Τα «μυστήρια» του κατώτατου μισθού

Άγνω­στο ακόμη ποιοι και πόσοι θα ωφε­λη­θούν από την αύ­ξη­σή του

Όταν ζη­τή­θη­κε από τον κυ­βερ­νη­τι­κό εκ­πρό­σω­πο Δη­μή­τρη Τζα­να­κό­που­λο – πριν ακόμη αλ­λά­ξει ο χρό­νος – να προ­βλέ­ψει την πρώτη καλή εί­δη­ση του 2019, εκεί­νος μί­λη­σε ευ­θέ­ως για την αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού.

Το χρο­νο­διά­γραμ­μα έχει ήδη ορι­στεί και ανα­κοι­νω­θεί. Η υπουρ­γός Ερ­γα­σί­ας θα υπο­γρά­ψει τη σχε­τι­κή υπουρ­γι­κή από­φα­ση μέσα στο δεύ­τε­ρο δε­κα­πεν­θή­με­ρο του Ια­νουα­ρί­ου, ενώ ο νέος κα­τώ­τα­τος μι­σθός θα ισχύ­σει – εκτός απρο­ό­πτου – από τον Φε­βρουά­ριο.

Προ­φα­νώς, το εν­δια­φέ­ρον εστιά­ζε­ται στο πο­σο­στό της αύ­ξη­σης. Στην κυ­βέρ­νη­ση θέ­λουν μια «εντυ­πω­σια­κή» με­τα­βο­λή, καθώς γνω­ρί­ζουν πολύ καλά ότι η «δε­ξα­με­νή» των επι­δο­μά­των, των έκτα­κτων οι­κο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σε­ων και γε­νι­κό­τε­ρα των καλών ει­δή­σε­ων από το μέ­τω­πο της οι­κο­νο­μί­ας έχει αδειά­σει.

Πρα­κτι­κά, εκτός από τον κα­τώ­τα­το μισθό και την κα­τά­θε­ση του νο­μο­σχε­δί­ου για το επί­δο­μα στέ­γα­σης δεν υπάρ­χει κάτι άλλο στον ορί­ζο­ντα, πέραν ίσως μιας ρύθ­μι­σης για τα χρέη προς την εφο­ρία και τα ασφα­λι­στι­κά τα­μεία. Στο ερώ­τη­μα αν η αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού είναι από μόνη της μια εί­δη­ση που μπο­ρεί να το­νώ­σει αι­σθη­τά το ηθικό (και την τσέπη) του εκλο­γι­κού σώ­μα­τος, η απά­ντη­ση δεν είναι εύ­κο­λη.

● Πρώ­τον, διότι ακόμη και μια αύ­ξη­ση της τά­ξε­ως του 4% – 5% (η οποία δεν μπο­ρεί να δι­καιο­λο­γη­θεί εύ­κο­λα με βάση τα τε­χνο­κρα­τι­κά κρι­τή­ρια) δεν με­τα­φρά­ζε­ται παρά σε λίγα ευρώ επι­πλέ­ον.

● Δεύ­τε­ρον, διότι από την αύ­ξη­ση θα υπάρ­ξουν και «χα­μέ­νοι»: πε­ρί­που ένα εκα­τομ­μύ­ριο αγρό­τες και αυ­το­α­πα­σχο­λού­με­νοι, οι οποί­οι θα δουν τις ασφα­λι­στι­κές τους ει­σφο­ρές να αυ­ξά­νο­νται κατά το ίδιο ακρι­βώς πο­σο­στό που θα αυ­ξη­θεί και ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός.

● Τρί­τον, διότι η κυ­βέρ­νη­ση κρα­τά­ει στα χέρια της το πλαί­σιο και τους κα­νό­νες. Η εφαρ­μο­γή στην πράξη – αυτό που σε τε­λι­κή ανά­λυ­ση εν­δια­φέ­ρει πε­ρισ­σό­τε­ρο από οτι­δή­πο­τε άλλο – είναι υπό­θε­ση του ιδιω­τι­κού τομέα. Οι αυ­ξή­σεις μι­σθών απαι­τούν ρευ­στό­τη­τα και κερ­δο­φο­ρία.

