Τουρκικά παιχνίδια με τις θαλάσσιες ζώνες

Στον ασφυ­κτι­κό κλοιό πί­ε­σης σε όλα τα μέ­τω­πα που συν­δέ­ο­νται με τα δι­καιώ­μα­τα της Ελ­λά­δας αλλά και της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας στις θα­λάσ­σιες ζώνες που τους ανα­λο­γούν με βάση το διε­θνές δί­καιο επι­μέ­νει η Αγκυ­ρα, αυτή τη φορά ανα­δει­κνύ­ο­ντας ότι βρί­σκε­ται σε προ­χω­ρη­μέ­νες συ­ζη­τή­σεις με τη Δα­μα­σκό για τον κα­θο­ρι­σμό θα­λασ­σί­ων ζωνών και υφα­λο­κρη­πί­δας, προ­φα­νώς εις βάρος της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας.

Η νέα αυτή εξέ­λι­ξη κα­τα­γρά­φε­ται, μά­λι­στα, εν μέσω των προ­σπα­θειών της Αθή­νας να ακυ­ρώ­σει στην πράξη τις τουρ­κι­κές προ­σπά­θειες σε ένα άλλο μέ­τω­πο, αυτό της Λι­βύ­ης, όπου η Αγκυ­ρα επι­χει­ρεί να προ­σε­ται­ρι­στεί πα­ρά­γο­ντες που μέχρι πρό­σφα­τα βρί­σκο­νταν σε αντί­πα­λο στρα­τό­πε­δο, όπως η Βεγ­γά­ζη, για την κύ­ρω­ση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νί­ου.

Η επι­λο­γή της Αγκυ­ρας να το­νί­σει ότι δια­τη­ρεί στο ακέ­ραιο την πρό­θε­σή της να οριο­θε­τή­σει Απο­κλει­στι­κή Οι­κο­νο­μι­κή Ζώνη (ΑΟΖ) με τη Συρία, υπεν­θυ­μί­ζει σε Αθήνα και Λευ­κω­σία τη θέση που ευθύς εξαρ­χής η Τουρ­κία είχε υιο­θε­τή­σει, την επο­μέ­νη κιό­λας της κα­τάρ­ρευ­σης του κα­θε­στώ­τος Ασαντ τον Δε­κέμ­βριο του 2024.

Οπως είναι γνω­στό, η Αγκυ­ρα ασκεί ση­μα­ντι­κή επιρ­ροή στη Συρία και η κυ­βέρ­νη­ση του Αχ­μεντ Χου­σε­ΐν αλ Σάρα δια­θέ­τει πε­ριο­ρι­σμέ­να πε­ρι­θώ­ρια αυ­το­νο­μί­ας, όπως έχει φανεί και από την ου­σια­στι­κά ανύ­παρ­κτη επιρ­ροή της Ε.Ε. στη Δα­μα­σκό.

Π. Μα­ρι­νά­κης: Στη βάση του διε­θνούς δι­καί­ου οι συ­ζη­τή­σεις με τη Λιβύη

Η Αγκυ­ρα προ­σπα­θεί με διά­φο­ρους τρό­πους να προ­ω­θή­σει τις απο­λύ­τως πρω­το­φα­νείς από­ψεις της περί απου­σί­ας οποιασ­δή­πο­τε επή­ρειας των νη­σιών στον υπο­λο­γι­σμό χά­ρα­ξης θα­λασ­σί­ων ζωνών και υφα­λο­κρη­πί­δας, και σε πε­ρί­πτω­ση συμ­φω­νί­ας της Τουρ­κί­ας με τη Συρία η αρχή αυτή θα εφαρ­μο­στεί εις βάρος της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας κατά –πε­ρί­που– τον τρόπο που σχε­διά­στη­κε και το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο εις βάρος της Κρή­της.

