Ελληνική ακτοπλοΐα: Ανθεκτική στα λειτουργικά κόστη – Σταθερά τα εισιτήρια εφέτος, τι ζητά ο ΣΕΕΝ

Με αυ­ξη­μέ­νο λει­τουρ­γι­κό κό­στος και μειω­μέ­νη ζή­τη­ση τους χει­με­ρι­νούς μήνες, συ­νε­χί­ζει να βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πη η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα, καθώς οι πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της Ε.Ε., το ενερ­γεια­κό κό­στος και η επο­χι­κό­τη­τα πιέ­ζουν τα πε­ρι­θώ­ρια βιω­σι­μό­τη­τας των γραμ­μών.

Σύμ­φω­να με το ΑΠΕ – ΜΠΕ, ως αντί­βα­ρο, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής έχει προ­χω­ρή­σει ήδη στην προ­κή­ρυ­ξη ανοι­χτού διε­θνούς μειο­δο­τι­κού δια­γω­νι­σμού για τε­τρα­ε­τείς συμ­βά­σεις δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας για τις λε­γό­με­νες άγο­νες γραμ­μές που θα διε­ξα­χθεί στις 4 Νο­εμ­βρί­ου 2025.

Οι νέες αυτές συμ­βά­σεις δη­μιουρ­γούν πλαί­σιο προ­βλε­ψι­μό­τη­τας και οι­κο­νο­μι­κής ασφά­λειας για τις εται­ρεί­ες προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σουν σε «πρά­σι­νες» επεν­δύ­σεις εκ­συγ­χρο­νι­σμού του στό­λου λόγω των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών ρυθ­μί­σε­ων της ΕΕ αλλά και κα­λύ­τε­ρη και χρο­νι­κά ακρι­βέ­στε­ρη με­τα­κί­νη­ση για τους επι­βά­τες.

Το ETS και το «καύ­σι­μο» της πρά­σι­νης με­τά­βα­σης

Ση­μειώ­νε­ται ότι η εφαρ­μο­γή του Ευ­ρω­παϊ­κού Συ­στή­μα­τος Εμπο­ρί­ας Δι­καιω­μά­των Εκ­πο­μπών (EU ETS) έχει ήδη επι­φέ­ρει ση­μα­ντι­κές επι­βα­ρύν­σεις στα πλοία που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στις γραμ­μές της Κρή­της, καθώς οι εται­ρεί­ες υπο­χρε­ού­νται να αγο­ρά­ζουν δι­καιώ­μα­τα εκ­πο­μπών διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα (CO₂).

Σή­με­ρα, το ETS εφαρ­μό­ζε­ται στις διε­θνείς γραμ­μές -όπως αυτές Ελ­λά­δας-Ιτα­λί­ας- και σε δρο­μο­λό­για προς νησιά με πλη­θυ­σμό άνω των 200.000 κα­τοί­κων, όπως η Κρήτη.

Από το 2029, η εξαί­ρε­ση που ισχύ­ει για τα υπό­λοι­πα νησιά της ελ­λη­νι­κής ακτο­πλο­ΐ­ας λήγει, οδη­γώ­ντας στην πλήρη έντα­ξη όλων των γραμ­μών της ακτο­πλο­ΐ­ας στο κα­θε­στώς Α και στον κα­νο­νι­σμό FuelEU Maritime που στόχο έχει τη πο­σο­τι­κή μεί­ω­ση της έντα­σης άν­θρα­κα (carbon intensity) από τα καυ­σα­έ­ρια των πλοί­ων

Σε υψηλά επί­πε­δα το ημε­ρή­σιο λει­τουρ­γι­κό κό­στος

Σύμ­φω­να με στοι­χεία ναυ­τι­λια­κών πρα­κτό­ρων, το ημε­ρή­σιο κό­στος λει­τουρ­γί­ας ενός συμ­βα­τι­κού πλοί­ου που εξυ­πη­ρε­τεί τη γραμ­μή της Κρή­της ανέρ­χε­ται σε πε­ρί­που 63.400 ευρώ, εκ των οποί­ων τα 6.500 ευρώ μόνο κάθε μέρα αντι­στοι­χούν στο κό­στος συμ­με­το­χής στο σύ­στη­μα εμπο­ρί­ας εκ­πο­μπών ETS.

Αντί­στοι­χα, για τα Δω­δε­κά­νη­σα το ημε­ρή­σιο λει­τουρ­γι­κό κό­στος ενός συμ­βα­τι­κού πλοί­ου αγ­γί­ζει τα 79.800 ευρώ και για τις Κυ­κλά­δες τις 42.000 ευρώ.

Η κα­τα­νά­λω­ση καυ­σί­μου απο­τε­λεί τη με­γα­λύ­τε­ρη δα­πά­νη, με 45.000 ευρώ ημε­ρη­σί­ως για τα Δω­δε­κά­νη­σα, 20.000 ευρώ για την Κρήτη και 18.000 για τις Κυ­κλά­δες.

