο­γι­σμό. Δηλαδή, δεν μπορεί να στη­ρι­χθεί σε διο­γκω­μένη απαί­τηση που υπερ­βαί­νει το τρι­πλά­σιο του αρχικού δανείου ή, κατά περί­πτωση, το διπλά­σιο.

Για εκκρε­μείς πλει­στη­ρια­σμούς, ο δικαιού­χος ή ο δια­χει­ρι­στής της απαί­τη­σης υπο­χρε­ού­ται να γνω­στο­ποι­ή­σει το ανα­προ­σαρ­μο­σμένο ποσό και να περιο­ρί­σει ανα­λό­γως κάθε πράξη εκτέ­λε­σης. Ακόμη και εάν ο πλει­στη­ρια­σμός διε­νερ­γη­θεί, περιο­ρί­ζο­νται οι απώ­λειες του οφει­λέτη, στον οποίο απο­δί­δε­ται το υπό­λοιπο του τιμή­μα­τος εκποί­η­σης που υπερ­κα­λύ­πτει τις μειω­μέ­νες απαι­τή­σεις των πιστω­τών.

Πίεση για ταχύ­τε­ρες και βιώ­σι­μες ρυθ­μί­σεις

Παράλ­ληλα, αλλά­ζουν οι κανόνες και στις διμε­ρείς ρυθ­μί­σεις δανείων από τους δια­χει­ρι­στές απαι­τή­σεων (servicers). Το νομο­σχέ­διο εισάγει δεσμευ­τικό χρο­νο­διά­γραμμα: ο πιστω­τής οφείλει να απα­ντή­σει σε αίτημα ρύθ­μι­σης εντός τριών μηνών και η δια­πραγ­μά­τευση πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί εντός έξι μηνών. Η καθυ­στέ­ρηση συνε­πά­γε­ται αυτό­ματη κατα­γραφή παρά­βα­σης, ενη­μέ­ρωση της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και ανα­στολή εκτο­κι­σμού και κεφα­λαιο­ποί­η­σης τόκων έως την απά­ντηση.

Όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Θεώνη Αλα­μπάση «οι νέοι κανόνες προ­βλέ­πουν συγκε­κρι­μένο χρόνο για τη διμερή δια­πραγ­μά­τευση, πλαφόν 15% στην προ­κα­τα­βολή και τεκ­μη­ριω­μέ­νες προ­τά­σεις που προ­σαρ­μό­ζο­νται στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μική και περιου­σιακή κατά­σταση του οφει­λέτη. Παράλ­ληλα, προ­στα­τεύ­ουν τον συνεπή οφει­λέτη: όταν τηρεί τη ρύθμισή του, δεν μπορεί να βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος με μέτρα. Και πριν από έναν πλει­στη­ρια­σμό, ο πιστω­τής θα πρέπει να έχει προη­γου­μέ­νως κατα­θέ­σει πραγ­μα­τική και τεκ­μη­ριω­μένη πρόταση ρύθ­μι­σης».

Συγκε­κρι­μένα:

* Τρεις μήνες πριν από τον πλει­στη­ρια­σμό, ο πιστω­τής υπο­χρε­ού­ται να υπο­βά­λει κατάλ­ληλη, βιώσιμη και τεκ­μη­ριω­μένη πρόταση ρύθ­μι­σης.

* Η προ­κα­τα­βολή για απευ­θείας διμερή ρύθμιση περιο­ρί­ζε­ται στο 15% της οφειλής, από πρα­κτι­κές που, κατά την κυβέρ­νηση, μπο­ρού­σαν να φτάνουν έως και το 50%. Το μέτρο ανα­μέ­νε­ται να διευ­κο­λύ­νει την ολο­κλή­ρωση συμ­φω­νιών, ιδίως για οφει­λέ­τες με περιο­ρι­σμένη ρευ­στό­τητα, με δυνα­τό­τητα χαμη­λό­τε­ρου ποσο­στού όταν τεκ­μη­ριώ­νο­νται οικο­νο­μική δυσχέ­ρεια, κοι­νω­νικά κρι­τή­ρια ή προ­βλή­ματα υγείας.

