Μέτωπο Κολιάδη με την ΕΤΑΔ για τους αιγιαλούς της Ρόδου με τον αντίλογο να επιστρέφει τις ευθύνες στον ίδιο τον Δήμο

• Ο δήμαρ­χος Ρόδου χαρα­κτη­ρί­ζει αντι­συ­νταγ­μα­τική και ομο­λο­γία απο­τυ­χίας την νέα διάταξη του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών για τη δια­χεί­ριση δημό­σιων ακι­νή­των από την ΕΤΑΔ Α.Ε., την ώρα που ο αντί­λο­γος υπεν­θυ­μί­ζει πως η δια­χεί­ριση των Του­ρι­στι­κών Δημο­σίων Κτη­μά­των απο­τε­λεί θεσμικό ρόλο της εται­ρείας και πως ο ίδιος ο Δήμος δεν έχει ενερ­γο­ποι­ή­σει τις δικές του αρμο­διό­τη­τες ελέγχου

Η αντι­πα­ρά­θεση για το ποιος και με ποια ιδιό­τητα δια­χει­ρί­ζε­ται τους αιγια­λούς και τις παρα­λίες της Ρόδου επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο, αυτή τη φορά με αφορμή νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών που αφορά στην ΕΤΑΔ Α.Ε. Ο δήμαρ­χος Ρόδου κ. Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης άσκησε δημόσια και σφοδρή κριτική, μιλώ­ντας για αντι­συ­νταγ­μα­τικό οξύμωρο και για ομο­λο­γία απο­τυ­χίας του υφι­στά­με­νου θεσμι­κού πλαι­σίου. Η παρέμ­βασή του, ωστόσο, ανοίγει και έναν σοβαρό αντί­λογο, ο οποίος μετα­θέ­τει σημα­ντικό μέρος της ευθύνης στον ίδιο τον Δήμο και στις αρμο­διό­τη­τες που, σύμφωνα με τον νόμο, οφείλει να ασκεί και δεν ασκεί.

Η παρέμ­βαση του δημάρ­χου αυτού­σια

Ο κ. Κολιά­δης τοπο­θε­τή­θηκε ως εξής:

«Με μία άκαιρη και αδι­καιο­λό­γητη διάταξη έρχεται το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών να υψώσει τείχος προ­στα­σία στην ΕΤΑΔ Α.Ε., που έχει κατα­στεί ο από­λυ­τος άρχο­ντας πολύ­τι­μων ακι­νή­των δημό­σιας περιου­σίας.

Και το πράττει τώρα που έχει ανοίξει μία έντονη δημόσια συζή­τηση, αρχής γενο­μέ­νης από τον Δήμο Ρόδου, για τους αιγια­λούς και τις παρα­λίες. Ανα­φε­ρό­μα­στε σε εδα­φι­κές εκτά­σεις που δια­χει­ρί­ζε­ται η ΕΤΑΔ και δεν ανήκουν στην ιδιω­τική περιου­σία του δημο­σίου αλλά απο­τε­λούν ατόφιο αιγιαλό και παραλία.

Πρό­κει­ται για την απόλυτη ομο­λο­γία ότι έως τώρα το θεσμικό πλαίσιο, που εν μια νυκτί στήθηκε το 2023 για να θέσει στην κυριαρ­χία της ΕΤΑΔ καθα­ρούς αιγια­λούς και παρα­λίες, ήταν διά­τρητο και έπασχε εκ θεμε­λίων.

Δια­φο­ρε­τικά για ποιον λόγο έρχεται τώρα το Υπ. Οικο­νο­μι­κών να ισχυ­ρο­ποι­ή­σει το προ­βλη­μα­τικό καθε­στώς με συμπλη­ρω­μα­τι­κές δια­τά­ξεις, εάν το υφι­στά­μενο ήταν ισχυρό.

