Μαθητές ακριτικών νησιών ανακαλύπτουν τα μυστικά του Διαστήματος και της επιστημονικής γνώσης

Την ομορ­φιά της Γης και του Δια­στή­μα­τος, αλλά και της επι­στη­μο­νι­κής γνώ­σης γύρω από την ανα­κά­λυ­ψη των μυ­στι­κών τους επι­χει­ρεί να με­τα­δώ­σει το Εθνι­κό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθη­νών σε μα­θη­τές ακρι­τι­κών νη­σιών της χώρας, οι οποί­οι δεν έχουν συχνά την ευ­και­ρία να γνω­ρί­σουν από κοντά επι­στη­μο­νι­κές δρά­σεις ερευ­νη­τι­κών φο­ρέ­ων.

Μα­θη­τές Γυ­μνα­σί­ων και Λυ­κεί­ων από την Κάσο, τη Ρόδο, την Τήλο, την Αστυ­πά­λαια, την Κω, την Κά­λυ­μνο, τη Λέρο, τους Λει­ψούς και την Πάτμο συν­δέ­ο­νται δια­δι­κτυα­κά από τις αί­θου­σες των σχο­λεί­ων τους με ερευ­νη­τές του Αστε­ρο­σκο­πεί­ου και μυού­νται στη μα­γεία της Αστρο­νο­μί­ας.

Πρό­κει­ται για το πρό­γραμ­μα Αστρο­νο­μί­ας για μα­θη­τές και μα­θή­τριες δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης σε ακρι­τι­κές πε­ριο­χές με τίτλο «UnversALL», που διορ­γα­νώ­νει το Εθνι­κό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθη­νών, στο πλαί­σιο των προ­σπα­θειών του για διεύ­ρυν­ση των δρά­σε­ων εξω­στρέ­φειας και διά­χυ­σης της επι­στή­μης. Το πρό­γραμ­μα εφαρ­μό­ζε­ται για πρώτη χρο­νιά πι­λο­τι­κά σε 18 σχο­λεία από εννιά νησιά της Πε­ρι­φέ­ρειας Δω­δε­κα­νή­σων. Το πα­ρα­κο­λου­θούν 456 μα­θη­τές και μα­θή­τριες και 44 εκ­παι­δευ­τι­κοί.

Το πρό­γραμ­μα έχει ξε­κι­νή­σει με μια σειρά δια­δι­κτυα­κών συ­να­ντή­σε­ων που πραγ­μα­το­ποιού­νται μετά το πέρας των σχο­λι­κών μα­θη­μά­των. Κατά τη διάρ­κεια των δια­δι­κτυα­κών συ­να­ντή­σε­ων πα­ρου­σιά­ζο­νται όχι μόνο δια­λέ­ξεις, αλλά και σχε­τι­κά πει­ρά­μα­τα, αστρο­νο­μι­κές πα­ρα­τη­ρή­σεις και ζω­ντα­νές συν­δέ­σεις με τα ερευ­νη­τι­κά τη­λε­σκό­πια και άλλες ερευ­νη­τι­κές υπο­δο­μές του Αστε­ρο­σκο­πεί­ου.

Στα πρώτα μα­θή­μα­τα οι μα­θη­τές πε­ρι­η­γή­θη­καν νοερά στην ιστο­ρία της Αστρο­νο­μί­ας και των πρώ­των ανα­κα­λύ­ψε­ων, από τον Θαλή τον Μι­λή­σιο, που τον 7ο αιώνα πΧ ήταν ο πρώ­τος που αντι­λή­φθη­κε ότι ο κό­σμος εξη­γεί­ται με την πα­ρα­τή­ρη­ση και τη λο­γι­κή, και στη συ­νέ­χεια όλους τους σπου­δαί­ους στο­χα­στές και επι­στή­μο­νες που έθε­σαν το δικό τους λι­θα­ρά­κι στην κα­τα­νό­η­ση του Σύ­μπα­ντος, όπως τον Αρι­στο­τέ­λη, τον Αρί­σταρ­χο τον Σάμιο και τον Κλαύ­διο Πτο­λε­μαίο, μέχρι τον  Γιο­χά­νες Κέ­πλερ και τους τρεις νό­μους που δια­τύ­πω­σε.

«Ο άν­θρω­πος είναι “μο­λυ­σμέ­νος” με το μι­κρό­βιο της πε­ριέρ­γειας. Γοη­τεύ­ε­ται και απο­ρεί για όλα τα φαι­νό­με­να που συμ­βαί­νουν γύρω του και εκλαμ­βά­νουν οι αι­σθή­σεις του. Από αυτή τη δια­δι­κα­σία δεν θα μπο­ρού­σε να λεί­πει ο ένα­στρος ου­ρα­νός», εξή­γη­σε στους μα­θη­τές ο αστρο­φυ­σι­κός του Εθνι­κού Αστε­ρο­σκο­πεί­ου Αθη­νών, Αλέ­ξαν­δρος Χιω­τέλ­λης.

