Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου: 20 εκατ. άνθρωποι διαγιγνώσκονται ετησίως

Η 4η Φεβρουα­ρίου έχει καθιε­ρω­θεί ως η Παγκό­σμια Ημέρα κατά του Καρ­κί­νου, απο­τε­λώ­ντας μια σημα­ντική ευκαι­ρία για ευαι­σθη­το­ποί­ηση του πλη­θυ­σμού για τη νόσο. Ταυ­τό­χρονα είναι και εφαλ­τή­ριο για την κινη­το­ποί­ηση και τον συντο­νι­σμό όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων ώστε να βελ­τιω­θεί η δια­χεί­ριση αυτού του μεί­ζο­νος ιατρι­κού προ­βλή­μα­τος.

Ο εορ­τα­σμός της 4ης Φεβρουα­ρίου διορ­γα­νώ­νε­ται από τη Διεθνή Ένωση για τον Έλεγχο του Καρ­κί­νου (UICC) για 25η χρονιά και στο­χεύει στην ανά­δειξη των προ­κλή­σεων που σχε­τί­ζο­νται με την ασθέ­νεια, την υπο­στή­ριξη των ασθενών και την ενί­σχυση της προ­σπά­θειας για την πρόληψη, τη θερα­πεία και την ίση πρό­σβαση στην υγειο­νο­μική φρο­ντίδα.

Ο καρ­κί­νος απο­τε­λεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου παγκο­σμίως. Όπως τονί­ζουν οι ιατροί της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής (Νοσο­κο­μείο Αλε­ξάν­δρα) της Ιατρι­κής Σχολής του ΕΚΠΑ Μιχάλης Λιόντος (Επί­κου­ρος Καθη­γη­τής Ογκο­λο­γίας), Θεοδώρα Ψαλ­το­πού­λου (Παθο­λό­γος, Καθη­γή­τρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρι­κής), Δρ. Μαρία Καπα­ρέ­λου (Παθο­λό­γος – Ογκο­λό­γος), Μαγδα­ληνή Μήγκου (Επι­με­λή­τρια Παθο­λό­γος – Ογκο­λό­γος ΕΣΥ) και Θάνος Δημό­που­λος (τ. Πρύ­τα­νης ΕΚΠΑ, Καθη­γη­τής Θερα­πευ­τι­κής – Ογκο­λο­γίας – Αιμα­το­λο­γίας, Διευ­θυ­ντής Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής), υπο­λο­γί­ζε­ται ότι περίπου 20 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα δια­γι­γνώ­σκο­νται ετησίως με τη νόσο ενώ δια­πι­στώ­νο­νται και περίπου 9,5 εκα­τομ­μύ­ρια θάνατοι.

Με βάση την πρό­σφατη δημο­σί­ευση των επι­δη­μιο­λο­γι­κών δεδο­μέ­νων για τον καρκίνο στις ΗΠΑ, οι εξε­λί­ξεις στην Ογκο­λο­γία έχουν μειώσει τη θνη­τό­τητα της νόσου κατά 34% απο­τρέ­πο­ντας αυτό το διά­στημα περίπου 4,5 εκα­τομ­μύ­ρια θανά­τους. Ωστόσο, η επί­πτωση της νόσου συνε­χί­ζει και αυξάνει για μια σειρά από καρ­κί­νους ιδίως σε γυναί­κες μέσης ηλικίας. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι η επί­πτωση της νόσου είναι κατά 81% υψη­λό­τερη σε γυναί­κες ως 50 ετών σε σχέση με τους άνδρες της ίδιας ηλι­κια­κής ομάδας, ενώ πλέον, ο καρ­κί­νος είναι συχνό­τε­ρος στις γυναί­κες σε σχέση με τους άνδρες και στην ηλι­κιακή ομάδα 50-64 ετών.

Υψηλό το κόστος δια­χεί­ρι­σης του καρ­κί­νου

Ο καρ­κί­νος όμως δεν απο­τε­λεί μόνο πρό­βλημα δημό­σιας υγείας αλλά έχει και σημα­ντικό κοι­νω­νικό αντί­κτυπο. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι το κόστος για τη δια­χεί­ριση της ασθέ­νειας παγκο­σμίως ξεπερνά το 1,1 τρι­σε­κα­τομ­μύ­ριο δολάρια ετησίως.