Με τον κα­τώ­τα­το μισθό αμεί­βο­νται κατά κύριο λόγο νέα παι­διά και ερ­γα­ζό­με­νοι σε μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις ή άτομα που κα­λύ­πτουν θέ­σεις με­ρι­κής απα­σχό­λη­σης. Στις μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις οι οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες πα­ρα­μέ­νουν δύ­σκο­λες, κάτι που ση­μαί­νει ότι δεν είναι δε­δο­μέ­νη η «συμ­μόρ­φω­ση». Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι οι ερ­γο­δό­τες θα πα­ρα­νο­μή­σουν.

Δεν είναι, άλ­λω­στε, πα­ρά­νο­μο να αλ­λά­ξουν το ωρά­ριο ερ­γα­σί­ας και από οκτά­ω­ρο να το κά­νουν επτά­ω­ρο, ώστε η αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού να αντι­σταθ­μι­στεί από τη μεί­ω­ση της συ­νο­λι­κής αμοι­βής.

Τε­λευ­ταία η Ελ­λά­δα

Με τη συ­ζή­τη­ση για την αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού (και) στην Ελ­λά­δα να μπαί­νει στην τε­λι­κή ευ­θεία, τα στα­τι­στι­κά στοι­χεία που έρ­χο­νται στο προ­σκή­νιο απο­δει­κνύ­ουν τη δυ­σμε­νή θέση στην οποία έχει πε­ριέλ­θει ο Έλ­λη­νας ερ­γα­ζό­με­νος.

Πα­ρα­μο­νές Πρω­το­χρο­νιάς αναρ­τή­θη­κε στη σε­λί­δα του Πα­γκό­σμιου Οι­κο­νο­μι­κού Φό­ρουμ έκ­θε­ση του γερ­μα­νι­κού ιν­στι­τού­του Wirtschafts – und Sozialwissenchaftliches, σύμ­φω­να με το οποίο η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται σε μια από τις τε­λευ­ταί­ες θέ­σεις της πα­γκό­σμιας κα­τά­τα­ξης. Το ιν­στι­τού­το έκανε τη σύ­γκρι­ση με βάση τον κα­τώ­τα­το μισθό ανά ώρα ερ­γα­σί­ας. Όπως προ­κύ­πτει από το απο­τέ­λε­σμα, έλαβε υπόψη και το γε­γο­νός ότι στην Ελ­λά­δα κα­τα­βάλ­λο­νται 14 μι­σθοί σε ετή­σια βάση.

Ο «χάρ­της» είναι απο­γοη­τευ­τι­κός. Η Ελ­λά­δα είναι πλέον στην τε­λευ­ταία θέση της «με­σαί­ας τα­χύ­τη­τας» με κα­τώ­τα­το ωρο­μί­σθιο της τά­ξε­ως των 3,4 ευρώ. Στη Μάλτα είναι 4,3 ευρώ, στην Ισπα­νία (η οποία συ­ζη­τά για αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού κατά… 22%) είναι 4,46 ευρώ και στην Πορ­το­γα­λία, η οποία επί­σης έχει προ­χω­ρή­σει σε σειρά αυ­ξή­σε­ων, είναι 3,5 ευρώ.

Η σύ­γκρι­ση με οποια­δή­πο­τε χώρα της Κε­ντρι­κής Ευ­ρώ­πης είναι πε­ριτ­τή (4,84 ευρώ ωρο­μί­σθιο έχει η Σλο­βε­νία και από εκεί και… πάνω η όποια σύ­γκρι­ση είναι πε­ριτ­τή). Στη Γαλ­λία, όπου ήδη έχει εξαγ­γελ­θεί αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού υπό την πίεση των «Κί­τρι­νων Γι­λέ­κων», το κα­τώ­τα­το ωρο­μί­σθιο προ­σεγ­γί­ζει τα 10 ευρώ.

