Nέα θαλάσσια πάρκα, περιορισμός στην αλιεία – Οι δεσμεύσεις της Ελλάδας στη διεθνή διάσκεψη «Our Ocean»

Με είκοσι δεσμεύ­σεις υπέρ της προ­στα­σίας των ελλη­νι­κών θαλασ­σών και της βιω­σι­μό­τη­τας των οικο­νο­μι­κών δρα­στη­ριο­τή­των σ’ αυτές θα συνο­δεύ­σει η Ελλάδα τη διορ­γά­νωση της διε­θνούς διά­σκε­ψης για τους ωκε­α­νούς «Our Ocean». Οι πρώτες που ανα­κοι­νώ­θη­καν χθες αφορούν τη δημιουρ­γία δύο εκτε­τα­μέ­νων θαλασ­σίων πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο και η απα­γό­ρευση αλιείας με μηχα­νό­τρα­τες στα εθνικά θαλάσ­σια πάρκα από το 2026. Από την τοπο­θέ­τηση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος δια­φαί­νε­ται ότι το «οικό­πεδο» εξο­ρύ­ξεων στον Κυπα­ρισ­σιακό κόλπο πιθα­νό­τατα θα εγκα­τα­λει­φθεί.

Η 9η διεθνής διά­σκεψη για τους ωκε­α­νούς θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί την Τρίτη 16 και την Τετάρτη 17 Απρι­λίου στο Κέντρο Πολι­τι­σμού στην Καλ­λι­θέα. Πρό­κει­ται για έναν διεθνή θεσμό, που ξεκί­νησε το 2014 με πρω­το­βου­λία του πρώην υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Τζον Κέρι και πραγ­μα­το­ποιεί­ται κάθε έτος σε δια­φο­ρε­τική χώρα, προ­σπα­θώ­ντας να φέρει στο προ­σκή­νιο ζητή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την προ­στα­σία των θαλασ­σών και να «απο­σπά­σει» δεσμεύ­σεις από κυβερ­νή­σεις και φορείς της αγοράς. Πρό­κει­ται για ένα σημα­ντικό διεθνές γεγονός και σίγουρα το σημα­ντι­κό­τερο για θέματα περι­βάλ­λο­ντος που έχει φιλο­ξε­νή­σει ποτέ η Ελλάδα, όπως ανέφερε και ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος Θόδωρος Σκυ­λα­κά­κης. «Βασικός μας σκοπός είναι η διά­σκεψη αυτή να παρα­γά­γει απτά απο­τε­λέ­σματα. Οχι μόνο να συζη­τή­σει σε αφη­ρη­μένο επίπεδο για την περι­βαλ­λο­ντική προ­στα­σία, αλλά να προ­χω­ρή­σει και σε απτές δράσεις και δεσμεύ­σεις», ανέφερε χθες ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γιώργος Γερα­πε­τρί­της. «Μέχρι στιγμής, στις προη­γού­με­νες οκτώ δια­σκέ­ψεις έχουν ανα­λη­φθεί 2.161 δεσμεύ­σεις από κράτη και διε­θνείς οργα­νώ­σεις, με το οικο­νο­μικό τους απο­τύ­πωμα να υπερ­βαί­νει τα 130 δισ. δολάρια. Οι δεσμεύ­σεις αυτές συν­θέ­τουν μια διεθνή οικο­νο­μική και περι­βαλ­λο­ντική πρω­το­βου­λία».

