Σαρωτική έρευνα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας στην Πολεοδομία Ρόδου με φόντο το πολύκροτο σκάνδαλο

Η σκιά της δια­φθο­ράς βα­ραί­νει ξανά τη Ρόδο • Ογκώ­δης απαί­τη­ση στοι­χεί­ων για προ­ε­γκρί­σεις, αυ­θαί­ρε­τα και οι­κο­δο­μι­κές άδειες • Πι­θα­νό κλεί­σι­μο της υπη­ρε­σί­ας για το κοινό εν μέσω ελέγ­χων που συν­δέ­ο­νται με το κύ­κλω­μα δια­φθο­ράς που είχε απο­κα­λυ­φθεί από την ΕΛ.ΑΣ.

Η υπό­θε­ση της Πο­λε­ο­δο­μί­ας Ρόδου επι­στρέ­φει στο προ­σκή­νιο με ορμή. Η Εθνι­κή Αρχή Δια­φά­νειας (ΕΑΔ), σε συ­νέ­χεια των απο­κα­λύ­ψε­ων για το πο­λύ­κρο­το σκάν­δα­λο δια­φθο­ράς που συ­ντά­ρα­ξε την το­πι­κή κοι­νω­νία, έχει ανοί­ξει έναν νέο κύκλο ελέγ­χων.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να η ΕΑΔ ενερ­γο­ποιεί ένα νέο, συ­στη­μι­κό μέ­τω­πο ελέγ­χου που δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται σε με­μο­νω­μέ­να πε­ρι­στα­τι­κά, αλλά στο­χεύ­ει να απο­τυ­πώ­σει τη συ­νο­λι­κή λει­τουρ­γία, τις δια­δι­κα­σί­ες και τις πα­ρεκ­κλί­σεις μιας υπη­ρε­σί­ας που βρέ­θη­κε στο κέ­ντρο ενός πο­λύ­κρο­του σκαν­δά­λου.

Η απαί­τη­ση για εκτε­τα­μέ­να δε­δο­μέ­να, τεκ­μη­ρί­ω­ση και ηλε­κτρο­νι­κούς πί­να­κες απ’ όλες τις κρί­σι­μες ροές, από προ­ε­γκρί­σεις και βε­βαιώ­σεις όρων δό­μη­σης έως κα­ταγ­γε­λί­ες αυ­θαι­ρέ­των και ανα­συ­στά­σεις φα­κέ­λων οι­κο­δο­μι­κών αδειών, κα­θι­στά εξαι­ρε­τι­κά πι­θα­νή την προ­σω­ρι­νή ανα­στο­λή της εξυ­πη­ρέ­τη­σης του κοι­νού, καθώς η υπη­ρε­σία θα χρεια­στεί να αφιε­ρώ­σει το σύ­νο­λο των δυ­νά­με­ών της στη συλ­λο­γή και απο­στο­λή των στοι­χεί­ων.

Το νέο σκέ­λος της έρευ­νας της ΕΑΔ

Η Εθνι­κή Αρχή Δια­φά­νειας, με έγ­γρα­φό της ανα­κοί­νω­σε την έναρ­ξη ενός συ­στη­μι­κού ελέγ­χου που αφορά στην πε­ρί­ο­δο από 1η Νο­εμ­βρί­ου 2022 έως 30 Δε­κεμ­βρί­ου 2024.

Ο έλεγ­χος επι­κε­ντρώ­νε­ται σε τρεις άξο­νες:

Τις αι­τή­σεις για έκ­δο­ση προ­έ­γκρι­σης και βε­βαί­ω­σης όρων δό­μη­σης (ΒΟΔ), με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στις κα­θυ­στε­ρή­σεις, τις ελ­λεί­ψεις δι­καιο­λο­γη­τι­κών και τις αδι­καιο­λό­γη­τες τρο­πο­ποι­ή­σεις φα­κέ­λων.

Τις κα­ταγ­γε­λί­ες για αυ­θαί­ρε­τες κα­τα­σκευ­ές, όχι μόνο στη Ρόδο αλλά και στα νησιά όπου η Υπη­ρε­σία Δό­μη­σης πα­ρέ­χει διοι­κη­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη. Ζη­τή­θη­κε λε­πτο­με­ρής κα­τα­γρα­φή όλων των ενερ­γειών από την υπο­βο­λή της κα­ταγ­γε­λί­ας μέχρι και την επι­βο­λή ή εί­σπρα­ξη προ­στί­μων.

