Μαρία Γκασούκα: «Δεν ξέρω αν αποχώρησα εγώ από τον ΣΥΡΙΖΑ ή με εγκατέλειψε ο ΣΥΡΙΖΑ…»

Πρό­σφατα απο­χω­ρή­σατε από τον ΣΥΡΙΖΑ μαζί με την κα Φωτεινή Σιάνου και με ένα κείμενο, ιδιαί­τερα καυ­στικό. Μιλήστε μας γι’ αυτό.

Δεν ξέρω αν απο­χώ­ρησα εγώ από τον ΣΥΡΙΖΑ ή με εγκα­τέ­λειψε ο ΣΥΡΙΖΑ! Εγώ ήμουν σε έναν ΣΥΡΙΖΑ που δεν έχει καμία σχέση σε αυτόν τον πολι­τικό σχη­μα­τι­σμό, στον οποίο εξε­λίσ­σε­ται τον τελευ­ταίο καιρό. ξέρετε, κι εγώ και η κα Σιάνου, έχουμε βαθιά συνεί­δηση του ρόλου μας, και ως αρι­στε­ρών γυναι­κών αλλά και ως φεμι­νι­στριών. Κι αν βγήκαμε με μια κοινή δήλωση, το κάναμε, μόνο για να ενη­με­ρω­θεί και το φεμι­νι­στικό κίνημα γι’ αυτή μας την ενέρ­γεια. Πρέπει να σας πω, ότι ήταν πολύ δύσκολη αυτή η απόφαση. Ήταν οδυνηρή απόφαση. Αλλά δεν έχουμε καμία αμφι­βο­λία για την ορθό­τητά της, από πολι­τι­κής άποψης. Ήταν μια απόφαση που ταυ­τί­ζο­νταν με την συνεί­δησή μας. Εμείς δεν φύγαμε από την Αρι­στερά. Την Ριζο­σπα­στική, την Οικο­λο­γική, την Φεμι­νι­στική. Παρα­μέ­νουμε, την υπη­ρε­τούμε και νομίζω πως κάπως έτσι θα φύγουμε και από αυτόν τον… κόσμο (μιας και δεν είμαστε και σε μικρή ηλικία). Λυπάμαι γι αυτή την εξέλιξη. Είναι μια Τρα­γω­δία, την οποία δεν μπο­ρούμε να νομι­μο­ποι­ή­σουμε με την παρου­σία μας, με την ιστορία μας, με την ιστορία και τα βάσανα των οικο­γε­νειών μας, τις διώξεις που υπέ­στη­σαν, το αίμα που δώσαμε. Και προ­σω­πικά, δεν θεωρώ ότι μια παρα­μονή μου σε αυτό το σχήμα υπό αυτή την ηγεσία και υπό αυτή την κυρί­αρχη ομάδα, η ακα­δη­μαϊκή μου ιδιό­τητα θα επέ­τρεπε να παρα­μείνω σιωπηλή. Δεν ήταν καθόλου εύκολο, ξέρετε. Μακάρι να έχουμε εμείς άδικο (που απο­χω­ρή­σαμε). Αλλά δεν έμειναν ούτε ένας / μια πανε­πι­στη­μια­κός. Έφυγαν όλοι. Τι να λέμε… πολύ μεγάλη πίεση και κυρίως, πολύ μεγάλη στε­νο­χώ­ρια. Ήμουν στον ΣΥΡΙΖΑ, πενήντα τρία ολό­κληρα χρόνια και δεν έχω πλέον να πω, τίποτε άλλο…

Να μιλή­σουμε και πάλι για τις γυναι­κο­κτο­νίες με αφορμή και τις αλλαγές που επί­κει­νται στο νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο που φέρνει η κυβέρ­νηση. Την ίδια ώρα, συνε­χί­ζουμε, δυστυ­χώς, να μετράμε θύματα έμφυλης βίας και σε άλλες χώρες.

Κρί­νε­ται πλέον απα­ραί­τητο να εντα­χθεί ο όρος γυναι­κο­κτο­νία στον ποινικό μας κώδικα. Είναι η πιο ακραία μορφή έμφυλης και σεξι­στι­κής βίας. Η έμφυλη βία, είναι ένα ‘εκκρεμές’. Ξεκινά από το πιο απλό, μια αίσθηση ιδιο­κτη­σίας, στέρηση ανε­ξαρ­τη­σίας για να περάσει μετά στη λεκτική βία, στη σωμα­τική βία, στον βιασμό. Είναι ένα ‘εκκρεμές’ που το τέλος του είναι η γυναι­κο­κτο­νία.

