Δύο επιθεωρήτριες της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ξεκίνησαν επιτόπιο έλεγχο στην Πολεοδομία

• Μετά την απο­στολή του ογκώ­δους φακέλου απα­ντή­σεων στην ΕΑΔ και τη λήξη της προ­θε­σμίας στις 29 Οκτω­βρίου, ξεκί­νησε νέος κύκλος ελέγχων με αντι­πα­ρα­βολή των απα­ντή­σεων με τα πρω­τό­τυπα αρχεία και τους φυσι­κούς φακέ­λους της υπη­ρε­σίας

Η Υπη­ρε­σία Δόμησης Ρόδου βρί­σκε­ται για ακόμη μία φορά στο επί­κε­ντρο θεσμι­κού ελέγχου και διοι­κη­τι­κής επι­θε­ώ­ρη­σης. Δύο επι­θε­ω­ρή­τριες της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας (ΕΑΔ) αφί­χθη­σαν χθες στη Ρόδο και από το πρωί της Δευ­τέ­ρας βρί­σκο­νται στα γραφεία της υπη­ρε­σίας, πραγ­μα­το­ποιώ­ντας ενδε­λεχή έλεγχο στα πρω­τό­κολλα και στα φυσικά αρχεία.

Πρό­κει­ται για τη δεύτερη φάση του ελέγχου που ξεκί­νησε μετά την ολο­κλή­ρωση της προ­θε­σμίας για την απο­στολή του ογκώ­δους φακέλου απα­ντή­σεων της Υπη­ρε­σίας Δόμησης προς την ΕΑΔ, η οποία είχε οριστεί για τις 29 Οκτω­βρίου.

Η συγκε­κρι­μένη προ­θε­σμία είχε δοθεί προ εβδο­μά­δων, προ­κει­μέ­νου η Υπη­ρε­σία να συγκε­ντρώ­σει και να απο­στεί­λει το σύνολο των στοι­χείων που ζητή­θη­καν στο πλαίσιο της μεγάλης έρευνας για το πολύ­κροτο σκάν­δαλο της πολε­ο­δο­μίας.

Η δια­δι­κα­σία αυτή ολο­κλη­ρώ­θηκε εγκαί­ρως, με την υποβολή ενός εκτε­νούς και λεπτο­με­ρούς φακέλου απα­ντή­σεων που καλύ­πτει χιλιά­δες διοι­κη­τι­κές πράξεις, από προ­ε­γκρί­σεις και άδειες δόμησης έως ανα­συ­στά­σεις φακέλων οικο­δο­μι­κών αδειών και καταγ­γε­λίες για αυθαί­ρετα.

Η έναρξη της επι­τό­πιας επι­θε­ώ­ρη­σης

Από χθες οι δύο επι­θε­ω­ρή­τριες της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας ξεκί­νη­σαν τη δια­δι­κα­σία αντι­πα­ρα­βο­λής των στοι­χείων που περι­λαμ­βά­νο­νται στις απα­ντή­σεις της υπη­ρε­σίας με τα πρω­τό­τυπα έγγραφα των φυσικών φακέλων. Η αυτοψία επι­κε­ντρώ­νε­ται στη δια­σταύ­ρωση δεδο­μέ­νων που αφορούν στην τήρηση των δια­δι­κα­σιών, στη χρο­νο­λο­γική αλλη­λου­χία των πράξεων, στην πλη­ρό­τητα των φακέλων και τη συνέ­πεια των ανα­φε­ρο­μέ­νων στοι­χείων.

Η ΕΑΔ έχει θέσει σαφή εντολή να εξε­τα­στεί διε­ξο­δικά η ακρί­βεια των απα­ντή­σεων που δόθηκαν, η πλη­ρό­τητα της τεκ­μη­ρί­ω­σης και η συμ­βα­τό­τητα των ηλε­κτρο­νι­κών εγγρα­φών με το φυσικό αρχείο. Η δια­δι­κα­σία ανα­μέ­νε­ται να διαρ­κέ­σει τέσ­σε­ρις ημέρες, ενώ δεν απο­κλεί­ε­ται να προ­κύ­ψει η ανάγκη υπο­βο­λής συμπλη­ρω­μα­τι­κών ερω­τη­μά­των προς την Υπη­ρε­σία Δόμησης Ρόδου, εφόσον εντο­πι­στούν ασά­φειες ή αντι­φά­σεις στα στοι­χεία.