Η πο­λι­τι­κή της Αγκυ­ρας

Η προ­σπά­θεια προ­σε­ται­ρι­σμού και της Ανα­το­λι­κής Λι­βύ­ης για την κύ­ρω­ση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νί­ου, η επα­να­φο­ρά των υπο­τι­θέ­με­νων δι­καιω­μά­των της Τουρ­κί­ας και του ψευ­δο­κρά­τους εις βάρος της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, η στάση που κρα­τά­ει εδώ και πε­ρί­που έναν χρόνο στο πεδίο και έχει οδη­γή­σει στην πρα­κτι­κή ανα­στο­λή υψη­λού συμ­βο­λι­σμού έργων, όπως η ηλε­κτρι­κή δια­σύν­δε­ση Ελ­λά­δας – Κύ­πρου (Great Sea Interconnector) απο­τε­λούν εκ­φάν­σεις μιας κε­ντρι­κής πο­λι­τι­κής με στόχο την επι­βο­λή τε­τε­λε­σμέ­νων, όπως αυτά απει­κο­νί­ζο­νται και στον χάρτη που συ­νο­δεύ­ει το δόγμα της «Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας».

Είναι προ­φα­νές ότι αυτή η κα­τά­στα­ση δεν είναι ιδα­νι­κή προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σουν εκ νέου οι ου­σια­στι­κές ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές συ­ζη­τή­σεις και, κυ­ρί­ως, το Ανώ­τα­το Συμ­βού­λιο Συ­νερ­γα­σί­ας υπό τους δύο ηγέ­τες, που όπως όλα δεί­χνουν με­τα­τί­θε­ται προς το παρόν στις ελ­λη­νι­κές κα­λέν­δες.

Η Αθήνα «δια­βά­ζει» τις τουρ­κι­κές κι­νή­σεις ως απά­ντη­ση στις ελ­λη­νι­κές πρω­το­βου­λί­ες για τον θα­λάσ­σιο χω­ρο­τα­ξι­κό σχε­δια­σμό και τα θα­λάσ­σια πάρκα σε Αι­γαίο και Ιόνιο – Στη Βεγ­γά­ζη ο Γ. Γε­ρα­πε­τρί­της.

Οι θέ­σεις της Αγκυ­ρας, όπως επα­να­λή­φθη­καν χθες από το υπουρ­γείο Εθνι­κής Αμυ­νας της Τουρ­κί­ας, κα­τα­γρά­φο­νται μόλις τρεις ημέ­ρες πριν από τη με­τά­βα­ση του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Γιώρ­γου Γε­ρα­πε­τρί­τη στη Βεγ­γά­ζη, όπου θα έχει συ­νο­μι­λί­ες με σκοπό να υπάρ­χει με την πλευ­ρά του στρα­τάρ­χη Κα­λί­φα Χα­φτάρ μια κα­λύ­τε­ρη συ­νερ­γα­σία στο με­τα­να­στευ­τι­κό αλλά και να μην προ­χω­ρή­σει η βουλή στην κύ­ρω­ση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νί­ου. Η κα­τά­στα­ση ασφα­λεί­ας στην Τρί­πο­λη οδή­γη­σε σε «σπά­σι­μο» της επί­σκε­ψης στα δύο, με τον κ. Γε­ρα­πε­τρί­τη να με­τα­βαί­νει στην πρω­τεύ­ου­σα της Λι­βύ­ης σε δεύ­τε­ρο χρόνο (15 Ιου­λί­ου), όπου, βε­βαί­ως, οι από­ψεις υπέρ της Αγκυ­ρας είναι πα­γιω­μέ­νες.

Επι­μέ­νει η Αγκυ­ρα: Νό­μι­μο το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο – Δεν απο­δε­χό­μα­στε τις θέ­σεις Ελ­λά­δας και Κύ­πρου