Η Γαλ­λία είναι και μια από τις τρεις χώρες με τον υψη­λό­τε­ρο κα­τώ­τα­το μισθό. Την ξε­περ­νούν μόνο η Αυ­στρα­λία και το Λου­ξεμ­βούρ­γο, ενώ μετά τη Γαλ­λία κα­τα­τάσ­σο­νται – σε όρους αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης – η Ολ­λαν­δία, η Γερ­μα­νία, το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο και ο Κα­να­δάς.

Σιγή ιχθύ­ος

Για το τε­λι­κό πο­σο­στό αύ­ξη­σης του κα­τώ­τα­του μι­σθού προς το παρόν η κυ­βέρ­νη­ση τηρεί σιγήν ιχθύ­ος. Άλ­λω­στε προς το παρόν τη­ρεί­ται το χρο­νο­διά­γραμ­μα, το οποίο ορί­ζει ότι πρέ­πει να ακο­λου­θη­θούν και τα επό­με­να βή­μα­τα:

1. Ολο­κλή­ρω­ση του σχε­δί­ου του πο­ρί­σμα­τος δια­βού­λευ­σης από το ΚΕΠΕ, δια­βί­βα­σή του αμελ­λη­τί στην Επι­τρο­πή Συ­ντο­νι­σμού προς δια­πί­στω­ση της ολο­κλή­ρω­σης της δια­δι­κα­σί­ας και υπο­βο­λή του στον υπουρ­γό Ερ­γα­σί­ας, Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης και Κοι­νω­νι­κής Αλ­λη­λεγ­γύ­ης και στον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών.

2. Ανάρ­τη­ση του σχε­δί­ου του πο­ρί­σμα­τος δια­βού­λευ­σης, καθώς και όλων των εκ­θέ­σε­ων, υπο­μνη­μά­των και τεκ­μη­ριώ­σε­ων, στην ιστο­σε­λί­δα του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας, Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης και Κοι­νω­νι­κής Αλ­λη­λεγ­γύ­ης.

3. Ει­σή­γη­ση του υπουρ­γού Ερ­γα­σί­ας, Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης και Κοι­νω­νι­κής Αλ­λη­λεγ­γύ­ης στο Υπουρ­γι­κό Συμ­βού­λιο του κα­τώ­τα­του μι­σθού και του κα­τώ­τα­του ημε­ρο­μι­σθί­ου, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη το πό­ρι­σμα δια­βού­λευ­σης.

4. Έκ­δο­ση από­φα­σης του υπουρ­γού Ερ­γα­σί­ας, Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης και Κοι­νω­νι­κής Αλ­λη­λεγ­γύ­ης, μετά τη σύμ­φω­νη γνώμη του Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λί­ου, με την οποία κα­θο­ρί­ζο­νται ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός και το κα­τώ­τα­το ημε­ρο­μί­σθιο.

Το πο­σο­στό της αύ­ξη­σης

Η κυ­βέρ­νη­ση έχει ανα­κοι­νώ­σει ότι θέλει να ακο­λου­θή­σει το πορ­το­γα­λι­κό μο­ντέ­λο. Αυτό ση­μαί­νει συ­νε­χή αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού τα επό­με­να χρό­νια.

Ποιος ήταν ο βη­μα­τι­σμός που ακο­λού­θη­σαν οι Πορ­το­γά­λοι; Αύ­ξη­σαν κατά 4,1% τον κα­τώ­τα­το μισθό το 2015, κατά 4,9% το 2016, κατά 5,1% το 2017 και κατά 4,1% το 2018. Με αυτές τις αυ­ξή­σεις έχουν ου­σια­στι­κά κλεί­σει την «ψα­λί­δα» που υπήρ­χε με την Ελ­λά­δα, καθώς σε ονο­μα­στι­κούς όρους ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός στην Πορ­το­γα­λία είναι στα 677 ευρώ ένα­ντι 684 ευρώ (σ.σ.: σε δω­δε­κά­μη­νη βάση συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των δώρων) που είναι στην Ελ­λά­δα.