Τις ανα­συ­στά­σεις φα­κέ­λων οι­κο­δο­μι­κών αδειών, που συχνά απο­τέ­λε­σαν αντι­κεί­με­νο αδια­φα­νών πρα­κτι­κών, με την Αρχή να ζητά όλες τις απο­φά­σεις και τα δε­δο­μέ­να σε ηλε­κτρο­νι­κή μορφή.

Η ΕΑΔ έθεσε αυ­στη­ρό χρο­νο­διά­γραμ­μα, ζη­τώ­ντας την πλήρη απο­στο­λή στοι­χεί­ων μέχρι τις 10 Οκτω­βρί­ου 2025, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας ότι η μη συμ­μόρ­φω­ση επι­φέ­ρει κυ­ρώ­σεις βάσει του άρ­θρου 100 του νόμου 4622/2019.

Τι ζητά να ελεγ­χθεί σε προ­ε­γκρί­σεις και ΒΟΔ

Ει­δι­κό κε­φά­λαιο του ελέγ­χου αφορά στον τρόπο που η Υπη­ρε­σία χει­ρί­στη­κε αι­τή­σεις προ­έ­γκρι­σης και ΒΟΔ. Η ΕΑΔ ζητά να απο­τυ­πω­θεί πώς και γιατί αι­τή­σεις που είχαν χρε­ω­θεί σε υπαλ­λή­λους πα­ρέ­μει­ναν σε εκ­κρε­μό­τη­τα πέρα από τις προ­βλε­πό­με­νες προ­θε­σμί­ες, με εν­δει­κτι­κές ανα­φο­ρές σε συ­γκε­κρι­μέ­νους αριθ­μούς αι­τή­σε­ων και ημε­ρο­μη­νί­ες. Ζητά επί­σης να κα­τα­γρα­φεί η υπη­ρε­σια­κή πρα­κτι­κή όταν οι φά­κε­λοι κα­τα­τί­θε­νται ελ­λι­πείς ως προς τα τε­χνι­κά στοι­χεία, καθώς και να αι­τιο­λο­γη­θούν πε­ρι­πτώ­σεις όπου οι προ­ε­γκρί­σεις εκ­δό­θη­καν ύστε­ρα από χρο­νι­κό διά­στη­μα πολύ πέραν όσων ορί­ζουν οι δια­τά­ξεις.

Ιδιαί­τε­ρη μνεία γί­νε­ται και στις αλ­λοιώ­σεις στοι­χεί­ων φα­κέ­λων, όταν δη­λα­δή τα υπο­βλη­θέ­ντα στοι­χεία αντι­στοι­χού­σαν αρ­χι­κά σε ένα ακί­νη­το και αρ­γό­τε­ρα με­τα­βλή­θη­καν προ­κει­μέ­νου να αφο­ρούν άλλο, ασύν­δε­το ακί­νη­το.

Η Αρχή απαι­τεί γρα­πτή πε­ρι­γρα­φή της «τη­ρού­με­νης υπη­ρε­σια­κής δια­δι­κα­σί­ας» σε κάθε ξε­χω­ρι­στή υπο-πε­ρί­πτω­ση, από την πρω­το­κόλ­λη­ση έως την τε­λι­κή πράξη ή την αι­τιο­λο­γη­μέ­νη απόρ­ρι­ψη, ανα­δει­κνύ­ο­ντας έτσι το κε­ντρι­κό ζη­τού­με­νο: την από­δει­ξη ότι το θε­σμι­κό πλαί­σιο εφαρ­μό­στη­κε με ομοιο­γέ­νεια, δια­φά­νεια και εντός προ­θε­σμιών.

Το μέ­τω­πο των αυ­θαι­ρέ­των και ο ηλε­κτρο­νι­κός έλεγ­χος

Σε ό,τι αφορά στις κα­ταγ­γε­λί­ες για αυ­θαί­ρε­τες κα­τα­σκευ­ές, η ΕΑΔ δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται σε μια γε­νι­κή απο­τύ­πω­ση. Ζητά να πε­ρι­γρα­φεί ανα­λυ­τι­κά η αλ­λη­λου­χία των ενερ­γειών: από τον προ­γραμ­μα­τι­σμό αυ­το­ψί­ας με ενη­μέ­ρω­ση των εμπλε­κο­μέ­νων έως την επι­βο­λή προ­στί­μων, την τυχόν από­φα­ση του ΣΥ­ΠΟ­ΘΑ, τη δια­σταύ­ρω­ση δη­λώ­σε­ων υπα­γω­γής και τη δια­πί­στω­ση αν απαι­τού­νταν πρό­σθε­τες εγκρί­σεις, μέχρι και τις ενέρ­γειες κα­τε­δά­φι­σης.