Το εύρος της έρευνας και οι κρί­σι­μες παρά­με­τροι

Η επι­θε­ώ­ρηση εντάσ­σε­ται στο ευρύ­τερο πλαίσιο της μεγάλης έρευνας της ΕΑΔ για το σκάν­δαλο δια­φθο­ράς που συγκλό­νισε τη Ρόδο και απο­κά­λυψε σοβαρές παθο­γέ­νειες στη λει­τουρ­γία της πολε­ο­δο­μι­κής υπη­ρε­σίας. Στο χρονικό διά­στημα από την 1η Νοεμ­βρίου 2022 έως και τις 30 Δεκεμ­βρίου 2024, στην Υπη­ρε­σία Δόμησης έχουν κατα­τε­θεί περίπου δέκα χιλιά­δες πεντα­κό­σιες αιτή­σεις και χίλιες πεντα­κό­σιες καταγ­γε­λίες για αυθαί­ρετα. Ένα σημα­ντικό μέρος αυτών είχε χρεωθεί σε υπαλ­λή­λους που σήμερα ελέγ­χο­νται ποινικά και πει­θαρ­χικά, γεγονός που έχει επι­βα­ρύ­νει τη θεσμική εικόνα της υπη­ρε­σίας και έχει δημιουρ­γή­σει πρό­σθε­τες δυσκο­λίες στην τεκ­μη­ρί­ωση.

Το πεδίο ελέγχου της ΕΑΔ καλύ­πτει κάθε πτυχή της λει­τουρ­γίας της πολε­ο­δο­μίας. Από την τήρηση προ­θε­σμιών και τη δια­χεί­ριση προ­ε­γκρί­σεων έως την ορθό­τητα των βεβαιώ­σεων όρων δόμησης, την αντι­με­τώ­πιση καταγ­γε­λιών για αυθαί­ρετα, την πραγ­μα­το­ποί­ηση αυτο­ψιών και τη δια­χεί­ριση ανα­συ­στά­σεων φακέλων οικο­δο­μι­κών αδειών.

Η δια­δι­κα­σία της αντι­πα­ρα­βο­λής των φακέλων

Οι επι­θε­ω­ρή­τριες εξε­τά­ζουν ανα­λυ­τικά τους φυσι­κούς φακέ­λους και συγκρί­νουν τα δεδο­μένα με τα αντί­στοιχα ηλε­κτρο­νικά αρχεία που έχουν σταλεί στην Αρχή. Σε πολλές περι­πτώ­σεις ελέγ­χε­ται αν οι ημε­ρο­μη­νίες των πράξεων συμ­φω­νούν, αν τα έγγραφα φέρουν τις απα­ραί­τη­τες υπο­γρα­φές, αν έχουν τηρηθεί οι προ­βλε­πό­με­νες δια­δι­κα­σίες και αν υπάρ­χουν τρο­πο­ποι­ή­σεις ή προ­σθή­κες που έγιναν εκ των υστέρων.

Η δια­δι­κα­σία αυτή είναι ιδιαί­τερα απαι­τη­τική, καθώς πρό­κει­ται για υλικό που καλύ­πτει μια τριετία και περι­λαμ­βά­νει χιλιά­δες σελίδες διοι­κη­τι­κών πράξεων. Η ΕΑΔ δίνει βαρύ­τητα όχι μόνο στη δια­πί­στωση πιθανών παρα­τυ­πιών, αλλά και στη συνο­λική εικόνα λει­τουρ­γίας της υπη­ρε­σίας, με στόχο την ενί­σχυση της θεσμι­κής λογο­δο­σίας και της διοι­κη­τι­κής δια­φά­νειας.