Το 2023 με μία αιφ­νί­δια ρύθμιση βρέθηκε ξαφνικά η ΕΤΑΔ, με ένα αβάσιμο σκε­πτικό, να έχει στη δια­χεί­ρισή της τα χαρα­κτη­ρι­σμένα, πριν τη μετα­πο­λί­τευση, ως ιδιω­τική περιου­σία του Δημο­σίου “Του­ρι­στικά Δημόσια Κτήματα”, στα οποία περι­λαμ­βά­νο­νταν και τα όμορα τμήματα αιγια­λών και παρα­λιών.

Μέσα σε αυτά πήρε και ατό­φιους αιγια­λούς χωρίς όμορα κτήματα. Κακώς!

Διότι, δια­χρο­νικά η κυριό­τητα και νομή στους Αιγια­λούς, τις παρα­λίες και τις παρό­χθιες εκτά­σεις, τους υδρό­το­πους, τις περιο­χές Ramsar, τις περιο­χές Natura, τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους και τις αμιγώς δασικές εκτά­σεις (με την επι­φύ­λαξη όσων ακι­νή­των υπά­γο­νται στην ιδιω­τική περιου­σία του Υπουρ­γείου Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών ή/και του ΕΟΤ), καθώς και σε λοιπά πράγ­ματα εκτός συναλ­λα­γής, είναι αμε­τα­βί­βα­στη και ανα­παλ­λο­τρί­ωτη.

Στο νησί της Ρόδου έχουμε ατό­φιους καθα­ρούς αιγια­λούς που ήταν στη δια­χεί­ριση του ελλη­νι­κού δημο­σίου και το 2023 πέρασαν στη δια­χεί­ριση της ΕΤΑΔ Α.Ε.

Μετά την πρό­σφατη στάση του Δήμου Ρόδου απέ­να­ντι στην ΕΤΑΔ Α.Ε. για τις κορυ­φαίες πολυ­σύ­χνα­στες παρα­λίες της πόλης, κάποιοι αισθάν­θη­καν ότι το νομικό τους πλαίσιο ήταν ανί­σχυρο και έρχο­νται τώρα με μία διάταξη σφήνα να το περι­χα­ρα­κώ­σουν με μία προ­κλη­τική αντι­συ­νταγ­μα­τική διάταξη που λέει:

“5. H ETAΔ εξα­κο­λου­θεί να δια­χει­ρί­ζε­ται τα περιου­σιακά στοι­χεία που εξαι­ρού­νται από τη μετα­βί­βαση σύμφωνα, με τα ορι­ζό­μενα στην παρ. 4, εκτός εάν η αρμο­διό­τητα δια­χεί­ρι­σης ανήκει σε άλλον φορέα του Δημο­σίου, και υπό την επι­φύ­λαξη υφι­στά­με­νου δικαιώ­μα­τος οποιου­δή­ποτε νομικού προ­σώ­που, εκτός του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου και του EOT, το οποίο νομικό πρόσωπο έχει ανα­θέ­σει τη δια­χεί­ριση των περιου­σια­κών στοι­χείων στην ΕΤΑΔ, να ανα­κα­λέ­σει τη σχετική ανάθεση.

Η ΕΤΑΔ ασκεί τη διοί­κηση, δια­χεί­ριση και εκμε­τάλ­λευση των ακι­νή­των της παρού­σας, στο όνομα και για λογα­ρια­σμό της”.

Πρό­κει­ται για το απόλυτο απρο­κά­λυ­πτο αντι­συ­νταγ­μα­τικό οξύμωρο που από τη μία απα­γο­ρεύει τη μετα­βί­βαση κυριό­τη­τας και νομής σε αιγια­λούς και παρα­λίες, και από την άλλη επι­τρέ­πει στην ΕΤΑΔ να τους διοικεί, να τους δια­χει­ρί­ζε­ται και να τους εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται “στο όνομα και για λογα­ρια­σμό της”.

