Σήμερα η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας

Για μόλις δεύτερη φορά, γιορ­τά­ζε­ται σήμερα η  «Παγκό­σμια Ημέρα Ελλη­νι­κής Γλώσσας», η οποία καθιε­ρώ­θηκε το 2017, με την υπ. αριθμ. 17889 κοινή απόφαση των Υπουρ­γών Εσω­τε­ρι­κών, Εξω­τε­ρι­κών και Παι­δείας, Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των (ΦΕΚ Β’ 1384/24/04/2017).

Η 9η Φεβρουα­ρίου είναι παράλ­ληλα ημέρα μνήμης του εθνικού ποιητή Διο­νυ­σίου Σολωμού.

Τα ελλη­νικά είναι η επίσημη γλώσσα της Ελλάδας και της Κύπρου, καθώς και μία από τις 23 επί­ση­μες γλώσσες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Επίσης είναι επίσημα ανα­γνω­ρι­σμένη μειο­νο­τική γλώσσα στην Αλβανία, την Αρμενία, την Ιταλία, την Ουγ­γα­ρία, τη Ρου­μα­νία, την Ουκρα­νία και την Τουρκία.

«Αξίζει να τιμάται μια γλώσσα πολύ­τιμη ως παρα­κα­τα­θήκη για τη Δύση και ανα­ντι­κα­τά­στατη ως θεμέλιο για την εθνική ταυ­τό­τητα του ελλη­νι­σμού», τονίζει σε μήνυμά του για τη σημε­ρινή Παγκό­σμια Ημέρα Ελλη­νι­κής Γλώσσας, το υπουρ­γείο Παι­δείας.

Ολό­κληρη η ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου

Την ελλη­νική γλώσσα αξίζει κανείς και να τη μάθει και να την αγα­πή­σει. Και για τις αρετές της, αλλά κυρίως διότι έχει εκφρά­σει έναν μεγάλο πολι­τι­σμό, ο οποίος στην αρχή της μακράς διάρ­κειάς του δια­μόρ­φωσε και κωδι­κο­ποί­ησε την πρώτη και κατα­στα­τική στρώση του ανώ­τε­ρου λεξι­λο­γίου και του εννοιο­λο­γίου του δυτικού πολι­τι­σμού, και που δεν έπαψε έκτοτε, σε όλη την ιστο­ρική συνέ­χειά του, να ζυμώ­νε­ται με τις μεγάλες ιστο­ρι­κές στιγμές της Ανα­το­λής και της Δύσης. Αξίζει όντως να τιμάται μια γλώσσα πολύ­τιμη ως παρα­κα­τα­θήκη για τη Δύση και ανα­ντι­κα­τά­στατη ως θεμέλιο για την εθνική ταυ­τό­τητα του ελλη­νι­σμού.

Για να αγα­πή­σεις όμως πρέπει να γνω­ρί­σεις. Να γνω­ρί­σεις πάνω απ’ όλα τους δόκι­μους συγ­γρα­φείς που έγραψαν στη γλώσσα αυτή. Στο ερώτημα πώς θα γίνει τούτο δεν υπάρχει πιο δοκι­μα­σμένη απά­ντηση από τη συγκρό­τηση Ανα­γνω­στι­κών Κύκλων: φίλοι, συμ­μα­θη­τές, ή συμ­φοι­τη­τές συνέρ­χο­νται, σε μικρές ομάδες ανά μία ή δύο εβδο­μά­δες για ένα δίωρο ή τρίωρο σε φιλικό σπίτι, και δια­βά­ζουν κείμενα συγ­γρα­φέων της επι­λο­γής τους. Ένας δια­βά­ζει, και οι λοιποί παρα­κο­λου­θούν με το κείμενο ανά χείρας. Για έργα, μάλιστα, ξενό­γλωσ­σων λογο­τε­χνιών (ή και της αρχαίας ελλη­νι­κής γραμ­μα­τείας), συνη­θί­ζε­ται σε φανα­τι­κούς κύκλους και η πρα­κτική ο ανα­γνώ­στης να δια­βά­ζει από μια μετά­φραση, και οι συνα­να­γνώ­στες να παρα­κο­λου­θούν από το πρω­τό­τυπο! Δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, απα­ραί­τητο να ακο­λου­θεί συζή­τηση ή σχο­λια­σμός των κει­μέ­νων. Προέχει η γνω­ρι­μία με τα ανα­γνώ­σματα. Αυτό είναι το καίριο. Με την ανά­γνωση το στατικό οπτικό σήμα μετα­τρέ­πε­ται σε παλ­λό­μενο άκουσμα, και από το αφτί εισχω­ρεί στην καρδιά και στο μυαλό. Εξού και η από στήθους εκμά­θηση στα γαλλικά ονο­μά­ζε­ται par coeur και στα αγγλικά by heart!

Αν για την εκμά­θηση μιας γλώσσας δεν υπήρξε ποτέ καλύ­τερο στή­ριγμα από το αφτί, πάλι το αφτί απο­δει­κνύ­ε­ται ο κατα­λύ­της για τη μετα­τροπή ενός  κει­μέ­νου σε σώμα και αίμα πολι­τι­σμού. Έτσι μπαίνει η ελλη­νική λογο­τε­χνία στο κυκλο­φο­ριακό σύστημα της σύγ­χρο­νης εποχής.

Η πρα­κτική των ανα­γνω­στι­κών κύκλων έρχεται από την ελλη­νο­ρω­μαϊκή αρχαιό­τητα, και συνε­χί­ζε­ται με διά­φο­ρες μορφές ως και τη νεότερη εποχή. Στο σχολείο και στο πανε­πι­στή­μιο. Με μαθητές, φοι­τη­τές, δασκά­λους. Με το νεότερο ακα­δη­μαϊκό προ­σω­πικό, συχνά μαζε­μένο στο σπίτι του καθη­γητή. Συχνά ο βίος τέτοιων κύκλων κρα­τούσε χρόνια ολό­κληρα, και οι ανα­γνώ­σεις, που οργά­νω­ναν όμιλοι φίλων στις έδρες ελλη­νι­κών σπουδών, κάλυ­πταν ολό­κλη­ρες μικρές βιβλιο­θή­κες. Την εμπει­ρία την αγά­πη­σαν και σπου­δαίοι σύγ­χρο­νοι συγ­γρα­φείς –κάποτε σε τέτοιους κύκλους διά­βα­ζαν και δικά τους έργα εν προόδω– και την κατα­ξί­ω­σαν αφο­σιω­μέ­νοι φιλό­λο­γοι, φιλό­σο­φοι και μετα­φρα­στές. Δεν είναι δύσκολη υπόθεση η ίδρυση ανα­γνω­στι­κών ομίλων από θια­σώ­τες της ελλη­νι­κής γλώσσας και γραμ­μα­τείας, η αδιά­κοπη όμως λει­τουρ­γία τους στο όνομα μορφών των ελλη­νι­κών γραμ­μά­των που θαυ­μά­ζουμε απαιτεί πίστη και αφο­σί­ωση  όχι συνη­θι­σμέ­νες. Για την ανά­γνωση στην αρχαιό­τητα πάντως δεν θα βρεθεί εμβλη­μα­τι­κό­τερη μορφή από τον Αρι­στο­τέλη – αυτόν που ο Πλάτων ονόμαζε «ο ανα­γνώ­στης».