Οι ψυχο­λο­γι­κές και κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις είναι ιδιαί­τερα σημα­ντι­κές όχι μόνο για τους ασθε­νείς αλλά και για τους φρο­ντι­στές τους, ενώ οι ανι­σό­τη­τες στην αντι­με­τώ­πιση της νόσου απο­τυ­πώ­νο­νται ξεκά­θαρα στα επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα της νόσου: το 70% των θανάτων από καρκίνο κατα­γρά­φο­νται σε χώρες χαμηλού εισο­δή­μα­τος. Επο­μέ­νως, είναι απα­ραί­τητη τόσο η συνεχής επέν­δυση στην έρευνα, τη θερα­πεία και την πρόληψη της νόσου, όσο και η ολο­κλη­ρω­μένη υπο­στή­ριξη των ασθενών και των φρο­ντι­στών τους.

Το 2025, η εκστρα­τεία για την Παγκό­σμια Ημέρα κατά του Καρ­κί­νου εγκαι­νιά­ζει έναν νέο τριετή κύκλο προ­σπα­θειών με κεντρικό μήνυμα «Ενω­μέ­νοι από τη μονα­δι­κό­τητά μας» (#UnitedbyUnique).

«Τα τελευ­ταία χρόνια έχουμε κατα­νο­ή­σει την ετε­ρο­γέ­νεια της νόσου και θεω­ρούμε ότι ο καρ­κί­νος κάθε ασθε­νούς είναι μονα­δι­κός και πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί με εξα­το­μι­κευ­μένη θερα­πευ­τική προ­σέγ­γιση. Το μήνυμα της καμπά­νιας επε­κτεί­νει το θέμα της μονα­δι­κό­τη­τας πέρα από τη βιο­λο­γία της νόσου και στις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες κάθε ανθρώ­που ενώ ταυ­τό­χρονα εστιά­ζει στον κοινό στόχο από τον οποίο εμπνε­ό­μα­στε: να νική­σουμε την ασθέ­νεια. Η εκστρα­τεία στο­χεύει επο­μέ­νως να φέρει στο επί­κε­ντρο του ενδια­φέ­ρο­ντος τον ασθενή και όχι μόνο τη νόσο. Η ασθε­νο­κε­ντρική προ­σέγ­γιση της νόσου θεω­ρεί­ται ότι μπορεί να βελ­τιώ­σει την ποιό­τητα ζωής των ασθενών, να ενι­σχύ­σει τους δεσμούς ασθενών και ιατρι­κού προ­σω­πι­κού και να αυξήσει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των συστη­μά­των υγείας», ανα­φέ­ρουν οι ειδικοί του ΕΚΠΑ.

Η σημασία της πρό­λη­ψης

Η πρόληψη του καρ­κί­νου είναι κομ­βι­κής σημα­σίας για τον περιο­ρι­σμό της επί­πτω­σης και της θνη­τό­τη­τας της νόσου. Περίπου το 30% των περι­πτώ­σεων καρ­κί­νου μπορούν να προ­λη­φθούν μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής και τη διε­νέρ­γεια προ­λη­πτι­κών εξε­τά­σεων. Συνή­θειες όπως η διακοπή του καπνί­σμα­τος, η υγιεινή δια­τροφή, η σωμα­τική άσκηση και η μείωση της κατα­νά­λω­σης αλκοόλ συμ­βάλ­λουν στη μείωση του κιν­δύ­νου εμφά­νι­σης της νόσου. Επι­πλέον, η πρό­σβαση σε προ­γράμ­ματα προ­συμ­πτω­μα­τι­κού ελέγχου μπορεί να συμ­βά­λει στην έγκαιρη διά­γνωση και βελ­τί­ωση των απο­τε­λε­σμά­των της θερα­πείας. Τέτοια προ­γράμ­ματα είναι πλέον δια­θέ­σιμα στην Ευρώπη για μια σειρά νεο­πλα­σμά­των και οι συστά­σεις της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής περι­λαμ­βά­νουν:

Τη διε­νέρ­γεια μαστο­γρα­φίας κάθε δύο χρόνια για τις γυναί­κες ηλικίας 50 ως 69 ετών ενώ επι­πλέον προ­τεί­νε­ται η επέ­κταση του ελέγχου στις γυναί­κες 45 ως 74 ετών

Τον έλεγχο για παρου­σία DNA του ιού του ανθρώ­πι­νου θηλώ­μα­τος (HPV) ως μέσο προ­συμ­πτω­μα­τι­κού ελέγχου για τον καρκίνο τρα­χή­λου της μήτρας που θα πρέπει να επα­να­λαμ­βά­νε­ται ανά 5 έτη για όλες τις γυναί­κες ηλικίας 30 ως 65 ετών.

Τον ποσο­τικό ανο­σο­χη­μικό έλεγχο των κοπρά­νων για παρου­σία αιμο­σφαι­ρί­νης για όλα τα άτομα ηλικίας 50 ως 74 ετών ως αρχική μέθοδο ελέγχου για τον καρκίνο παχέος εντέρου και την παρα­πο­μπή όσων έχουν θετική δοκι­μα­σία σε διε­νέρ­γεια κολο­νο­σκό­πη­σης.