Ακο­λου­θεί το ημε­ρή­σιο κό­στος πλη­ρώ­μα­τος, που φτά­νει τα 18.000 ευρώ για τα συμ­βα­τι­κά πλοία με προ­ο­ρι­σμό τα Δω­δε­κά­νη­σα και τις 18.000 για τα πλοία της Κρή­της και 13.000 για τις Κυ­κλά­δες

Ση­μα­ντι­κές είναι επί­σης οι δα­πά­νες επι­σκευ­ής και συ­ντή­ρη­σης, που αγ­γί­ζουν για τα συμ­βα­τι­κά στα Δω­δε­κά­νη­σα τις 11.500 για την Κρήτη τις 14.000 και 8.000 για τις Κυ­κλά­δες, γε­γο­νός που ανα­δει­κνύ­ει τις απαι­τή­σεις λει­τουρ­γί­ας σε γραμ­μές υψη­λής φθο­ράς και τα­χύ­τη­τας.

Οι ασφά­λειες και τα λι­με­νι­κά έξοδα κι­νού­νται σε πιο ελεγ­χό­με­να επί­πε­δα, με 3.000 ευρώ για τα Δω­δε­κά­νη­σα και 1.700 ευρώ αντί­στοι­χα για την Κρήτη, ενώ τα λι­πα­ντι­κά προ­σθέ­τουν περί τα 1.000 ευρώ ημε­ρη­σί­ως.

Όπως ση­μειώ­νουν στε­λέ­χη του κλά­δου, η έλ­λει­ψη χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων για «πρά­σι­νες» επεν­δύ­σεις σε συν­δυα­σμό με τις αυ­ξα­νό­με­νες υπο­χρε­ώ­σεις εκ­πο­μπών δη­μιουρ­γεί ένα αντα­γω­νι­στι­κό μειο­νέ­κτη­μα για την ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα, που κα­λεί­ται να εξυ­πη­ρε­τεί νησιά με έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα και υψηλό ενερ­γεια­κό κό­στος.

Επι­ση­μαί­νουν πα­ράλ­λη­λα την ανά­γκη για ένα ει­δι­κό τα­μείο «Fund & Reward», που θα επι­στρέ­φει στον κλάδο τα έσοδα του ETS, θε­ω­ρεί­ται πλέον κομ­βι­κή για τη βιω­σι­μό­τη­τα των ακτο­πλοϊ­κών δρο­μο­λο­γί­ων και τη χρη­μα­το­δό­τη­ση νέων «πρά­σι­νων» πλοί­ων με καύ­σι­μα χα­μη­λών εκ­πο­μπών

Ση­μειώ­νε­ται ότι ο μέσος όρος ηλι­κί­ας του στό­λου θα αγ­γί­ξει τα 36 έτη έως το 2030, γε­γο­νός που κα­θι­στά επι­τα­κτι­κή την ανα­νέ­ω­ση και τε­χνο­λο­γι­κή ανα­βάθ­μι­ση των πλοί­ων.

Η πλή­ρης αντι­κα­τά­στα­ση των πλοί­ων άνω των 25 ετών θα απαι­τή­σει επεν­δύ­σεις άνω των 3 δισ. ευρώ, ενώ η ανα­βάθ­μι­ση των νε­ό­τε­ρων πλοί­ων εκτι­μά­ται πάνω από 200 εκατ. ευρώ.

Συ­γκρά­τη­ση εφέ­τος στα ακτο­πλοϊ­κά ει­σι­τή­ρια

Ση­μειώ­νε­ται ότι με στόχο να συ­γκρα­τη­θούν οι αυ­ξή­σεις στα ει­σι­τή­ρια και να ανα­κου­φι­στεί ο κλά­δος από το βάρος των νέων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών κα­νο­νι­σμών και του αυ­ξη­μέ­νου κό­στους καυ­σί­μων, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας προ­χώ­ρη­σε φέτος στη μεί­ω­ση των λι­με­νι­κών τελών κατά 50% για τις συμ­βα­τι­κές γραμ­μές.

Το μέτρο, που τέ­θη­κε σε ισχύ από την 1η Μαΐου 2025, θα διαρ­κέ­σει έως τις 30 Απρι­λί­ου 2026, και σύμ­φω­να με κυ­βερ­νη­τι­κές πηγές, στο­χεύ­ει στη δια­τή­ρη­ση προ­σι­τών ναύ­λων για επι­βά­τες και νη­σιώ­τες.

Η μεί­ω­ση των τελών λει­τούρ­γη­σε ως ασπί­δα κό­στους για τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες, καθώς απορ­ρό­φη­σε μέρος των επι­βα­ρύν­σε­ων που θα με­τα­κυ­λί­ο­νταν στα ει­σι­τή­ρια — σε μια πε­ρί­ο­δο που η επι­βο­λή του EU ETS και του FuelEU Maritime έχει ήδη εκτο­ξεύ­σει τα λει­τουρ­γι­κά έξοδα.

Μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Επι­χει­ρή­σε­ων Επι­βα­τη­γού Ναυ­τι­λί­ας (ΣΕΕΝ), Διο­νύ­σης Θε­ο­δω­ρά­τος, είπε ότι «η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα για να γίνει πιο αν­θε­κτι­κή πρέ­πει να την αφή­σου­με να γίνει πιο αν­θε­κτι­κή.».

Ανα­φέρ­θη­κε στην κοι­νω­νι­κή πο­λι­τι­κή των υπο­χρε­ω­τι­κών εκ­πτώ­σε­ων, που επι­βάλ­λε­ται στις εται­ρεί­ες υπέρ της νη­σιω­τι­κό­τη­τας και συ­γκε­κρι­μέ­νων κοι­νω­νι­κών ομά­δων, ση­μειώ­νο­ντας όμως ότι «Η κοι­νω­νι­κή πο­λι­τι­κή καλώς πρέ­πει να ασκεί­ται, αλλά όχι εις βάρος των εται­ρειών καθώς σε άλλα μέσα με­τα­φο­ράς, οι ίδιες εκ­πτώ­σεις επι­δο­τού­νται. Στην ακτο­πλο­ΐα όχι».

Αλ­λα­γή του μο­ντέ­λου δρο­μο­λο­γή­σε­ων

Ο πρό­ε­δρος του ΣΕΕΝ υπο­γράμ­μι­σε εξάλ­λου την ανά­γκη επα­νε­ξέ­τα­σης του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου και της πο­λι­τι­κής δρο­μο­λο­γή­σε­ων. «Το 70% του ακτο­πλοϊ­κού τζί­ρου συ­γκε­ντρώ­νε­ται τους κα­λο­και­ρι­νούς μήνες. Σ’ αυτό το διά­στη­μα δρα­στη­ριο­ποιεί­ται ο κύ­ριος όγκος του στό­λου — συμ­βα­τι­κών και τα­χύ­πλο­ων. Τον χει­μώ­να, όμως, τα συμ­βα­τι­κά πλοία κα­λού­νται να συ­νε­χί­σουν τη δια­σύν­δε­ση των νη­σιών με πολύ χα­μη­λή επι­βα­τι­κή κί­νη­ση και αυ­ξη­μέ­νο λει­τουρ­γι­κό κό­στος. ‘Αρα, πρέ­πει να ξα­να­δού­με το χάρτη των δρο­μο­λο­γή­σε­ων και τη σχέση συμ­βα­τι­κού – τα­χύ­πλο­ου. Το πρώτο λει­τουρ­γεί όλο το χρόνο, το δεύ­τε­ρο μόνο τέσ­σε­ρις μήνες».

Ο ΦΠΑ – «Η Ελ­λά­δα με το υψη­λό­τε­ρο συ­ντε­λε­στή στην Ευ­ρώ­πη»

Ανα­φε­ρό­με­νος στη φο­ρο­λο­γι­κή πο­λι­τι­κή, ο κ. Θε­ο­δω­ρά­τος ση­μεί­ω­σε πως η Ελ­λά­δα, αν και έχει το 18% της ακτο­πλοϊ­κής κί­νη­σης της Ευ­ρώ­πης, εξα­κο­λου­θεί να δια­τη­ρεί τον υψη­λό­τε­ρο ΦΠΑ στα ει­σι­τή­ρια με 13% στους επι­βά­τες, 24% στα οχή­μα­τα, ενώ στις υπό­λοι­πες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες οι συ­ντε­λε­στές είναι ση­μα­ντι­κά χα­μη­λό­τε­ροι 10% στην Ισπα­νία και τη Φιν­λαν­δία, 6% στη Σου­η­δία, 5% στην Ιτα­λία και 0% σε Μάλτα και Δανία.

Σε ερώ­τη­ση σχε­τι­κά με το εάν μια μεί­ω­ση του ΦΠΑ θα με­τα­κυ­λι­στεί στους επι­βά­τες, ο πρό­ε­δρος του ΣΕΕΝ το­νί­ζει ότι «αν η κυ­βέρ­νη­ση μειώ­σει τον ΦΠΑ, ας ελέγ­ξει μέσω του πα­ρα­τη­ρη­τη­ρί­ου τιμών αν η μεί­ω­ση αυτή φτά­νει στον επι­βά­τη».

 
Σε σταυ­ρο­δρό­μι ο κλά­δος

Η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα βρί­σκε­ται σή­με­ρα σε καί­ρια καμπή. Από τη μια, οφεί­λει να αντα­πο­κρι­θεί στις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της νέας επο­χής, να εκ­συγ­χρο­νί­σει τον στόλο και να δια­τη­ρή­σει την κοι­νω­νι­κή της απο­στο­λή.

Από την άλλη, κα­λεί­ται να το κάνει αυτό χωρίς μό­νι­μα χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία και με διοι­κη­τι­κές δε­σμεύ­σεις που πε­ριο­ρί­ζουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά της.

Πηγή: moneyreview.gr