* Απα­γο­ρεύ­ο­νται η καταγ­γε­λία της σύμ­βα­σης, τα μέτρα ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης και οι πλει­στη­ρια­σμοί από τον δια­χει­ρι­στή της απαί­τη­σης, όσο ο δανειο­λή­πτης τηρεί ενεργή τη ρύθμιση. Σε περί­πτωση παρα­βί­α­σης, οι πράξεις είναι άκυρες, στον οφει­λέτη πιστώ­νε­ται ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση παρα­τεί­νε­ται ισό­χρονα, ενώ το πρό­στιμο μπορεί να φτάσει έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειο­λή­πτη.

* Όταν ο οφει­λέ­της υπο­βάλ­λει αίτηση με πλήρη φάκελο, ο πιστω­τής οφείλει να απα­ντή­σει εντός τριών μηνών, κατα­θέ­το­ντας βιώσιμη και τεκ­μη­ριω­μένη πρόταση ή αιτιο­λο­γη­μένη απόρ­ριψη. Ο οφει­λέ­της έχει έναν μήνα για να απα­ντή­σει και η δια­δι­κα­σία πρέπει να έχει ολο­κλη­ρω­θεί το αργό­τερο εντός έξι μηνών, ακόμη και για οφειλές που βρί­σκο­νται σε στάδιο ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης.

* Η πρόταση των servicers πρέπει να απο­τυ­πώ­νει τα εισο­δη­μα­τικά και περιου­σιακά δεδο­μένα στα οποία στη­ρί­ζε­ται και, όπου είναι εφικτό, να περι­λαμ­βά­νει δύο εναλ­λα­κτι­κές λύσεις. Αν ο πιστω­τής υπερβεί την τρίμηνη προ­θε­σμία, κατα­γρά­φε­ται αυτο­δί­καια παρά­βαση, ενη­με­ρώ­νε­ται η Τράπεζα της Ελλάδος και ανα­στέλ­λο­νται ο εκτο­κι­σμός και η κεφα­λαιο­ποί­ηση τόκων έως την απά­ντηση.

Σε κάθε περί­πτωση, ο οφει­λέ­της αποκτά δικαί­ωμα να ζητήσει, χωρίς επι­βά­ρυνση, ανα­λυ­τική εικόνα της οφειλής του, η οποία θα περι­λαμ­βά­νει συμ­βά­σεις και τρο­πο­ποι­ή­σεις, ιστο­ρικό πλη­ρω­μών, υπο­λο­γι­σμό επι­το­κίου, κεφά­λαιο, τόκους, προ­μή­θειες και κάθε άλλη χρέωση. Τα στοι­χεία πρέπει να χορη­γού­νται εντός 45 ημερών. Σε αντί­θετη περί­πτωση, ανα­στέλ­λε­ται ο εκτο­κι­σμός μέχρι να απα­ντη­θεί πλήρως το αίτημά του.

Για τις εται­ρείες δια­χεί­ρι­σης απαι­τή­σεων από δάνεια και πιστώ­σεις, το σχέδιο νόμου προ­βλέ­πει ετήσια δημο­σιο­ποί­ηση οικο­νο­μι­κών στοι­χείων, χαρ­το­φυ­λα­κίων, απο­τε­λε­σμά­των δια­χεί­ρι­σης και χει­ρι­σμού παρα­πό­νων, καθώς και υποβολή στρα­τη­γι­κού σχεδίου με προ­βλέ­ψεις ανα­κτή­σεων και δείκτες από­δο­σης. Τα μέτρα αυτά θα αρχί­σουν να εφαρ­μό­ζο­νται στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νέου νόμου. Η τελική μορφή του πλαι­σίου, πάντως, θα καθο­ρι­στεί αφού ολο­κλη­ρω­θεί η δια­βού­λευση και η νομο­θε­τική επε­ξερ­γα­σία, πριν την ψήφισή του στη Βουλή.

Πηγή: real.gr