Ρυθμίσεις κατά περίπτωση για τους δανειολήπτες του ελβετικού φράγκου

Της Νένας Μαλ­λιάρα

Σε ρυθ­μί­σεις των δανείων τους, οι οποίες θα συμ­φω­νη­θούν κατά περί­πτωση δανειο­λή­πτη με την τράπεζα, ανα­μέ­νε­ται ότι θα οδη­γη­θούν όσοι έχουν μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο.

Οι προσ­δο­κίες μεγάλης μερίδας δανειο­λη­πτών αυτής της κατη­γο­ρίας ότι θα τύχουν ευνοϊ­κής μετα­χεί­ρι­σης, επι­τυγ­χά­νο­ντας να “παγώ­σουν” δικα­στικά το ποσό των οφει­λό­με­νων δόσεων στο ύψος του ποσού κατά την εκτα­μί­ευση του δανείου, είχαν δημιουρ­γή­σει εκτε­τα­μένη “στάση πλη­ρω­μών” στα δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο. Στην παύση πλη­ρω­μών συμ­με­τεί­χαν τόσο δανειο­λή­πτες με πραγ­μα­τική αδυ­να­μία εξυ­πη­ρέ­τη­σης των δόσεων, όσο και δανειο­λή­πτες που είχαν την ικα­νό­τητα απο­πλη­ρω­μής, αλλά ευελ­πι­στού­σαν σε ευνοϊκή μετα­χεί­ριση, προ­σφεύ­γο­ντας σε αγωγές.

Οι προσ­δο­κίες μιας ειδικής μετα­χεί­ρι­σης “ψαλι­δί­ζο­νται”, ωστόσο, σημα­ντικά με την υπ’ αριθμόν 911/2018 απόφαση του Εφε­τείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή έφεση της Eurobank κατά από­φα­σης Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου (υπ’ αριθμ. 334/2016) που είχε κάνει  δεκτή συλ­λο­γική  αγωγή  κατα­να­λω­τι­κών ενώσεων. Με την απόφαση του Πρω­το­δι­κείου είχαν κριθεί ως παρά­νο­μοι και κατα­χρη­στι­κοί οι όροι σύναψης δανεια­κών συμ­βά­σεων σε ελβε­τικό φράγκο. Σημειώ­νε­ται ότι η έφεση των κατα­να­λω­τι­κών ενώσεων απορ­ρί­φθηκε.

Η απόφαση του Εφε­τείου Αθηνών θέτει νέα δεδο­μένα για τους δανειο­λή­πτες σε ελβε­τικό φράγκο, δεί­χνο­ντας ότι και αυτοί θα πρέπει να συμ­φω­νή­σουν ρυθ­μί­σεις των δανείων τους με τις τρά­πε­ζες βάσει της δυνα­τό­τη­τάς τους απο­πλη­ρω­μής. Η ελα­χι­στο­ποί­ηση των πιθα­νο­τή­των να υπάρξει γενι­κευ­μένη ρύθμιση, μέσω δικα­στι­κής οδού, για τους δανειο­λή­πτες του ελβε­τι­κού φράγκου “φωτο­γρα­φί­ζε­ται” μέσα από το σκε­πτικό της από­φα­σης του Εφε­τείου. Ειδι­κό­τερα:

1. Απο­φαί­νε­ται ότι τα δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο δεν είναι επεν­δυ­τικά προ­ϊ­ό­ντα διότι, μεταξύ ενός δανείου σε συνάλ­λαγμα και μιας επεν­δυ­τι­κής υπη­ρε­σίας, υπάρχει μια θεμε­λιώ­δης και κομ­βι­κής σημα­σίας διαφορά. Αυτή έγκει­ται στο ότι κατά την παροχή επεν­δυ­τι­κών υπη­ρε­σιών ο πελάτης της Τρά­πε­ζας εμφα­νί­ζε­ται ως επεν­δυ­τής και δια­θέ­τει το κεφά­λαιό του σε ένα χρη­μα­το­πι­στω­τικό μέσο με σκοπό την οικο­νο­μική απόδοση ή δια­τή­ρηση του κεφα­λαίου του, ενώ , αντί­θετα στη δανειακή σύμβαση ο δανειο­λή­πτης δεν επεν­δύει κεφά­λαιο, αλλά ανα­ζη­τεί τους ευνοϊ­κό­τε­ρους όρους και δανεί­ζε­ται από την Τράπεζα ένα ποσό για να χρη­μα­το­δο­τή­σει  κάποια αγορά.

