Ελλάδα-ΗΠΑ: Αμυντική συμφωνία με σταθερά βήματα

Μακρύς και με αρκετές στροφές παρα­μέ­νει ο δρόμος για την αλλαγή των όρων της Συμ­φω­νίας Αμοι­βαίας Αμυ­ντι­κής Συνερ­γα­σίας (MDCA) ανάμεσα στην Αθήνα και την Ουά­σιγ­κτον, προ­κει­μέ­νου αυτή να ξεφύγει από το στενό όριο της ανά έτος ανα­νέ­ω­σης και να ανα­βαθ­μι­στεί σε μια πολυετή σύμβαση, την οποία εδώ και χρόνια επι­ζη­τούν οι Αμε­ρι­κα­νοί.

«Κάθε καλή συμ­φω­νία θέλει τον καιρό της», ανα­φέ­ρουν στην «Κ» καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, οι οποίες επι­ση­μαί­νουν ότι απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την Αθήνα είναι τα στρα­τη­γικά ανταλ­λάγ­ματα και οι απτές δια­σφα­λί­σεις και όχι μόνο ρητο­ρι­κές δια­βε­βαιώ­σεις για τη στήριξη έναντι πιθανής απειλής. Ακόμη και αν Αθήνα και Ουά­σιγ­κτον κατέ­λη­γαν επί των λεπτο­με­ρειών σήμερα, προ­σθέ­τουν οι ίδιες πηγές, θα ήταν αδύνατη μια συμ­φω­νία κατά την επι­κεί­μενη επί­σκεψη του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο στην Ελλάδα. Αυτό σημαί­νει ότι οι πλη­ρο­φο­ρίες περί άμεσης συμ­φω­νίας για πολυετή επέ­κταση της MDCA ανάμεσα σε Αθήνα και Ουά­σιγ­κτον, που είδαν πρό­σφατα το φως της δημο­σιό­τη­τας, είναι μάλλον παρα­κιν­δυ­νευ­μέ­νες.

Στις συνο­μι­λίες που θα έχουν τον Οκτώ­βριο στην Αθήνα, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Νίκος Δένδιας θα θέσει υπ’ όψιν του ομο­λό­γου του Μάικ Πομπέο όλες τις ελλη­νι­κές ευαι­σθη­σίες και, κυρίως, τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που εκτιμά η κυβέρ­νηση ότι πρέπει να εκπλη­ρώ­νο­νται, ώστε οι διευ­κο­λύν­σεις που παρέχει η Ελλάδα στις ΗΠΑ να απο­κτή­σουν μια δια­φο­ρε­τική, πιο στέρεη νομική βάση. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι δύο άνδρες ήδη έχουν συνα­ντη­θεί μία φορά στην Ουά­σιγ­κτον τον περα­σμένο Ιούλιο, όπου και δια­πι­στώ­θηκε σύμπνοια απόψεων για τα σημα­ντι­κό­τερα θέματα που αφορούν την περιοχή. Οι συζη­τή­σεις δεν θα εξα­ντλη­θούν στις επαφές που θα έχει ο κ. Πομπέο στην Αθήνα με τον Ελληνα ομόλογό του και τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη, αλλά θα ακο­λου­θή­σουν τεχνι­κές συζη­τή­σεις για τον τρόπο με τον οποίο η αμε­ρι­κα­νική στρα­τιω­τική παρου­σία στην Ελλάδα θα απο­κτή­σει ένα νέο πλαίσιο.

Για την Αθήνα η ανα­νέ­ωση της συμ­φω­νίας δεν θεω­ρεί­ται ένας πιε­στι­κός «μονό­δρο­μος», αλλά μια καλή ευκαι­ρία να παρου­σια­στούν στην Ουά­σιγ­κτον οι πολύ σοβαρές ανάγκες και προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει η Ελλάδα στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Η βασική ποιο­τική αλλαγή που επι­θυ­μεί να επι­τύ­χει η ελλη­νική κυβέρ­νηση σε σύγκριση με τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως ανα­φέ­ρουν καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, είναι να αντι­στρα­φεί η λογική της «αυτό­βου­λης» παρα­χώ­ρη­σης οποιασ­δή­ποτε διευ­κό­λυν­σης ζητού­σαν οι ΗΠΑ τα προη­γού­μενα χρόνια δίχως κανένα αντάλ­λαγμα. Προ­φα­νώς στην κυβέρ­νηση θεωρούν ότι η επι­βε­βαί­ωση της στρα­τη­γι­κής συμ­μα­χίας της Ελλάδας με τις ΗΠΑ από ένα κόμμα της ριζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, απο­τε­λεί την πλέον εμφα­τική προ­συ­πο­γραφή της απα­ρέ­γκλιτα ατλα­ντι­κής πορείας της χώρας. Ωστόσο εκτι­μούν ότι τα ελλη­νικά συμ­φέ­ρο­ντα μπορεί να εξυ­πη­ρε­τη­θούν πολύ καλύ­τερα από μια συμ­φω­νία που θα καταρ­τι­στεί επί ίσοις όροις.

