Δημήτρης Πάφρας: Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί επιπτώσεις στην αλιεία

Θάλασσα και κλι­μα­τική αλλαγή: Πόσο επη­ρε­ά­ζε­ται κύριε Πάφρα η θαλάσ­σια αλιεία; Πόσο ευάλωτα είναι τα Δωδε­κά­νησα σε αυτές τις αλλαγές λόγω της γεω­γρα­φι­κής τους θέσης;

Η κλι­μα­τική αλλαγή επη­ρε­ά­ζει έντονα τα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα, με τις επι­πτώ­σεις να γίνο­νται ιδιαί­τερα αισθη­τές στον τομέα της αλιείας. Στα Δωδε­κά­νησα, λόγω της γεω­γρα­φι­κής τους θέσης και των υψηλών θερ­μο­κρα­σιών του νερού, οι συνέ­πειες είναι ακόμα πιο έντονες. Οι υψη­λό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σίες και η αύξηση της οξύ­τη­τας των υδάτων αλλά­ζουν τις συν­θή­κες δια­βί­ω­σης των θαλάσ­σιων οργα­νι­σμών, επη­ρε­ά­ζο­ντας την ανα­πα­ρα­γωγή και τη βιο­ποι­κι­λό­τητά τους. Για την αλιεία, αυτό σημαί­νει ότι ορι­σμένα είδη μπορεί να μειώ­νο­νται ή να μετα­κι­νού­νται σε πιο ψυχρά νερά, κάτι που δυσκο­λεύει τη δια­χεί­ριση των αλιευ­μά­των και επη­ρε­ά­ζει τη βιω­σι­μό­τητα του επαγ­γέλ­μα­τος.

Για τα φαι­νό­μενα της παρά­νο­μης αλιείας ή της υπε­ρα­λί­ευ­σης τι έχετε να πείτε; Δημιουρ­γούν μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα στο θαλάσ­σιο οικο­σύ­στημα;

Η παρά­νομη αλιεία και η υπε­ρα­λί­ευση απο­τε­λούν σοβαρά προ­βλή­ματα για το θαλάσ­σιο οικο­σύ­στημα, ιδίως όταν συν­δυά­ζο­νται με τις πιέσεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Η υπε­ρα­λί­ευση δια­τα­ράσ­σει την ισορ­ρο­πία του οικο­συ­στή­μα­τος, καθώς μειώ­νο­νται οι πλη­θυ­σμοί συγκε­κρι­μέ­νων ειδών, συχνά με μακρο­χρό­νιες συνέ­πειες. Η παρά­νομη αλιεία, από την άλλη, υπο­νο­μεύει τις προ­σπά­θειες δια­χεί­ρι­σης, ειδικά όταν παρα­βιά­ζο­νται οι κανο­νι­σμοί για τα προ­στα­τευό­μενα είδη ή όταν χρη­σι­μο­ποιού­νται κατα­στρο­φι­κές πρα­κτι­κές. Η προ­στα­σία των θαλασ­σών μας εξαρ­τά­ται σε μεγάλο βαθμό από την αυστηρή εφαρ­μογή των κανο­νι­σμών και την ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κοινού.

Ανα­φο­ρικά με την εμφά­νιση νέων ξενικών θαλάσ­σιων ειδών στα νερά μας, είναι γνωστό ότι τα Δωδε­κά­νησα και ειδικά η Ρόδος απο­τε­λεί πύλη εισόδου για τους «εισβο­λείς». Εκτι­μάτε ότι η προ­σέγ­γιση του ζητή­μα­τος απαιτεί περαι­τέρω έρευνα και απο­φά­σεις για τη δια­χεί­ρισή του;

Η εισβολή ξενικών ειδών, ιδίως στα Δωδε­κά­νησα, είναι ένα από τα πιο πιε­στικά ζητή­ματα στη δια­χεί­ριση των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των. Αυτά τα είδη μπορούν να αλλά­ξουν τις ισορ­ρο­πίες του οικο­συ­στή­μα­τος, αντα­γω­νι­ζό­μενα τα ενδη­μικά είδη για πόρους ή ακόμα και προ­κα­λώ­ντας την εξα­φά­νισή τους. Πιστεύω ότι χρειά­ζε­ται περισ­σό­τερη έρευνα για να κατα­νο­ή­σουμε πλήρως τις επι­πτώ­σεις αυτών των ειδών, καθώς και να ανα­πτύ­ξουμε απο­τε­λε­σμα­τι­κές στρα­τη­γι­κές αντι­με­τώ­πι­σης. Η συνερ­γα­σία μεταξύ επι­στη­μο­νι­κών φορέων και τοπικών αρχών είναι κρίσιμη για να περιο­ρί­σουμε τις επι­πτώ­σεις τους και να δια­τη­ρή­σουμε τη βιο­ποι­κι­λό­τητα.

Θα ήθελα να ανα­φερ­θούμε στη διδα­κτο­ρική σας δια­τριβή, η οποία εστιά­ζει στη μελέτη της βιο­λο­γίας, της αλιείας και της οικο­λο­γίας του μαρ­γα­ρι­το­φό­ρου οστρά­κου. Κάνετε έρευνα πάνω σε ένα ξενικό είδος που παράγει μαρ­γα­ρι­τάρι.