Τώρα που ανοιχτά αμφι­σβη­τούμε την πρα­κτική αυτή, αντί να προ­στα­τευ­θεί ο συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νος αιγια­λός και παραλία και να περά­σουν τα ατόφια τμήματα στον συνταγ­μα­τικό τους δια­χει­ρι­στή που είναι το ελλη­νικό δημόσιο και η κτη­μα­τική υπη­ρε­σία, έρχεται το ίδιο το δημόσιο και τα βάζει ακόμη ποιο βαθιά στο στομάχι της ΕΤΑΔ.

Από πότε μία Ανώνυμη Εται­ρεία δια­χει­ρί­ζε­ται αμιγώς κοι­νό­χρη­στα πράγ­ματα; Ο συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νος αιγια­λός και η παραλία ως αυτού­σια κοι­νό­χρη­στα πράγ­ματα δεν μπορεί να είναι αντι­κεί­μενο διοί­κη­σης, δια­χεί­ρι­σης και εκμε­τάλ­λευ­σης, στο όνομα της ΕΤΑΔ και για λογα­ρια­σμό της.Εάν κάποιοι, απο­φα­σί­ζο­ντας και δια­τάσ­σο­ντας, θέλουν να μας πείσουν ότι η ΕΤΑΔ Α.Ε. μπορεί να είναι καλύ­τε­ρος θεμα­το­φύ­λα­κας του κοι­νό­χρη­στου αιγια­λού και παρα­λίας από την κτη­μα­τική υπη­ρε­σία του δημο­σίου που δια­χει­ρί­ζε­ται χιλιά­δες αιγια­λούς και παρα­λίες σε όλη τη χώρα, ας βγουν αν το πουν ανοιχτά. Αν πάλι θεωρούν ότι οι κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες και το υπουρ­γείο οικο­νο­μι­κών δεν μπορούν να προ­α­σπι­στούν τους κοι­νό­χρη­στους αιγια­λούς και παρα­λίες, ομοίως πρέπει να το ομο­λο­γή­σουν.

Για εμάς θεμα­το­φύ­λα­κας αυτών είναι το ελλη­νικό δημόσιο και όχι μία ανώνυμη εται­ρεία που λει­τουρ­γεί πέρα και εκτός της λογικής της του ν. 5092/2024, όπως περί­τρανα δια­πι­στώ­σαμε εδώ στη Ρόδο.

Έχει κατα­να­λω­θεί πολύ μελάνι για τα ιερά αυτά δικαιώ­ματα. Και από ότι φαί­νε­ται χρειά­ζε­ται αρκετό ακόμη.

Η παρά­λογη αυτή διάταξη πρέπει να απο­συρ­θεί άμεσα και να γίνει σεβαστό το Σύνταγμα των Ελλήνων».

Το επι­χεί­ρημα που δεν αντέχει στον  έλεγχο της νομο­θε­σίας

Εδώ ακριβώς ξεκινά και ο αντί­λο­γος, ο οποίος δεν μπορεί να αγνοη­θεί. Ο πυρήνας της κρι­τι­κής που ασκεί ο κ. Κολιά­δης στη­ρί­ζε­ται στην παρα­δοχή ότι η ΕΤΑΔ Α.Ε. απέ­κτησε αρμο­διό­τη­τες πέρα από τον θεσμικό της ρόλο. Όμως η ίδια η νομο­θε­σία δεν φαί­νε­ται να επι­βε­βαιώ­νει αυτή την ανά­γνωση. Η ΕΤΑΔ, εκ του προ­ο­ρι­σμού της και στη βάση των δια­τά­ξεων τόσο του ν. 2971/2001 όσο και του ν. 5092/2024, δια­χει­ρί­ζε­ται τους αιγια­λούς και τις παρα­λίες που απο­τε­λούν Του­ρι­στικά Δημόσια Κτήματα, ασκώ­ντας πράξεις δια­χεί­ρι­σης με τη σύναψη μισθώ­σεων απλής χρήσης.

