Tι σημαίνει το «Νo» των Ιταλών-Οι φόβοι των αναλυτών

Μετά τη συντρι­πτική νίκη του «Οχι», η Ευρώπη ενδέ­χε­ται να εμπλα­κεί σε έναν κυκλώνα χρη­μα­τι­στη­ρια­κών και τρα­πε­ζι­κών ανα­τα­ρά­ξεων

Οι ανα­λυ­τές φοβού­νται ότι το «Οχι» θα οδη­γή­σει την Ιταλία σε πολι­τική αστά­θεια και οι τρά­πε­ζές της θα καταρ­ρεύ­σουν, συμπα­ρα­σύ­ρο­ντας τις αντί­στοι­χες της Ισπα­νίας, της Γερ­μα­νίας και της Γαλλίας, δηλαδή ολό­κληρο το ευρω­παϊκό τρα­πε­ζικό σύστημα.

Οι Ιταλοί είναι συνη­θι­σμέ­νοι στην πολι­τική αστά­θεια, αλλά οι αγορές δεν νιώθουν καθόλου καλά με αυτήν και ο κίν­δυ­νος επι­κρά­τη­σης ενός αντιευ­ρω­παϊ­στή ηγέτη προ­κα­λεί πανικό σε μια Ευρώπη τα θεμέλια της οποίας τρίζουν από τη λιτό­τητα, την άνοδο του εθνι­κι­σμού και τις δια­σπα­στι­κές τάσεις που γοη­τεύ­ουν τους Ευρω­παί­ους ψηφο­φό­ρους.

Το ευρώ, που είχε ήδη πάρει την κατιούσα όταν ανα­κοι­νώ­θη­καν τα exit polls τα μεσά­νυ­χτα ώρα Ελλάδος, επι­τά­χυνε την καθο­δική του πορεία με την ανα­κοί­νωση, καθώς παράλ­ληλα επι­βε­βαιω­νό­ταν η επι­κρά­τηση του «Όχι» με διψήφια διαφορά. «Από αύριο [σ.σ.: τη Δευτέρα] το θέμα θα είναι οι τρά­πε­ζες» δηλώνει στην «Κ» η Μέγκαν Γκριν, επι­κε­φα­λής οικο­νο­μο­λό­γος της Manulife, που παρα­κο­λου­θεί τα απο­τε­λέ­σματα από το αρχη­γείο του Δημο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος στην Ρώμη. «Οι ιδιώτες επεν­δυ­τές θα απο­συρ­θούν από την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση της Monti dei Paschi και το πρό­βλημα πιθα­νό­τατα θα μετα­δο­θεί σε άλλες αδύ­να­μες ιτα­λι­κές τρά­πε­ζες.»

Ορι­σμέ­νοι ανα­λυ­τές έχουν προ­βλέ­ψει ότι η ήττα και η παραί­τηση του Ιταλού πρω­θυ­πουρ­γού θα είναι το εναρ­κτή­ριο λάκτι­σμα για την Απο­κά­λυψη: οι πιέσεις των αγορών στις τρά­πε­ζες θα οδη­γή­σουν σε bail-in, ενώ οι πιέσεις στα ιταλικά ομόλογα θα ανα­γκά­σουν τον Μάριο Ντράγκι να ενερ­γο­ποι­ή­σει το πρό­γραμμα OMT, καθώς η δύναμη πυρός του QE δεν επαρκεί για να δια­τη­ρή­σει τα κρατικά επι­τό­κια δανει­σμού της τρίτης μεγα­λύ­τε­ρης οικο­νο­μίας της Ευρω­ζώ­νης σε βιώσιμα επίπεδα

Οι οικο­νο­μι­κοί κίν­δυ­νοι

Ο μεγα­λύ­τε­ρος κίν­δυ­νος για την ιταλική αλλά και εν γένει την ευρω­παϊκή οικο­νο­μία αυτή τη στιγμή προ­έρ­χε­ται από τις ιτα­λι­κές τρά­πε­ζες, οι οποίες μαστί­ζο­νται από υπέ­ρο­γκα κόκκινα δάνεια και πολλές από αυτές χρειά­ζο­νται ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση. Η Ευρω­παϊκή Ενωση απαι­τούσε πριν από λίγους μήνες από τον Ρέντσι να ακο­λου­θή­σει τη μέθοδο του bail in, δηλαδή του κου­ρέ­μα­τος των κατα­θέ­σεων στις ιτα­λι­κές τρά­πε­ζες.

Ο Ρέντσι είχε σαφώς δηλώσει στη Μέρκελ ότι αυτό δεν πρό­κει­ται να συμβεί ποτέ στην Ιταλία, η Γερ­μα­νία είχε υπο­χω­ρή­σει και ο Ρέντσι είχε απο­φα­σί­σει να καλύψει τις κεφα­λαια­κές ανάγκες των τρα­πε­ζών με αυξή­σεις κεφα­λαίου από την αγορά αλλά και από τον Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό αν χρεια­στεί σπά­ζο­ντας τους ευρω­παϊ­κούς κανόνες. Μην μπο­ρώ­ντας να αντι­δρά­σει σε μια τέτοια απόφαση, επειδή η Ιταλία είναι μια από τις μεγάλες οικο­νο­μίες της Ευρώπης, η Ευρω­παϊκή Ενωση είχε υπο­χω­ρή­σει και καθο­ρι­στικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η δήλωση του Ρέντσι στην Ανγκελα Μέρκελ ότι «αν επι­μεί­νεις στο bail in, πάρε τα κλειδιά και κάνε το εσύ. Εγώ δεν το κάνω».