Ο έλεγχος επι­κε­ντρώ­νε­ται σε τρεις άξονες:

Τις αιτή­σεις για έκδοση προ­έ­γκρι­σης και βεβαί­ω­σης όρων δόμησης (ΒΟΔ), με ιδιαί­τερη έμφαση στις καθυ­στε­ρή­σεις, τις ελλεί­ψεις δικαιο­λο­γη­τι­κών και τις αδι­καιο­λό­γη­τες τρο­πο­ποι­ή­σεις φακέλων.

Τις καταγ­γε­λίες για αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές, όχι μόνο στη Ρόδο αλλά και στα νησιά όπου η Υπη­ρε­σία Δόμησης παρέχει διοι­κη­τική υπο­στή­ριξη. Ζητή­θηκε λεπτο­με­ρής κατα­γραφή όλων των ενερ­γειών, από την υποβολή της καταγ­γε­λίας μέχρι και την επιβολή ή είσπραξη προ­στί­μων.

Τις ανα­συ­στά­σεις φακέλων οικο­δο­μι­κών αδειών, που συχνά απο­τέ­λε­σαν αντι­κεί­μενο αδια­φα­νών πρα­κτι­κών, με την Αρχή να ζητά όλες τις απο­φά­σεις και τα δεδο­μένα σε ηλε­κτρο­νική μορφή.

Ειδικό κεφά­λαιο του ελέγχου αφορά στον τρόπο που η Υπη­ρε­σία χει­ρί­στηκε αιτή­σεις προ­έ­γκρι­σης και ΒΟΔ. Η ΕΑΔ ζητά να απο­τυ­πω­θεί πώς και γιατί αιτή­σεις που είχαν χρεωθεί σε υπαλ­λή­λους παρέ­μει­ναν σε εκκρε­μό­τητα πέρα από τις προ­βλε­πό­με­νες προ­θε­σμίες, με ενδει­κτι­κές ανα­φο­ρές σε συγκε­κρι­μέ­νους αριθ­μούς αιτή­σεων και ημε­ρο­μη­νίες. Ζητά επίσης να κατα­γρα­φεί η υπη­ρε­σιακή πρα­κτική όταν οι φάκελοι κατα­τί­θε­νται ελλι­πείς ως προς τα τεχνικά στοι­χεία, καθώς και να αιτιο­λο­γη­θούν περι­πτώ­σεις όπου οι προ­ε­γκρί­σεις εκδό­θη­καν ύστερα από χρονικό διά­στημα πολύ πέραν όσων ορίζουν οι δια­τά­ξεις.

Ιδιαί­τερη μνεία γίνεται και στις αλλοιώ­σεις στοι­χείων φακέλων, όταν δηλαδή τα υπο­βλη­θέ­ντα στοι­χεία αντι­στοι­χού­σαν αρχικά σε ένα ακίνητο και αργό­τερα μετα­βλή­θη­καν προ­κει­μέ­νου να αφορούν άλλο, ασύν­δετο ακίνητο.

Η Αρχή απαιτεί γραπτή περι­γραφή της «τηρού­με­νης υπη­ρε­σια­κής δια­δι­κα­σίας» σε κάθε ξεχω­ρι­στή υπο-περίπτωση, από την πρω­το­κόλ­ληση έως την τελική πράξη ή την αιτιο­λο­γη­μένη απόρ­ριψη, ανα­δει­κνύ­ο­ντας έτσι το κεντρικό ζητού­μενο: την από­δειξη ότι το θεσμικό πλαίσιο εφαρ­μό­στηκε με ομοιο­γέ­νεια, δια­φά­νεια και εντός προ­θε­σμιών.

Σε ό,τι αφορά στις καταγ­γε­λίες για αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές, η ΕΑΔ δεν περιο­ρί­ζε­ται σε μια γενική απο­τύ­πωση. Ζητά να περι­γρα­φεί ανα­λυ­τικά η αλλη­λου­χία των ενερ­γειών:

Από τον προ­γραμ­μα­τι­σμό αυτο­ψίας με ενη­μέ­ρωση των εμπλε­κο­μέ­νων έως την επιβολή προ­στί­μων, την τυχόν απόφαση του ΣΥΠΟΘΑ, τη δια­σταύ­ρωση δηλώ­σεων υπα­γω­γής και τη δια­πί­στωση αν απαι­τού­νταν πρό­σθε­τες εγκρί­σεις, μέχρι και τις ενέρ­γειες κατε­δά­φι­σης.