Προ­φα­νώς το πο­σο­στό της αύ­ξη­σης θα κα­θο­ρι­στεί με βάση και την πο­ρεία του πλη­θω­ρι­σμού ή της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας της ερ­γα­σί­ας. Και οι δύο αυτοί δεί­κτες κι­νού­νται σε χα­μη­λά επί­πε­δα, ενώ πρέ­πει να λη­φθεί σο­βα­ρά υπόψη το γε­γο­νός ότι το τε­λι­κό πο­σο­στό αύ­ξη­σης του κα­τώ­τα­του μι­σθού θα γίνει τη στιγ­μή που στην Αθήνα θα έχουν ήδη κα­τα­φθά­σει οι εκ­πρό­σω­ποι των θε­σμών για την ολο­κλή­ρω­ση της τρι­μη­νιαί­ας με­τα­μνη­μο­νια­κής αξιο­λό­γη­σης.

Οι δα­νει­στές ρί­χνουν πολύ με­γά­λο βάρος στην απο­τρο­πή της αύ­ξη­σης του μι­σθο­λο­γι­κού κό­στους εκτι­μώ­ντας ότι δεν πρέ­πει να υπάρ­ξουν κι­νή­σεις που θα ανα­τρέ­ψουν την πτω­τι­κή πο­ρεία της ανερ­γί­ας ή την αύ­ξη­ση της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας της ερ­γα­σί­ας, η οποία μόλις τα τε­λευ­ταία δύο χρό­νια επα­νήλ­θε σε θε­τι­κό πρό­ση­μο.

Σε τε­λι­κή ανά­λυ­ση αυτό που έχει ση­μα­σία είναι το τι θα πάρει επι­πλέ­ον στην τσέπη του ο κάθε ερ­γα­ζό­με­νος. Εδώ αρ­χί­ζουν τα σε­νά­ρια:

● Αύ­ξη­ση της τά­ξε­ως του 4% ση­μαί­νει ότι ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός θα αυ­ξη­θεί από τα 586 ευρώ που είναι σή­με­ρα στα 609,4 ευρώ. Οι κα­θα­ρές απο­δο­χές – δη­λα­δή μετά την αφαί­ρε­ση των ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών – θα αυ­ξη­θούν από τα 492 ευρώ που είναι σή­με­ρα στα 512 ευρώ.

● Αύ­ξη­ση 5% ση­μαί­νει ότι τα μει­κτά θα δια­μορ­φω­θούν στα 615 ευρώ και τα κα­θα­ρά στα 517 ευρώ, ενώ αύ­ξη­ση 6% ση­μαί­νει 621 ευρώ μει­κτά και 522 ευρώ κα­θα­ρά.

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά πρέ­πει να γίνει στους νέους ηλι­κί­ας κάτω των 25 ετών. Διότι γι’ αυ­τούς η ταυ­τό­χρο­νη κα­τάρ­γη­ση του υπο­κα­τώ­τα­του μι­σθού και η αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού θα ση­μα­το­δο­τή­σει ση­μα­ντι­κές αυ­ξή­σεις.

Σή­με­ρα οι νέοι κάτω των 25 ετών ει­σπράτ­τουν (στο οκτά­ω­ρο) 429 ευρώ. Έτσι η αύ­ξη­σή του μπο­ρεί να πλη­σιά­σει και τα 100 ευρώ. Στο ερώ­τη­μα αν οι ερ­γο­δό­τες θα δε­χτούν πρό­θυ­μα να πλη­ρώ­σουν έρ­χε­ται ως απά­ντη­ση η επι­δό­τη­ση των ερ­γο­δο­τι­κών ει­σφο­ρών που έχει ήδη ψη­φί­σει η κυ­βέρ­νη­ση.

Πόσοι θα την πά­ρουν;

Η ανα­προ­σαρ­μο­γή του κα­τώ­τα­του μι­σθού επη­ρε­ά­ζει άμεσα τις απο­δο­χές πε­ρί­που του 20% των μι­σθω­τών στον ιδιω­τι­κό τομέα, πο­σο­στό στο οποίο συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και οι ερ­γα­ζό­με­νοι με με­ρι­κή απα­σχό­λη­ση.

