Ψάχνουν χρήματα για το project της επανακατοίκησης του Χωριού της Χάλκης

• Απαι­τού­νται 6,5 εκατ. ευρώ για την εξα­σφά­λιση βασικών υπο­δο­μών κοινής ωφέ­λειας για την μετα­τροπή του οικι­σμού σε χώρο Τέχνης

Με βάση το πλάνο δράσης καθώς και τις ενέρ­γειες που προη­γή­θη­καν δηλαδή την στρα­τη­γική μελέτη της εται­ρείας Deloite με πρω­το­βου­λία της Axion Hellas με την παρό­τρυνση του Δήμου, προχωρά το project της επα­να­κα­τοί­κη­σης του Χωριού της Χάλκης.

Το στρα­τη­γικό σχέδιο προ­βλέ­πει τη σύσταση ομάδας δια­χεί­ρι­σης έργου & συντο­νι­σμού των απαι­τού­με­νων ενερ­γειών που προ­βλέ­πουν την εκπό­νηση μελετών για την ολο­κλή­ρωση βασικών υπο­δο­μών (ύδρευση-αποχέτευση, πλακόστρωση-φωτισμό), την χαρ­το­γρά­φηση του ιδιο­κτη­σια­κού καθε­στώ­τος των ανα­ξιο­ποί­η­των κτηρίων και οριο­θέ­τηση των επι­τρε­πό­με­νων παρεμ­βά­σεων, κυρίως δε την εξα­σφά­λιση χρη­μα­το­δό­τη­σης για την υλο­ποί­ηση του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού, καθώς η πρώτη εκτί­μηση προ­σεγ­γί­ζει το ποσό των 6,5 εκατ. ευρώ για την κατα­σκευή δικτύων κοινής ωφέ­λειας.

Η συνά­ντηση του δημάρ­χου Χάλκης Άγγελου Φρα­γκάκη με τον υπουργό Επι­κρα­τείας Άκη Σκέρτσο πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε προς διε­ρεύ­νηση ανα­ζή­τη­σης των απα­ραί­τη­των κον­δυ­λίων που απαι­τού­νται για τη μετα­τροπή του Χωριού, ως Κέντρο Τέχνης.

Το φιλό­δοξο σχέδιο ανα­βί­ω­σης του εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νου παρα­δο­σια­κού οικι­σμού, απο­τε­λεί ευκαι­ρία για την αντι­με­τώ­πιση των πλη­θυ­σμια­κών προ­κλή­σεων του νησιού. Ο πραγ­μα­τι­κός μόνιμος πλη­θυ­σμός του νησιού ανέρ­χε­ται σε 250 – 300 κατοί­κους, αφού οι νεό­τε­ροι μετα­να­στεύ­ουν σε αστικές περιο­χές προς εξα­σφά­λιση οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, με απο­τέ­λε­σμα τη μείωση και γήρανση του μόνιμου πλη­θυ­σμού.

Ανα­ζη­τώ­ντας

στρα­τη­γικό μοντέλο

Εξε­τά­σθη­καν συνο­λικά περισ­σό­τε­ρες από 25 μελέτες περι­πτώ­σεων ανα­βί­ω­σης οικι­σμών – μικρών περιο­χών από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό με στόχο να εντο­πι­στούν βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές για την ανά­πτυξη οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και αύξησης του πλη­θυ­σμού.

Περι­πτώ­σεις όπως της Naoshima, Ιαπωνία, Castelvetere Calore Ιταλία, Xiananshan Κίνα, Borgo Lupo Ιταλία, Borgo Giusto Ιταλία, Solomeo Ιταλία, Dominica Καραϊ­βική, Παλιά Περί­θεια Κέρκυρα, 34 οικι­σμοί Ιταλία, «Αρχι­πέ­λα­γος» Λειψοί, Παγγαία Αντι­κύ­θηρα, Βαμ­βα­κού Λακωνία. Επίσης εξε­τά­σθη­καν τρία μοντέλα περι­πτώ­σεων στην Ελλάδα. Η Παλιά Περί­θεια, Κέρκυρα με κύρια δρα­στη­ριό­τητα τον του­ρι­σμό και την αρχι­τε­κτο­νική, της Βαμ­βα­κού, Λακω­νίας με κύρια δρα­στη­ριό­τητα τον Πολι­τι­σμό, εδώ κρί­σι­μος παρά­γο­ντας επι­τυ­χίας της ανα­βί­ω­σης, είναι οι δωρεές από το ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» και στα Αντι­κύ­θηρα με κύρια δρα­στη­ριό­τητα την επι­στη­μο­νική έρευνα με την δημιουρ­γία του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής «ΠΑΓΓΑΙΑ» του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών και στο εξω­τε­ρικό το νησί Naoshima της Ιαπω­νίας, που απο­τε­λεί παγκό­σμιο σημείο τέχνης και πολι­τι­σμού με πλη­θυ­σμό 3.000 μόνι­μους κάτοι­κους. Κύρια οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα η Τέχνη και ο θεμα­τι­κός του­ρι­σμός. Βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά τα αξιο­θέ­ατα με σημείο ανα­φο­ράς τα ξενο­δο­χεία, μουσεία και γκαλερί με παρου­σία της διε­θνούς φήμης καλ­λι­τέ­χνη Yayoi Kusama, που δημιούρ­γησε το 1994 τις περί­φη­μες κολο­κύ­θες, ενώ κάθε χρόνο διορ­γα­νώ­νο­νται φεστι­βάλ και καλ­λι­τε­χνι­κές εκδη­λώ­σεις.

