Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου – ΕΣΗΕΑ: Η ελευθερία του Τύπου αποτελεί το βασικό θεμέλιο της Δημοκρατίας

Με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα Ελευ­θε­ρίας του Τύπου, που τιμάται σήμερα, 3 Μαΐου, σε όλο τον κόσμο, το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο της ΕΣΗΕΑ τονίζει σε ανα­κοί­νωσή του ότι η ελευ­θε­ρία του Τύπου, το βασικό θεμέλιο της Δημο­κρα­τίας, αντι­με­τω­πί­ζει ολοένα και αυξα­νό­με­νες προ­κλή­σεις, τόσο εντός των συνόρων της Ελλάδας, όσο και διεθνώς.

«Προ­ϋ­πό­θεση για την ελευ­θε­ρο­τυ­πία απο­τε­λεί η δια­τή­ρηση ελεύ­θε­ρων, ανε­ξάρ­τη­των και πλου­ρα­λι­στι­κών Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης καθώς και η ύπαρξη ενός προ­στα­τευ­τι­κού πλαι­σίου ώστε ο δημο­σιο­γρά­φος να νιώθει ελεύ­θε­ρος να ασκήσει το λει­τούρ­γημά του ανε­μπό­δι­στα. Ωστόσο, δια­πι­στώ­νουμε ότι δημο­σιο­γρά­φοι και εργα­ζό­με­νοι στα ΜΜΕ που μοχθούν για τη μετά­δοση ανε­ξάρ­τη­των και ποιο­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών, που ρίχνουν φως στις κατά­φω­ρες παρα­βιά­σεις των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, που ζητούν από αυτούς που βρί­σκο­νται στην εξουσία να λογο­δο­τούν, βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με φυσικές και δια­δι­κτυα­κές απειλές και επι­θέ­σεις, παρα­κο­λου­θή­σεις και παρα­βιά­σεις του απορ­ρή­του των πλη­ρο­φο­ριών τους, καθώς και από­πει­ρες φίμωσης μέσω της αθέ­μι­της χρήσης αγωγών (SLAPPs), που επι­φέ­ρουν εξο­ντω­τι­κές χρη­μα­τι­κές ποινές εις βάρος τους» ανα­φέ­ρει η ανα­κοί­νωση της ΕΣΗΕΑ.

Και συνε­χί­ζει: «Παγκό­σμια Ημέρα Ελευ­θε­ρίας του Τύπου 2023 κι όμως, η ελευ­θε­ρία του Τύπου δια­κυ­βεύ­ε­ται στα περισ­σό­τερα μέρη του κόσμου.

Το δικαί­ωμα στην ελευ­θε­ρο­τυ­πία που κατο­χυ­ρώ­νε­ται από το Σύνταγμα της Ελλάδος και περι­λαμ­βά­νε­ται στην παγκό­σμια δια­κή­ρυξη των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των του ΟΗΕ δεν αφορά μόνο τους δημο­σιο­γρά­φους και τους λει­τουρ­γούς του Τύπου, αλλά πρω­τί­στως τους πολίτες, στους οποίους οφεί­λουμε να παρέ­χουμε σφαι­ρική, αντι­κει­με­νική και ολο­κλη­ρω­μένη ενη­μέ­ρωση».

Όπως συμπλη­ρώ­νει η ανα­κοί­νωσή της ΕΣΗΕΑ για τη σημε­ρινή μέρα «στη χώρα μας, οι συνά­δελ­φοί μας αντι­με­τω­πί­ζουν σωρεία προ­βλη­μά­των όπως κατα­γρά­φε­ται σε πλήθος διεθνών εκθέ­σεων. Οι πρό­σφα­τες απο­κα­λύ­ψεις για παρα­κο­λου­θή­σεις δημο­σιο­γρά­φων, το φαι­νό­μενο των SLAPP που κάνει ολοένα και εντο­νό­τερη την παρου­σία του με πληθώρα υπο­θέ­σεων αλλά και χρόνια προ­βλή­ματα όπως η έλλειψη συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, η απορ­ρύθ­μιση των εργα­σια­κών σχέσεων και η οικο­νο­μική ανα­σφά­λεια, δυσχε­ραί­νουν σημα­ντικά το έργο των συνα­δέλ­φων. Ωστόσο, καθώς η δολο­φο­νία του συνα­δέλ­φου μας Γιώργου Καραϊ­βάζ απο­τέ­λεσε ευθεία βολή κατά της ελευ­θε­ρίας του Τύπου και επι­σκί­ασε τα όποια προ­βλή­ματα του Κλάδου, ήρθε η πρό­σφατη πρόοδος στις έρευνες των διω­κτι­κών αρχών, να μας δώσει την αισιο­δο­ξία ότι τελικώς θα απο­δο­θούν οι ευθύνες για την τραγική αυτή υπόθεση, που απο­τε­λεί μεγάλο αγκάθι στη λει­τουρ­γία της Δημο­κρα­τίας στη χώρα μας. Η ΕΣΗΕΑ και η Διεθνής Ομο­σπον­δία Δημο­σιο­γρά­φων ανα­μέ­νει την πλήρη δια­λεύ­κανση της υπό­θε­σης».

