Γ. Ξηραδάκης (XRTC): Η ελληνική ακτοπλοΐα έχει μετατραπεί σε ολιγοπωλιακή αγορά

Η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα έχει με­τα­τρα­πεί πλέον σε μία ολι­γο­πω­λια­κή αγορά, η οποία ου­σια­στι­κά ελέγ­χε­ται κυ­ρί­ως από 2 μόνο εται­ρί­ες. Τον όμιλο Attica και τον όμιλο της Seajets του κ. Μά­ριου Ηλιό­που­λου. Ο όμι­λος Grimaldi επί­σης έχει ισχυ­ρή πα­ρου­σία στην Ελ­λά­δα, μέσω της θυ­γα­τρι­κής του Μι­νω­ι­κές Γραμ­μές, τόσο στην Αδρια­τι­κή και στη γραμ­μή Πει­ραιάς-Κρήτη. Η πα­ρου­σία του ομί­λου παίρ­νει ση­μα­ντι­κές δια­στά­σεις πλέον, από τις επεν­δύ­σεις του μέσω της εξα­γο­ράς των δύο λι­μα­νιών της Ηγου­με­νί­τσας και του Ηρα­κλεί­ου, γε­γο­νός που τον φέρ­νει ένα βήμα πιο μπρο­στά στη πο­ρεία της πρά­σι­νης ανά­πτυ­ξης.

Την επι­σή­μαν­ση αυτή κά­νουν οι ανα­λυ­τές της εται­ρεί­ας οι­κο­νο­μι­κών συμ­βού­λων XRTC με επι­κε­φα­λής τον τρα­πε­ζί­τη Γιώρ­γο Ξη­ρα­δά­κη:

«Κι ενώ είναι κα­τα­νοη­τό ότι μια ολι­γο­πω­λια­κή αγορά προ­σφέ­ρει αύ­ξου­σες απο­δό­σεις κλί­μα­κας στις επι­χει­ρή­σεις, δεν μπο­ρού­με να πα­ρα­βλέ­ψου­με ότι μπο­ρούν να εφαρ­μο­στούν κα­τα­χρη­στι­κές πρα­κτι­κές ενά­ντια στους κα­τα­να­λω­τές. Αυτό έχει απο­δει­χτεί σε άλλου εί­δους αγο­ρές όπως αυτή της λια­νι­κής αγο­ράς τρο­φί­μων όπου κα­θη­με­ρι­νά δια­πι­στώ­νο­νται βα­σι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά προ­βλή­μα­τα.

Η συγ­χώ­νευ­ση της ΑΝΕΚ δια απορ­ρό­φη­σης από την Attica ολο­κλη­ρώ­θη­κε στις 4/12/2023 κα­τέ­στη­σε τον όμιλο Attica τον με­γα­λύ­τε­ρο πα­γκο­σμί­ως σε με­τα­φο­ρι­κή ικα­νό­τη­τα επι­βα­τών ακτο­πλο­ΐ­ας με δυ­να­τό­τη­τα με­τα­φο­ράς 51.000 επι­βα­τών» και προ­σθέ­τει:

1.  Τόσο ο όμι­λος Attica όσο και οι Μι­νω­ι­κές μέσω του ομί­λου Grimaldi, δια­θέ­το­ντας ισχυ­ρή κε­φα­λαια­κή διάρ­θρω­ση και ικα­νο­ποι­η­τι­κή ρευ­στό­τη­τα προ­χω­ρούν σε επεν­δυ­τι­κά προ­γράμ­μα­τα για την ενερ­γεια­κή και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ανα­βάθ­μι­ση των στό­λων τους.

2. Η Seajets συ­νε­χί­ζει πυ­ρε­τω­δώς τις αγο­ρές με­τα­χει­ρι­σμέ­νων πλοί­ων, κυ­ρί­ως τα­χυ­πλό­ων, εκ­με­ταλ­λευό­με­νος τη ζή­τη­ση για εν­δο­νη­σιω­τι­κές με­τα­φο­ρές.

3. Οι Με­σαί­ες εται­ρεί­ες Fast Ferries, Levante Ferries, Dodekanisos Seaways δεν έχουν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει κά­ποια αγο­ρα­πω­λη­σία το προη­γού­με­νο έτος μέχρι και τον Ιού­λιο του 2024.

