Οι νέες προκλήσεις εν μέσω κλιματικής κρίσης… Μια δέσμη προτάσεων για την αντιμετώπισή τους

Προ­σφά­τως ζήσαμε τις κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές στην περιοχή της Ν.Ρόδου αλλά και σε άλλες περιο­χές της Ελλάδος που για άλλη μια φορά μας έφεραν αντι­μέ­τω­πους τόσο με τις μεγάλες συνέ­πειες που προ­κα­λεί η κλι­μα­τική κρίση- ένα φαι­νό­μενο που απο­τε­λεί πλέον έναν ιδιό­τυπο «πόλεμο» για την παγκό­σμια κοι­νό­τητα, όσο και με την υιο­θέ­τηση ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου Στρα­τη­γι­κού Σχε­δια­σμού τόσο σε επίπεδο Πρό­λη­ψης, όσο και σε επίπεδο Κατα­στο­λής και Απο­κα­τά­στα­σης.

 

Zητούμενο της Πολι­τείας είναι η έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση και η έγκαιρη κατα­στολή κάθε επι­κίν­δυ­νου φαι­νο­μέ­νου που ευνο­εί­ται από την κλι­μα­τική κρίση καθώς δεν είναι μόνο οι πυρ­κα­γιές, αλλά και πλείστα ακραία φυσικά φαι­νό­μενα, όπως πχ. οι καταρ­ρα­κτώ­δεις βροχές, οι πλημ­μύ­ρες, κατο­λι­σθή­σεις, τσου­νάμι, κα. Άλλωστε. Ας μην ξεχνάμε πως τα δάση και οι δασικές εκτά­σεις τυγ­χά­νουν συνταγ­μα­τι­κής προ­στα­σίας λόγω της σπου­δαιό­τη­τας τους για το οικο­σύ­στημα, την οικο­λο­γική ισορ­ρο­πία κάθε έμβιου όντως. (άρθρο 24 Συντ.).

 

Παρα­κο­λου­θώ­ντας δια­χρο­νικά τον τρόπο που λει­τουρ­γεί η Πολι­τεία σε επίπεδο πρό­λη­ψης και κατα­στο­λής των πυρ­κα­γιών, δια­πι­στώνω πως ο Νόμος Ν. 4662/2020 έχει εκσυγ­χρο­νί­σει την Πολι­τική Προ­στα­σία της χώρας μας καθώς μετά την αιμα­τηρή φωτιά στο Μάτι, έγινε μια γενναία προ­σπά­θεια βελ­τί­ω­σης του θεσμι­κού πλαι­σίου. Το δόγμα της κυβέρ­νη­σης «Πρόληψη, Προ­ε­τοι­μα­σία/Ετοι­μό­τητα, Άμεση Επέμ­βαση», απο­τυ­πώ­νε­ται με στο­χευ­μέ­νες προ­τά­σεις και δέσμη μέτρων, όπου με τη σύσταση του Εθνικού Μηχα­νι­σμού Δια­χεί­ρι­σης Κρίσεων και Αντι­με­τώ­πι­σης Κιν­δύ­νων (Nat-CHAMM) εφεξής, «Εθνικός Μηχα­νι­σμός», καλύ­πτε­ται ολό­κλη­ρος ο κύκλος δια­χεί­ρι­σης κατα­στρο­φών και το σύνολο των συντρε­χου­σών επι­χει­ρη­σια­κών και διοι­κη­τι­κών δομών και λει­τουρ­γιών της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας.

 

Μελε­τώ­ντας προ­σε­κτικά το θεσμικό πλαίσιο, δια­πι­στώ­νει κανείς πως υπάρ­χουν δυνα­τό­τη­τες για μια ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τική πολι­τική Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και κυρίως στο πεδίο των αρμο­διο­τή­των μεταξύ των εμπλε­κο­μέ­νων φορέων και στα τρία επίπεδα δια­κυ­βέρ­νη­σης καθώς η δομή του Εθνικού Μηχα­νι­σμού, διαρ­θρώ­νε­ται ακτι­νωτά ως προς τη λει­τουρ­γία των συναρ­μό­διων φορέων που τελούν υπό την επο­πτεία του Γενικού Γραμ­μα­τέα Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και ο τρόπος που εμπλέ­κο­νται οι Περι­φέ­ρειες και οι Δήμοι επι­δέ­χε­ται βελ­τιώ­σεων.