Συνεπώς,  για τους  υπαλ­λή­λους  της Τρά­πε­ζας που παρεί­χαν την ενη­μέ­ρωση για τα δάνεια στους υπο­ψή­φιους δανειο­λή­πτες δεν ήταν ανα­γκαίο πιστο­ποι­η­τικό επαγ­γελ­μα­τι­κής επάρ­κειας παροχής επεν­δυ­τι­κών συμ­βου­λών.

2. Απο­φαί­νε­ται ότι ο συναλ­λαγ­μα­τι­κός κίν­δυ­νος που έφεραν οι δανειο­λή­πτες σε ελβε­τικό φράγκο, απο­τέ­λεσε φυσικό επα­κό­λουθο της επι­λο­γής τους στα πλαίσια της συμ­βα­τι­κής τους ελευ­θε­ρίας. Επι­πλέον, την επελ­θούσα ανα­τροπή της ισο­τι­μίας, ούτε η Τράπεζα μπο­ρούσε να την προ­βλέ­ψει, για να ενη­με­ρώ­σει τον υπο­ψή­φιο δανειο­λή­πτη, αφού αυτή εξαρ­τά­ται από αστάθ­μη­τους παρά­γο­ντες.

3. Απο­φαί­νε­ται ότι η Τράπεζα παρείχε πλήρη ενη­μέ­ρωση, τόσο κατά το στάδιο της έρευνας των υπο­ψή­φιων δανειο­λη­πτών για τη λήψη δανείου, όσο και στο μετα­γε­νέ­στερο στάδιο, όταν αυτοί απο­φά­σι­ζαν τη λήψη του δανείου. Ειδι­κό­τερα:

– Η Τράπεζα  ενη­μέ­ρωνε για όλους τους συμ­βα­τι­κούς τύπους δανείων τους ενδια­φε­ρό­με­νους.

– Στα δάνεια σε συνάλ­λαγμα γινόταν ενη­μέ­ρωση και για τον συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο και συγκε­κρι­μένα, εκτενής και σαφής ενη­μέ­ρωση και με χρήση αριθ­μη­τι­κών παρα­δειγ­μά­των για τον τρόπο υπο­λο­γι­σμού των δόσεων σε ευρώ με δια­φο­ρε­τι­κές και σημα­ντικά απο­κλί­νου­σες μεταξύ τους ισο­τι­μίες.

– Η Τράπεζα χορη­γούσε στους δανειο­λή­πτες πλη­ρο­φο­ριακό έντυπο με τίτλο ” Γενική Ενη­μέ­ρωση Για Τα Στε­γα­στικά Δάνεια” στο οποίο υπήρχε επι­σή­μανση για τον συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο  και τις επι­πτώ­σεις από τυχόν  υπο­τί­μηση του ευρώ στο ποσό της δόσης και στο ανε­ξό­φλητο υπό­λοιπο του δανείου.

– Επι­πλέον οι υπάλ­λη­λοι της Τρά­πε­ζας παρέ­δι­δαν ατομική ενη­με­ρω­τική επι­στολή, σχέδιο της οποίας είχαν λάβει οι δανειο­λή­πτες για να ενη­με­ρω­θούν πριν από την υπο­γραφή της σύμ­βα­σης όπου και πάλι τονι­ζό­ταν ότι στην περί­πτωση απο­δυ­νά­μω­σης ή ισχυ­ρο­ποί­η­σης του ελβε­τι­κού φράγκου έναντι του ευρώ η μηνιαία δόση και το κεφά­λαιο θα επη­ρε­ά­ζο­νταν ανάλογα.