Στη Ρόδο, Του­ρι­στικά Δημόσια Κτήματα απο­τε­λούν η παραλία της Τσα­μπί­κας και το γνωστό «πέταλο» που εκτεί­νε­ται από τον Ναυτικό Όμιλο Ρόδου έως την παιδική χαρά δίπλα στην καφε­τέ­ρια «Βράχος» στην Ιξιά. Οι περιο­χές αυτές χαρα­κτη­ρί­στη­καν με βασι­λικά δια­τάγ­ματα της δεκα­ε­τίας του 1950, καθώς εμφά­νι­ζαν ήδη τότε σημα­ντική του­ρι­στική ανά­πτυξη. Η δια­χεί­ρισή τους από την ΕΤΑΔ, επο­μέ­νως, δεν προ­κύ­πτει από κάποια αυθαί­ρετη εκχώ­ρηση εξου­σίας αλλά απορ­ρέει ευθέως από το ισχύον πλαίσιο και τον ίδιο τον προ­ο­ρι­σμό της εται­ρείας. Υπό αυτό το πρίσμα, η αναφορά του Δήμου Ρόδου περί εκχώ­ρη­σης μεγα­λύ­τε­ρης αρμο­διό­τη­τας στην ΕΤΑΔ από εκείνη που εκπο­ρεύ­ε­ται από τη νομο­θε­σία εμφα­νί­ζε­ται εσφαλ­μένη και, κατά τον αντί­λογο, απο­προ­σα­να­το­λι­στική. Δεν πρό­κει­ται για νέα κυριαρ­χία επί κοι­νό­χρη­στων αγαθών, αλλά για άσκηση μιας προ­ϋ­φι­στά­με­νης δια­χει­ρι­στι­κής αρμο­διό­τη­τας, η οποία συνο­δεύ­ε­ται μάλιστα και από υπο­χρε­ώ­σεις.

Η ΕΤΑΔ, ως κύριος του Του­ρι­στι­κού Δημό­σιου Κτή­μα­τος, οφείλει να ενη­με­ρώ­νει την Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σου για κάθε κατά­ληψη, είτε αυτή προ­έρ­χε­ται από παρά­νο­μες κατα­σκευές και έργα είτε από υπερ­βά­σεις μισθώ­σεων που η ίδια έχει συνάψει, ώστε η υπη­ρε­σία να λαμ­βά­νει τα προ­βλε­πό­μενα μέτρα προ­στα­σίας. Πρό­κει­ται για υπο­χρέ­ωση που, κατά τον αντί­λογο, τηρεί­ται σπάνια, με ελλιπή στοι­χεία και πάντα καθυ­στε­ρη­μένα, ζήτημα που θα ανέμενε κανείς να βρεθεί στο επί­κε­ντρο της κρι­τι­κής του Δήμου αντί να παρα­καμ­φθεί.

Οι δικές του αρμο­διό­τη­τες που έμειναν ανε­νερ­γές

Το πιο ευαί­σθητο σημείο της παρέμ­βα­σης, ωστόσο, εντο­πί­ζε­ται όχι σε όσα καταγ­γέλ­λει ο δήμαρ­χος αλλά σε όσα παρα­λεί­πει να ανα­φέ­ρει για τον ίδιο τον Δήμο. Ο ν. 5092/2024 έχει ανα­θέ­σει στους δήμους συγκε­κρι­μέ­νες και ουσια­στι­κές αρμο­διό­τη­τες, οι οποίες, σύμφωνα με τον αντί­λογο, στη Ρόδο παρέ­μει­ναν στα χαρτιά.