Καθώς κα­τά­γε­ται από ένα ακρι­τι­κό νησί, τη Λέσβο, και έχει εμπει­ρία ως κα­θη­γη­τής Φυ­σι­κής στη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση, ο κ. Χιω­τέλ­λης είχε την ιδέα να φέρει μα­θη­τές ακρι­τι­κών νη­σιών σε επαφή με την Αστρο­νο­μία. Είχαν προη­γη­θεί δρά­σεις του Αστε­ρο­σκο­πεί­ου για τη γνω­ρι­μία φυ­λα­κι­σμέ­νων με την Αστρο­νο­μία, ενώ με τη νέα χρο­νιά προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται και σε­μι­νά­ρια για Ρομά και για τυ­φλούς και κω­φά­λα­λους μα­θη­τές.

«Το Εθνι­κό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθη­νών έχει έναν ση­μα­ντι­κό άξονα δρα­στη­ριο­τή­των του, τη διά­χυ­ση της επι­στή­μης, και θέ­λου­με να φτά­σει σε ομά­δες της κοι­νω­νί­ας μας που δεν έχουν ισά­ξια πρό­σβα­ση», εξη­γεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Χιω­τέλ­λης, ο οποί­ος είναι επι­στη­μο­νι­κά υπεύ­θυ­νος του προ­γράμ­μα­τος, υπό τον συ­ντο­νι­σμό του προ­έ­δρου του Αστε­ρο­σκο­πεί­ου, Μα­νώ­λη Πλειώ­νη.

Στα πρώτα δια­δι­κτυα­κά μα­θή­μα­τα που πα­ρου­σί­α­σε, ο κ. Χιω­τέλ­λης δεν αρ­κέ­στη­κε σε μια στεί­ρα πα­ρου­σί­α­ση των πρώ­των ανα­κα­λύ­ψε­ων, αλλά χρη­σι­μο­ποί­η­σε ευ­φά­ντα­στους τρό­πους και κι­νού­με­να σχέ­δια για να κε­ντρί­σει το εν­δια­φέ­ρον των μα­θη­τών και για να τους εξη­γή­σει τα φαι­νό­με­να, από μια πίτσα που την πα­ραλ­λή­λι­σε με το Ηλια­κό μας Σύ­στη­μα μέχρι ένα μυρ­μή­γκι που διέ­τρε­ξε την τρο­χιά των πλα­νη­τών.

«Οι μα­θη­τές θα έπρε­πε να μα­θαί­νουν την ομορ­φιά της γνώ­σης, χωρίς να είναι υπό το πρί­σμα των εξε­τά­σε­ων, των ασκή­σε­ων και των βαθ­μών. Το πρό­βλη­μα είναι, επει­δή έχω δου­λέ­ψει ως Φυ­σι­κός, ότι κα­τα­κρε­ουρ­γού­με τη Φυ­σι­κή, την κά­νου­με όσο πιο άσχη­μη γί­νε­ται και τη σερ­βί­ρου­με στους μα­θη­τές ου­σια­στι­κά ως ένα πλέγ­μα δύ­σκο­λων, δυ­σε­πί­λυ­των ασκή­σε­ων που δεν έχουν ου­δε­μία σχέση με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και είναι πολύ λο­γι­κό τα παι­διά να μην το βρί­σκουν ελ­κυ­στι­κό. Όταν τους πεις το ίδιο πράγ­μα με μια δια­φο­ρε­τι­κή ιστο­ρία βά­ζο­ντας όμορ­φες ει­κό­νες, φτιά­χνο­ντας ένα storyline, απε­γκλω­βί­ζο­ντάς το από το στενό κορσέ του εξε­τα­στι­κού συ­στή­μα­τος, τους κι­νείς το εν­δια­φέ­ρον και την ανά­γκη τους να δου­λέ­ψουν πάνω σε αυτό», το­νί­ζει ο ίδιος. Στην κα­τεύ­θυν­ση αυτή, προ­σθέ­τει, «είναι κρίμα ότι απου­σιά­ζει η Αστρο­νο­μία από το πρό­γραμ­μα σπου­δών, καθώς, ακρι­βώς επει­δή έχει τόσο ελ­κυ­στι­κό αντι­κεί­με­νο, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει όχημα και εφαλ­τή­ριο για να στρα­φούν οι μα­θη­τές προς τις θε­τι­κές επι­στή­μες».