Ως είθι­σται, η φιλο­ξε­νούσα χώρα «δίνει το καλό παρά­δειγμα», ανα­λαμ­βά­νο­ντας πρώτη δεσμεύ­σεις. Οπως ανέφερε ο κ. Γερα­πε­τρί­της, η χώρα μας θα ανα­λά­βει 20 δεσμεύ­σεις, που θα ανα­κοι­νω­θούν την πρώτη ημέρα της διά­σκε­ψης. Τρεις από αυτές ανα­κοι­νώ­θη­καν και επίσημα χθες. Επι­βε­βαιώ­νο­ντας το ρεπορ­τάζ της «Κ» («Νέα θαλάσ­σια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο», 5.4.2024), ο κ. Σκυ­λα­κά­κης ανα­κοί­νωσε τη δημιουρ­γία δύο εκτε­τα­μέ­νων εθνικών θαλασ­σίων πάρκων. «Το ένα θα αφορά την προ­στα­σία των θαλασ­σίων θηλα­στι­κών στην τάφρο του Ιονίου. Θα περι­λαμ­βά­νει 12 περιο­χές Natura, αλλά και περιο­χές εκτός Natura. Το δεύτερο θα είναι στο Αιγαίο και θα αφορά την προ­στα­σία θαλασ­σίων θηλα­στι­κών και θαλασ­σο­που­λιών. Τα ακριβή τους όρια θα καθο­ρι­στούν έπειτα από ειδική επι­στη­μο­νική μελέτη, δεν θα καθο­ρι­στούν με πολι­τι­κούς όρους. Οι μελέτες αυτές θα καθο­ρί­σουν και τις επι­τρε­πό­με­νες χρήσεις».

Ερω­τώ­με­νος από την «Κ» ποια θα είναι η σχέση του νέου εθνικού θαλασ­σίου πάρκου στο Ιόνιο με το εξο­ρυ­κτικό «οικό­πεδο 10», ανοιχτά του Κυπα­ρισ­σια­κού κόλπου, ο κ. Σκυ­λα­κά­κης άφησε ανοιχτό το ενδε­χό­μενο εγκα­τά­λει­ψής του. «Το πάρκο θα είναι πολύ μεγα­λύ­τερο από οποιο­δή­ποτε οικό­πεδο εξο­ρύ­ξεων. Συνεπώς, ανάλογα με την εξέλιξη των απο­φά­σεων που θα πάρουμε για τους υδρο­γο­νάν­θρα­κες και τις επι­στη­μο­νι­κές μελέτες που θα προη­γη­θούν, θα δούμε τι θα γίνει με το συγκε­κρι­μένο οικό­πεδο», απά­ντησε.

Χρη­μα­το­δό­τηση

Οσον αφορά το «τεχνικό» κομμάτι των δεσμεύ­σεων, ο κ. Σκυ­λα­κά­κης ανέφερε ότι όλες έχουν κοστο­λο­γη­θεί και έχουν δια­σφα­λι­σμένη χρη­μα­το­δό­τηση (με πηγές εθνι­κούς πόρους, το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, τα δικαιώ­ματα ρύπων και άλλες πηγές). Ανέφερε επίσης ότι για την επι­τή­ρηση των δύο εκτε­τα­μέ­νων εθνικών πάρκων «θα δημιουρ­γη­θεί ένα υπερ­σύγ­χρονο σύστημα παρα­κο­λού­θη­σης με drones και ραντάρ, που θα μετα­δί­δουν πλη­ρο­φο­ρία σε πραγ­μα­τικό χρόνο, αλλά και σκάφη επέμ­βα­σης. Επίσης ανέφερε ότι θα ενι­σχυ­θεί ο ρόλος του αρμό­διου θεσμι­κού φορέα για τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές (ΟΦΥΠΕΚΑ) και θα υπο­γρα­φούν συνερ­γα­σίες με το Λιμε­νικό Σώμα (για τη φύλαξη).

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι, όπως απο­κά­λυψε η «Κ», το νέο εθνικό θαλάσ­σιο πάρκο στο Ιόνιο θα περι­λαμ­βά­νει μια εκτε­τα­μένη ζώνη η οποία θα ξεκι­νάει βόρεια της Κεφα­λο­νιάς και θα κατα­λή­γει στα Αντι­κύ­θηρα. Ενώ το αντί­στοιχο στο Αιγαίο θα περι­λαμ­βά­νει περί τις 45 ακα­τοί­κη­τες βρα­χο­νη­σί­δες και τις θαλάσ­σιες ζώνες τους. Θα ξεκι­νάει από τη Βελο­πούλα και τη Φαλ­κο­νέρα στα δυτικά της Μήλου και θα φθάνει ανα­το­λικά μέχρι τις νησίδες γύρω από τη Νίσυρο. Ερω­τώ­με­νος από την «Κ», πώς οι διε­θνείς δεσμεύ­σεις της χώρας δεν θα έχουν ανάλογη τύχη με εκείνες του πρω­θυ­πουρ­γού στη διεθνή διά­σκεψη του IUCN το 2021 (όπως η ολο­κλή­ρωση του θαλασ­σίου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού και των ειδικών περι­βαλ­λο­ντι­κών μελετών έως το τέλος του 2022, που εκκρε­μούν ακόμη), ο κ. Σκυ­λα­κά­κης ανέφερε ότι τα δύο εθνικά πάρκα θα θεσπι­στούν έως το τέλος του 2024.