Κι έχει σημασία να ανα­φέ­ρουμε ότι η κάθε δολο­φο­νία γυναί­κας, δεν είναι γυναι­κο­κτο­νία. Άλλο η ανθρω­πο­κτο­νία και άλλο η γυναι­κο­κτο­νία –που έχει να κάνει με τα κίνητρα, με το φύλο, με μια κοι­νω­νία βαθιά πατριαρ­χική. Δεν μπο­ρούμε να μένουμε παθη­τι­κοί και παθη­τι­κές. Ο αριθμός των γυναι­κο­κτο­νιών στην Ευρώπη, είναι πλέον τερά­στιο ζήτημα. Είναι ένα οικου­με­νικό πρό­βλημα.

Να ξεκα­θα­ρί­σουμε γιατί είναι απα­ραί­τητο να μπει ο όρος ‘γυναικοκτονία’ στον ποινικό μας κώδικα: γιατί κάθε δολο­φο­νία γυναί­κας, δεν είναι γυναι­κο­κτο­νία. Μπορεί να είναι ανθρω­πο­κτο­νία –ευρύτερα- αλλά η γυναι­κο­κτο­νία έχει συγκε­κρι­μένα χαρα­κτη­ρι­στικά. Είναι σεξι­στικό, τρο­μο­κρα­τικό έγκλημα, είναι εργα­λείο εφαρ­μο­γής πατριαρ­χι­κής πολι­τι­κής και με τις δια­στά­σεις που έχει πάρει παγκό­σμια, με βάση τα στοι­χεία που μας δίνει ο ΟΗΕ, πρέπει να θεω­ρη­θεί έγκλημα κατά της ανθρω­πό­τη­τας. Κι αυτό γιατί, μόνον οι δολο­φο­νίες των τελευ­ταίων 15 ετών που έγιναν σε παγκό­σμιο επίπεδο, ξεπέ­ρα­σαν κατά πολύ τα θύματα του Ολο­καυ­τώ­μα­τος.

Και γιατί είναι σεξι­στικό έγκλημα; Γιατί είναι το τέλος –κατά κανόνα- μιας σειράς βίαιων σχέσεων. Όταν πρό­κει­ται για γυναι­κο­κτο­νία σε σχέση συντρο­φική, έχει προη­γη­θεί ένα μακρύ διά­στημα τρο­μο­κρα­τίας, το οποίο συν­δέ­ε­ται και με τη θεωρία του ‘ιδιό­κτη­του θηλυκού’: Οι γυναί­κες είναι ιδιο­κτη­σία των ανδρών και κάθε προ­σπά­θεια να απο­τι­νά­ξουν αυτή την κυριαρ­χία, θα πρέπει να τιμω­ρη­θεί με σκληρό τρόπο –με τον φόνο.

Άρα λοιπόν, είναι εντελώς απα­ραί­τητο να κατο­χυ­ρω­θεί, όχι για να μεγα­λώ­σει η ποινή (και οι ποινές στην ανθρω­πο­κτο­νία είναι αρκετά υψηλές, αλλά δεν εφαρ­μό­ζο­νται). Το πρό­βλημα είναι ότι δολο­φο­νούν γυναί­κες και σε λίγα χρόνια, βγαί­νουν από τη φυλακή ενώ, δεν μπορεί να λει­τουρ­γή­σει δια­παι­δα­γω­γικά για ολό­κληρο το νομικό μας σύστημα. Συνεπώς, αρνού­μενο το νομικό σύστημα να ανα­γνω­ρί­σει την έννοια της γυναι­κο­κτο­νίας ως σεξι­στι­κού – τρο­μο­κρα­τι­κού εγκλή­μα­τος, με βαθιά σεξι­στικά κίνητρα του δράστη, συσκο­τί­ζει αυτό το τρομερό έγκλημα που έχει λάβει ανε­ξέ­λεγ­κτες δια­στά­σεις. Θα έλεγα ότι είχε τέτοιες δια­στά­σεις –αλλά τώρα, το ανα­γνω­ρί­ζουμε.

Την ίδια ώρα, παρα­τη­ρούμε πως επι­μέ­νει και κάθε μορφή έμφυλης βίας κατά των γυναι­κών. Μιας βίας που συν­δέ­ε­ται με το φύλο και με τα στε­ρε­ό­τυπα.

