Ο Τουρισμός ως Παράγοντας Ακρίβειας: Τι αποκαλύπτει μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος

Τα τα­ξι­διω­τι­κά προ­ϊ­ό­ντα – εστί­α­ση, δια­μο­νή, αε­ρο­με­τα­φο­ρές, πα­κέ­τα δια­κο­πών – εξη­γούν σχε­δόν το μισό της ανό­δου στις υπη­ρε­σί­ες. Η πρώτη πλή­ρης επι­στη­μο­νι­κή χαρ­το­γρά­φη­ση του φαι­νο­μέ­νου από την Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος.

Η συ­ζή­τη­ση για την ακρί­βεια στην Ελ­λά­δα τα τε­λευ­ταία χρό­νια κυ­ριαρ­χεί­ται από ανα­φο­ρές στην ενέρ­γεια, τα τρό­φι­μα και τις διε­θνείς αλυ­σί­δες αξίας. Λι­γό­τε­ρο συχνά όμως ακού­με για τον κε­ντρι­κό ρόλο που παί­ζει ο Του­ρι­σμός, όχι ως μο­χλός ανά­πτυ­ξης, αλλά ως μη­χα­νι­σμός με­τά­δο­σης πλη­θω­ρι­στι­κών πιέ­σε­ων στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία.

Αυτήν ακρι­βώς τη “γκρί­ζα ζώνη” έρ­χε­ται να φω­τί­σει η εκτε­νής με­λέ­τη της Ευαγ­γε­λί­ας Κα­σι­μά­τη, οι­κο­νο­μι­κής ανα­λύ­τριας της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος, στο Οι­κο­νο­μι­κό Δελ­τίο Δε­κεμ­βρί­ου 2025. Η με­λέ­τη συ­γκε­ντρώ­νει στοι­χεία σχε­δόν μιας δε­κα­ε­τί­ας (2016-2025) και ανα­λύ­ει πώς ει­δι­κά ο κλά­δος των τα­ξι­διω­τι­κών υπη­ρε­σιών δια­μορ­φώ­νει τον Εναρ­μο­νι­σμέ­νο Δεί­κτη Τιμών Κα­τα­να­λω­τή (ΕνΔΤΚ) της χώρας.

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα είναι απο­κα­λυ­πτι­κά: Ο Του­ρι­σμός απο­τε­λεί έναν από τους ισχυ­ρό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες ακρί­βειας στην Ελ­λά­δα.

Η Ευαγ­γε­λία Κα­σι­μά­τη, με συ­στη­μα­τι­κή ακα­δη­μαϊ­κή και ερευ­νη­τι­κή πα­ρου­σία στα οι­κο­νο­μι­κά του του­ρι­σμού, έχει υπο­γρά­ψει ση­μα­ντι­κές με­λέ­τες για την Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος, τον ρόλο του κλά­δου στην ανά­πτυ­ξη, τη συ­μπε­ρι­φο­ρά των τιμών και την ανά­λυ­ση της με­τα­παν­δη­μι­κής πε­ριό­δου. Η νέα της ερ­γα­σία ξε­χω­ρί­ζει γιατί:

Αξιο­ποιεί πλήρη σειρά μη­νιαί­ων δε­δο­μέ­νων 2016–2025

Συ­γκρί­νει Ελ­λά­δα–Ευ­ρω­ζώ­νη–με­σο­γεια­κούς αντα­γω­νι­στές

Ανα­δει­κνύ­ει τις δια­φο­ρές με­τα­ξύ ΔΤΚ και ΕνΔΤΚ, βα­σι­κό για την κα­τα­νό­η­ση της ακρί­βειας

Συν­δέ­ει την του­ρι­στι­κή ζή­τη­ση με τις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών

Ερ­μη­νεύ­ει τη δομή της ακρί­βειας μετά την παν­δη­μία

Η με­λέ­τη έχει όλα τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ενός κει­μέ­νου-ανα­φο­ράς: με­θο­δο­λο­γία, στα­τι­στι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση, επι­σκό­πη­ση διε­θνούς βι­βλιο­γρα­φί­ας και εφαρ­μο­γή σε πραγ­μα­τι­κά ελ­λη­νι­κά δε­δο­μέ­να.