 

Εννέα (9) προ­τά­σεις

 

Έχοντας βιώσει την τελευ­ταία 30-ετία τις μεγάλες πυρ­κα­γιές στη Ρόδο ( 1987, 2008, 2023) κατα­θέτω μια δέσμη εννέα προ­τά­σεων, οι οποίες αφορούν στα εξής:

 

1. Απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των ως προς την επι­χει­ρη­σιακή λει­τουρ­γία της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας με δια­κρι­τούς ρόλους σε Περι­φε­ρειακό και Τοπικό επίπεδο. Μελε­τώ­ντας τις αρμο­διό­τη­τες των 3 συντο­νι­στι­κών οργάνων [(Σ.Ο.Π.Π.), (Π.Ε.Σ.Ο.Π.Π.) και (Τ.Ε.Σ.Ο.Π.Π.)], θα δια­πι­στώ­σει κανείς πως έγινε μια προ­σπά­θεια απο­κέ­ντρω­σης, που όμως υπο­λεί­πε­ται ακόμα μιας πιο

γεν­ναίας απο­κέ­ντρω­σης. Η Περι­φέ­ρεια πρέπει να έχει τον επι­τε­λικό σχε­δια­σμό, προ­γραμ­μα­τι­σμό – συντο­νι­σμό καθώς και την επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα με τους ανά­λο­γους πόρους και το απαι­τού­μενο έμψυχο δυνα­μικό ως προς τη δια­χεί­ριση των φυσικών κατα­στρο­φών.

§ Η πρόταση αυτή συνάδει με τον άξονα «Δίκαιη Ελλάδα» του Πολυ­ε­τούς Προ­γράμ­μα­τος (Π.Δ.) 2023-2027 της Κυβέρ­νη­σης

2. Επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα: Νέος στόλος με την προ­μή­θεια σύγ­χρο­νων μέσων πυρό­σβε­σης και εκσυγ­χρο­νι­σμός των υπαρ­χου­σών. Κάθε Περι­φέ­ρεια πρέπει να έχει στην έδρα της τον δικό της απαι­τού­μενο επι­χει­ρη­σιακό εξο­πλι­σμό για την κάλυψη των αναγκών της. Πόσο δε μάλλον για τις νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες που οι ανάγκες είναι αντι­στρό­φως ανά­λο­γες του μεγέ­θους των νησιών.

§ Η πρόταση αυτή εντάσ­σε­ται στον άξονα «Ισχυρή Ελλάδα» του Π.Δ. 2023-2027 της Κυβέρ­νη­σης, (Νέο πυρο­σβε­στικό σώμα – εκσυγχρονισμός- νέος στόλος – ψηφιο­ποί­ηση υπη­ρε­σιών)

3. Γεω­πα­ρα­τή­ρηση με την αξιο­ποί­ηση προηγ­μέ­νων συστη­μά­των ψηφια­κής παρα­κο­λού­θη­σης και δια­χεί­ρι­σης των φυσικού και δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος σε τρία επίπεδα: α) με δορυ­φόρο (υπάρ­χουν πλέον πλείστα δορυ­φο­ρικά προ­γράμ­ματα που μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν για την συστη­μα­τική παρα­κο­λού­θηση της γης), β) με εναέρια μέσα (π.χ. με drones,) και γ) δημιουρ­γία επί­γειων παρα­τη­ρη­τη­ρίων ( με έμψυχο δυνα­μικό, θερ­μι­κές κάμερες, κα.,). Η πρω­το­πο­ριακή μέθοδος της γεω­πα­ρα­τή­ρη­σης μπορεί να υλο­ποι­η­θεί σε επίπεδο Περι­φέ­ρειας σε συνερ­γα­σία με ανώτατο Εκπαι­δευ­τικό ίδρυμα που ασχο­λεί­ται με θέματα δια­στη­μι­κής τεχνο­λο­γίας (π.χ το τμήμα Μηχα­νι­κών Πλη­ρο­φο­ρια­κών και Επι­κοι­νω­νια­κών Συστη­μά­των του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου) και να χρη­μα­το­δο­τη­θεί από ευρω­παϊ­κούς πόρους.

