Φρένο στην παροχολογία από το Γραφείο Προϋπολογισμού

Μήνυμα για την ανάγκη, μετά την έξοδο της χώρας απο το Μνη­μό­νιο, να εφαρ­μο­σθεί υπεύ­θυνη οικο­νο­μική πολι­τική, στέλνει το Γραφείο του Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του Κράτους στην Βουλή. Παρου­σιά­ζο­ντας την έκθεση του Γρα­φείου για το δεύτερο τρίμηνο του 2018 και αφού επι­σή­μανε τις θετικές οικο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις στην ελλη­νική οικο­νο­μία, ο επι­κε­φα­λής του Φρα­γκί­σκος Κου­τε­ντά­κης τόνισε ότι μετά την έξοδο δεν πρέπει να σταλούν μηνύ­ματα για αλλαγή κατεύ­θυν­σης της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής γιατί η Ελλάδα θα βρί­σκε­ται στο μικρο­σκό­πιο των αγορών.

«Οι πρώτοι μήνες που θα ακο­λου­θή­σουν την έξοδο από το πρό­γραμμα θα είναι ιδιαί­τερα κρί­σι­μοι καθώς τα μηνύ­ματα που θα στείλει η κυβέρ­νηση θα επη­ρε­ά­σουν σε μεγάλο βαθμό την αξιο­πι­στία της εγχώ­ριας οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής και κατά συνέ­πεια το ύψος των επι­το­κίων της αγοράς. Συνεπώς θα πρέπει να περιο­ρι­στούν στο ελά­χι­στο οι κίν­δυ­νοι που προ­έρ­χο­νται από τις πολι­τι­κές πιέσεις που θα ασκη­θούν για περισ­σό­τερο επε­κτα­τική δημο­σιο­νο­μική πολι­τική και επι­βρά­δυνση εφαρ­μο­γής των μεταρ­ρυθ­μί­σεων μετά το τέλος του προ­γράμ­μα­τος» σημειώ­νει στην έκθεση το ΓΠΚ για το β’ 3μηνο.

Εχει ιδιαί­τερη σημασία, εξήγησε ο Φ. Κου­τε­ντά­κης να σταλούν τα σωστά μηνύ­ματα προς τις αγορές οι οποίες θα αξιο­λο­γούν συνεχώς την Ελλάδα και να μην επι­κρα­τή­σουν τυχόν πολι­τι­κές πιέσεις για αλλαγή κατεύ­θυν­σης της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής.

Σε ό,τι αφορά την έξοδο της χώρας στις αγορές ο επι­κε­φα­λής του Γρα­φείου του Πρου­πο­λο­γι­σμού του Κράτους στη Βουλή συνέ­στησε οι όποιες κινή­σεις να είναι προ­σε­κτι­κές καθώς όπως ανέφερε δεν υπάρχει λόγος βια­σύ­νης αφού άλλωστε η Ελλάδα είναι χρη­μα­το­δο­τικά καλυ­μένη.

Απα­ντώ­ντας σε ερώτηση σχετική με το θέμα των συντά­ξεων ο κ. Κου­τε­ντά­κης ανέφερε ότι δημο­σιο­νο­μικά δεν είναι απα­ραί­τητη η μείωσή τους αν και σε πολι­τικό επίπεδο υπάρχει η σχετική συμ­φω­νία με τους δανει­στές.

Το Γραφείο στην έκθεσή του χαρα­κτη­ρί­ζει ιδιαι­τέ­ρως θετική την απόφαση του Eurogroup για τη δεκαετή επι­μή­κυνση των λήξεων του ελλη­νι­κού δημό­σιου χρέους και το γεγονός ότι η απόφαση αυτή δεν συνο­δεύ­ε­ται από πρου­πο­θέ­σεις. Παρ΄όλα αυτά υπάρ­χουν οι εκτι­μή­σεις του ΔΝΤ που βάζουν το στοι­χείο της αβε­βαιό­τη­τας όσον αφορά την μακρο­πρό­θε­σμη βιω­σι­μό­τητα του χρέους. Και όπως ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Κου­τε­ντά­κης εφόσον το ΔΝΤ εκφρά­ζει τις επι­φυ­λά­ξεις του για το θέμα αυτό οι αγορές το λαμ­βά­νουν υπόψη παρά το γεγονός οτι σύμφωνα με το Ταμείο το χρέος είναι βιώσιμο έως το 2038.

