Τι θα γίνει με τις ΔΕΥΑ της χώρας – Η περίπτωση της ΔΕΥΑ Ρόδου

Η μετα­τροπή της ΡΑΕ σε Ρυθ­μι­στική Αρχή Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδάτων, η συζή­τηση για ενδε­χό­μενη ιδιω­τι­κο­ποί­ηση και η κριτική για τη δια­χεί­ριση και τιμο­λό­γηση του νερού κυριάρ­χη­σαν στις τοπο­θε­τή­σεις των βου­λευ­τών και εκπρο­σώ­πων φορέων στη Βουλή, επί του νομο­σχε­δίου μαμούθ του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας.

«Θέλουμε να δια­τη­ρή­σουμε τον δημόσιο χαρα­κτήρα των υπη­ρε­σιών παροχής ύδατος, είτε πόσιμου νερού στις πόλεις, είτε αρδευ­τι­κού νερού στις καλ­λιέρ­γειες», ανέφερε ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας κ. Κώστας Σκρέκας, κατά τη διάρ­κεια της μαρα­θώ­νιας συνε­δρί­α­σης της επι­τρο­πής Παρα­γω­γής και Εμπο­ρίου της Βουλής την Τρίτη 7 Μαρτίου 2023 απα­ντώ­ντας σε παρεμ­βά­σεις εκπρο­σώ­πων των φορέων που κλή­θη­καν σε ακρόαση.

Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας ένωσε τα τρία νομο­σχέ­δια, που είχε θέσει το τελευ­ταίο διά­στημα σε σύντομη δημόσια δια­βού­λευση, σε ένα, παρου­σιά­ζο­ντας ένα πολυνομοσχέδιο-μαμούθ 356 σελίδων, χωρίς την ειση­γη­τική έκθεση, που περι­λαμ­βά­νει δια­τά­ξεις σε 263 άρθρα για όλο το φάσμα θεμάτων αρμο­διό­τη­τας του ΥΠΕΝ, ενώ προ­βλέ­πε­ται να προ­στε­θούν και νέες ρυθ­μί­σεις με τρο­πο­λο­γίες προ­σθή­κες κατά την ψήφιση του στη Βουλή. Το νομο­σχέ­διο του ΥΠΕΝ τίθεται σε δεύτερη ανά­γνωση την Πέμπτη 9 Μαρτίου 2023 και ακο­λού­θως εισά­γε­ται στην Ολο­μέ­λεια για τελική ψήφιση την Τρίτη 14 Μαρτίου 2023.

Το ΥΠΕΝ για την

νέα αρχή και το νερό

Ο υπουρ­γός κ. Σκρέκας είπε ότι αυτό που προ­τεί­νει το νομο­σχέ­διο είναι μια ορι­ζό­ντια αρχή να επο­πτεύει τους φορείς που παρέ­χουν τις υπη­ρε­σίες ύδατος, ενώ σήμερα στην επο­πτεία αυτή εμπλέ­κο­νται περισ­σό­τερα από έξι υπουρ­γεία. «Θέλουμε την επο­πτεία και τον έλεγχο. Δεν στο­χο­ποιούμε τις επι­χει­ρή­σεις.

Οι επι­χει­ρή­σεις ύδρευ­σης κάνουν καλά τη δουλειά τους, άλλες πολύ καλά, άλλες καλά. Αυτό όμως δεν το γνω­ρί­ζουμε συστη­μα­τικά.

Μόλις το 40% των επι­χει­ρή­σεων αυτών κατα­χω­ρούν τα απαι­τού­μενα στοι­χεία στην αντί­στοιχη πλατ­φόρμα του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας», ενη­μέ­ρωσε την επι­τροπή της Βουλής ο κ. Σκρέκας και εξήγησε: «Υπάρ­χουν ΔΕΥΑ σήμερα, που τιμο­λο­γούν έως και 190% το κόστος του νερού. Δηλαδή, υπάρ­χουν πολίτες – δημότες που πλη­ρώ­νουν 40% και 50% παρα­πάνω το νερό από ό,τι θα έπρεπε σύμφωνα με τον νόμο, σύμφωνα με την ΚΥΑ της τιμο­λό­γη­σης.

Πρέπει να το παρα­δε­χτούμε ότι υπάρχει πλημ­με­λής έλεγχος. Δεν φταίνε οι εργα­ζό­με­νοι. Φταίει η δημόσια διοί­κηση. Θέλουμε να το αλλά­ξουμε αυτό, θέλουμε να αλλά­ξουμε μια κακή λει­τουρ­γία.