Όλα αυτά κα­λού­νται να κα­τα­γρα­φούν με στοι­χεία όπως τιμές ζώνης και εν­δεί­ξεις για τμή­μα­τα υπό κα­θε­στώς προ­στα­σί­ας του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, αλλά και με χρήση ερ­γα­λεί­ων πα­ρα­κο­λού­θη­σης όπως το e-poleodomia.

Οι ανα­συ­στά­σεις φα­κέ­λων ως «κρυφή πύλη»

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα δί­δε­ται στις ανα­συ­στά­σεις φα­κέ­λων οι­κο­δο­μι­κών αδειών, φω­τί­ζο­ντας ένα πεδίο με με­γά­λο ρίσκο αδια­φά­νειας. Η ΕΑΔ ζητά την υπη­ρε­σια­κή δια­δι­κα­σία που ακο­λου­θή­θη­κε μέσα στο εξε­τα­ζό­με­νο διά­στη­μα, την ηλε­κτρο­νι­κή απο­στο­λή όλων των απο­φά­σε­ων ανα­σύ­στα­σης και την πα­ρά­θε­ση ανα­λυ­τι­κών δε­δο­μέ­νων σε ξε­χω­ρι­στό πί­να­κα, προ­κει­μέ­νου να ελεγ­χθεί η κα­νο­νι­κό­τη­τα, η πλη­ρό­τη­τα και η τεκ­μη­ρί­ω­ση των πρά­ξε­ων.

Το εν­δια­φέ­ρον για τις ανα­συ­στά­σεις δεν είναι τυ­χαίο. Σε μια υπη­ρε­σία όπου ο «φά­κε­λος» απο­τε­λεί το απο­δει­κτι­κό σώμα μιας διοι­κη­τι­κής ιστο­ρί­ας, οι ανα­συ­στά­σεις μπο­ρούν, αν δεν γί­νο­νται με αυ­στη­ρούς κα­νό­νες, να λει­τουρ­γή­σουν ως με­τα­γε­νέ­στε­ρη «εξα­έ­ρω­ση» στοι­χεί­ων ή ως ανα­κα­τα­σκευή πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που νο­μι­μο­ποιεί εκ των υστέ­ρων προ­βλη­μα­τι­κές πρά­ξεις.

Στε­λέ­χω­ση, διοι­κη­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη και ορ­γα­νω­τι­κές αντο­χές

Πέρα από τις υπό εξέ­τα­ση πρά­ξεις, η ΕΑΔ ζητά πλήρη ει­κό­να της στε­λέ­χω­σης της Υπη­ρε­σί­ας Δό­μη­σης, της εσω­τε­ρι­κής της διάρ­θρω­σης και της κα­τα­νο­μής του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού στο εξε­τα­ζό­με­νο διά­στη­μα έως και σή­με­ρα. Ζητά επί­σης να κα­τα­γρα­φεί αν και σε ποιους άλ­λους δή­μους πα­ρέ­χε­ται διοι­κη­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη. Το αί­τη­μα αυτό συν­δέ­ε­ται ευ­θέ­ως με την αξιο­λό­γη­ση των ορ­γα­νω­τι­κών αντο­χών και των πραγ­μα­τι­κών δυ­να­το­τή­των της υπη­ρε­σί­ας να αντα­πο­κρι­θεί στον φόρτο και στον θε­σμι­κό της ρόλο.

Η σκιά του σκαν­δά­λου

Το νέο κε­φά­λαιο ελέγ­χου δεν εμ­φα­νί­στη­κε εν κενώ. Απο­τε­λεί φυ­σι­κή συ­νέ­χεια μιας πο­λύ­μη­νης έρευ­νας της Υπη­ρε­σί­ας Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σε­ων Σω­μά­των Ασφα­λεί­ας, η οποία κα­τέ­λη­ξε σε ογκώ­δη δι­κο­γρα­φία και οδή­γη­σε στο επί­κε­ντρο ένα πο­λυ­δαί­δα­λο κύ­κλω­μα με έδρα την Υπη­ρε­σία Δό­μη­σης Ρόδου.