Η πρώτη αφορά τη χορή­γηση γνώμης επί της χωρο­θέ­τη­σης των θέσεων της παρα­λια­κής ζώνης που προ­ο­ρί­ζο­νται για ηλε­κτρο­νική δημο­πρα­σία απλής χρήσης από την Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία, αρμο­διό­τητα που προ­βλέ­πει ρητά το άρθρο 9 του νόμου.

Η υπο­χρέ­ωση αυτή δεν εφαρ­μό­στηκε το 2025 για τις μισθώ­σεις της τριε­τίας έως το 2028, καθώς στον Δήμο Ρόδου, σε αντί­θεση με άλλους δήμους της Δωδε­κα­νή­σου, δεν οργα­νώ­θηκε ούτε στε­λε­χώ­θηκε γραφείο παρα­λιών στο μέγεθος που απαι­τεί­ται. Ένα γραφείο, δηλαδή, ικανό να παρα­κο­λου­θεί επι­στα­μένα τόσο το ζήτημα των εσόδων από τις μισθώ­σεις απλής χρήσης, που προ­κύ­πτουν από τα ποσοστά επί των συμ­βο­λαίων της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας, όσο και τη γενι­κό­τερη κατά­σταση της παρα­λια­κής ζώνης ενός προ­ο­ρι­σμού με τις ανάγκες της Ρόδου.

Η δεύτερη αρμο­διό­τητα είναι ακόμη κρι­σι­μό­τερη και αφορά τη διε­νέρ­γεια ελέγχων στις παρα­λίες και τη χορή­γηση στην Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία όλων των ανα­γκαίων στοι­χείων προ­κει­μέ­νου εκείνη να λάβει τα μέτρα προ­στα­σίας. Σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 5092/2024, οι δήμοι έχουν πλέον, σε αντί­θεση με το παρελ­θόν, την υπο­χρέ­ωση για τους αιγια­λούς και τις παρα­λίες της χωρικής τους αρμο­διό­τη­τας να ενη­με­ρώ­νουν άμεσα τις κατά τόπους αστυ­νο­μι­κές αρχές και κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες, μέσω των εντε­ταλ­μέ­νων οργάνων τους, όταν δια­πι­στώ­νουν κατα­πα­τή­σεις ή αυθαί­ρε­τες επεμ­βά­σεις σε κοι­νό­χρη­στους χώρους. Παράλ­ληλα, ασκούν τις ελεγ­κτι­κές αρμο­διό­τη­τες που προ­βλέ­πει το άρθρο 17 και συμ­με­τέ­χουν στις ομάδες κοινού ελέγχου.

Γιατί ο νομο­θέ­της ενέ­πλεξε τους δήμους

Η ενσω­μά­τωση των δήμων στους μηχα­νι­σμούς ελέγχου δεν είναι, σύμφωνα με τον αντί­λογο, τυχαία. Ο νομο­θέ­της, θέλο­ντας να ενι­σχύ­σει τους ελέγ­χους, πρό­σθεσε επι­πλέον μηχα­νι­σμούς πέρα από τις υπάρ­χου­σες υπη­ρε­σίες, λαμ­βά­νο­ντας ειδικά υπόψη τους νησιω­τι­κούς νομούς. Σε έναν νομό όπως η Δωδε­κά­νη­σος, είναι πρα­κτικά αδύνατο λιγο­στοί υπάλ­λη­λοι της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας να διε­νερ­γούν ταυ­τό­χρονα ελέγ­χους σε ένα γεω­γρα­φικό εύρος που εκτεί­νε­ται από την Κάλυμνο μέχρι την Κάρπαθο. Η συμ­με­τοχή των δήμων, υπό αυτή την έννοια, λει­τουρ­γεί ως πολ­λα­πλα­σια­στής της ελεγ­κτι­κής δυνα­μι­κής και όχι ως αφαί­ρεση αρμο­διο­τή­των.