Σχετικά με την πορεία της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας κατα­γρά­φο­νται θετικές συν­θή­κες τόσο στην απα­σχό­ληση και στις αμοιβές, όσο και στον πρου­πο­λο­γι­σμό και στο ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συναλ­λα­γών. Επίσης μειώ­νο­νται τα κόκκινα δάνεια ενώ για πρώτη φορά παρα­τη­ρεί­ται μείωση, αν και οριακή, στα ληξι­πρό­θε­σμα χρέη προς το Δημόσιο. Προ­βλη­μα­τί­ζει πάντως το γεγονός ότι στο πρώτο τρίμηνο του έτους δεν μειώ­θηκε η ανεργία, όπως και ο χαμηλός πλη­θω­ρι­σμός, όπως εξήγησε ο κ. Κου­τε­ντά­κης.

Σε ό,τι αφορά στην πορεία του πρου­πο­λο­γι­σμού τα στοι­χεία που παρου­σιά­στη­καν δεί­χνουν ότι το πρω­το­γε­νές απο­τέ­λε­σμα της γενικής κυβέρ­νη­σης (με βάση τη μέτρηση του Γρα­φείου του Πρου­πο­λο­γι­σμού του Κράτους στη Βουλή) το εξάμηνο Ιανουά­ριος – Ιούνιος 2018 ήταν υψη­λό­τερο κατά 613 εκατ. ευρώ συγκρι­τικά με το αντί­στοιχο εξάμηνο πέρυσι και ανέρ­χο­νταν στο ποσό των 1,837 δισ. ευρώ έναντι 1,224 δισ. ευρώ πέρυσι. Τα στοι­χεία δεί­χνουν τη θετική πορεία του πρου­πο­λο­γι­σμού φέτος και ότι θα επι­τευ­χθεί ο στόχος για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα.

Σε μεσο­πρό­θε­σμη βάση όπως είπε ο κ. Κου­τε­ντά­κης θα πρέπει να απο­κα­τα­στα­θεί η ρευ­στό­τητα στην αγορά με την αύξηση των κατα­θέ­σεων και τη μείωση των κόκ­κι­νων δανείων, δύο μεγέθη που κινού­νται πάντως σε θετική κατεύ­θυνση.

Μακρο­πρό­θε­σμα χρειά­ζε­ται να υπάρξει δυνα­μική αύξηση των εξα­γω­γών προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρη­θεί η θετική εικόνα στο ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συναλ­λα­γών, αφού η τροχιά ανά­πτυ­ξης στην οποία βρί­σκε­ται ήδη η ελλη­νική οικο­νο­μία θα φέρει και αύξηση των εισα­γω­γών.

Ειδι­κό­τερα τα βασι­κό­τερα συμπε­ρά­σματα της έκθεσης όπως κατα­γρά­φο­νται στην σύνοψη της είναι τα παρα­κάτω:

«Οι οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες παρα­μέ­νουν ευνοϊ­κές στο δεύτερο τρίμηνο του 2018. Ο ρυθμός μεγέ­θυν­σης είναι θετικός, η απα­σχό­ληση και οι αμοιβές της εργα­σίας αυξά­νο­νται, το ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συναλ­λα­γών είναι σχετικά ισορ­ρο­πη­μένο, η εκτέ­λεση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού είναι εντός στόχων. Λιγό­τερο ευνοϊκή είναι η εικόνα της ανερ­γίας που δεν μειώ­θηκε το πρώτο τρίμηνο και του πλη­θω­ρι­σμού που παρα­μέ­νει χαμηλός, αν και σε θετικό έδαφος.

Την ίδια περίοδο κατα­γρά­φη­καν θετικές εξε­λί­ξεις στις μετα­βλη­τές απο­θε­μά­των: τόσο τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια όσο και οι ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές των φορο­λο­γού­με­νων προς την εφορία κατέ­γρα­ψαν μικρή μείωση, ωστόσο οι ληξι­πρό­θε­σμες ασφα­λι­στι­κές οφειλές αυξή­θη­καν.