Φυσικά και είναι. Η βία στην Ελλάδα, έχει μακράν παρά­δοση –και όχι μόνον. Σε ολό­κληρο τον κόσμο δεν υπάρχει κοι­νω­νία, σήμερα γνωστή, που δεν είναι πατριαρ­χική. Και στην Ευρώπη που θεω­ρού­σαμε ότι είναι πολι­τι­σμένη, ότι δεν έχει σχέση με τις τρίτες χώρες κ.ο.κ. δεν είναι αλήθεια. Έχουμε τρομερά περι­στα­τικά γυναι­κο­κτο­νίας. Ωστόσο και στη χώρα μας, έχουμε πολύ μακρά παρά­δοση με εγκλή­ματα ‘τιμής’. Αυτά αθώωναν τον δράστη, περι­ποιώ­ντας τιμή στον άνδρα που ‘καθάρισε’ την τιμή του; Η γυναίκα δεν είχε δική της τιμή. Η ‘τιμή’ της αντα­να­κλούσε αυτή του… ιδιο­κτήτη της, δηλαδή του πατέρα, του αδελφού, του συζύγου της. Συνεπώς, να μην μας ξαφ­νιά­ζουν όλα αυτά.

Τώρα πια όμως, τα περι­στα­τικά βίας και οι γυναι­κο­κτο­νίες έρχο­νται στη δημο­σιό­τητα. Λαμ­βά­νουν δια­στά­σεις.

Βεβαίως, χάρη στο #metoo με την Μπα­κο­δή­μου, χάρη στην πρω­το­βου­λία κατά των γυναι­κτο­νιών, χάρη στο δίκτυο γυναι­κών – συγ­γρα­φέων κατά της έμφυλης βίας και των γυναι­κο­κτο­νιών, αυτά τα πράγ­ματα γίνο­νται ορατά.

Κοι­τάξτε η βία, έχει τόσες πολλές μορφές… Το Ινστι­τούτο της UNICEF στη Φλω­ρε­ντία, προ­σπά­θησε να κατα­νεί­μει τους τύπους της έμφυλης βίας, και άφησε την προ­σπά­θεια! Διότι κάθε φορά, οι δράστες ήταν όλο και πιο εφευ­ρε­τι­κοί…

Άπειρα περι­στα­τικά βίας και ακόμη περισ­σό­τε­ροι τύποι βίας. Ξεκι­νούν από απλή λεκτική, ψυχο­λο­γική βία και κατα­λή­γουν στη γυναι­κο­κτο­νία. Είναι ένα εκκρε­μές. Ένα συνεχές εκκρε­μές. Φοβάμαι ότι δεν είναι προ­ε­τοι­μα­σμένο –και δεν έχει και καμία διάθεση- το νομικό σύστημα, συνο­λικά, από τον αστυ­νο­μικό στο τμήμα που υπο­δέ­χε­ται το θύμα, μέχρι τον δικαστή που απο­νεί­μει δικαιο­σύνη, να αντι­με­τω­πί­σει στην ουσία αυτό το ζήτημα.

Η βία κατά των γυναι­κών, ξεκι­νάει από παντού. Από την οικο­γέ­νεια, το κοι­νω­νικό σύνολο, την σχέση, τον γάμο.

Μπορεί να είναι ιδιω­τική, μπορεί να είναι δημόσια. Μπορεί να συν­δέ­ε­ται με την οικο­γέ­νεια (όπου στο πλαίσιο των συντρο­φι­κών σχέσεων έχουμε και τις περισ­σό­τε­ρες γυναι­κο­κτο­νίες) αλλά συν­δέ­ε­ται και με άλλες μορφές: με το trafficking, με τον πόλεμο, με την προ­σφυ­γιά. Οι προ­σφύ­γισ­σες είναι τα πρώτα θύματα έμφυλης βίας από το σπίτι τους, από τους δου­λέ­μπο­ρους, από τους συντρό­φους τους, μέχρι και μέσα στις δομές που ανα­ζη­τούν κατα­φύ­γιο. Έχουμε πολ­λα­πλές μορφές βίας.

Έμφυλη βία, εμφα­νί­ζε­ται και στο σχολείο. Έχουν γίνει εξαι­ρε­τι­κές έρευνες γι’ αυτά. Και είναι πλέον απα­ραί­τητο να περι­λη­φθούν στη νομο­θε­σία αλλά και στην ευρω­παϊκή νομο­θε­σία για την οποία μόνον δύο βου­λεύ­τριες προ­σπα­θούν, η μία από τη ΝΔ και η άλλη από τον ΣΥΡΙΖΑ.