Με βάση την ανάλυση των μελετών περι­πτώ­σεων, εντο­πί­ζο­νται τρία δια­κριτά μοντέλα ανά­πτυ­ξης. Πολι­τι­σμός, Τέχνη- Και­νο­το­μία& εργασία από από­σταση, GR-eco, Ψηφια­κοί νομάδες και Πρω­το­γε­νής & δευ­τε­ρο­γε­νής τομέας, Μετα­ποί­ηση.

Το «Χωριό»

ως Κέντρο Τέχνης

Πιο ανα­λυ­τικά ανα­φέ­ρε­ται στη δημιουρ­γία και ανά­πτυξη ενός οικο­συ­στή­μα­τος με κοινό ενδια­φέ­ρον την τέχνη και τον πολι­τι­σμό με Μουσεία & μόνιμα εκθέ­ματα τέχνης, προ­σω­ρι­νές εκθέ­σεις τέχνης, εργα­στή­ρια τέχνης, εκπαι­δευ­τικά κέντρα, κατα­στή­ματα λια­νι­κής καλ­λι­τε­χνι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος και εφαρ­μο­γές έξυπνων λύσεων. Η επιλογή αυτή εκτι­μά­ται ότι θα προ­κα­λέ­σει την αύξηση των θέσεων εργα­σίας και του πλη­θυ­σμού. Δηλαδή θα δημιουρ­γή­σει 250 νέες θέσεις εργα­σίας, οι οποίες ανα­μέ­νε­ται να διπλα­σιά­σουν το μόνιμο πλη­θυ­σμό, καθώς και να αυξή­σουν περαι­τέρω και τον προ­σω­ρινό πλη­θυ­σμό, ως εξής:+250 Νέες θέσεις εργα­σίας – +200 Νέοι μόνιμοι κάτοι­κοι (τελική φάση) +200 Νέοι προ­σω­ρι­νοί κάτοι­κοι (τελική φάση διαμονή κατά την υψηλή του­ρι­στική περίοδο).

Η νέα ταυ­τό­τητα θα επη­ρε­ά­σει θετικά και την επι­σκε­ψι­μό­τητα του νησιού τόσο κατά την θερινή όσο και κατά τη χει­με­ρινή περίοδο. Εκτι­μά­ται ότι την θερινή περίοδο η τρέ­χουσα επι­σκε­ψι­μό­τητα που κυμαί­νε­ται σε 150.000 μπορεί τον 5ο έτος να φτάσει τις 200.000, δηλαδή ποσοστό αύξησης +33% και το 10ο έτος, τις 250.000, δηλαδή ποσοστό αύξησης +25%. Αντί­στοιχα την χει­με­ρινή περίοδο οι 20.000 μπορούν σε βάθος 10ετιας να ανέλ­θουν σε 50.000 χιλ. επι­σκέ­πτες, δηλαδή στο +66%. Το μεγάλο πρό­βλημα εστιά­ζε­ται στο οικο­νο­μικό, καθώς η επιλογή του ανα­πτυ­ξια­κού μοντέ­λου, απαιτεί του­λά­χι­στον 6.5 εκ. για την εξα­σφά­λιση βασικών υπο­δο­μών τέχνης και κοινής ωφέ­λειας. Οι υπο­δο­μές κοινής ωφέ­λειας και στέ­γα­σης έχουν εκτι­μώ­μενο κόστος τα 3.5 εκατ. ευρώ, όπου και προ­βλέ­πει αξιο­ποί­ηση 30 οικη­μά­των και του κάστρου, εκτι­μή­θηκε από την πρόταση που κατάρ­τισε αφι­λο­κερ­δώς η εται­ρεία Deloitte (και βρα­βεύ­τηκε γι’ αυτήν) σε συνερ­γα­σία με τον Δήμο Χάλκης και με πρω­το­βου­λία της Axion Hellas.