Επί της αρχής, στην Αθήνα είναι απο­λύ­τως αντι­λη­πτό ότι η μονο­ε­τής ανα­νέ­ωση μιας συμ­φω­νίας του 1990 απο­τε­λεί μια ποι­κι­λο­τρό­πως ξεπε­ρα­σμένη πρα­κτική. Στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών επι­θυ­μούν το νέο, πιθανώς πολυ­ε­τές, πλαίσιο να κινεί­ται επί πολύ συγκε­κρι­μέ­νων τεχνι­κών παρα­μέ­τρων, αλλά και της κοινής παρα­δο­χής ότι η Ελλάδα και οι ΗΠΑ είναι δεσμευ­μέ­νες στην οικο­δό­μηση μιας μακρο­πρό­θε­σμης στρα­τη­γι­κής σχέσης.

Η γεω­γρα­φική δια­σπορά

Η Ελλάδα απο­τε­λεί τη δυτική απόληξη της πολύ σημα­ντι­κής τρι­με­ρούς συνερ­γα­σίας με την Κυπριακή Δημο­κρα­τία και το Ισραήλ και είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό να δια­θέ­τει τις δυνα­τό­τη­τες να υπο­στη­ρί­ξει εμπρά­κτως τις υπο­χρε­ώ­σεις που δημιουρ­γεί αυτό το συμ­μα­χικό σχήμα, το οποίο απο­λαύει της πολι­τι­κής στή­ρι­ξης και ενθάρ­ρυν­σης της Ουά­σιγ­κτον. Ενα από τα ζητή­ματα που δημιουρ­γεί­ται εκ των πραγ­μά­των αφορά και τη γεω­γρα­φική δια­σπορά των νέων βάσεων, όπως αυτές θα δια­μορ­φω­θούν μετά τη νέα συμ­φω­νία.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ Τζέφρεϊ Πάιατ, στην πρό­σφατη συνέ­ντευξή του στην «Κ» (21/7), ήταν σαφής σε κάτι που είναι γνωστό στους Ελληνες και στους Αμε­ρι­κα­νούς στρα­τιω­τι­κούς. Η βάση της Σούδας έχει ήδη αγγίξει τα όρια των δυνα­το­τή­των της, γι’ αυτό και απαι­τεί­ται η δημιουρ­γία νέων διευ­κο­λύν­σεων για τις αμε­ρι­κα­νι­κές ένοπλες δυνά­μεις. Ως μία από τις προ­φα­νείς λύσεις θεω­ρεί­ται η Λάρισα, όπου ήδη σταθ­μεύ­ουν αμε­ρι­κα­νικά UAV, ενώ η χρήση του λιμένα της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης για τη μετα­κί­νηση των αμε­ρι­κα­νι­κών δυνά­μεων από τη Μεσό­γειο προς την Ανα­το­λική Ευρώπη είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική.

Οι φρε­γά­τες

Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, ιδιαί­τερα μετά την επί­σκεψη του κ. Μητσο­τάκη στο Παρίσι, επα­νήλ­θαν στην επι­φά­νεια τα σενάρια περί αμυ­ντι­κής συνερ­γα­σίας σε έναν τομέα στον οποίο το Πολε­μικό Ναυτικό (Π.Ν.) παρου­σιά­ζει σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις: την προ­μή­θεια φρε­γα­τών, ικανών να υπο­στη­ρί­ξουν την προβολή ισχύος στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Οι Γάλλοι έχουν προ­τεί­νει στην Ελλάδα τη ναυ­πή­γηση φρε­γα­τών τύπου Belh@rra με δυνα­τό­τη­τες αντια­ε­ρο­πο­ρι­κής άμυνας περιο­χής, ενώ και οι Αμε­ρι­κα­νοί ενδια­φέ­ρο­νται να συνερ­γα­στούν με την Αθήνα σε αυτό τον τομέα, έχοντας, μάλιστα, δείξει έντονο ενδια­φέ­ρον για τα Ναυ­πη­γεία Ελευ­σί­νας και Σκα­ρα­μα­γκά. Υπάρχει ωστόσο ένα πρό­βλημα. Ενα τέτοιο πρό­γραμμα δύσκολα θα έχει απο­τε­λέ­σματα πριν παρέλ­θει μια πεντα­ε­τία. Ωστόσο, οι ανάγκες είναι πιε­στι­κές. Από τις 13 φρε­γά­τες του Π.Ν., οι νεό­τε­ρες είναι οι τέσ­σε­ρις γερ­μα­νι­κές τύπου ΜΕΚΟ, που ναυ­πη­γή­θη­καν πριν από 23 έως 28 έτη. Οι υπό­λοι­πες εννέα, ολλαν­δι­κές τύπου «S», ναυ­πη­γή­θη­καν πριν από 37 έως 42 χρόνια, αγγί­ζο­ντας, ουσια­στικά, τα όριά τους. Το Π.Ν. χρειά­ζε­ται άμεσα μονάδες που θα απο­τε­λέ­σουν ενδιά­μεση λύση μέχρι την παρά­δοση νέας φρε­γά­τας ή κορ­βέ­τας, τομέας στον οποίο εκτι­μά­ται ότι οι ΗΠΑ μπορεί να παρά­σχουν ορι­σμέ­νες αξιό­πι­στες λύσεις.