Και κατα­λή­γει σημειώ­νο­ντας: «Σήμερα, 3 Μαΐου, η ΕΣΗΕΑ απευ­θύ­νει μήνυμα προς κάθε κατεύ­θυνση για την προ­στα­σία του αγαθού της ελευ­θε­ρο­τυ­πίας και της ανε­ξαρ­τη­σίας των δημο­σιο­γρά­φων και των ΜΜΕ. Η αρχή αυτή παρα­μέ­νει αδια­πραγ­μά­τευτη και αδια­φι­λο­νί­κητη και θα σταθεί δίπλα σε κάθε μέλος της, με όσα μέσα δια­θέ­τει, για την επί­τευξη αυτού του στόχου».

Στην ανα­κοί­νωση της ΕΣΗΕΑ συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και η ανα­κοί­νωση της Διε­θνούς Ομο­σπον­δίας Δημο­σιο­γρά­φων η οποία έχει ως εξής: «Καθώς οι διε­θνείς οργα­νι­σμοί και τα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης ετοι­μά­ζο­νται να γιορ­τά­σουν την 30ή επέτειο της Παγκό­σμιας Ημέρας Ελευ­θε­ρίας του Τύπου στις 3 Μαΐου, η Διεθνής Ομο­σπον­δία Δημο­σιο­γρά­φων (ΔΟΔ-IFJ) δηλώνει ότι η ελευ­θε­ρία του Τύπου έχει κάνει ένα ακόμη βήμα προς τα πίσω και η ελευ­θε­ρία της έκφρα­σης δεν είναι ο μοχλός για άλλα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα όπως θα πρέπει να είναι.

Στις 3 Μαΐου 1993, η Γενική Συνέ­λευση του ΟΗΕ ανα­κή­ρυξε διεθνή ημέρα για την ελευ­θε­ρία του Τύπου. Αυτή η ημέρα έχει σκοπό να υπεν­θυ­μί­σει στις κυβερ­νή­σεις όλου του κόσμου ότι πρέπει να σεβα­στούν τη δέσμευσή τους για την ελευ­θε­ρία του Τύπου. Φέτος, η UNESCO επι­κε­ντρώ­νει τις δρα­στη­ριό­τη­τές της στη “Δια­μόρ­φωση ενός Μέλ­λο­ντος με βάση τα δικαιώ­ματα: Η ελευ­θε­ρία της έκφρα­σης ως μοχλός για όλα τα άλλα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα”.

Ωστόσο, η ΔΟΔ εκφρά­ζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η ελευ­θε­ρία της έκφρα­σης απέχει πολύ από το να λει­τουρ­γεί ως μοχλός για άλλα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα και ότι η ελευ­θε­ρία του Τύπου κάνει σαφώς ένα βήμα προς τα πίσω.

“Από το Περού μέχρι το Ιράν, από το Σουδάν στο Αφγα­νι­στάν, οι κυβερ­νή­σεις λαμ­βά­νουν δρα­στικά μέτρα για να εμπο­δί­σουν την ελευ­θε­ρία της έκφρα­σης και να απο­τρέ­ψουν το δικαί­ωμα των πολιτών στην ενη­μέ­ρωση. Στα μέτρα συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται περιο­ρι­σμοί στο δια­δί­κτυο, ξυλο­δαρ­μοί, φυλα­κί­σεις και εκφο­βι­σμοί δημο­σιο­γρά­φων, έλεγχος του περιε­χο­μέ­νου των Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης, εισα­γωγή περιο­ρι­στι­κών νόμων για τα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης και άλλων για τον περιο­ρι­σμό της ελεύ­θε­ρης ροής πλη­ρο­φο­ριών. Από την υιο­θέ­τηση της Δια­κή­ρυ­ξης του Windhoek το 1991, πολύ λίγα έχουν γίνει σε διεθνές επίπεδο για τη δημιουρ­γία συν­θη­κών που θα εξα­σφα­λί­ζουν την ελευ­θε­ρία και την ασφά­λεια των δημο­σιο­γρά­φων”, δήλωσε η Πρό­ε­δρος της ΔΟΔ Dominique Pradalie.

