Ανέστης Αναστασίου: «Ο τουρισμός έχει πάψει εδώ και χρόνια να είναι ελκυστικός κλάδος για τους εργαζόμενους»

Κύριε Ανα­στα­σίου πού οφεί­λο­νται οι μαζικές ελλεί­ψεις εργα­ζό­με­νων στον του­ρι­στικό/ξενο­δο­χειακό τομέα; Πώς έχει δημιουρ­γη­θεί το φαι­νό­μενο;

Μιλάμε αρχικά για ένα πανευ­ρω­παϊκό και παγκό­σμιο φαι­νό­μενο. Στην Ελλάδα μάς απα­σχο­λεί το συγκε­κρι­μένο ζήτημα έντονα λόγω της μεγάλης εξάρ­τη­σης της εθνικής μας οικο­νο­μίας από τον του­ρι­σμό. Παρόλα αυτά στα εστια­τό­ρια του Μαν­χά­ταν, στα Καφέ του Λον­δί­νου και του Παρι­σιού, στα resorts του Πουκέτ και του Μπαλί η εξεύ­ρεση προ­σω­πι­κού, είναι ένα υπαρκτό πρό­βλημα.

Είναι πολλοί οι λόγοι που οδή­γη­σαν στην απο­μά­κρυνση των εργα­ζό­με­νων από τον του­ρι­σμό. Έχει πάψει εδώ και πολλά χρόνια να είναι ένας ελκυ­στι­κός κλάδος για τους εργα­ζό­με­νους. Κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μι­κής κρίσης και των lockdowns ο κόσμος στρά­φηκε σε άλλα επαγ­γέλ­ματα.

Άλλωστε οι μισθοί δεν ήταν ικανοί να προ­σελ­κύ­σουν το προ­σω­πικό ή να κάνουν τον εργα­ζό­μενο να θέλει παρα­μεί­νει στον κλάδο. Έπειτα από τις μειώ­σεις που έγιναν πριν από 10 με 12 χρόνια λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης, οι αμοιβές παρέ­με­ναν μέχρι και πρό­σφατα, σε χαμηλά επίπεδα. Και βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι συνεχώς επε­κτεί­νο­νται οι ξενο­δο­χεια­κές κλίνες και τα κατα­λύ­ματα Airbnb. Συνεπώς, ενώ οι εργα­ζό­με­νοι απο­μα­κρύ­νο­νται από τον κλάδο αυξά­νε­ται συνεχώς η ζήτηση, καθώς δημιουρ­γού­νται νέες θέσεις στα και­νούρ­για ξενο­δο­χεία και στα κατα­λύ­ματα τύπου Airbnb. Είναι ένας φαύλος κύκλος…

Θα λέγατε ότι έχουν χάσει την ελκυ­στι­κό­τητά τους τα του­ρι­στικά επαγ­γέλ­ματα;

Για μία μεγάλη μερίδα εργα­ζό­με­νων, τα του­ρι­στικά επαγ­γέλ­ματα απο­τε­λούν απλά μία λύση ανάγκης. Ο του­ρι­σμός δεν είναι για όλους και όλοι δεν είναι για τον του­ρι­σμό. Απλά κάποιοι μπορεί να βολεύ­ο­νται επειδή είναι ένας χώρος που προ­σφέ­ρει μερο­κά­ματα.

Το πρό­βλημα της υπο­στε­λέ­χω­σης του κλάδου ξεκινά λοιπόν από την έλλειψη ενδια­φέ­ρο­ντος. Όσοι έψαχναν απλά ένα μερο­κά­ματο, κατά­φε­ραν και το βρήκαν αλλού. Δια­πι­στώ­νουμε λ.χ. ότι πολύς κόσμος μετα­πή­δησε στον κλάδο των ταχυ­με­τα­φο­ρών. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι οι μισοί από αυτούς που εντά­χθη­καν στα τελευ­ταία χρόνια στον συγκε­κρι­μένο κλάδο, ήταν εποχικά απα­σχο­λού­με­νοι.

Πρέπει βέβαια να παρα­δε­χθούμε ότι ο κλάδος της φιλο­ξε­νίας δεν είχε την καλύ­τερη δυνατή φήμη, παρόλο που υπάρ­χουν πολλοί καλοί εργο­δό­τες. Υπάρ­χουν όμως πάντα και κάποια παρα­δείγ­ματα κακών συν­θη­κών εργα­σίας, τα οποία δημιουρ­γούν μία όχι και τόσο καλή εικόνα συνο­λικά.

Η έλλειψη εργα­ζό­με­νων, επη­ρε­ά­ζει την ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών;

Παλαιό­τερα οι επι­χει­ρή­σεις ζητού­σαν ποιο­τικό και εκπαι­δευ­μένο προ­σω­πικό. Σήμερα ζητούν απλά προ­σω­πικό. Έχει κατέβει ο πήχης. Ασφαλώς και η ποιό­τητα θα πρέπει να είναι το κύριο ζητού­μενο. Εάν όμως μία επι­χεί­ρηση δεν μπορεί να βρει εύκολα εργα­ζό­με­νους, η ποιό­τητα θα έρθει σε δεύτερη μοίρα. Βλέ­πουμε συχνά να δίνεται έμφαση στην ποιό­τητα και στην πολυ­τέ­λεια των υπο­δο­μών, ενώ η ποιό­τητα του στε­λε­χια­κού δυνα­μι­κού, η επι­μόρ­φωση και εκπαί­δευσή του έρχεται σε δεύτερη και τρίτη μοίρα….