4. Η Golden Star των αδερ­φών Δη­μη­τρί­ου και Γιώρ­γου  Στε­φά­νου αγό­ρα­σε ένα τα­χύ­πλοο Monohull, το ex «Gotlandia II», το οποίο κα­τα­σκευά­στη­κε στα ιτα­λι­κά ναυ­πη­γεία της Fincantieri το 2006. Δυ­στυ­χώς οι δυ­να­τό­τη­τες αντι­κα­τά­στα­σης των πλοί­ων αυτών των εται­ρειών με νέας τε­χνο­λο­γί­ας είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νες, δε­δο­μέ­νου αφε­νός της πε­ριο­ρι­σμέ­νης προ­σφο­ράς αλλά και έλ­λει­ψης ικα­νο­ποι­η­τι­κών χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων για την ακτο­πλοϊ­κή αγορά.

Τα κύρια ση­μεία της έρευ­νας

1. Συγ­χώ­νευ­ση με απορ­ρό­φη­ση της ΑΝΕΚ από την Attica. Η Τρά­πε­ζα Πει­ραιώς κα­τέ­χει το 87% της Attica μέσω της συγ­γε­νούς εται­ρί­ας Blantyre Capital

2. Αύ­ξη­ση με­τα­φο­ρι­κού έργου στο σύ­νο­λο της αγο­ράς3. Η με­γά­λη αύ­ξη­ση της του­ρι­στι­κής κί­νη­σης δεν αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται στην ακτο­πλοϊ­κή κί­νη­ση

4. Ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση EBITDA και Κα­θα­ρών Απο­τε­λε­σμά­των των Με­γά­λων Εται­ριών εξαι­τί­ας της μεί­ω­σης του κό­στους καυ­σί­μων

5.  Με­γά­λο μέρος της μεί­ω­σης των εξό­δων εκ­με­τάλ­λευ­σης εξα­νε­μί­στη­κε εξαι­τί­ας της αύ­ξη­σης του κό­στος των ανταλ­λα­κτι­κών και των αμοι­βών πλη­ρω­μά­των

6. Μεί­ω­ση τρα­πε­ζι­κού δα­νει­σμού των Με­γά­λων Εται­ριών κυ­ρί­ως εξαι­τί­ας της δια­γρα­φής τρα­πε­ζι­κού χρέ­ους της ΑΝΕΚ προς την τρά­πε­ζα Πει­ραιώς

7. Η ανα­νέ­ω­ση του Ακτο­πλοϊ­κού στό­λου είναι μία από τις με­γα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις που κα­λεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει ο κλά­δος άμεσα

8. Οι Attica και οι Μι­νω­ι­κές έχουν προ­χω­ρή­σει στο σχε­δια­σμό κα­τα­σκευ­ής νέων πλοί­ων και βελ­τί­ω­ση του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος των με­τα­χει­ρι­σμέ­νων πλοί­ων με γνώ­μο­να τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη και τη δια­χεί­ρι­ση κοι­νω­νι­κών, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών και θε­μά­των δια­κυ­βέρ­νη­σης (Environmental, Social, Governance Issues – ESG).

9. Η Seajets συ­νε­χί­ζει τις αγο­ρές με­τα­χει­ρι­σμέ­νων πλοί­ων και ίδρυ­σε την εται­ρεία κρουα­ζιέ­ρας Neonyx Cruises. Ο ιδιο­κτή­της της κ. Μά­ριος Ηλιό­που­λος απο­τε­λεί τον με­γα­λύ­τε­ρο ιδιώ­τη επεν­δυ­τή στην Ελ­λη­νι­κή Ακτο­πλοϊ­κή αγορά και κυ­ρί­ως στα τα­χύ­πλοα πλοία.

10.    Δεν έχουν ακόμα επι­τευ­χθεί οι βιώ­σι­μες λύ­σεις για την αντι­κα­τά­στα­ση των πλοί­ων χα­μη­λών ή μη­δε­νι­κών εκ­πο­μπών ρύπων.

11.    Οι Με­σαί­ες εται­ρεί­ες Fast Ferries, Levante Ferries, Dodekanisos Seaways δεν έχουν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει κά­ποια αγο­ρα­πω­λη­σία το προη­γού­με­νο έτος μέχρι και τον Ιού­λιο του 2024. Μόνο η Golden Star αγό­ρα­σε ένα με­τα­χει­ρι­σμέ­νο πλοίο συ­νε­χί­ζο­ντας το επεν­δυ­τι­κό εν­δια­φέ­ρον.