Τα στοι­χεία μιλούν από μόνα τους. Σύμφωνα με την τελευ­ταία λίστα της ΔΟΔ, 68 στελέχη των Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης σκο­τώ­θη­καν το 2022 κατά την άσκηση των καθη­κό­ντων τους. Πολύ λίγες από αυτές τις υπο­θέ­σεις έχουν εξι­χνια­στεί επειδή η ατι­μω­ρη­σία για τη δολο­φο­νία εργα­ζο­μέ­νων στα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης ήταν ο κανόνας όλα αυτά τα χρόνια.

Η ΔΟΔ επι­ση­μαί­νει επίσης τις συνε­χι­ζό­με­νες ενέρ­γειες κατα­στο­λής των Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης, οι οποίες οδή­γη­σαν στη φυλά­κιση μεγάλο αριθμό δημο­σιο­γρά­φων, με του­λά­χι­στον 375 δημο­σιο­γρά­φους και εργα­ζό­με­νους στα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης να είναι φυλα­κι­σμέ­νοι το 2022. Η Κίνα έχει ανα­δει­χθεί ως ο μεγα­λύ­τε­ρος δεσμο­φύ­λα­κας δημο­σιο­γρά­φων στον κόσμο.

Οι συνε­χείς πόλεμοι και οι εμφύ­λιες ανα­τα­ρα­χές σε χώρες όπως το Αφγα­νι­στάν, το Ιράν, το Χονγκ Κονγκ, η Μιανμάρ, το Περού, το Σουδάν, η Ουκρα­νία και η Υεμένη έχουν επίσης κατα­γρά­ψει περι­στα­τικά στο­χο­ποί­η­σης και δολο­φο­νιών δημο­σιο­γρά­φων. Δεκα­τρείς δημο­σιο­γρά­φοι έχουν σκο­τω­θεί από τότε που η Ρωσία εισέ­βαλε στην Ουκρα­νία στις 24 Φεβρουα­ρίου 2022. Και χιλιά­δες Αφγανοί δημο­σιο­γρά­φοι και οι οικο­γέ­νειές τους ανα­γκά­στη­καν να εγκα­τα­λεί­ψουν το Αφγα­νι­στάν φοβού­με­νοι ότι θα σκο­τω­θούν.

Η ψηφιακή παρα­κο­λού­θηση και η ευρεία χρήση λογι­σμι­κού κατα­σκο­πείας έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί σε εκα­το­ντά­δες δημο­σιο­γρά­φους για να “θαφτούν” ιστο­ρίες, θέτο­ντας πολλούς δημο­σιο­γρά­φους σε κίνδυνο να δουν τις πηγές τους και άλλα προ­σω­πικά τους δεδο­μένα να απο­κα­λύ­πτο­νται δημόσια.

Κατα­πιε­στι­κοί νόμοι και Στρα­τη­γι­κές Αγωγές κατά της Δημό­σιας Συμ­με­το­χής (SLAPPs) έχουν επίσης χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ευρέως για να περιο­ρί­σουν την ελευ­θε­ρία του λόγου και να ανα­γκά­σουν τους δημο­σιο­γρά­φους να αυτο­λο­γο­κρί­νο­νται σε όλο τον κόσμο.

Η εύθραυ­στη οικο­νο­μία των Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης, η μείωση του τοπικού ρεπορ­τάζ και η ελλιπής εκπρο­σώ­πηση των συν­δι­κά­των οδή­γη­σαν σε δρα­στι­κές περι­κο­πές στα δημο­σιο­γρα­φικά γραφεία, με μαζικές απο­λύ­σεις και αυξη­μέ­νες δια­κρί­σεις σε βάρος των πιο ευά­λω­των κατη­γο­ριών δημο­σιο­γρά­φων.

Η ΔΟΔ εκφρά­ζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, παρά την καλή θέληση που απο­τυ­πώ­νε­ται στα δύο ψηφί­σματα των Ηνω­μέ­νων Εθνών (1738 και 2222) για την προ­στα­σία των δημο­σιο­γρά­φων στις ζώνες συγκρού­σεων, δεν έχει ανα­λη­φθεί πραγ­μα­τική δέσμευση για την εξά­λειψη της βίας κατά των δημο­σιο­γρά­φων, ώστε να κατα­στούν πιο ασφα­λείς και τυχόν επι­θέ­σεις ενα­ντίον τους παρά­νο­μες.

Η ΔΟΔ ζητά την επεί­γουσα υιο­θέ­τηση ενός δεσμευ­τι­κού διε­θνούς οργάνου που θα ενι­σχύ­σει την ελευ­θε­ρία του Τύπου ανα­γκά­ζο­ντας τις κυβερ­νή­σεις να διε­ρευ­νή­σουν και να αντι­με­τω­πί­σουν τις επι­θέ­σεις κατά των Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