Όλα αυτά καλού­νται να κατα­γρα­φούν με στοι­χεία όπως τιμές ζώνης και ενδεί­ξεις για τμήματα υπό καθε­στώς προ­στα­σίας του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, αλλά και με χρήση εργα­λείων παρα­κο­λού­θη­σης όπως το e-poleodomia.

Οι ανα­συ­στά­σεις φακέλων ως «κρυφή πύλη»

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίδεται στις ανα­συ­στά­σεις φακέλων οικο­δο­μι­κών αδειών, φωτί­ζο­ντας ένα πεδίο με μεγάλο ρίσκο αδια­φά­νειας. Η ΕΑΔ ζητά την υπη­ρε­σιακή δια­δι­κα­σία που ακο­λου­θή­θηκε μέσα στο εξε­τα­ζό­μενο διά­στημα, την ηλε­κτρο­νική απο­στολή όλων των απο­φά­σεων ανα­σύ­στα­σης και την παρά­θεση ανα­λυ­τι­κών δεδο­μέ­νων σε ξεχω­ρι­στό πίνακα, προ­κει­μέ­νου να ελεγ­χθεί η κανο­νι­κό­τητα, η πλη­ρό­τητα και η τεκ­μη­ρί­ωση των πράξεων.

Το ενδια­φέ­ρον για τις ανα­συ­στά­σεις δεν είναι τυχαίο. Σε μια υπη­ρε­σία όπου ο «φάκελος» απο­τε­λεί το απο­δει­κτικό σώμα μιας διοι­κη­τι­κής ιστο­ρίας, οι ανα­συ­στά­σεις μπορούν, αν δεν γίνο­νται με αυστη­ρούς κανόνες, να λει­τουρ­γή­σουν ως μετα­γε­νέ­στερη «εξα­έ­ρωση» στοι­χείων ή ως ανα­κα­τα­σκευή πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που νομι­μο­ποιεί εκ των υστέρων προ­βλη­μα­τι­κές πράξεις.

Από την ογκώδη δικο­γρα­φία προ­έ­κυ­ψαν ειδι­κό­τερα:

• 34 ξεχω­ρι­στές υπο­θέ­σεις, που περιε­λάμ­βα­ναν δωρο­δο­κίες, κατα­χρή­σεις εξου­σίας, πλα­στο­γρα­φίες και συγκά­λυψη αυθαι­ρέ­των.

• 7 βασικοί κατη­γο­ρού­με­νοι (δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι, μηχα­νι­κοί και προϊ­στά­με­νοι τμη­μά­των), αλλά και ακόμη 21 εμπλε­κό­με­νοι που απο­λο­γού­νται σε δεύτερο χρόνο.

• Συναλ­λα­γές με χρη­μα­τικά ποσά που ξεκι­νού­σαν από 1.000 ευρώ και έφταναν έως και τις 30.000 ευρώ για «εξυ­πη­ρε­τή­σεις» όπως έκδοση αδειών, δια­γραφή προ­στί­μων και παρά­καμψη ελέγχων.

Το «μοντέλο λει­τουρ­γίας» του κυκλώ­μα­τος βασι­ζό­ταν σε χει­ρα­γώ­γηση φακέλων, παρά­καμψη δια­δι­κα­σιών και χρη­μα­τι­σμούς, δημιουρ­γώ­ντας μια κανο­νική «παράλ­ληλη υπη­ρε­σία» με ιδιω­τι­κούς όρους εξυ­πη­ρέ­τη­σης.