Όμως η πλέον σημα­ντική εξέλιξη είναι η συμ­φω­νία που επι­τεύ­χθηκε για το χρέος στο Eurogroup στις 22 Ιουνίου 2018. Η εξα­σφά­λιση της μακρο­πρό­θε­σμης βιω­σι­μό­τη­τας σύμφωνα με το βασικό σενάριο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, συνιστά απο­φα­σι­στικό βήμα για την δια­σφά­λιση της χρη­μα­το­δό­τη­σης του ελλη­νι­κού κράτους από τις διε­θνείς αγορές με βιώ­σι­μους όρους. Απο­τε­λεί ιδιαί­τερα θετική εξέλιξη η επέ­κταση της περιό­δου χάριτος, καθώς και η επι­μή­κυνση του ορί­ζο­ντα απο­πλη­ρω­μής του EFSF για μία δεκα­ε­τία χωρίς προ­ϋ­πο­θέ­σεις και ο περιο­ρι­σμός των αιρε­σι­μο­τή­των μόνο στις επι­στρο­φές των κερδών από τη δια­κρά­τηση ελλη­νι­κών ομο­λό­γων (ANFAs και SMPs) και στην κατάρ­γηση του επι­το­κια­κού περι­θω­ρίου (step-up interest).

Παρόλα αυτά, η συμ­φω­νία που επι­τεύ­χθηκε στο Eurogroup εμπε­ριέ­χει ένα στοι­χείο αβε­βαιό­τη­τας όσον αφορά τη δια­σφά­λιση της μακρο­χρό­νιας βιω­σι­μό­τη­τας του χρέους, καθώς ανα­φέ­ρει ρητά ότι θα ληφθούν πρό­σθετα μέτρα εφόσον χρεια­στούν μετά το 2032. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη αυτά τα δεδο­μένα, η ανάλυση βιω­σι­μό­τη­τας που εμπε­ριέ­χε­ται στην πρό­σφατη έκθεση του ΔΝΤ χαρα­κτη­ρί­ζει το χρέος βιώσιμο μέχρι το 2038 στο βασικό σενάριο, έναν μάλλον εκτε­τα­μένο μεσο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα είκοσι χρόνων. Το διά­στημα αυτό είναι αρκετά μεγάλο, διπλά­σιο από εκείνο που καλύ­πτουν παρα­δο­σιακά οι ασκή­σεις βιω­σι­μό­τη­τας χρέους. Ωστόσο, οι μακρο­πρό­θε­σμες αμφι­βο­λίες που εκφρά­ζο­νται στην έκθεση του ΔΝΤ ενδέ­χε­ται να επη­ρε­ά­σουν αρνη­τικά τις αγορές και να καθυ­στε­ρή­σουν την ανα­βάθ­μιση των ελλη­νι­κών τίτλων από τους οίκους αξιο­λό­γη­σης.

Σε συνέ­χεια της συμ­φω­νίας του Eurogroup της 22ης Ιουνίου η απόφαση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής της 11ης Ιουλίου 2018 έθεσε την Ελλάδα σε καθε­στώς ενι­σχυ­μέ­νης επο­πτείας με τρι­μη­νιαί­ους ελέγ­χους όπως προ­βλέ­πε­ται από το άρθρο 2(1) του κανο­νι­σμού 472/2013 της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Η ενι­σχυ­μένη επο­πτεία σε συν­δυα­σμό με τα μέτρα ελά­φρυν­σης του χρέους και το κεφα­λαιακό μαξι­λάρι των 24,1 δις ευρώ που θα προ­κύ­ψει μετά την εκτα­μί­ευση της τελευ­ταίας δόσης από τον ESM καθώς και η δια­τή­ρηση της δημο­σιο­νο­μι­κής στα­θε­ρό­τη­τας και η συνέ­χιση της μεταρ­ρυθ­μι­στι­κής προ­σπά­θειας ανα­μέ­νε­ται να ενι­σχύ­σουν την εμπι­στο­σύνη των επεν­δυ­τών στις μελ­λο­ντι­κές προ­ο­πτι­κές της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και να δια­σφα­λί­σουν τη χρη­μα­το­δό­τηση του Δημό­σιου και των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων από τις διε­θνείς αγορές με βιώ­σι­μους όρους.