Το βάρος του του­ρι­σμού στον δεί­κτη τιμών

Το πρώτο εντυ­πω­σια­κό εύ­ρη­μα αφορά το πόσο «βαριά» είναι τα του­ρι­στι­κά προ­ϊ­ό­ντα στον ΕνΔΤΚ. Οι υπο­κα­τη­γο­ρί­ες εστί­α­σης, δια­μο­νής, αε­ρο­με­τα­φο­ρών και πα­κέ­των δια­κο­πών συ­γκε­ντρώ­νουν συ­νο­λι­κό βάρος 225,78‰ – δη­λα­δή σχε­δόν το μισό της συ­νι­στώ­σας υπη­ρε­σιών.

Αυτό ση­μαί­νει ότι:

όταν ανε­βαί­νουν οι τιμές σε ξε­νο­δο­χεία, εστια­τό­ρια και πτή­σεις

ο συ­νο­λι­κός πλη­θω­ρι­σμός ανε­βαί­νει αυ­τό­μα­τα, ακόμα κι αν οι τιμές στα τρό­φι­μα ή την ενέρ­γεια μέ­νουν στα­θε­ρές.

Και στην Ελ­λά­δα οι τιμές αυτές όχι μόνο ανε­βαί­νουν – είναι και εξαι­ρε­τι­κά ευ­με­τά­βλη­τες λόγω επο­χι­κό­τη­τας και ζή­τη­σης από το εξω­τε­ρι­κό.

Βα­σι­κά ση­μεία

Οι τα­ξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες είναι σχε­δόν το 50% του βά­ρους των υπη­ρε­σιών.

Η Ελ­λά­δα έχει από τα με­γα­λύ­τε­ρα βάρη του­ρι­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων στην Ευ­ρω­ζώ­νη.

Η επο­χι­κό­τη­τα δη­μιουρ­γεί δια­κυ­μάν­σεις που σπα­νί­ως εμ­φα­νί­ζο­νται σε άλλες αγο­ρές.

Η με­λέ­τη δεί­χνει πως αυτή η υπε­ρε­ξάρ­τη­ση από τον του­ρι­σμό κα­θι­στά το ελ­λη­νι­κό κα­λά­θι του ΕνΔΤΚ εξαι­ρε­τι­κά ευαί­σθη­το σε εξω­τε­ρι­κούς κρα­δα­σμούς – πτή­σεις, καύ­σι­μα, διε­θνή ζή­τη­ση.

ΔΤΚ vs ΕνΔΤΚ: γιατί φαί­νε­ται με­γα­λύ­τε­ρη ακρί­βεια

Ένα από τα πιο κρί­σι­μα – και συχνά πα­ρα­γνω­ρι­σμέ­να – ση­μεία της με­λέ­της είναι η δια­φο­ρά με­τα­ξύ εθνι­κού ΔΤΚ και ΕνΔΤΚ. Ο ΔΤΚ κα­τα­γρά­φει τις δα­πά­νες των Ελ­λή­νων. Ο ΕνΔΤΚ όμως συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει και τις δα­πά­νες των ξένων επι­σκε­πτών.

Άρα, όταν αυ­ξά­νουν οι του­ρί­στες τις δα­πά­νες τους:

Τι ση­μαί­νει αυτό στην πράξη

Ένας Γερ­μα­νός που πλη­ρώ­νει 350€ τη βρα­διά στη Σα­ντο­ρί­νη ανε­βά­ζει τον ΕνΔΤΚ, όχι τον ΔΤΚ.