Γιατί στο «Χωριό»;

Ο ιστο­ρι­κός οικι­σμός βρί­σκε­ται σε ακτίνα μόλις δυόμισι χιλιο­μέ­τρων από το λιμάνι, απο­τε­λεί ιστο­ρικά τον σημα­ντι­κό­τερο οικισμό του νησιού. Ωστόσο, από το 19ο αιώνα και έπειτα ο οικι­σμός παρου­σί­ασε εικόνα εγκα­τά­λει­ψης και ερη­μο­ποί­η­σης. Σήμερα, το «Χωριό» απο­τε­λεί ένα από τα κύρια αξιο­θέ­ατα της Χάλκης, λόγω των εκκλη­σιών, μονα­στη­ριών, του μεσαιω­νι­κού κάστρου και των αρχαιο­λο­γι­κών ευρη­μά­των του. Το «Χωριό» δια­θέ­τει ένα σημα­ντικό κτη­ριακό απόθεμα, περίπου 300 κτηρίων, το οποίο, αν αξιο­ποι­η­θεί σωστά, θα έχει τη δυνα­τό­τητα να στε­γά­σει μόνι­μους κατοί­κους, εμπο­ρι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, καθώς και βασικές δημό­σιες υπη­ρε­σίες, όπως υπη­ρε­σίες υγείας και εκπαί­δευ­σης. Συνεπώς, υπάρ­χουν οι βασικές υπο­δο­μές ώστε να ανα­πτυ­χθεί στο Χωριό μία ποι­κι­λό­μορφη και δυνα­μική κοι­νό­τητα απο­τε­λού­μενη από ανθρώ­πους που εργά­ζο­νται είτε σε τοπικές δρα­στη­ριό­τη­τες, είτε εξ αποστάσεως- συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των «ψηφια­κών νομάδων», καθώς και από ανθρώ­πους που έχουν συντα­ξιο­δο­τη­θεί, δίνο­ντας έτσι έναυσμα για την ανά­πτυξη μίας «αση­μέ­νιας οικο­νο­μίας». Το σκε­πτικό είναι ότι κάποια από τα διά­σπαρτα γκρε­μι­σμένα μικρά σπι­τά­κια όπου ζούσαν οι γεωργοί και κτη­νο­τρό­φοι Χαλ­κί­τες τον 19ο αιώνα (25 τ.μ. χωρίς νερό, ηλε­κτρικό και απο­χέ­τευση) ανήκουν στον δήμο, συνεπώς θα μπο­ρού­σαν να απο­κα­τα­στα­θούν, χωρίς ιδιο­κτη­σια­κές επι­πλο­κές.

«Η Χάλκη έχει κατα­φέ­ρει να κρα­τή­σει μιαν εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία. Κιν­δυ­νεύει όμως σήμερα να τη χάσει, καθώς πνί­γε­ται καθη­με­ρινά από τους του­ρί­στες που κατα­φτά­νουν για μερικές ώρες με τα ημε­ρό­πλοια από τη Ρόδο, αφή­νο­ντας πίσω μόνο σκου­πί­δια. Ενώ θα μπο­ρούσε να γίνει η Υδρα της Δωδε­κα­νή­σου, πνί­γε­ται και από τα αυτο­κί­νητα που φέρνουν ακόμη και κάτοι­κοι, παρά το ότι δεν χωρούν στα πλα­κό­στρωτα σοκάκια και το οδικό δίκτυο είναι μερικά μόνο χιλιό­με­τρα. Δεν έχει επίσης γίνει μεγάλη πρόοδος στη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των της, των οποίων ο όγκος εκτι­νάσ­σε­ται τα καλο­καί­ρια με τη χωμα­τερή να είναι μέσα στα όρια του οικι­σμού της. Είναι κρίμα, διότι δια­φη­μί­ζε­ται ως πράσινο και οικο­λο­γικό νησί με έμφαση στην καθαρή ενέρ­γεια, κάτι για το οποίο παλεύει ο καλών προ­θέ­σεων δήμαρ­χος Άγγελος Φρα­γκά­κης», ανα­φέ­ρε­ται από όσους έχουν μια δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση εκτι­μώ­ντας ότι αν το κίνητρο του επι­κεί­με­νου εγχει­ρή­μα­τος είναι να προ­κύ­ψουν θέσεις εργα­σίας και αύξηση του μόνιμου πλη­θυ­σμού, προ­τε­ραιό­τητά θα ήταν να δοθεί έμφαση στον ποιο­τικό του­ρι­σμό. Η ανα­βί­ωση ενός οικι­στι­κού σπα­ράγ­μα­τος με εκτε­τα­μένη ανθρώ­πινη παρέμ­βαση για κατα­σκευή δικτυών κοινής ωφέ­λειας θα δια­τά­ρασσε την ιστο­ρική ισορ­ρο­πία του χώρου. Πρό­σφατα δε ετέθη και το δίλημμα. Το Παλιό Χωριό είναι για τη Χάλκη όσο ιερός είναι ο Μυστράς για την Πελο­πόν­νησο, ο Ανά­βα­τος για τη Χίο, το Παλιό Πυλί για την Κω. Δηλαδή σεβα­σμός στο παρελ­θόν, ειδικά στην κρίσιμη εποχή της απειλής του υπερ­του­ρι­σμού στο αρχι­πέ­λα­γος.