Ερχό­μα­στε και λέμε σε μία δημόσια Ανε­ξάρ­τητη Αρχή, ότι θα ασκεί έλεγχο και επο­πτεία – τίποτε περισ­σό­τερο και τίποτα λιγό­τερο – ώστε μετά, μέσα από τις δράσεις που θα ανα­λά­βουμε, να μπο­ρέ­σουμε να βελ­τιώ­σουμε τις υπη­ρε­σίες». Είχαν προη­γη­θεί στην δια­δι­κα­σία ακρό­α­σης φορέων, οι εκπρό­σω­ποι των ΔΕΥΑ που δήλωσαν την ανη­συ­χία τους ότι το νομο­σχέ­διο συνιστά έμμεση ιδιω­τι­κο­ποί­ηση του νερού.

Η θέση της ΚΕΔΕ

Σε συνέ­χεια της συζή­τη­σης στη Βουλή του σχε­τι­κού νομο­σχε­δίου, η ΚΕΔΕ διευ­κρι­νί­ζει την θέση της σε σχετική ανα­κοί­νωση που εξέδωσε:

«Οι ΔΕΥΑ, οι ΦοΔΣΑ και οι Δήμοι δεν λει­τουρ­γούν στο πλαίσιο της αγοράς και δεν ανα­πτύσ­σουν μεταξύ τους σχέσεις αντα­γω­νι­σμού. Η Κυβέρ­νηση και ο αρμό­διος υπουρ­γός έχουν ξεκά­θαρα δηλώσει ότι δεν προ­ε­τοι­μά­ζουν την ιδιω­τι­κο­ποί­ηση της δια­χεί­ρι­σης της ύδρευ­σης, της απο­χέ­τευ­σης και των στερεών απο­βλή­των στις πόλεις και τους οικι­σμούς, πολι­τική επιλογή η οποία θα δικαιο­λο­γούσε ως πρώτο βήμα την ένταξη της επο­πτείας της λει­τουρ­γίας τους σε Ρυθ­μι­στική Αρχή. Η ΚΕΔΕ ζητά περαι­τέρω διευ­κρι­νί­σεις σχετικά με την προ­τει­νό­μενη δημιουρ­γία της Ρυθ­μι­στι­κής Αρχής Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδάτων, αφού η συγκε­κρι­μένη Αρχή δεν έχει καμία απο­λύ­τως αρμο­διό­τητα να ειση­γη­θεί προς τα αρμόδια Υπουρ­γεία (ΥΠΕΝ, ΥΠΕΣ, ΥΠΑΝΕ) τις ανα­γκαίες νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις, διοι­κη­τικά μέτρα και τη χρη­μα­το­δό­τηση των παρόχων, που θα δια­πι­στώ­σει ότι απαι­τού­νται κατά την άσκηση του ρυθ­μι­στι­κού και ελεγ­κτι­κού ρόλου της.

Επο­μέ­νως, στο σημε­ρινό νομο­θε­τικό καθε­στώς των ΔΕΥΑ, των ΦοΔΣΑ και φυσικά των Δήμων δεν ται­ριά­ζει η ένταξη της επο­πτείας τους σε μια Ρυθ­μι­στική Αρχή που ρυθ­μί­ζει κανόνες αντα­γω­νι­σμού. Επίσης δεν μπορεί να γίνει αντι­λη­πτή η υφέρ­πουσα το τελευ­ταίο διά­στημα, αλλά και δια­τυ­πω­μένη στο Αρ. 12 του σχεδίου νόμου, πρόθεση για συνε­νώ­σεις ΔΕΥΑ «…προ­τεί­νει την ανα­διορ­γά­νωση των υφι­στά­με­νων παρόχων υπη­ρε­σιών ύδατος με συνε­νώ­σεις ή συγ­χω­νεύ­σεις, προς ενί­σχυση της δια­χει­ρι­στι­κής τους ικα­νό­τη­τας…», οι οποίες δεν πρό­κει­ται να λύσουν προ­βλή­ματα.

Του­να­ντίον, θα δημιουρ­γή­σουν πολλά περισ­σό­τερα. Άποψή μας είναι πως τις αδυ­να­μίες των μικρό­τε­ρων ΔΕΥΑ δεν θερα­πεύει η συνέ­νωσή τους, αλλά οι κοινές υπη­ρε­σίες και η δια­δη­μο­τική συνερ­γα­σία τους. Και στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπάρξει διευ­κρί­νιση.

Δηλώ­νουμε πως κανείς Δήμος και καμία ΔΕΥΑ δεν είναι αντί­θε­τοι σε οποιο­δή­ποτε έλεγχο.