§ (Η πρόταση αυτή εντάσ­σε­ται στον άξονα «Πράσινη και Ψηφιακή Ελλάδα» του ΔΠ της ΝΔ 2023-2027).

4. Ανθρώ­πινο δυνα­μικό: α) Θεσμική θωρά­κιση και στε­λέ­χωση με εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό των διευ­θύν­σεων πολι­τι­κής προ­στα­σίας των δήμων και των περι­φε­ρειών, β) Συστη­μα­τική επι­μόρ­φωση και δια βίου εκπαί­δευση των στε­λε­χών της πολι­τι­κής προ­στα­σίας και γ) Δημιουρ­γία εθε­λο­ντι­κών ομάδων Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας ανά τοπική ενότητα στη λογική των υπαρ­χου­σών ομάδων που υπάρ­χουν στο νησί. (Υπό συζή­τηση ποιος θα συντο­νί­ζει αυτές τις ομάδες: Ο Δήμος ή η Περι­φέ­ρεια;).Επίσης, απαι­τεί­ται η απο­κέ­ντρωση της λει­τουρ­γίας της Ακα­δη­μίας Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας σε περι­φε­ρειακό επίπεδο.

5. Ευέ­λι­κτα Τοπικά Σχέδια απο­μά­κρυν­σης και εκκέ­νω­σης πλη­θυ­σμού (κυρίως σε περι­πτώ­σεις πυρ­κα­γιάς και πλημ­μύ­ρας) ανά γεω­γρα­φική ενότητα με τη συνερ­γα­σία Δήμου και Περι­φέ­ρειας. Τα σχέδια αυτά θα επι­και­ρο­ποιού­νται ανά τακτά χρονικά δια­στή­ματα, θα επι­κοι­νω­νού­νται σε όλους τους φορείς και πολίτες και θα διε­ξά­γο­νται ασκή­σεις ετοι­μό­τη­τας. Αυτο­νό­ητη η ύπαρξη κατάλ­λη­λου εξο­πλι­σμού για την προ­σω­ρινή φιλο­ξε­νία των πολιτών που θα ανα­γκα­στούν να εγκα­τα­λεί­ψουν την οικεία τους.

6. Ενη­μέ­ρωση και ευαι­σθη­το­ποί­ηση: Η Δ/νση Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας του Οικείου Δήμου θα οργα­νώ­νει συστη­μα­τι­κές καμπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης των πολιτών για θέματα ατο­μι­κής προ­στα­σίας,

προ­στα­σίας περιου­σίας και προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος καθώς και δράσεις που μπορούν να γίνο­νται κατά την περίοδο απο­κα­τά­στα­σης.

7. Αυστη­ρο­ποί­ηση των ποινών για όσους είτε από αμέλεια, είτε από δόλο πυρο­δο­τούν πυρ­κα­γιές και ταχύ­τατη εκδί­καση από τη δικαιο­σύνη αυτών των υπο­θέ­σεων.

8. Δημιουρ­γία ειδικού χρη­μα­το­δο­τι­κού προ­γράμ­μα­τος για την Ελλάδα από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή για την φρο­ντίδα και προ­στα­σία του δασικού μας πλούτου από την κλι­μα­τική κρίση και κυρίως για την εφαρ­μογή ολο­κλη­ρω­μέ­νων παρεμ­βά­σεων άμεσης απο­κα­τά­στα­σης των δασικών και ημια­στι­κών περιο­χών που έχουν κατα­στρα­φεί από πυρ­κα­γιές, πρέπει να είναι στις προ­τε­ραιό­τη­τες μας! Χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση η Ρόδος, όπου οι ζημιές της πρό­σφα­της κατα­στρο­φι­κής πυρ­κα­γιάς σε επίπεδο δασικού πλούτου, σε παρα­γω­γικό επίπεδο (γεωργοί, κτη­νο­τρό­φοι, επι­χει­ρη­μα­τίες) αλλά και σε επίπεδο πολιτών που έχουν υποστεί ζημιές στις περιου­σίες τους, είναι πολύ μεγάλες.