Το σύ­νο­λο των απα­σχο­λου­μέ­νων στον ιδιω­τι­κό τομέα και στις ΔΕΚΟ με απο­δο­χές κάτω των 600 ευρώ μει­κτά είναι 673.000. Σε αυ­τούς πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και οι με­ρι­κώς απα­σχο­λού­με­νοι, οι οποί­οι δεν είναι απα­ραί­τη­το ότι αμεί­βο­νται με βάση τον κα­τώ­τα­το μισθό. Ερ­γα­ζό­με­νος με τε­τρά­ω­ρη απα­σχό­λη­ση και απο­δο­χές 400 ευρώ μει­κτά κι­νεί­ται πολύ πάνω από τα όρια του κα­τώ­τα­του μι­σθού.

Για να δη­μιουρ­γη­θεί γε­νι­κευ­μέ­νο κύμα αυ­ξή­σε­ων, θα πρέ­πει να καμ­φθούν οι αντιρ­ρή­σεις των ερ­γο­δο­τών στο να υπάρ­ξει ου­σια­στι­κή σύν­δε­ση των με­τα­βο­λών του κα­τώ­τα­του μι­σθού με το πε­ριε­χό­με­νο των επι­χει­ρη­σια­κών και κλα­δι­κών συμ­βά­σε­ων όπως συ­νέ­βαι­νε στην προ κρί­σης πε­ρί­ο­δο, κάτι που με τη σειρά του προ­ϋ­πο­θέ­τει συμ­φω­νία σε κλα­δι­κό ή επι­χει­ρη­σια­κό επί­πε­δο ανά­με­σα στους ερ­γο­δό­τες και στους ερ­γα­ζό­με­νους.

Δεν είναι κα­θό­λου δε­δο­μέ­νο ότι θα υπάρ­ξει τέ­τοια συμ­φω­νία. Άρα αυτό είναι ένα από τα βα­σι­κά ερω­τή­μα­τα της επό­με­νης ημέ­ρας. Η «πολύ θε­τι­κή εί­δη­ση» που θέλει να ανα­κοι­νώ­σει ο κυ­βερ­νη­τι­κός εκ­πρό­σω­πος θα αφορά τε­λι­κώς το σύ­νο­λο των ερ­γα­ζο­μέ­νων στον ιδιω­τι­κό τομέα ή μόνο μια μικρή μειο­νό­τη­τα;

Οι επι­πτώ­σεις

Η επί­πτω­ση στην τσέπη των ερ­γα­ζο­μέ­νων του ιδιω­τι­κού τομέα από την αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού είναι προ­φα­νώς η ση­μα­ντι­κό­τε­ρη, αλλά δεν είναι η μο­να­δι­κή. Η αύ­ξη­ση ση­μαί­νει επί­σης ανα­προ­σαρ­μο­γή:

● Του επι­δό­μα­τος ανερ­γί­ας που μοι­ρά­ζει ο ΟΑΕΔ. Εκτός από βα­σι­κό επί­δο­μα των 360 ευρώ, επη­ρε­ά­ζο­νται και όλα τα υπό­λοι­πα επι­δό­μα­τα (ει­δι­κό βο­ή­θη­μα μετά τη λήξη της ανερ­γί­ας, βο­ή­θη­μα αυ­το­τε­λώς και ανε­ξαρ­τή­τως απα­σχο­λου­μέ­νων, ει­δι­κή πα­ρο­χή προ­στα­σί­ας μη­τρό­τη­τας, επο­χι­κό επί­δο­μα ανερ­γί­ας, επί­δο­μα επί­σχε­σης κ.λπ.).

● Των κα­τώ­τε­ρων ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών που πλη­ρώ­νουν αυ­το­α­πα­σχο­λού­με­νοι και ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τί­ες. Οι ει­σφο­ρές είναι συν­δε­δε­μέ­νες με τον κα­τώ­τα­το μισθό του ει­κο­σι­πε­ντά­ρη, άρα η αύ­ξη­ση θα είναι αντί­στοι­χη με αυτή του κα­τώ­τα­του μι­σθού.

πηγή topontiki.gr