κα Παμπρή η διδα­κτο­ρική μου δια­τριβή αφορά τη μελέτη του Pinctada radiata, ενός ξενικού μαρ­γα­ρι­το­φό­ρου οστρά­κου με ιδιαί­τερη οικο­λο­γική και οικο­νο­μική σημασία. Οι έρευνές μου πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στο Τμήμα Γεω­πο­νίας, Ιχθυο­λο­γίας και Υδά­τι­νου Περι­βάλ­λο­ντος. Η πρώτη μελέτη απο­κά­λυψε έναν ιδιαί­τερο ανα­πα­ρα­γω­γικό κύκλο για το Pinctada radiata. Εντο­πί­σαμε περιό­δους ανα­πα­ρα­γω­γι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας που σχε­τί­ζο­νται άμεσα με παρα­μέ­τρους, όπως η θερ­μο­κρα­σία, γεγονός που έχει σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στη δια­χεί­ριση και την προ­στα­σία του είδους. Η δεύτερη μελέτη εστιά­στηκε στην πλη­θυ­σμιακή δομή του Pinctada radiata στον Ευβοϊκό Κόλπο, όπου ανα­λύ­σαμε τη γεω­γρα­φική κατα­νομή και τη δυνα­μική του πλη­θυ­σμού. Η σημασία του Pinctada radiata στη Μεσό­γειο είναι προ­φα­νής, καθώς υπο­στη­ρί­ζει σημα­ντι­κές αλιευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στον Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο, ο οποίος δέχεται έντονη αλιευ­τική πίεση. Η αλιεία του μαρ­γα­ρι­το­φό­ρου οστρά­κου μπορεί να προ­σφέ­ρει μια νέα πηγή εισο­δή­μα­τος για τους αλιείς και να ενι­σχύ­σει την οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα της περιο­χής. Οι έρευνές μου έρχο­νται να καλύ­ψουν ένα κενό γνώσης, παρέ­χο­ντας κρί­σι­μες πλη­ρο­φο­ρίες που θα βοη­θή­σουν στη δια­χεί­ριση και προ­στα­σία αυτού του ξενικού είδους, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας την οικο­νο­μική σημασία του για την τοπική κοι­νό­τητα.

Ποιες είναι οι σημα­ντι­κό­τε­ρες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν τα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα;

Τα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα αντι­με­τω­πί­ζουν πληθώρα προ­κλή­σεων, με τις κυριό­τε­ρες να περι­λαμ­βά­νουν την κλι­μα­τική αλλαγή, την υπε­ρα­λί­ευση και την εισβολή ξενικών ειδών. Παράλ­ληλα, η ρύπανση, ιδιαί­τερα από πλα­στικά, και η κατα­στροφή των παρά­κτιων βιο­τό­πων απο­τε­λούν διαρ­κείς απειλές. Για να αντι­με­τω­πί­σουμε αυτές τις προ­κλή­σεις, χρεια­ζό­μα­στε ολι­στι­κές στρα­τη­γι­κές, οι οποίες περι­λαμ­βά­νουν τη μείωση των εκπο­μπών άνθρακα, την εφαρ­μογή βιώ­σι­μων πρα­κτι­κών αλιείας και την προ­στα­σία των βιο­τό­πων μας.

Το παιδικό παρα­μύθι σας είναι δια­θέ­σιμο στα βιβλιο­πω­λεία, για τη σημασία της προ­στα­σίας του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος. Πείτε μας δυο λόγια για το βιβλίο σας, που απευ­θύ­νε­ται στους μικρούς ανα­γνώ­στες. Και παράλ­ληλα πόσο σημα­ντική είναι η εκπαί­δευση των παιδιών στα σχολεία σχετικά με το οικο­λο­γικό απο­τύ­πωμα;

Το βιβλίο μου αφη­γεί­ται την ιστορία του Μίμη, ενός μικρού παιδιού που ζει σε ένα γραφικό παρα­θα­λάσ­σιο χωριό και ανα­κα­λύ­πτει τη μαγεία της φύσης και της θάλασ­σας. Ο Μίμης μαθαί­νει για την αξία της φρο­ντί­δας του περι­βάλ­λο­ντος μέσα από τις περι­πέ­τειες που ζει με τους φίλους του. Το παρα­μύθι παρου­σιά­ζει, με έναν γλυκό και προσιτό τρόπο, τη σημασία της ανα­κύ­κλω­σης και την αξία του σεβα­σμού προς τη φύση, προ­βάλ­λο­ντας το μήνυμα ότι κάθε μικρή πράξη καλο­σύ­νης προς το περι­βάλ­λον είναι σημα­ντική. Η εκπαί­δευση των παιδιών σε θέματα περι­βαλ­λο­ντι­κής ευαι­σθη­σίας είναι καίριας σημα­σίας. Μέσα από τέτοιες ιστο­ρίες, τα παιδιά κατα­νο­ούν ότι η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος δεν είναι απλώς ένα θέμα για ενη­λί­κους, αλλά κάτι στο οποίο μπορούν να συμ­με­τά­σχουν και τα ίδια. Στο σχολείο, αυτή η εκπαί­δευση μπορεί να βοη­θή­σει τους μικρούς μαθητές να συνει­δη­το­ποι­ή­σουν τη σημασία του οικο­λο­γι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος και πώς οι πράξεις τους μπορούν να επη­ρε­ά­σουν θετικά το περι­βάλ­λον.