Ο ΕνΔΤΚ «πιά­νει» το κλίμα της αγο­ράς μέσα στην του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο – άρα και τις υψη­λές τιμές.

Έτσι, η Ελ­λά­δα εμ­φα­νί­ζε­ται πιο ακρι­βή σε ευ­ρω­παϊ­κές συ­γκρί­σεις.

Για μια χώρα που δέ­χε­ται πάνω από 30 εκατ. επι­σκέ­πτες τον χρόνο, η επί­δρα­ση αυτής της δια­φο­ράς είναι κα­θο­ρι­στι­κή στη συ­νο­λι­κή ει­κό­να της ακρί­βειας.

Η ιστο­ρι­κή πο­ρεία των τιμών: μια δε­κα­ε­τία δια­κυ­μάν­σε­ων

Η με­λέ­τη κα­λύ­πτει την πε­ρί­ο­δο 2016–2025 και απο­τυ­πώ­νει τρεις δια­κρι­τές επο­χές για τις τα­ξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες.

2016–2019: στα­θε­ρή ανά­πτυ­ξη, ομα­λές αυ­ξή­σεις

Εστί­α­ση & ξε­νο­δο­χεία: +2% έως +3% κάθε χρόνο

Αε­ρο­με­τα­φο­ρές: υψηλή επο­χι­κή με­τα­βλη­τό­τη­τα (έως +30% κα­λο­καί­ρι)

Πα­κέ­τα δια­κο­πών: αρ­νη­τι­κές με­τα­βο­λές λόγω αντα­γω­νι­σμού

Η τι­μο­λό­γη­ση λει­τουρ­γού­σε προ­βλέ­ψι­μα, με ελεγ­χό­με­νες αυ­ξή­σεις.

Κύ­ριες εξε­λί­ξεις:

Ξε­νο­δο­χεία & εστί­α­ση: πτώση 3%

Αε­ρο­πο­ρι­κά: έως -25%

Πα­κέ­τα: αρ­νη­τι­κή με­τα­βο­λή

Για πρώτη φορά, ο Του­ρι­σμός τρα­βά­ει τον πλη­θω­ρι­σμό προς τα κάτω.

2022–2023: Η με­γά­λη ανα­τί­μη­ση της με­τα­παν­δη­μι­κής επο­χής

Με το άνοιγ­μα των συ­νό­ρων, η τι­μο­λό­γη­ση εκτο­ξεύ­τη­κε σε επί­πε­δα που δεν είχαν πα­ρα­τη­ρη­θεί ποτέ ξανά:

Αε­ρο­με­τα­φο­ρές: +70% τον Αύ­γου­στο 2022

Ξε­νο­δο­χεία – εστί­α­ση: +14% μέσα στη χρο­νιά

Πα­κέ­τα: πάνω από +12%

Αυτή ήταν η τέ­λεια κα­ται­γί­δα: υψηλή διε­θνής ζή­τη­ση, ακρι­βά καύ­σι­μα, μειω­μέ­νη προ­σφο­ρά, ελ­λεί­ψεις σε προ­σω­πι­κό.

2024–2025: Υπο­χώ­ρη­ση της γε­νι­κής ακρί­βειας – επι­μο­νή στις του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σί­ες

Πα­ρό­τι ο γε­νι­κός πλη­θω­ρι­σμός απο­κλι­μα­κώ­νε­ται, οι τα­ξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες μέ­νουν επί­μο­να ακρι­βές:

Ξε­νο­δο­χεία–εστί­α­ση: 6%–7%

Αε­ρο­με­τα­φο­ρές: από -5% τον χει­μώ­να έως +30% το κα­λο­καί­ρι

Πα­κέ­τα: 7%–9%

Η έρευ­να επι­ση­μαί­νει ότι αυτή η επι­μο­νή δεί­χνει δο­μι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, όχι συ­γκυ­ρια­κά.