12. Οι 24 Μι­κρές εται­ρί­ες που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στο χώρο κυ­ρί­ως σε άγο­νες και εν­δο­νη­σιω­τι­κές γραμ­μές δεν μπο­ρούν να αντλή­σουν χρη­μα­το­δό­τη­ση εξαι­τί­ας των πε­ριο­ρι­σμέ­νων ιδίων κε­φα­λαί­ων και της έλ­λει­ψης εται­ρι­κής δια­φά­νειας.

13. Συ­νε­χί­ζε­ται η απρο­θυ­μία των Εμπο­ρι­κών τρα­πε­ζών αλλά και η αδυ­να­μία των Ανα­πτυ­ξια­κών τρα­πε­ζών να στη­ρί­ξουν την Ελ­λη­νι­κή Ακτο­πλο­ΐα

14. Αύ­ξη­ση τιμών ει­σι­τη­ρί­ων ει­δι­κά στις εν­δο­νη­σιω­τι­κές με­τα­φο­ρές

15. Το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής κα­το­χυ­ρώ­νει δια­γω­νι­σμούς για επι­δο­τού­με­νες άγο­νες γραμ­μές σε εται­ρί­ες χωρίς να ελέγ­χει τα οι­κο­νο­μι­κά τους στοι­χεία, λόγω πε­ριο­ρι­σμέ­νου εν­δια­φέ­ρο­ντος.

16. Το νέο ξε­κί­νη­μα της εθνι­κής ναυ­πη­γι­κής βιο­μη­χα­νί­ας χρειά­ζε­ται υπο­στή­ρι­ξη από το Ελ­λη­νι­κό κρά­τος αμ­βλύ­νο­ντας τα γρα­φειο­κρα­τι­κά προ­βλή­μα­τα και ανα­πτύσ­σο­ντας χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία της ΕΕ και των Ανα­πτυ­ξια­κών τρα­πε­ζών με σκοπό την επι­τά­χυν­ση των κα­τα­σκευών πλοί­ων και πλω­τών μέσων.

17. Ίδρυ­ση του Συν­δέ­σμου Εφο­πλι­στών Τα­χυ­πλό­ων και Κρουα­ζιέ­ρας (Σ.Ε.ΤΑ.Κ.) δη­μιουρ­γεί μιας νέας μορ­φής  πο­λυ­φω­νί­ας στην αγορά.

18. Τα υδρο­πλά­να ξε­κί­νη­σαν δειλά-δειλά τα πρώτα τα­ξί­δια προ­σπα­θώ­ντας να ξε­πε­ρά­σουν τα τε­λευ­ταία γρα­φειο­κρα­τι­κά εμπό­δια. Δεν απο­τε­λούν ακόμα αξιό­πι­στη εναλ­λα­κτι­κή λύση σε οποιο­δή­πο­τε προ­ο­ρι­σμό.

19. Οι ακτο­πλοϊ­κές με­τα­φο­ρές, παρά τη σπου­δαιό­τη­τά τους δεν εντάσ­σο­νται στους στό­χους του Εθνι­κού Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης.

20. Η κυ­βέρ­νη­ση και το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής επι­χει­ρούν να εξα­σφα­λί­σουν τις μέ­γι­στες δυ­να­τές χρη­μα­το­δο­τή­σεις, όπως κά­νουν άλ­λω­στε και άλλες χώρες-μέλη της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας εθνι­κούς πό­ρους, το ΕΣΠΑ, το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας καθώς και άλλα ερ­γα­λεία, όπως το Τα­μείο Πρά­σι­νης Με­τά­βα­σης.

Ανα­νέ­ω­ση του Στό­λου 

Δε­δο­μέ­νου ότι  το 41% των ελ­λη­νι­κών ακτο­πλοϊ­κών πλοί­ων που είναι σή­με­ρα δρο­μο­λο­γη­μέ­να, το 2035 θα είναι ηλι­κί­ας άνω των 40 ετών, η ανα­νέ­ω­ση του Ακτο­πλοϊ­κού στό­λου είναι μία από τις με­γα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις που κα­λεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει ο κλά­δος.

Με την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι δεν υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μα με­τα­χει­ρι­σμέ­να πλοία που να πλη­ρούν τους πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς κα­νο­νι­σμούς, η μόνη λύση είναι η κα­τα­σκευή νέων πλοί­ων. Τα προ­βλή­μα­τα που τί­θε­νται είναι ποι­κί­λα, με τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα να είναι το είδος καυ­σί­μου που θα χρη­σι­μο­ποιούν τα νέα αυτά πλοία και πώς θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν.