Επίσης καμία ΔΕΥΑ δεν είναι αντί­θετη με τη χάραξη κοινών πολι­τι­κών με στόχο τη βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών και των παρε­χο­μέ­νων υπη­ρε­σιών προς τους πολίτες. Άλλωστε την ώρα αυτή μέσω του προ­γράμ­μα­τος “Αντ. Τρίτσης” και του ΕΣΠΑ υλο­ποιού­νται από Δήμους και ΔΕΥΑ έργα που αγγί­ζουν τα 500 εκ. ευρώ.

Για όλα τα παρα­πάνω, θα πρέπει να ζητηθεί η γνώμη της Επι­τρο­πής Συντο­νι­σμού και Καθο­δή­γη­σης Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των ΥΠΕΝ-ΥΠΕΣ-ΥΠΑΝΕ-ΚΕΔΕ-Δίκτυο ΦοΔΣΑ του άρθρου 166 του Ν.4951/2022 και για τις ΔΕΥΑ η Επι­τροπή Καθο­δή­γη­σης ΥΠΕΝ-ΥΠΕΣ-ΥΠΑΝΕ-ΕΝΠΕ-ΚΕΔΕ- ΕΔΕΥΑ της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης ολο­κλή­ρω­σης των υπο­δο­μών λυμάτων».

Τι θα γίνει με την

ΔΕΥΑ Ρόδου

Σχο­λιά­ζο­ντας τις εξε­λί­ξεις με δηλώ­σεις του προς την «δημο­κρα­τική» ο πρό­ε­δρος της ΔΕΥΑ Ρόδου κ. Δημή­τρης Τσίκκης υπο­γράμ­μισε τα εξής:

«Εμείς σαν ΔΕΥΑ δεν έχουμε αντίρ­ρηση για κανέναν έλεγχο. Ωστόσο, οι ρυθ­μι­στι­κές αρχές όπως η ΡΑΕ κ.λπ. είναι για να ρυθ­μί­σουν –στην ουσία- τον αντα­γω­νι­σμό στις ιδιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Εμείς, δεν λει­τουρ­γούμε με αυτά τα κρι­τή­ρια και σαν ΔΕΥΑ έχουμε συγκε­κρι­μένο νομο­θε­τικό πλαίσιο στο οποίο υπα­γό­μα­στε. Συνεπώς, πώς θα μας αντι­με­τω­πί­ζουν; Απαι­τού­νται κάποιες διευ­κρι­νί­σεις τις οποίες ζητάμε κι εμείς σαν συν­δι­κα­λι­στικό όργανο των ΔΕΥΑ ανά την Ελλάδα.

Η αίσθηση που έχω είναι ότι ‘φοβάμαι για ό,τι πάει να γίνει για εμάς, χωρίς… εμάς’. Το δ.σ. της ΔΕΥΑΡ δεν έλαβε κάποια απόφαση, ακριβώς επειδή δεν ερω­τη­θή­καμε. Επι­πλέον, το νομο­σχέ­διο μιλάει και για συγ­χω­νεύ­σεις ΔΕΥΑ –αλλά αυτό δεν μας αφορά. Και πάλι όμως, το δικό μας παρά­δειγμα, είναι ενδει­κτικό για το εγχεί­ρημα. Δεν θεωρώ ότι είναι έτοιμο το νομο­θε­τικό πλαίσιο που διέπει αυτή τη στιγμή τις ΔΕΥΑ, να ελεγ­χθεί από ρυθ­μι­στική αρχή. Αλλού όμως, έπρεπε να κοι­τά­ξουν οι ιθύ­νο­ντες της κυβέρ­νη­σης και όχι να μας εντά­ξουν σε μια ρυθ­μι­στική αρχή. Να δουν τα προ­βλή­ματα των επι­χει­ρή­σεων που είναι απο­δε­κα­τι­σμέ­νες και απα­ξιώ­θη­καν όσον αφορά στο προ­σω­πικό. Δεν έχουν γίνει προ­σλή­ψεις μονίμου προ­σω­πι­κού, από το 2012 κι έπειτα. Κι αυτό το ζητάμε, αφού εμείς σαν ΔΕΥΑ δεν επι­βα­ρύ­νουμε τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, αφού πλη­ρώ­νουμε τα έξοδά μας, το προ­σω­πικό μας από τις εισπρά­ξεις που έχουμε, γιατί να μην μας εγκρί­νουν προ­σλή­ψεις;».

Η Τρο­πο­λο­γία για τα χρέη των ΔΕΥΑ – Ο Μ.