Τα ξενο­δο­χεία γίνο­νται μεγα­λύ­τερα, ωραιό­τερα και εντυ­πω­σια­κό­τερα ενώ δεν δίνεται η αντί­στοιχη μέριμνα στο ανθρώ­πινο δυνα­μικό, στις συν­θή­κες εργα­σίας, στην εκπαί­δευσή, στην επι­μόρ­φωση και στη διαμονή των εργα­ζό­με­νων.

Η εισα­γωγή μετα­κλη­τών εργα­ζό­με­νων από τρίτες χώρες, θα έλυνε το πρό­βλημα;

Θα βοη­θούσε πρό­σκαιρα. Είναι μία λύση της στιγμής. Δεν υπάρχει κάτι αρνη­τικό. Παντού σε όλο τον κόσμο δεν απα­σχο­λού­νται στα ξενο­δο­χεία μόνο ντόπιοι εργα­ζό­με­νοι. Δεν μπορώ όμως να πω ότι μακρο­πρό­θε­σμα θα συμ­βά­λει η λύση αυτή στην κάλυψη των αναγκών σε εργα­τικό δυνα­μικό. Δεν θεωρώ ότι πρέπει να στο­χεύ­ουμε εκεί. Παρόλα αυτά, σήμερα που μιλάμε μπορεί να συμ­βά­λει στην κάλυψη των αναγκών.

Υπάρχει βέβαια και η άποψη εκείνων που υπο­στη­ρί­ζουν ότι η εισροή αλλο­δα­πών εργα­ζό­με­νων στο του­ρι­στικό/ξενο­δο­χειακό κλάδο θα …αλλοί­ωνε την αυθε­ντι­κό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών φιλο­ξε­νίας. Συμ­με­ρί­ζε­στε την άποψη αυτή;

Θεωρώ πως η αυθε­ντική ελλη­νική φιλο­ξε­νία συνε­χί­ζει και θα συνε­χί­σει να υπάρχει. Αυτό βέβαια άπτεται της κάθε επι­χεί­ρη­σης. Κατά πόσο μπορεί να αφο­μοιώ­σει κάποιες κατα­στά­σεις. Το να μην έχουμε μόνο Έλληνες εργα­ζό­με­νους στα ξενο­δο­χεία, δεν είναι ένα και­νούρ­γιο φαι­νό­μενο. Δεν θα επη­ρε­α­σθεί η αυθε­ντι­κό­τητα της προ­σφε­ρό­με­νης υπη­ρε­σίας και της φιλο­ξε­νίας, εάν ένα ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων που απα­σχο­λεί η κάθε επι­χεί­ρηση προ­έρ­χε­ται από το εξω­τε­ρικό.

Η του­ρι­στική εκπαί­δευση, είναι ελκυ­στική; Θέλουν οι νέοι να ασχο­λη­θούν με τα του­ρι­στικά επαγ­γέλ­ματα;

Από τη στιγμή που οι εργα­ζό­με­νοι έχουν στρέψει την πλάτη στον του­ρι­σμό, έχει μειωθεί και το ενδια­φέ­ρον για τις του­ρι­στι­κές σπουδές. Αυτό ισχύει επίσης σε διεθνές επίπεδο. Συμ­με­τείχα πριν λίγο καιρό σε ένα διεθνές συνέ­δριο στη Βιέννη, όπου όλοι ομο­λο­γού­σαν ότι έχουν λιγό­τε­ρους προ­πτυ­χια­κούς και μετα­πτυ­χια­κούς φοι­τη­τές.

Η κατά­σταση που βιώ­νουμε αυτή τη στιγμή ήρθε για να μείνει. Θα πρέπει να μάθουμε να δου­λεύ­ουμε με λιγό­τε­ρους υπο­ψή­φιους εργα­ζό­με­νους και με λιγό­τε­ρους φοι­τη­τές/σπου­δα­στές. Θεωρώ παρόλα αυτά ότι οι προ­σπά­θειες που γίνο­νται από δημό­σιες και ιδιω­τι­κές σχολές, είναι αξιό­λο­γες. Πρέπει όμως ο κλάδος να γίνει ξανά ελκυ­στι­κός ως εργο­δό­της για να γίνει ελκυ­στι­κός και σε επίπεδο σπουδών. Είναι αλλη­λέν­δετα τα πράγ­ματα αυτά. Αν ο του­ρι­σμός ανθεί, ναι θα έχουν μεγα­λύ­τερη ζήτηση και οι του­ρι­στι­κές σπουδές… Αν ο του­ρι­σμός περνά σε δεύτερη μοίρα… αντί­στοιχα θα περά­σουν σε δεύτερη μοίρα και οι σπουδές.