9. Να προ­βλε­φθεί μόνιμος μηχα­νι­σμός ελέγχου για τη δια­σπορά ψευδών ειδή­σεων και δια­στρέ­βλω­σης της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας (fake news) μέσα από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Ο πανικός και η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση που δημιουργήθηκε- εντέ­χνως θα τολμήσω να πω από διάφορα troll, όχι μόνο έβλαψε την εικόνα του νησιού αλλά απο­προ­σα­να­τό­λιζε τη δια­χεί­ρι­σης της κρίσης ( π.χ. δεν ήταν λίγες οι φορές που βλέπαμε να ανα­πα­ρά­γο­νται διά­φο­ρες προει­δο­ποι­ή­σεις για εστίες φωτιάς και υπο­κι­νού­νται εθε­λο­ντές να μετα­βούν σε εκείνα τα σημεία, ενώ δεν υπήρχε θέμα).

 

Τέλος, προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει κάθε παρα­φι­λο­λο­γία περί ανε­μο­γεν­νη­τριών και άλλων …. δαι­μο­νίων που αγγί­ζουν τα όρια της συνω­μο­σιο­λο­γίας για τις πυρό­πλη­κτες δασικές περιο­χές είναι σημα­ντικό να απο­σα­φη­νι­στεί το θεσμικό πλαίσιο για τη μη εγκα­τά­σταση κάθε μορφής Α.Π.Ε. σε αυτές τις περιο­χές.

 

 

Στα καθ’ ημάς: άμεση παρέμ­βαση της κυβέρ­νη­σης για τη Ρόδο

 

Είναι γεγονός πως η κυβέρ­νηση έδρασε άμεσα ως προς την αντι­με­τώ­πιση των ζημιών που δημιούρ­γησε η πύρινη λαίλαπα κινού­μενη στα εξής τρία επίπεδα:1) Στην άμεση στήριξη μέσω του μηχα­νι­σμού κρα­τι­κής αρωγής των κατοί­κων και επι­χει­ρή­σεων που επλή­γη­σαν, 2) Στην υλο­ποί­ηση των άμεσων εργα­σιών απο­κα­τά­στα­σης από την περι­φέ­ρεια και τον δήμο σε οδικά δίκτυα και δημό­σιες ακτές με κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις, και 3) στην άμεση εκστρα­τεία θετικής προ­βο­λής της Ρόδου στις κύριες αγορές ενδια­φέ­ρο­ντος του νησιού. Για τους δε επι­σκέ­πτες του νησιού που ανα­γκά­στη­καν να αφήσουν τις δια­κο­πές τους λόγω των πυρ­κα­γιών, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, εξήγ­γειλε τη δωρεάν φιλο­ξε­νία τους την ερχό­μενη άνοιξη στο νησί σε συνερ­γα­σία με τις τοπικές αρχές.

 

Τέλος, αξίζει να ανα­φερ­θεί η γεν­ναιό­δωρη πρω­το­βου­λία της Κυπρια­κής κυβέρ­νη­σης, να ανα­λά­βει το κόστος ανα­δά­σω­σης όλων των περιο­χών που έχουν πληγεί από τις φωτιές στη Ρόδο. Μια πράξη φιλίας και αδελ­φο­σύ­νης των δυο λαών που στις δύσκο­λες στιγμές ανα­δει­κνύει την ισχυρή συμ­μα­χία των δυο λαών.

Πάντα με γνώμονα το καλό του τόπου μας,

 

Δρ Ελευ­θε­ρία Φτα­κλάκη

Διε­θνο­λό­γος/ Διδά­κτωρ ευρω­παϊ­κών σπουδών& Διεθνών Σχέσεων

Πολι­τευ­τής στα Δωδε­κά­νησα με τη ΝΔ

 

Ρόδος, 4.08.2023