Η υπό­θε­ση, που ανα­μέ­νε­ται να ει­σέλ­θει στο δεύ­τε­ρο στά­διο της κύ­ριας ανά­κρι­σης, απο­κά­λυ­ψε ένα δί­κτυο όπου υπάλ­λη­λοι, ιδιώ­τες πο­λι­τι­κοί μη­χα­νι­κοί και επι­χει­ρη­μα­τί­ες φαί­νε­ται να συ­νέ­πρατ­ταν συ­στη­μα­τι­κά σε πα­ρα­κάμ­ψεις δια­δι­κα­σιών, με αντάλ­λαγ­μα χρή­μα­τα, πα­ρο­χές και «διευ­κο­λύν­σεις».

Οι βα­σι­κοί κα­τη­γο­ρού­με­νοι είναι επτά: μια γυ­ναί­κα 48 ετών που υπη­ρε­τού­σε ως προϊ­στα­μέ­νη στο Τμήμα Έκ­δο­σης Οι­κο­δο­μι­κών Αδειών, ένας άν­δρας 55 ετών ως προϊ­στά­με­νος Ελέγ­χου Κα­τα­σκευών, ένας άν­δρας 56 ετών ως ανα­πλη­ρω­τής διευ­θυ­ντής, δύο υπάλ­λη­λοι 65 και 54 ετών, μια γυ­ναί­κα 48 ετών ως ιδιώ­της πο­λι­τι­κός μη­χα­νι­κός και ένας άν­δρας 68 ετών ως ιδιώ­της αρ­χι­τέ­κτο­νας–μη­χα­νι­κός.

Ακόμη εί­κο­σι ένα άτομα πρό­κει­ται να απο­λο­γη­θούν σε δεύ­τε­ρο χρόνο, ανά­με­σά τους ερ­γο­λά­βοι, ξε­νο­δό­χοι, τε­χνι­κοί και ιδιώ­τες, που κατά πε­ρί­πτω­ση συμ­με­τεί­χαν σε δω­ρο­δο­κί­ες, ψευ­δείς βε­βαιώ­σεις και άλλες έκνο­μες πρά­ξεις.

Το μο­ντέ­λο δρά­σης που προ­κύ­πτει από τις πρά­ξεις της ανά­κρι­σης πε­ρι­γρά­φει μια «πα­ράλ­λη­λη διοί­κη­ση» στο εσω­τε­ρι­κό της υπη­ρε­σί­ας. Αι­τή­μα­τα γί­νο­νταν δεκτά εκτός προ­θε­σμιών, φά­κε­λοι προ­ω­θού­νταν χωρίς πλήρη δι­καιο­λο­γη­τι­κά, προ­ε­γκρί­σεις και άδειες εκ­δί­δο­νταν με πα­ρα­λεί­ψεις ή ψευδή στοι­χεία και ζη­τού­νταν ή λαμ­βά­νο­νταν χρη­μα­τι­κές ή σε είδος πα­ρο­χές – από δια­μο­νές σε ξε­νο­δο­χεία μέχρι κα­θα­ρά ποσά με προ-συμ­φω­νη­μέ­να «τι­μο­λό­για» για συ­γκε­κρι­μέ­νες διεκ­πε­ραιώ­σεις. Η ει­κό­να είναι ενός σχή­μα­τος με ιε­ραρ­χία, ρό­λους και προ­συμ­φω­νη­μέ­νες «δια­δρο­μές» προ­κει­μέ­νου ένας φά­κε­λος να βρε­θεί πιο μπρο­στά στην ουρά ή να αλ­λά­ξει, με τρόπο που να φαί­νε­ται σύν­νο­μος, η πραγ­μα­τι­κή του ταυ­τό­τη­τα.

Από την ογκώ­δη δι­κο­γρα­φία προ­έ­κυ­ψαν ει­δι­κό­τε­ρα:

• 34 ξε­χω­ρι­στές υπο­θέ­σεις, που πε­ριε­λάμ­βα­ναν δω­ρο­δο­κί­ες, κα­τα­χρή­σεις εξου­σί­ας, πλα­στο­γρα­φί­ες και συ­γκά­λυ­ψη αυ­θαι­ρέ­των.