Επι­πλέον, προ­τεί­νε­ται από διά­φο­ρες επι­στη­μο­νι­κές οργα­νώ­σεις και διε­ρευ­νά­ται και στην Ευρώπη η εφαρ­μογή του προ­συμ­πτω­μα­τι­κού ελέγχου:

για τον καρκίνο του πνεύ­μονα με τη διε­νέρ­γεια ετησίως χαμηλής δόσης αξο­νι­κής θώρακος για όλους τους καπνι­στές ή όσους έχουν δια­κό­ψει το κάπνι­σμα για λιγό­τερο από 15 έτη και έχουν ηλικία 50 ως 80 ετών.

Για τον καρκίνο του προ­στάτη με τη χρήση της μέτρη­σης του PSA σε συν­δυα­σμό με μαγνη­τική τομο­γρα­φία προ­στάτη

Καρ­κί­νος του μαστού

Οι εξε­λί­ξεις στη θερα­πεία

Ο δεύ­τε­ρος πυλώνας για την αντι­με­τώ­πιση του καρ­κί­νου είναι βέβαια η και­νο­το­μία στη διά­γνωση και θερα­πεία της νόσου. Τα τελευ­ταία χρόνια είναι δια­θέ­σι­μες νεό­τε­ρες θερα­πευ­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις όπως η ανο­σο­θε­ρα­πεία και οι στο­χευ­μέ­νες θερα­πείες που έχουν συμ­βάλ­λει σημα­ντικά τόσο στην αύξηση της επι­βί­ω­σης των ασθενών όσο και στη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας ζωής τους. Πιο συγκε­κρι­μένα, οι διά­φο­ρες μορφές ανο­σο­θε­ρα­πείας και κυρίως τα αντι­σώ­ματα έναντι των σημείων ελέγχου του ανο­σο­ποι­η­τι­κού συστή­μα­τος αλλά και τα κύτταρα CAR-T έχουν αυξήσει σημα­ντικά την επι­βί­ωση των ασθενών με καρκίνο ενώ σε αρκετές περι­πτώ­σεις έχουν επι­φέ­ρει μακρο­χρό­νια ύφεση ακόμη και μετα­στα­τι­κών περι­πτώ­σεων καρ­κί­νου. Μάλιστα, η χρήση της ανο­σο­θε­ρα­πείας σε πρω­ι­μό­τερα στάδια του καρ­κί­νου για νεο­πλά­σματα όπως ο πνεύ­μο­νας, ο μαστός, ο νεφρός, το μελά­νωμα, το παχύ έντερο κ.α. φαί­νε­ται ότι συμ­βάλ­λει σημα­ντικά στη μείωση του κιν­δύ­νου υπο­τρο­πής της νόσου και της εμφά­νι­σης μετα­στά­σεων. Νέες μάλιστα ανο­σο­θε­ρα­πευ­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις όπως τα εμβόλια έναντι του καρ­κί­νου ανα­μέ­νε­ται να αλλά­ξουν σημα­ντικά τα δεδο­μένα της νόσου στο άμεσο μέλλον.

Παράλ­ληλα, οι στο­χευ­μέ­νες θερα­πείες έχουν μετα­μορ­φώ­σει το θερα­πευ­τικό τοπίο σε πολλά νεο­πλά­σματα ενι­σχύ­ο­ντας την προ­ο­πτική της Ιατρι­κής ακρι­βείας. Για την πλειο­ψη­φία των νεο­πλα­σιών πλέον, η θερα­πεία καθο­δη­γεί­ται από την ανα­γνώ­ριση συγκε­κρι­μέ­νων μορια­κών αλλαγών στον καρκίνο. Για αρκετές από αυτές τις μορια­κές αλλαγές υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες στο­χευ­μέ­νες θερα­πείες όπως μικρο­μο­ρια­κοί ανα­στο­λείς και μονο­κλω­νικά αντι­σώ­ματα που μπορούν εκλε­κτικά να κατα­στρέ­ψουν τα καρ­κι­νικά κύτταρα αυξά­νο­ντας την επι­βί­ωση των ασθενών.

«Η Παγκό­σμια Ημέρα κατά του Καρ­κί­νου είναι μια υπεν­θύ­μιση ότι ο αγώνας κατά της νόσου απαιτεί συντο­νι­σμένη δράση και δέσμευση από όλους. Με στρα­τη­γι­κές που εστιά­ζουν στην πρόληψη, την και­νο­το­μία, την εκπαί­δευση και τη συνερ­γα­σία, μπο­ρούμε να επι­τύ­χουμε σημα­ντική πρόοδο», κατα­λή­γουν οι ειδικοί του ΕΚΠΑ.

Πηγή: ethnos.gr