Από αυτή τη βάση προ­κύ­πτει και η ουσία του αντι­λό­γου προς τον δήμαρχο. Αυτό που θα ανέμενε κανείς από τον Δήμο Ρόδου, σύμφωνα με την κριτική, είναι να ζητήσει την ενί­σχυση των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών, τόσο σε προ­σω­πικό όσο και σε τεχνικά μέσα, ώστε να τηρού­νται οι ανα­γκαίες συν­θή­κες νομι­μό­τη­τας στην παρα­λιακή ζώνη. Αντί αυτού, η δημόσια ενέρ­γεια στρά­φηκε σε βάρος της ΕΤΑΔ, μετα­το­πί­ζο­ντας τη συζή­τηση από τις αρμο­διό­τη­τες που ο ίδιος ο Δήμος δεν ενερ­γο­ποί­ησε προς ένα μέτωπο συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Το παρα­σκή­νιο της αντι­πα­ρά­θε­σης

Η κόντρα δεν ξεκί­νησε με την νέα διάταξη, έχει τις ρίζες της στη ρύθμιση του 2023, με την οποία πέρασαν στη δια­χεί­ριση της ΕΤΑΔ Α.Ε. εκτά­σεις που είχαν χαρα­κτη­ρι­στεί πριν από δεκα­ε­τίες ως ιδιω­τική περιου­σία του Δημο­σίου υπό τον τίτλο των Του­ρι­στι­κών Δημο­σίων Κτη­μά­των, μαζί με όμορα τμήματα αιγια­λών και παρα­λιών. Ο κ. Κολιά­δης υπο­στη­ρί­ζει ότι στο πλαίσιο αυτό περιε­λή­φθη­σαν και ατόφιοι αιγια­λοί χωρίς όμορα κτήματα, κάτι που, κατά την άποψή του, αντι­βαί­νει στον ανα­παλ­λο­τρί­ωτο και αμε­τα­βί­βα­στο χαρα­κτήρα των κοι­νό­χρη­στων αυτών αγαθών.

Στο επι­χεί­ρημα της αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας ο δήμαρ­χος επι­κα­λεί­ται τη νομο­λο­γία του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας και θέσεις του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους, σύμφωνα με τις οποίες ακίνητα του Δημο­σίου που λόγω των ιδιαί­τε­ρων χαρα­κτη­ρι­στι­κών τους απο­λαμ­βά­νουν την αυξη­μένη προ­στα­σία του άρθρου 24 του Συντάγ­μα­τος εξαι­ρού­νται από τη μετα­βί­βαση στην ΕΤΑΔ, ώστε να μην είναι επι­τρε­πτή η αξιο­ποί­ησή τους για τους σκοπούς της εται­ρείας. Πρό­κει­ται για το πεδίο όπου η σύγκρουση παρα­μέ­νει ανοιχτή και θα κριθεί, κατά πάσα πιθα­νό­τητα, σε νομικό και δικα­στικό επίπεδο.

Η εικόνα που σχη­μα­τί­ζε­ται, ωστόσο, είναι διπλή. Από τη μία υπάρχει ένα υπαρκτό συνταγ­μα­τικό ερώτημα για το κατά πόσο μία ανώνυμη εται­ρεία μπορεί να διοικεί και να εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται αμιγώς κοι­νό­χρη­στα πράγ­ματα στο όνομα και για λογα­ρια­σμό της. Από την άλλη, υπάρχει ένα εξίσου υπαρκτό ερώτημα διοι­κη­τι­κής ευθύνης, που αφορά το γιατί ο Δήμος Ρόδου δεν αξιο­ποί­ησε τα ίδια τα εργα­λεία που του παρέ­δωσε ο νομο­θέ­της για την προ­στα­σία της παρα­λια­κής του ζώνης.

Η παρέμ­βαση του δημάρ­χου φωτίζει με ένταση το πρώτο, αφήνει όμως ακά­λυ­πτο το δεύτερο, και εκεί ακριβώς εντο­πί­ζε­ται το πιο ευάλωτο σημείο της.