• 7 βα­σι­κοί κα­τη­γο­ρού­με­νοι (δη­μό­σιοι υπάλ­λη­λοι, μη­χα­νι­κοί και προϊ­στά­με­νοι τμη­μά­των), αλλά και ακόμη 21 εμπλε­κό­με­νοι που απο­λο­γού­νται σε δεύ­τε­ρο χρόνο.

• Συ­ναλ­λα­γές με χρη­μα­τι­κά ποσά που ξε­κι­νού­σαν από 1.000 ευρώ και έφτα­ναν έως και τις 30.000 ευρώ για «εξυ­πη­ρε­τή­σεις» όπως έκ­δο­ση αδειών, δια­γρα­φή προ­στί­μων και πα­ρά­καμ­ψη ελέγ­χων.

Το «μο­ντέ­λο λει­τουρ­γί­ας» του κυ­κλώ­μα­τος βα­σι­ζό­ταν σε χει­ρα­γώ­γη­ση φα­κέ­λων, πα­ρά­καμ­ψη δια­δι­κα­σιών και χρη­μα­τι­σμούς, δη­μιουρ­γώ­ντας μια κα­νο­νι­κή «πα­ράλ­λη­λη υπη­ρε­σία» με ιδιω­τι­κούς όρους εξυ­πη­ρέ­τη­σης.

Το ορ­γα­νω­τι­κό μο­ντέ­λο της δια­φθο­ράς

Στην καρ­διά του μη­χα­νι­σμού ήταν η ερ­γα­λειο­ποί­η­ση των δια­δι­κα­σιών. Η υπο­δο­χή αι­τη­μά­των εκτός προ­θε­σμιών άμ­βλυ­νε τον θε­σμι­κό έλεγ­χο. Η επε­ξερ­γα­σία φα­κέ­λων χωρίς πλήρη δι­καιο­λο­γη­τι­κά λει­τουρ­γού­σε ως προ­θά­λα­μος για με­τα­γε­νέ­στε­ρες «διορ­θώ­σεις» κατά το δο­κούν. Η χο­ρή­γη­ση προ­ε­γκρί­σε­ων και αδειών με πα­ρα­λεί­ψεις ή ψευδή δε­δο­μέ­να νο­μι­μο­ποιού­σε ένα απο­τέ­λε­σμα που σε άλλη πε­ρί­πτω­ση δεν θα μπο­ρού­σε να στα­θεί. Και όλα αυτά συ­νέ­βαι­ναν με αντάλ­λαγ­μα χρή­μα­τα ή πα­ρο­χές, δη­μιουρ­γώ­ντας μια «αγορά» εντός της δη­μό­σιας διοί­κη­σης – μια αγορά όπου ο κα­νό­νας δεν ήταν ο νόμος, αλλά το δια­πραγ­μα­τευ­τι­κό εύρος της κάθε πε­ρί­πτω­σης.

Το ευ­ρύ­τε­ρο δια­κύ­βευ­μα

Η υπό­θε­ση της Πο­λε­ο­δο­μί­ας Ρόδου δεν αφορά μόνο μια το­πι­κή υπη­ρε­σία. Απο­κα­λύ­πτει ένα σύ­στη­μα πα­γιω­μέ­νης δια­φθο­ράς στη δη­μό­σια διοί­κη­ση, όπου η θε­σμι­κή λει­τουρ­γία αντι­κα­τα­στά­θη­κε από ένα δί­κτυο πα­ρά­νο­μων συ­ναλ­λα­γών. Το νέο σκέ­λος της έρευ­νας, με την εμπλο­κή της ΕΑΔ, έχει στόχο να διε­ρευ­νή­σει όχι μόνο με­μο­νω­μέ­νες πρά­ξεις αλλά και τις συ­στη­μι­κές πα­θο­γέ­νειες που επέ­τρε­ψαν στο κύ­κλω­μα να δρα για χρό­νια ανε­νό­χλη­τα.

Οι επό­με­νοι μήνες θα είναι κρί­σι­μοι: η πο­ρεία της ανά­κρι­σης, η απο­στο­λή των στοι­χεί­ων και η πι­θα­νή απαγ­γε­λία νέων κα­τη­γο­ριών θα κρί­νουν αν η Πο­λε­ο­δο­μία Ρόδου μπο­ρεί να ανα­κτή­σει την αξιο­πι­στία της ή αν θα πα­ρα­μεί­νει σύμ­βο­λο θε­σμι­κής πα­ρακ­μής.