Η επι­στρο­φή των Τούρ­κων σε υψη­λούς ρη­το­ρι­κούς τό­νους συν­δέ­ε­ται και με την επι­κεί­με­νη ανα­κοί­νω­ση των θα­λασ­σί­ων πάρ­κων σε Αι­γαίο και Ιόνιο που, όπως ανέ­φε­ρε χθες ο κ. Γε­ρα­πε­τρί­της (protothema.gr), θα γίνει «πολύ σύ­ντο­μα». Η τουρ­κι­κή στάση συν­δέ­ε­ται, βε­βαί­ως, με όλες τις τε­λευ­ταί­ες πρω­το­βου­λί­ες εκ μέ­ρους της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, ξε­κι­νώ­ντας από τον θα­λάσ­σιο χω­ρο­τα­ξι­κό σχε­δια­σμό τον Απρί­λιο και εν συ­νε­χεία, τον Ιού­νιο, την επι­ση­μο­ποί­η­ση μέσω των αρ­μό­διων οδών της Ε.Ε. της προ­κή­ρυ­ξης εν­δια­φέ­ρο­ντος για την έρευ­να υδρο­γο­ναν­θρά­κων στα νότια και νο­τιο­δυ­τι­κά της Κρή­της.

Η πα­ρα­σκη­νια­κή κι­νη­το­ποί­η­ση ισχυ­ρών πε­ρι­φε­ρεια­κών δρώ­ντων, όπως η Αί­γυ­πτος, με στόχο την ανά­σχε­ση της τουρ­κι­κής επιρ­ρο­ής, δεν συν­δέ­ε­ται τόσο με τα ελ­λη­νι­κά συμ­φέ­ρο­ντα όσο με τις τε­ρά­στιες πιέ­σεις που δέ­χε­ται η με­γά­λη αρα­βι­κή χώρα λόγω των αυ­ξη­μέ­νων με­τα­να­στευ­τι­κών ροών που προ­έρ­χο­νται από τη δια­χεί­ρι­ση των πο­λε­μι­κών με­τώ­πων στα νότια και τα ανα­το­λι­κά της (Σου­δάν και Γάζα) και την ανά­γκη να μη δη­μιουρ­γη­θούν εκ νέου ζη­τή­μα­τα από τα δυ­τι­κά (Λιβύη).

«Δεν πα­ρα­βιά­ζε­ται το διε­θνές δί­καιο»

Του Μα­νώ­λη Κω­στί­δη

Με συ­στη­μα­τι­κό τρόπο η Αγκυ­ρα στέλ­νει μη­νύ­μα­τα προς Αθήνα και Λευ­κω­σία ότι δεν αλ­λά­ζει τις θέ­σεις της για την υφα­λο­κρη­πί­δα της στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, ανα­φέ­ρο­ντας πως το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο είναι νό­μι­μο, ενώ το­νί­ζει πως συ­νε­χί­ζει να ερ­γά­ζε­ται για συμ­φω­νία θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας με τη Συρία!

Πηγές του υπουρ­γεί­ου Αμυ­νας της Τουρ­κί­ας ρω­τή­θη­καν για τις αντι­δρά­σεις της Αθή­νας και της Λευ­κω­σί­ας ανα­φο­ρι­κά με το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο, το­νί­ζο­ντας ότι «το μνη­μό­νιο συ­νερ­γα­σί­ας για τις θα­λάσ­σιες δι­καιο­δο­σί­ες που υπο­γρά­φη­κε με­τα­ξύ της χώρας μας και της Λι­βύ­ης το 2019 κα­ταρ­τί­στη­κε με τρόπο που προ­στα­τεύ­ει τα δι­καιώ­μα­τα και των δύο χωρών στο πλαί­σιο της ισό­τη­τας, σύμ­φω­να με τους κα­νό­νες του διε­θνούς ναυ­τι­κού δι­καί­ου. Το μνη­μό­νιο συ­νερ­γα­σί­ας κοι­νο­ποι­ή­θη­κε στον ΟΗΕ τόσο από τη χώρα μας όσο και από τη Λιβύη».

Οι τουρ­κι­κές πηγές ανέ­φε­ραν ότι «ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός του μνη­μο­νί­ου συ­νερ­γα­σί­ας μας ως “πα­ρά­νο­μου” είναι απο­τέ­λε­σμα των μο­νο­με­ρών πο­λι­τι­κών οδη­γιών της Ελ­λά­δας και της Ελ­λη­νο­κυ­πρια­κής Διοί­κη­σης της Νό­τιας Κύ­πρου (Kυπρια­κή Δη­μο­κρα­τία) και δεν είναι απο­δε­κτός από πλευ­ράς μας. Το μνη­μό­νιο κα­θο­ρί­στη­κε σύμ­φω­να με τη μέση γραμ­μή με­τα­ξύ των ηπει­ρω­τι­κών εδα­φών, την αρχή του μη απο­κλει­σμού και την αρχή της ισό­τη­τας».

