Παράλληλες διερευνήσεις και διπλό πόρισμα για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών – Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία

Σε πολ­λα­πλά πορί­σματα φαί­νε­ται πως θα κατα­λή­ξει και η διε­ρεύ­νηση του σοβα­ρό­τα­του συμ­βά­ντος που προ­κά­λεσε μπλακ άουτ στο σύνολο των ελλη­νι­κών αερο­δρο­μίων με το κλεί­σιμο του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου την περα­σμένη Κυριακή.

Μπορεί το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών να έχει ανα­κοι­νώ­σει τη διε­ρεύ­νηση του συμ­βά­ντος από την 5μελή επι­τροπή εμπει­ρο­γνω­μό­νων που συστά­θηκε ad hoc ύστερα από σχετική απόφαση του υπουρ­γού, Χρίστου Δήμα, χωρίς να κάνει καμία απο­λύ­τως αναφορά στον Εθνικό Οργα­νι­σμό Διε­ρεύ­νη­σης Αερο­πο­ρι­κών και Σιδη­ρο­δρο­μι­κών Ατυ­χη­μά­των και Συμ­βά­ντων Ασφα­λείας (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), ωστόσο και ο Οργα­νι­σμός απο­φά­σισε τη διε­ρεύ­νηση του περι­στα­τι­κού βάσει των όσων ορί­ζο­νται στο κατα­στα­τικό του.

Ταυ­τό­χρονα με αυτές τις δύο διε­ρευ­νή­σεις έχει δια­τα­χθεί από τον προϊ­στά­μενο της εισαγ­γε­λίας πρω­το­δι­κών της Αθήνας, Αρι­στείδη Κορέα κατε­πεί­γουσα προ­κα­ταρ­κτική έρευνα που θα διε­νερ­γή­σει το τμήμα ηλε­κτρο­νι­κού εγκλή­μα­τος προ­κει­μέ­νου να διε­ρευ­νη­θεί εάν έχει τελε­στεί το αδίκημα των επι­κίν­δυ­νων παρεμ­βά­σεων στη συγκοι­νω­νία αερο­σκα­φών και από πού προ­ήλ­θαν οι παρεμ­βο­λές σε όλες σχεδόν τις συχνό­τη­τες του FIR Αθηνών.

Επι­προ­σθέ­τως έχει δοθεί ήδη εντολή από τον κ. Δήμα για τη διε­νέρ­γεια Ενορκης Διοι­κη­τι­κής Εξέ­τα­σης στην Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΥΠΑ) με τον υπουργό να προ­α­ναγ­γέλ­λει μάλιστα ότι «θα πέσουν κεφάλια» εάν χρεια­στεί. Στο πλαίσιο της ΕΔΕ θα διε­ρευ­νη­θούν τυχόν ευθύνες ή παρα­λεί­ψεις εμπλε­κο­μέ­νων υπαλ­λή­λων ή υπη­ρε­σιών της Υπη­ρε­σίας, ενώ θα υπάρξει ενη­μέ­ρωση και για τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την απο­τροπή παρό­μοιων φαι­νο­μέ­νων στο μέλλον.

Σε ό,τι αφορά τη διε­ρεύ­νηση του περι­στα­τι­κού, πάντως, τόσο ο κ. Δήμας όσο και άλλα κυβερ­νη­τικά στελέχη σε τοπο­θε­τή­σεις τους έχουν ανα­φερ­θεί μόνο στην πεντα­μελή ειδική ομάδα που συστά­θηκε τονί­ζο­ντας ότι ανα­μέ­νουν το δικό της πόρισμα ώστε να πέσει φως στα αίτια της σοβα­ρό­τα­της δυσλει­τουρ­γίας αφή­νο­ντας εκτός κάδρου τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο οποίος είναι ο ανε­ξάρ­τη­τος και θεσμικά κατο­χυ­ρω­μέ­νος φορέας διε­ρεύ­νη­σης.