Η άλλη πρω­το­βου­λία που ανα­κοι­νώ­θηκε χθες αφορά την αλιεία. Οπως ανα­κοί­νωσε ο υπουρ­γός Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, Λευ­τέ­ρης Αυγε­νά­κης, η αλιεία μέσα στα εθνικά πάρκα της χώρας (το υφι­στά­μενο της Αλον­νή­σου και τα δύο νέα – για κάποιον λόγο δεν ανα­φέρ­θηκε το εθνικό θαλάσ­σιο πάρκο Ζακύν­θου) με μηχα­νό­τρα­τες θα απα­γο­ρευ­θεί από το 2026. Το μέτρο θα επε­κτα­θεί στα­διακά και στις υπό­λοι­πες θαλάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές έως το 2030. Οι αλιείς θα λάβουν αντι­σταθ­μι­στικά οφέλη για την απώλεια του εισο­δή­μα­τός τους επειδή, εκτός από τα εθνικά πάρκα, δεν θα τους επι­τρέ­πε­ται να ψαρεύ­ουν και σε μια ζώνη γύρω από τα (μελ­λο­ντικά) υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα. Τέλος, ο κ. Αυγε­νά­κης ανα­φέρ­θηκε στις 122 ενα­πο­μεί­να­σες βιτζό­τρα­τες (έχουν απο­συρ­θεί σχεδόν σε όλη την Ε.Ε.) και ανέφερε ότι δεν θα τους δοθεί άλλη παρά­ταση, πέρα από το τρέχον πρό­γραμμα από­συρ­σης.

Οι πρώτες από τις 20 δεσμεύ­σεις της Ελλάδας ανα­κοι­νώ­θη­καν χθες και αφορούν τη δημιουρ­γία θαλασ­σίων πάρκων σε Αιγαίο και Ιόνιο και την απα­γό­ρευση αλιείας με μηχα­νό­τρα­τες στις προ­στα­τευό­με­νες ζώνες από το 2026.

Τέσ­σε­ρις άξονες

Η 9η διεθνής διά­σκεψη για τους ωκε­α­νούς στην Αθήνα θα κινηθεί σε τέσ­σε­ρις άξονες:

• Βιώ­σι­μος του­ρι­σμός σε παρά­κτιες περιο­χές και νησιά.

• Πράσινη ναυ­τι­λία.

• Μείωση της θαλάσ­σιας ρύπαν­σης από πλα­στικά και μικρο­πλα­στικά.

• Πράσινη μετά­βαση στη Μεσό­γειο.

Οπως ανέφερε ο κ. Γερα­πε­τρί­της, μέχρι στιγμής έχουν επι­βε­βαιώ­σει τη συμ­με­τοχή τους εκπρό­σω­ποι από 113 κυβερ­νή­σεις και 7 διε­θνείς οργα­νι­σμούς.

Η πρώτη αντί­δραση στις ανα­κοι­νώ­σεις της κυβέρ­νη­σης ήρθε από εννέα περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις. Χαι­ρε­τί­ζουν τις πρω­το­βου­λίες για τα θαλάσ­σια πάρκα και την αλιεία, ειδικά όμως στην περί­πτωση του Ιονίου σημειώ­νουν ότι δεν νοείται προ­στα­σία θαλασ­σίου περι­βάλ­λο­ντος με εξο­ρύ­ξεις υδρο­γο­ναν­θρά­κων, ενώ υπο­γραμ­μί­ζουν ότι πρέπει να ληφθούν περιο­ρι­στικά μέτρα και για τη ρύθμιση της ναυ­σι­πλο­ΐας.

Πηγή kathimerini.gr

Γιώργος Λιάλιος