Οι ανα­φο­ρές πηγών του τουρ­κι­κού υπουρ­γεί­ου Αμυ­νας κατά Αθή­νας και Λευ­κω­σί­ας και η απά­ντη­ση Φι­ντάν σε ερώ­τη­ση στη Βουλή.

Εν τω με­τα­ξύ ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κί­ας Χακάν Φι­ντάν στις 16 Ιου­νί­ου απά­ντη­σε γρα­πτώς σε ερώ­τη­ση βου­λευ­τή της αντι­πο­λί­τευ­σης, που είχε υπο­στη­ρί­ξει πως η τουρ­κι­κή κυ­βέρ­νη­ση υπο­χω­ρεί από τις θέ­σεις της στην Αν. Με­σό­γειο, όπως και από τις θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές ευ­θύ­νης της με τη Συρία: «Οι ισχυ­ρι­σμοί περί του ότι στις 12 Ια­νουα­ρί­ου 2025, κατά τη διάρ­κεια της συ­νά­ντη­σης που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στο Ριάντ με την ύπατη εκ­πρό­σω­πο της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης για θέ­μα­τα εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής και πο­λι­τι­κής ασφα­λεί­ας και αντι­πρό­ε­δρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, Κάγια Κάλας, “υπήρ­ξε δέ­σμευ­ση ότι η Τουρ­κία δεν θα υπο­γρά­ψει συμ­φω­νία ΑΟΖ με τη Συρία”, δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Σε αυτό το θέμα θα ήταν χρή­σι­μο να λη­φθούν υπόψη οι επί­ση­μες δη­λώ­σεις και οι ανα­κοι­νώ­σεις του υπουρ­γεί­ου μας».

Τα θα­λάσ­σια όρια δι­καιο­δο­σί­ας με­τα­ξύ της Τουρ­κί­ας και της Συ­ρί­ας πέραν των πλευ­ρι­κών θα­λασ­σί­ων συ­νό­ρων και των χω­ρι­κών υδά­των δεν έχουν κα­θο­ρι­στεί ακόμη. Ο κ. Φι­ντάν στη γρα­πτή απά­ντη­σή του υπο­γραμ­μί­ζει ότι «με την ανα­τρο­πή του μπα­α­θι­κού κα­θε­στώ­τος και την ανά­λη­ψη της διοί­κη­σης από τη με­τα­βα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση, συ­νε­χί­ζο­νται να διε­ξά­γο­νται ερ­γα­σί­ες σε συ­ντο­νι­σμό με τους αρ­μό­διους θε­σμούς μας για τον κα­θο­ρι­σμό των θα­λασ­σί­ων πλευ­ρι­κών συ­νό­ρων με τη Συρία και την οριο­θέ­τη­ση των πε­ριο­χών θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας πέραν των χω­ρι­κών υδά­των, στο πλαί­σιο της υφα­λο­κρη­πί­δας στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, την οποία η Τουρ­κία κοι­νο­ποί­η­σε στον ΟΗΕ το 2020, με τρόπο που να προ­στα­τεύ­ει τα δι­καιώ­μα­τα και τα συμ­φέ­ρο­ντά μας, καθώς και τα δι­καιώ­μα­τα και τα συμ­φέ­ρο­ντα της “ΤΔΒΚ” στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο».

Στην απά­ντη­σή του ο Τούρ­κος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών αντέ­δρα­σε και στις θέ­σεις της Ε.Ε., υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η Ενωση δεν έχει το δι­καί­ω­μα να έχει λόγο σε πι­θα­νή συμ­φω­νία που θα επι­τευ­χθεί από δύο κυ­ρί­αρ­χες χώρες σχε­τι­κά με τις πε­ριο­χές θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας.

Πηγή: kathimerini.gr