Στην καρδιά του μηχα­νι­σμού ήταν η εργα­λειο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιών. Η υποδοχή αιτη­μά­των εκτός προ­θε­σμιών άμβλυνε τον θεσμικό έλεγχο. Η επε­ξερ­γα­σία φακέλων χωρίς πλήρη δικαιο­λο­γη­τικά λει­τουρ­γούσε ως προ­θά­λα­μος για μετα­γε­νέ­στε­ρες «διορ­θώ­σεις» κατά το δοκούν. Η χορή­γηση προ­ε­γκρί­σεων και αδειών με παρα­λεί­ψεις ή ψευδή δεδο­μένα νομι­μο­ποιούσε ένα απο­τέ­λε­σμα που σε άλλη περί­πτωση δεν θα μπο­ρούσε να σταθεί. Και όλα αυτά συνέ­βαι­ναν με αντάλ­λαγμα χρήματα ή παροχές, δημιουρ­γώ­ντας μια «αγορά» εντός της δημό­σιας διοί­κη­σης – μια αγορά όπου ο κανόνας δεν ήταν ο νόμος, αλλά το δια­πραγ­μα­τευ­τικό εύρος της κάθε περί­πτω­σης.

Η σκιά του σκαν­δά­λου και η ανάγκη επα­να­φο­ράς εμπι­στο­σύ­νης

Το σκάν­δαλο που ξέσπασε πέρυσι απο­κά­λυψε ένα εκτε­τα­μένο δίκτυο παρα­τυ­πιών με εμπλοκή υπαλ­λή­λων, μηχα­νι­κών και επι­χει­ρη­μα­τιών, που φέρο­νται να παρα­κάμ­πτουν δια­δι­κα­σίες με οικο­νο­μικά ανταλ­λάγ­ματα. Οι απο­κα­λύ­ψεις αυτές προ­κά­λε­σαν την παρέμ­βαση τόσο της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας όσο και της Δικαιο­σύ­νης, οδη­γώ­ντας σε ποι­νι­κές διώξεις δεκάδων ατόμων και στην απο­μά­κρυνση υπαλ­λή­λων από θέσεις ευθύνης.

Σήμερα, η Υπη­ρε­σία Δόμησης επι­χει­ρεί να απο­κα­τα­στή­σει την αξιο­πι­στία της μέσα από πλήρη συνερ­γα­σία με τα ελεγ­κτικά όργανα. Η παρου­σία των επι­θε­ω­ρη­τριών της ΕΑΔ στη Ρόδο θεω­ρεί­ται κρίσιμη για τη δια­σφά­λιση της θεσμι­κής δια­φά­νειας και για την απο­τί­μηση του κατά πόσο έχουν ληφθεί μέτρα πρό­λη­ψης αντί­στοι­χων φαι­νο­μέ­νων στο μέλλον.

Η τετρα­ή­μερη έρευνα, που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη δεν ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί με την απο­χώ­ρηση των επι­θε­ω­ρη­τριών. Αντι­θέ­τως, το επόμενο στάδιο θα περι­λαμ­βά­νει την αξιο­λό­γηση των δια­πι­στώ­σεων, τη σύνταξη πορί­σμα­τος και ενδε­χο­μέ­νως την απο­στολή νέων ερω­τη­μά­των ή συμπλη­ρω­μα­τι­κών αιτη­μά­των τεκ­μη­ρί­ω­σης προς την υπη­ρε­σία.

Η Ρόδος παρα­μέ­νει στο μικρο­σκό­πιο της ΕΑΔ, με τις αρχές να επι­διώ­κουν να δια­σφα­λί­σουν ότι η πολε­ο­δο­μική διοί­κηση λει­τουρ­γεί με όρους δια­φά­νειας, νομι­μό­τη­τας και θεσμι­κής συνέ­πειας. Ο επι­τό­πιος έλεγχος απο­τε­λεί ουσια­στικά έναν μηχα­νι­σμό θεσμι­κής κάθαρ­σης, που απο­σκο­πεί στην απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών και στη δια­μόρ­φωση μιας νέας κουλ­τού­ρας δημό­σιας διοί­κη­σης, απαλ­λαγ­μέ­νης από σκιές και παλαιές πρα­κτι­κές.

Η έρευνα συνε­χί­ζε­ται μεθο­δικά, και τα ευρή­ματα των επι­θε­ω­ρη­τριών ανα­μέ­νε­ται να καθο­ρί­σουν σε μεγάλο βαθμό την επόμενη φάση των ελέγχων, αλλά και την εικόνα της Ρόδου ως θεσμι­κού παρα­δείγ­μα­τος για τη δια­φά­νεια και τη διοι­κη­τική λογο­δο­σία.