Επι­προ­σθέ­τως τα επι­βα­τη­γά-οχη­μα­τα­γω­γά πλοία που δύ­να­νται να δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν στις λι­με­νι­κές υπο­δο­μές των Ελ­λη­νι­κών νη­σιών πρέ­πει να είναι συ­γκε­κρι­μέ­νων προ­δια­γρα­φών σε μέ­γε­θος και χω­ρη­τι­κό­τη­τα, αλλά και σε ελ­κτι­κές δυ­να­τό­τη­τες, προ­σαρ­μο­σμέ­να στις ανά­γκες των Ελ­λη­νι­κών λι­μέ­νων.

Ενώ έχουν τεθεί οι προ­θε­σμί­ες για την επί­τευ­ξη της μεί­ω­σης των αέ­ριων ρύπων, εντού­τοις τε­χνο­λο­γι­κά δεν έχουν ακόμα επι­τευ­χθεί οι βιώ­σι­μες λύ­σεις για την αντι­κα­τά­στα­σή τους από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές, όπως ο ηλε­κτρι­σμός, τα βιο­καύ­σι­μα, η αμ­μω­νία, το υδρο­γό­νο, η με­θα­νό­λη κ.ά.

Η αντι­κα­τά­στα­ση των πλοί­ων πα­λιάς τε­χνο­λο­γί­ας απο­τε­λεί μο­νό­δρο­μο. Οι με­γά­λες εται­ρεί­ες όπως η Attica και οι Μι­νω­ι­κές έχουν προ­χω­ρή­σει στο σχε­δια­σμό κα­τα­σκευ­ής νέων πλοί­ων ενώ οι μι­κρό­τε­ρες εται­ρεί­ες αντι­με­τω­πί­ζουν με­γά­λη δυ­στο­κία λόγω της απρο­θυ­μί­ας των τρα­πε­ζών να τις χρη­μα­το­δο­τή­σουν εξαι­τί­ας του μι­κρού με­γέ­θους τους και την έλ­λει­ψης εται­ρι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Η Attica έχει προ­χω­ρή­σει σε συμ­φω­νία με τη Stena RoRo για τη μα­κρο­χρό­νια ναύ­λω­ση δύο πλοί­ων μή­κους 200 μέ­τρων το κα­θέ­να τα οποία θα ναυ­πη­γη­θούν στην Κίνα. Επί­σης έχει υπο­γρά­ψει Μνη­μό­νιο Συ­νερ­γα­σί­ας με την ONEX για τη δυ­να­τό­τη­τα ναυ­πή­γη­σης νέων πλοί­ων, ενώ σχε­διά­ζει  την αντι­κα­τά­στα­ση των 3 τα­χύ­πλο­ων Aero με 2 νέα Aero.

Ο όμι­λος Grimaldi έχει προ­χω­ρή­σει σε νέο ναυ­πη­γι­κό πρό­γραμ­μα του ομί­λου, σύμ­φω­να με το οποίο δύο πλοία προ­ο­ρί­ζο­νται για τις Μι­νω­ι­κές Γραμ­μές.

Το υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής σχε­διά­ζει τις κά­τω­θι τρεις πα­ρεμ­βά­σεις στον τομέα της ελ­λη­νι­κής ακτο­πλο­ΐ­ας και των λι­μέ­νων για την ενί­σχυ­ση του ρόλου των ακτο­πλοϊ­κών εται­ρειών:

1.        Ανα­νέ­ω­ση του ακτο­πλοϊ­κού στό­λου με νέα “πρά­σι­να” πλοία, μέσω Σύ­μπρα­ξης του Δη­μο­σί­ου και Ιδιω­τι­κού Τομέα, σε ένα έργο συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού €360 εκατ.

2.        Χρη­μα­το­δό­τη­ση της ναυ­τι­λί­ας από το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης,

3.        “Πρα­σί­νι­σμα” και ενερ­γεια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός των λι­μα­νιών μας, με έμ­φα­ση στην ηλε­κτρο­δό­τη­ση ελ­λι­με­νι­ζό­με­νων πλοί­ων – το λε­γό­με­νο “cold ironing”, σε συ­νερ­γα­σία και με το Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

 

Πηγή: newmoney.gr