Ο Βί­κτω­ρας, μα­θη­τής της Α’ Γυ­μνα­σί­ου στο Γυ­μνά­σιο Λει­ψών, είναι ανά­με­σα στα παι­διά που πα­ρα­κο­λου­θούν τα μα­θή­μα­τα και πε­ρι­γρά­φει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι απο­φά­σι­σε να πάρει μέρος «γιατί ήθελα από πάντα να μάθω πώς είναι ο κό­σμος έξω από τη Γη και πώς δη­μιουρ­γή­θη­κε η Γη».

Ο κα­θη­γη­τής φυ­σι­κών επι­στη­μών στο Γυ­μνά­σιο Σο­ρω­νής στη Ρόδο, Ανα­στά­σιος Νι­κο­λα­ΐ­δης, ανα­φέ­ρει από την πλευ­ρά του «πόσο ση­μα­ντι­κή είναι η ευ­και­ρία που δί­νε­ται στους μα­θη­τές να έρ­θουν σε επαφή με θέ­μα­τα που αφο­ρούν στο Διά­στη­μα, στον πλα­νή­τη μας και τη θέση του μέσα στο Διά­στη­μα. Νο­μί­ζω πως πρέ­πει να γί­νο­νται τέ­τοιες δρά­σεις πρώτα από όλα για το καλό των μα­θη­τών, αλλά και των εκ­παι­δευ­τι­κών».

Στα σε­μι­νά­ρια θα συμ­με­τά­σχουν και άλλοι ερευ­νη­τές του Εθνι­κού Αστε­ρο­σκο­πεί­ου Αθη­νών, οι οποί­οι θα πα­ρου­σιά­σουν ένα ευρύ φάσμα επι­στη­μο­νι­κών αντι­κει­μέ­νων σχε­τι­κών με την Αστρο­νο­μία. Πα­ράλ­λη­λα με τα σε­μι­νά­ρια, οι μα­θη­τές εκ­πο­νούν τις δικές τους ερ­γα­σί­ες σε σχε­τι­κά αντι­κεί­με­να, κάτω από την επί­βλε­ψη των κα­θη­γη­τών τους και των ερευ­νη­τών του Αστε­ρο­σκο­πεί­ου. Οι μα­θη­τές έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να απο­φα­σί­σουν τον οποίο θα υλο­ποι­ή­σουν τις ερ­γα­σί­ες, από βι­βλιο­γρα­φι­κές ερ­γα­σί­ες μέχρι κα­τα­σκευ­ές ή καλ­λι­τε­χνι­κές απει­κο­νί­σεις. Τις ερ­γα­σί­ες θα πα­ρου­σιά­σουν στους ερευ­νη­τές και τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες την άνοι­ξη, κατά την ολο­κλή­ρω­ση του προ­γράμ­μα­τος. Επι­πλέ­ον, στο πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος θα γί­νουν και επι­σκέ­ψεις των μα­θη­τών στις εγκα­τα­στά­σεις του Εθνι­κού Αστε­ρο­σκο­πεί­ου Αθη­νών.

Μέσα από το πρό­γραμ­μα αυτό ο Αλέ­ξαν­δρος Χιω­τέλ­λης έχει θέσει ως στόχο να με­τα­δώ­σει στα παι­διά δύο ση­μα­ντι­κά μη­νύ­μα­τα: «Πρώ­τον, ότι ο κό­σμος είναι πολύ όμορ­φος και η μάχη της γνώ­σης για να τον κα­τα­λά­βεις είναι εξί­σου μια υπέ­ρο­χη δια­δρο­μή. Το δεύ­τε­ρο είναι το τι ση­μαί­νει επι­στη­μο­νι­κή με­θο­δο­λο­γία, ποιος είναι ο άξο­νας που σκέ­φτε­ται ένας επι­στή­μο­νας, η πα­ρα­τή­ρη­ση, η μέ­θο­δος, το συ­μπέ­ρα­σμα και η αξιο­λό­γη­ση με βάση το πεί­ρα­μα. Και ότι δεν είναι ο σω­στός επι­στή­μο­νας αυτός που βρήκε το σωστό, αλλά αυτός που σκέ­φτη­κε με­θο­δι­κά και το πήγε λίγο πα­ρα­πέ­ρα. Έχου­με μάθει να ζούμε σε μια κοι­νω­νία που πρέ­πει να ασπά­ζε­σαι μόνο κα­θο­λι­κές, από­λυ­τες, κρυ­στάλ­λι­νες αλή­θειες και βε­βαιό­τη­τες και αυτό αντι­βαί­νει τε­λεί­ως την επι­στη­μο­νι­κή σκέψη. Η επι­στή­μη μπο­ρεί να βοη­θή­σει την κοι­νω­νία μας στον τρόπο σκέ­ψης, ασχέ­τως αν τε­λι­κά θα γί­νεις φυ­σι­κός ή αστρο­φυ­σι­κός ή οτι­δή­πο­τε άλλο».

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μαρία Κου­ζι­νο­πού­λου