Βρα­χυ­πρό­θε­σμα, οι πρώτοι μήνες που θα ακο­λου­θή­σουν την έξοδο από το πρό­γραμμα θα είναι ιδιαί­τερα κρί­σι­μοι καθώς τα μηνύ­ματα που θα στείλει η κυβέρ­νηση θα επη­ρε­ά­σουν σε μεγάλο βαθμό την αξιο­πι­στία της εγχώ­ριας οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής και κατά συνέ­πεια το ύψος των επι­το­κίων της αγοράς. Συνεπώς θα πρέπει να περιο­ρι­στούν στο ελά­χι­στο οι κίν­δυ­νοι που προ­έρ­χο­νται από τις πολι­τι­κές πιέσεις που θα ασκη­θούν για περισ­σό­τερο επε­κτα­τική δημο­σιο­νο­μική πολι­τική και επι­βρά­δυνση εφαρ­μο­γής των μεταρ­ρυθ­μί­σεων μετά το τέλος του προ­γράμ­μα­τος. Ειδικά όσον αφορά τη δημο­σιο­νο­μική πολι­τική υπεν­θυ­μί­ζουμε ότι οι δημο­σιο­νο­μι­κοί στόχοι από φέτος μέχρι και το 2022 είναι διπλά­σιοι από τον περσινό στόχο καθώς και ότι οι στόχοι αυτοί ορί­ζο­νται σε όρους πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος και συνεπώς δεν επη­ρε­ά­ζο­νται από την ελά­φρυνση των χρη­μα­το­δο­τι­κών αναγκών που εξα­σφά­λισε η απόφαση ρύθ­μι­σης του χρέους. Επι­ση­μαί­νουμε επίσης ότι οι όποιες κινή­σεις εξόδου στις αγορές θα πρέπει να είναι καλο­σχε­δια­σμέ­νες και προ­σε­κτι­κές, δεδο­μέ­νων τόσο της ύπαρξης σημα­ντι­κού ύψους ταμεια­κών απο­θε­μα­τι­κών ασφα­λείας όσο και των κιν­δύ­νων επι­δεί­νω­σης του επεν­δυ­τι­κού κλί­μα­τος σε περί­πτωση σχετικά υψηλών επι­το­κίων λόγω ανα­τα­ρα­χών στις διε­θνείς αγορές.

Θεω­ρούμε ωστόσο ότι το βάρος της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής από εδώ και πέρα θα πρέπει να στραφεί στα ζητή­ματα που καθο­ρί­ζουν τις μεσο­πρό­θε­σμες και μακρο­πρό­θε­σμες προ­ο­πτι­κές της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Στον μεσο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, πρώτη προ­τε­ραιό­τητα θα πρέπει να απο­τε­λέ­σει η δια­σφά­λιση της ομαλής και με χαμηλό κόστος χρη­μα­το­δό­τη­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Αυτό θα επι­τρέ­ψει την στα­διακή απο­κα­τά­σταση της τρα­πε­ζι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης προς τον ιδιω­τικό τομέα και ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σει σε ταχύ­τερη οικο­νο­μική ανά­καμψη. Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση, όπως έχουν δείξει διε­θνείς μελέτες (π.χ. ΔΝΤ), η απουσία τρα­πε­ζι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης οδηγεί σε χαμη­λό­τε­ρους ρυθμούς μεγέ­θυν­σης και πιο αναι­μική ανά­καμψη κατά την οποία επη­ρε­ά­ζο­νται αρνη­τικά οι επι­χει­ρή­σεις, οι κλάδοι και οι δρα­στη­ριό­τη­τες (π.χ. επεν­δύ­σεις) που βασί­ζο­νται σε εξω­τε­ρική χρη­μα­το­δό­τηση.

Το πλέον βασικό ζητού­μενο σε αυτή την κατεύ­θυνση είναι η συνέ­χιση της απο­κλι­μά­κω­σης του απο­θέ­μα­τος των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων και η βελ­τί­ωση των ισο­λο­γι­σμών των τρα­πε­ζών που θα τους επι­τρέ­ψει να παρέ­χουν περισ­σό­τερη ρευ­στό­τητα στην οικο­νο­μία. Επι­πρό­σθετα, πρέπει επίσης να δια­σφα­λι­στεί η πλήρης αξιο­ποί­ηση των δια­θέ­σι­μων ευρω­παϊ­κών κον­δυ­λίων, η συνέ­χιση του προ­γράμ­μα­τος αξιο­ποί­η­σης της δημό­σιας περιου­σίας, η δια­μόρ­φωση ευνοϊ­κού περι­βάλ­λο­ντος για τις εγχώ­ριες και ξένες επεν­δύ­σεις και η πλήρης άρση των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών. Ιδιαί­τερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στις επεν­δύ­σεις και ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις στις οποίες υπάρχει δέσμευση των επεν­δυ­τών για δημιουρ­γία νέων θέσεων εργα­σίας και επεν­δύ­σεων πάγιου κεφα­λαίου που εκτεί­νε­ται σε βάθος χρόνου.