Τι θα γίνει, όμως, τώρα που θα φύγει ο Ρέντσι, ο οποίος έχει συγκε­κρι­μένο πλάνο αντι­με­τώ­πι­σης των κόκ­κι­νων δανείων;

Οι διε­θνείς οικο­νο­μι­κοί ανα­λυ­τές φοβού­νται ότι η ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση των ιτα­λι­κών τρα­πε­ζών θα είναι πολύ δύσκολη επειδή οι επεν­δυ­τές θα φοβη­θούν να τοπο­θε­τή­σουν κεφά­λαια σε μια χώρα με πολι­τική αστά­θεια. Αν οι επεν­δυ­τές δεν βάλουν λεφτά, θα χρεια­στεί η κυβέρ­νηση να βάλει σημα­ντικά κεφά­λαια από τον ιταλικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό δεδο­μέ­νου ότι τα κόκκινα δάνεια ανέρ­χο­νται επι­σή­μως στο υπέ­ρο­γκο ποσόν των 380 δισ. ευρώ. Ανε­πι­σή­μως, όμως, οι εκτι­μή­σεις διεθνών τρα­πε­ζι­τών τα ανε­βά­ζουν ακόμη και στα 800 δισ. ευρώ.

Σε κάθε περί­πτωση, ο ιτα­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός δεν αντέχει τόσο μεγάλο ποσό, καθώς το δημόσιο χρέος της χώρας ξεπερνά το 132% του ΑΕΠ, ποσοστό που θεω­ρεί­ται ήδη ιδιαί­τερα υψηλό με βάση τα διεθνή κρι­τή­ρια.

Οι Ιταλοί δεν μπορούν να προ­σβλέ­πουν σε βοήθεια από την Ευρω­παϊκή Ενωση, αφού με βάση τους ευρω­παϊ­κούς νόμους για να ενι­σχύ­σει η Ε.Ε. ένα τρα­πε­ζικό σύστημα πρέπει πρώτα να έχει προη­γη­θεί bail in, δηλαδή μετα­τροπή των κατα­θέ­σεων των Ιταλών σε κεφά­λαια των τρα­πε­ζών, εν ολίγοις κούρεμα όλων των κατα­θέ­σεων. Αυτό θα προ­κα­λούσε κατα­στροφή στους Ιταλούς κατα­θέ­τες και ενδε­χο­μέ­νως απρό­βλε­πτες κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις και αντι­δρά­σεις.

Οι ανα­λυ­τές εκτι­μούν επίσης ότι τα επι­τό­κια στην Ιταλία θα αυξη­θούν πολύ και ότι η ρευ­στό­τητα θα στε­ρέ­ψει εντελώς, σε μια χώρα που ούτως ή άλλως δεν έχει ικα­νο­ποι­η­τικό ρυθμό ανά­πτυ­ξης επί πολλά χρόνια.

Οι ιτα­λι­κές τρά­πε­ζες ενδέ­χε­ται να καταρ­ρεύ­σουν. Είναι άλλωστε ενδει­κτικό ότι οι μετοχές τους έχουν χάσει περισ­σό­τερο από το 60% της αξίας τους από την αρχή του έτους, με την πιο επι­κίν­δυνη τη Monde Dei Paschi να έχει χάσει 83%.

Οι τιμές των ιτα­λι­κών ομο­λό­γων επίσης έχουν γκρε­μι­στεί. Οι ανη­συ­χίες για τις τρά­πε­ζες προ­κα­λούν παράλ­ληλα πτώση και στις ευρω­παϊ­κές τρα­πε­ζι­κές μετοχές.

Ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι βοηθάει όσο μπορεί την κατά­σταση μέσω του προ­γράμ­μα­τος ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης και αγο­ρά­ζει ιταλικά ομόλογα για να ενι­σχύ­σει και τις τρά­πε­ζες και τη χώρα, αλλά αυτό δεν θα αρκεί αν δεν βρεθεί λύση στο πρό­βλημα τόσο των κόκ­κι­νων δανείων όσο και του υψηλού δημο­σίου χρέους. Δεν είναι, δε, λίγοι οι ανα­λυ­τές που υπο­στη­ρί­ζουν ότι το πρό­βλημα των ιτα­λι­κών τρα­πε­ζών είναι άλυτο και εντάσ­σε­ται σε ένα γενι­κό­τερο πρό­βλημα όλων των τρα­πε­ζών παγκο­σμίως, οι οποίες μετά το 2008 ζουν με «τεχνική υπο­στή­ριξη», η οποία όμως δεν απο­δί­δει πλέον.

Οι ραγδαίες εξε­λί­ξεις στην Ιταλία ανα­μέ­νε­ται να πλήξουν άμεσα και τις ισπα­νι­κές τρά­πε­ζες και στη συνέ­χεια τις γαλ­λι­κές, αφού το τρα­πε­ζικό σύστημα της Ευρώπης είναι δια­συν­δε­δε­μένο μέσω δανείων από τη μια χώρα στην άλλη. Φαντα­στείτε, ότι η τέταρτη μεγα­λύ­τερη γερ­μα­νική τράπεζα, η HypoVereinsbank, είναι θυγα­τρική της UniCredit που είναι η μεγα­λύ­τερη ιταλική τράπεζα και η οποία κιν­δυ­νεύει.

Υπό αυτές τις συν­θή­κες, τα χρη­μα­τι­στή­ρια ανα­μέ­νε­ται να μπουν σε φάση πολύ μεγάλης αστά­θειας και η Ευρω­παϊκή Ενωση να μην μπορεί να αντι­με­τω­πί­σει το πρό­βλημα χωρίς να αλλάξει άρδην πολι­τική και κανόνες.

Ολα αυτά προ­κα­λούν μεγάλη ανη­συ­χία στους διε­θνείς οικο­νο­μι­κούς ανα­λυ­τές.

protothema.gr/Καθη­με­ρινή