Σταυ­ρια­νου­δά­κης

Παράλ­ληλα, την περα­σμένο μήνα, με άλλη Τρο­πο­λο­γία που κατα­τέ­θηκε στο νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών για την πολυ­ε­πί­πεδη δια­κυ­βέρ­νηση, δόθηκε η δυνα­τό­τητα να ξεμπλο­κά­ρει το πρό­βλημα της έκτα­κτης επι­χο­ρή­γη­σης των Δημο­τι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης καθώς και των Συν­δέ­σμων Ύδρευ­σης των ΟΤΑ για την αντι­με­τώ­πιση του υπέ­ρο­γκου ενερ­γεια­κού κόστους στους λογα­ρια­σμούς τους.

Ειδι­κό­τερα με τη ρύθμιση επι­τρέ­πε­ται η επι­χο­ρή­γηση των ΔΕΥΑ και των Συν­δέ­σμων Ύδρευ­σης για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων του ενερ­γεια­κού κόστους από πιστώ­σεις του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, μέσω του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών. Με ΚΥΑ των υπουρ­γών Εσω­τε­ρι­κών και Οικο­νο­μι­κών καθο­ρί­ζε­ται ο τρόπος, η δια­δι­κα­σία και το ύψος της επι­χο­ρή­γη­σης ανά ΔΕΥΑ και Σύν­δε­σμο Ύδρευ­σης.

Σημειω­τέων ότι η πλειο­ψη­φία των 122 ΔΕΥΑ της χώρας, που παρέ­χουν υπη­ρε­σίες ύδατος σε 5 εκ. περίπου πολίτες αντι­με­τω­πί­ζουν σοβα­ρό­τατο οικο­νο­μικό πρό­βλημα λόγω της αύξησης της τιμής του ρεύ­μα­τος, αφού το ενερ­γειακό κόστος των επι­χει­ρή­σεων από 20% τον Αύγου­στο του 2021 αυξή­θηκε στο 40% σήμερα με απο­τέ­λε­σμα η πρό­σθετη επι­βά­ρυνση να εκτο­ξευ­τεί στα 120 εκ. ευρώ.

Από τη δια­βού­λευση που έγινε ωστόσο με το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών ανα­δεί­χθηκε ότι υπήρχε κώλυμα για τη χρη­μα­το­δό­τησή τους λόγω του θεσμι­κού πλαι­σίου που διέπει τις ΔΕΥΑ. Η Ένωση Δημο­τι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ύδρευ­σης -Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), τον Δεκέμ­βριο του 2022 κατά τη γενική της συνέ­λευση, είχε υπο­γραμ­μί­σει ότι το εξαγ­γελ­θέν ποσό των 20 εκ. ευρώ για την ενί­σχυση των ΔΕΥΑ δεν καλύ­πτει παρά μόνο ένα μικρό ποσοστό της πρό­σθε­της επι­βά­ρυν­σής τους από την υπέ­ρο­γκη και μη δια­χει­ρί­σιμη αύξηση της τιμής του ρεύ­μα­τος και ζητούσε πρό­σθετη οικο­νο­μική ενί­σχυση.

Με την εν λόγω τρο­πο­λο­γία επι­τρέ­πε­ται πλέον η χρη­μα­το­δό­τησή τους από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό «με την επι­φύ­λαξη της τήρησης του ενω­σια­κού δικαίου», αλλά για να φτάσει στα ταμεία των ΔΕΥΑ, θα πρέπει να εκδοθεί άμεσα η σχετική ΚΥΑ.

Θυμί­ζουμε ότι το θέμα συζη­τή­θηκε στην πρό­σφατη συνε­δρί­αση της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αθήνα, με τον γ.γ. του ΥΠΕΣ κ. Μιχάλη Σταυ­ρια­νου­δάκη, να μιλάει με θερμά λόγια για την παροχή δυνα­τό­τη­τας προς τις ΔΕΥΑ να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών.

«Δεν πέρασαν οι παλιές δια­τα­γές πλη­ρω­μής και οι συμ­βι­βα­σμοί (εξω­δι­κα­στι­κοί) για τον λόγο ότι από ένα σημείο και πέρα, υπήρξε και η ανάλογη προ­σπά­θεια από τους δημάρ­χους» -όπως τόνισε.

«Μας το είχε υπο­σχε­θεί ο γ.γ. του ΥΠΕΣ στο ετήσιο συνέ­δριο των ΔΕΥΑ στην Λάρισα, και τελικά τα 20 εκ. έγιναν 50 εκ. Καλο­δε­χού­μενο! Να δούμε πάντως, πώς θα μας τα δώσουν και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις…», σχο­λί­ασε ο πρό­ε­δρος της ΔΕΥΑΡ κ. Τσίκκης.