4. Εκτιμά ότι η έννοια της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας δεν είναι ακα­τά­λη­πτη, ούτε παρου­σιά­ζει πολυ­πλο­κό­τη­τες και δυσχέ­ρειες κατα­νό­η­σης, ούτε απαιτεί  εξει­δι­κευ­μέ­νες οικο­νο­μι­κές γνώσεις, αλλά είναι πασί­δηλη και οικεία στην καθη­με­ρι­νό­τητα. Και ότι ο  μέσος κατα­να­λω­τής που έχει συνήθη πλη­ρο­φό­ρηση και είναι ευλόγως προ­σε­κτι­κός κατά τις συναλ­λα­γές, ή έστω και απρό­σε­κτος αλλά στοι­χειω­δώς μέσης αντί­λη­ψης, μπο­ρούσε απο­λύ­τως να κατα­νο­ή­σει ότι οι ισο­τι­μίες σε βάθος χρόνου, όσο διαρκεί η απο­πλη­ρωμή στε­γα­στι­κών δανείων  υπό­κει­νται σε δια­κυ­μάν­σεις που κανείς, ούτε η Τράπεζα, δεν μπορεί να προ­βλέ­ψει.

5. Απο­δέ­χε­ται ότι τα δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο παρέ­χο­νταν και με μηχα­νι­σμούς αντι­στάθ­μι­σης του συναλ­λαγ­μα­τι­κού κιν­δύ­νου. Η Τράπεζα πρό­τεινε στους δανειο­λή­πτες “Πρό­γραμμα Προ­στα­σίας Δόσης από πιθανές δια­κυ­μάν­σεις της Συναλ­λαγ­μα­τι­κής Ισο­τι­μίας” για μια τριετία με δυνα­τό­τητα ανα­νέ­ω­σης. Πρό­γραμμα προ­στα­σίας δόσης για μεγα­λύ­τερο  χρονικό διά­στημα δεν μπο­ρούσε να παρά­σχει η Τράπεζα, αφού τέτοιο προϊόν δεν υπήρχε ούτε υπάρχει στην παγκό­σμια αγορά.

Επι­πλέον, η Τράπεζα έχει θέσει στις δανεια­κές συμ­βά­σεις όρο που επι­τρέ­πει την μετα­τροπή του δανείου από ελβε­τικό φράγκο σε  ευρώ. Τη δυνα­τό­τητα αυτή θα μπο­ρού­σαν να έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει  οι δανειο­λή­πτες για να προ­στα­τευ­θούν έναντι μελ­λο­ντι­κών ανα­τι­μή­σεων του ελβε­τι­κού φράγκου  από τότε που άρχισε  η άνοδος αυτού.

6. Το Εφετείο έλαβε υπόψη του και το γεγονός ότι επί αρκετά χρόνια οι δανειο­λή­πτες ευνο­ή­θη­καν από τη σύναψη δανείου σε ελβε­τικό φράγκου. Σύμφωνα με το σκε­πτικό του, η σύναψη δανείου σε ξένο νόμισμα δεν προ­σκρούει στα χρηστά ήθη. Πρώτον, γιατί απο­τέ­λεσε συμ­βα­τική επιλογή των δανειο­λη­πτών και περαι­τέρω, επειδή για αρκετό χρόνο μετά από τη σύναψη των δανεια­κών συμ­βά­σεων οι δανειο­λή­πτες ευνο­ή­θη­καν λόγω του χαμηλού  επι­το­κίου του δανείου και της υψηλής συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας ευρώ/ελβε­τι­κού φράγκου.

Όπως εκτιμά το Εφετείο, η επι­βά­ρυνση των δανειο­λη­πτών που προ­έ­κυψε λόγω της ανα­τί­μη­σης του ελβε­τι­κού φράγκου δεν μπορεί να απο­τε­λέ­σει το απο­φα­σι­στικό κρι­τή­ριο για την επέμ­βαση του δικα­στη­ρίου και την ανα­προ­σαρ­μογή της δόσης  με βάση την ισο­τι­μία του χρόνου εκτα­μί­ευ­σης του δανείου, επιλογή που θα εξυ­πη­ρε­τούσε απο­κλει­στικά τα συμ­φέ­ρο­ντα των δανειο­λη­πτών.  Το Δικα­στή­ριο οφείλει να λάβει υπόψη του και τα θεμιτά συμ­φέ­ρο­ντα της Τρά­πε­ζας, η οποία έχει δανει­στεί τα ελβε­τικά φράγκα για να τα χορη­γή­σει στον δανειο­λή­πτη από τη δια­τρα­πε­ζική αγορά. Και η ίδια δια­τρέ­χει συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο και υφί­στα­ται ζημία, απο­φαί­νε­ται το Εφετείο.

capital.gr