Παρόλα αυτά ο Οργα­νι­σμός θα προβεί αυτε­παγ­γέλ­τως στη δική του διε­ρεύ­νηση του περι­στα­τι­κού, το οποίο άλλωστε άπτεται άμεσα της ασφά­λειας των μετα­φο­ρών. Η απόφαση ελήφθη σε έκτακτο Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τη Δευτέρα, στο οποίο συνε­κτι­μή­θηκε η σοβα­ρό­τητα του συμ­βά­ντος: «Σε συνέ­χεια του σοβαρού συμ­βά­ντος που προ­κλή­θηκε στο FIR Αθηνών τις πρωινές ώρες της 04.01.2026, συνήλθε εκτά­κτως σήμερα το Δ.Σ. του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, το οποίο μετά από ενδε­λεχή εξέταση του ζητή­μα­τος, απο­φά­σισε ομόφωνα τη διε­νέρ­γεια της δια­δι­κα­σίας διε­ρεύ­νη­σης», ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά στη λιτή ανα­κοί­νωση του Οργα­νι­σμού.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του «ethnos.gr», η έρευνα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί δια­κριτά από αυτήν της επι­τρο­πής του υπουρ­γείου, ενώ η διε­νέρ­γειά της απο­φα­σί­στηκε καθώς το περι­στα­τικό εμπί­πτει απο­λύ­τως στην αρμο­διό­τητά του.

Πηγές κοντά στην υπόθεση σημειώ­νουν ότι ο Οργα­νι­σμός θα κινηθεί στην κατεύ­θυνση διε­ρεύ­νη­σης των θεμάτων ασφα­λείας με στόχο την έκδοση συστά­σεων ασφά­λειας εφόσον αυτό απαι­τη­θεί από τα ευρή­ματα χωρίς να απο­τε­λεί αντι­κεί­μενό του η απόδοση ευθυνών.

Ωστόσο, εξυ­πα­κού­ε­ται πως θα διε­ρευ­νή­σει και τα βαθύ­τερα αίτια του συμ­βά­ντος (καθώς πως αλλιώς θα μπο­ρούσε να προ­χω­ρή­σει σε συστά­σεις), τα οποία δεν έχουν απο­σα­φη­νι­στεί ακόμα με μία προφανή αλλη­λο­ε­πι­κά­λυψη στο πεδίο με την πεντα­μελή επι­τροπή που έχει ορίσει το υπουρ­γείο.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στην πεντα­μελή Επι­τροπή διε­ρεύ­νη­σης του υπουρ­γείου επι­κε­φα­λής είναι ο διοι­κη­τής της Αρχής Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΑΠΑ), Χ. Τσί­του­ρας, ενώ συμ­με­τέ­χουν ο διοι­κη­τής της Εθνικής Αρχής Κυβερ­νο­α­σφά­λειας Μιχάλης Μπλέ­τσας, ο Συνταγ­μα­τάρ­χης Δημή­τριος Ζαμπα­κό­λας, Μηχα­νι­κός Επι­κοι­νω­νιών Επι­τε­λής ΓΕΕΘΑ, ο υπο­διευ­θυ­ντής επο­πτείας φάσμα­τος της Εθνικής Επι­τρο­πής Τηλε­πι­κοι­νω­νιών και Ταχυ­δρο­μείων (ΕΕΤΤ) Νίκος Ηγου­με­νί­δης, καθώς και εκπρό­σω­πος του EUROCONTROL.

Οπως έχει ήδη ανα­φέ­ρει το ethnos.gr σε ρεπορ­τάζ του ανα­φο­ρικά με τη σύσταση της συγκε­κρι­μέ­νης επι­τρο­πής, πηγές του υπουρ­γείου απα­ντού­σαν ότι κρίθηκε απα­ραί­τητη η συμ­με­τοχή εξει­δι­κευ­μέ­νων στε­λε­χών για τη συγκε­κρι­μένη διε­ρεύ­νηση χωρίς, πάντως, να απα­ντούν ως προς το γιατί αυτά τα στελέχη δεν κλή­θη­καν να συν­δρά­μουν τους εμπει­ρο­γνώ­μο­νες του Οργα­νι­σμού, αλλά επε­λέ­γη­σαν ως μέλη μιας αυτό­νο­μης Ειδικής Επι­τρο­πής, η οποία συγκρο­τή­θηκε με απόφαση του υπουρ­γού.

Στις τηλε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές το αίτιο

Οπως, πάντως προ­κύ­πτει από την πρώτη συνά­ντηση της ειδικής επι­τρο­πής με τη διοί­κηση και τα αρμόδια στελέχη της ΥΠΑ, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την Τρίτη, στο Κέντρο Ελέγχου Περιο­χής Αθηνών & Μακε­δο­νίας (ΚΕΠΑΘΜ), παρά το αλαλούμ της Κυρια­κής που προ­κλή­θηκε από τις αντι­φα­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις της ΥΠΑ, «η μέχρι στιγμής διε­ρεύ­νηση, φαί­νε­ται να εντο­πί­ζει το πρό­βλημα σε τηλε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές και δεν ανέ­δειξε στοι­χεία κυβερ­νο­ε­πί­θε­σης στα συστή­ματα της ΥΠΑ».

Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην ανα­κοί­νωση της ΥΠΑ, «για τη σε βάθος ανάλυση της αιτίας του προ­βλή­μα­τος (root cause), η ΥΠΑ παρα­μέ­νει σε στενή συνερ­γα­σία με τον ΟΤΕ, σε όλα τα επίπεδα, στο πλαίσιο δια­σταύ­ρω­σης της αιτίας του συμ­βά­ντος και της συντο­νι­σμέ­νης τεχνι­κής επε­ξερ­γα­σίας».

Η ΥΠΑ παρα­δέ­χε­ται επίσης ότι το πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται στα δικά της συστή­ματα και όχι σε κάποιες εξω­τε­ρι­κές παρεμ­βο­λές, όπως «έδειχνε» μία από τις ανα­κοι­νώ­σεις της την Κυριακή, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας πως: «Τόσο τα πρω­τεύ­ο­ντα όσο και τα δευ­τε­ρεύ­ο­ντα (backup) Συστή­ματα Επι­κοι­νω­νίας Φωνής (VCS) και Πομπο­δε­κτών βρί­σκο­νταν σε λει­τουρ­γία καθ’ όλη τη διάρ­κεια του συμ­βά­ντος. Ωστόσο, η παρεμ­βολή «θορύβου» μπλό­καρε τις συχνό­τη­τες».

Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με δημο­σί­ευμα του ιστο­τό­που «Πτήση» που υπο­γρά­φουν ο Φαίδων Καραϊ­ω­ση­φί­δης, Μηχα­νι­κός Αερο­δια­στη­μι­κής, Διε­ρευ­νη­τής Αερο­πο­ρι­κών Ατυ­χη­μά­των και ο Κώστας Λακα­φώ­σης, Αερο­ναυ­πη­γός Μηχα­νι­κός, Διε­ρευ­νη­τής Ατυ­χη­μά­των, δείχνει ότι «το πρό­βλημα ήταν ενδο­γε­νές και προ­ερ­χό­ταν από δυσλει­τουρ­γία των πομπών του συστή­μα­τος και όχι από εξω­τε­ρικό παρά­γο­ντα».

Σύμφωνα με τους ίδιους, η παρα­δοχή ότι «τόσο τα πρω­τεύ­ο­ντα όσο και τα δευ­τε­ρεύ­ο­ντα (backup) Συστή­ματα Επι­κοι­νω­νίας Φωνής (VCS) και Πομπο­δε­κτών βρί­σκο­νταν σε λει­τουρ­γία καθ’ όλη τη διάρ­κεια του συμ­βά­ντος», «ίσως είναι και  αυτό που εγείρει καίρια ερω­τή­ματα για τη δια­χεί­ριση του συμ­βά­ντος.

Δηλαδή, η αιτία που προ­κά­λεσε το πρό­βλημα παρα­μέ­νει μέχρι και τώρα άγνωστη και η «απο­κα­τά­σταση» φαί­νε­ται ότι έγινε από μόνη της, δηλαδή το σύστημα… αυτο­διορ­θώ­θηκε (γιατί προ­φα­νώς δεν μπορείς να διορ­θώ­σεις ένα πρό­βλημα που δεν γνω­ρί­ζεις την αιτία του)», ανα­φέ­ρουν.

Οι δύο διε­ρευ­νη­τές μάλιστα τονί­ζουν ότι η «μη απε­νερ­γο­ποί­ηση του κύριου συστή­μα­τος, όπως παρα­δέ­χε­ται η ΥΠΑ στην ανα­κοί­νωση της Τρίτης, «προ­κει­μέ­νου να γίνει ορθή διά­γνωση του προ­βλή­μα­τος», είναι αδια­νό­ητη απόφαση, όταν το τίμημα είναι το κλεί­σιμο του FIR Αθηνών για 8 ώρες! Ας μην ξεχνάμε ότι το πρω­ταρ­χικό ζητού­μενο σε όλα τα συστή­ματα ελέγχου ενα­ε­ρίου κυκλο­φο­ρίας είναι η αδιά­λει­πτη λει­τουρ­γία (100% uptime). Οποιο­δή­ποτε άλλο ζητού­μενο δεν είναι δυνατόν να προ­βάλ­λε­ται ως σημα­ντι­κό­τερο από την απαί­τηση αδιά­λει­πτης λει­τουρ­γίας».

Πηγή: ethnos.gr