Ελ­λά­δα & Ευ­ρω­ζώ­νη: μια χώρα πιο εκτε­θει­μέ­νη στην ακρί­βεια του του­ρι­σμού

Από τον πί­να­κα της με­λέ­της  η Ελ­λά­δα είναι:

3η χώρα σε βα­ρύ­τη­τα του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών

Από τις πιο ευά­λω­τες στη δια­κύ­μαν­ση των τιμών

Με­τα­ξύ των οι­κο­νο­μιών όπου οι ξένες δα­πά­νες επη­ρε­ά­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρο τον δεί­κτη

Αντί­στοι­χα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά εμ­φα­νί­ζουν:

Κύ­προς

Μάλτα

Πορ­το­γα­λία

Κρο­α­τία

Όλες του­ρι­στι­κές οι­κο­νο­μί­ες με υψηλό βαθμό επο­χι­κό­τη­τας.

Πώς ο Του­ρι­σμός τρο­φο­δο­τεί την ακρί­βεια: Οι τρεις βα­σι­κοί μη­χα­νι­σμοί

Η με­λέ­τη εντο­πί­ζει μια τριά­δα δυ­νά­με­ων που εξη­γούν το φαι­νό­με­νο:

Επο­χι­κό­τη­τα και πε­ριο­ρι­σμέ­νη προ­σφο­ρά

Οι υψη­λές τιμές του κα­λο­και­ριού ανε­βά­ζουν τους μέ­σους όρους.

Διε­θνής ζή­τη­ση με υψηλή ικα­νό­τη­τα πλη­ρω­μής

Οι του­ρί­στες πλη­ρώ­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρο → αυ­ξά­νουν τις τιμές και για τους μό­νι­μους.

Με­τά­δο­ση των διε­θνών αυ­ξή­σε­ων κό­στους

Ενέρ­γεια

Τρό­φι­μα

Καύ­σι­μα

Αε­ρο­με­τα­φο­ρές

Όλα αυτά με­τα­φέ­ρο­νται σχε­δόν «αυ­τό­μα­τα» στον του­ρι­στι­κό λο­γα­ρια­σμό της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

Το νέο “προ­φίλ” της ελ­λη­νι­κής ακρί­βειας

Η έρευ­να της κας.Κα­σι­μά­τη απο­κα­λύ­πτει ότι:

Ο του­ρι­σμός είναι δο­μι­κός μη­χα­νι­σμός πλη­θω­ρι­σμού στην Ελ­λά­δα

Το βάρος του στις τα­ξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες είναι δυ­σα­νά­λο­γα με­γά­λο

Η τι­μο­λο­για­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά μετά την παν­δη­μία δεί­χνει στοι­χεία μο­νι­μό­τη­τας

Η Ελ­λά­δα επη­ρε­ά­ζε­ται από πα­γκό­σμιες με­τα­βο­λές ενέρ­γειας και αε­ρο­με­τα­φο­ρών

Ο ΕνΔΤΚ “υπερ-αντι­δρά” επει­δή συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει τους ξέ­νους επι­σκέ­πτες

Η βα­σι­κή φράση της με­λέ­της, όπως προ­κύ­πτει από το συ­μπέ­ρα­σμα: «Ο Του­ρι­σμός απο­τε­λεί τον βα­σι­κό δί­αυ­λο μέσω του οποί­ου διε­θνείς και εγ­χώ­ριοι κρα­δα­σμοί με­τα­φέ­ρο­νται στον ελ­λη­νι­κό πλη­θω­ρι­σμό».

Σε μια εποχή που ο διά­λο­γος για την ακρί­βεια κυ­ριαρ­χεί στη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση, η με­λέ­τη της κας. Κα­σι­μά­τη προ­σφέ­ρει μια νέα, τεκ­μη­ριω­μέ­νη οπτι­κή: ότι ο του­ρι­σμός, η “βαριά βιο­μη­χα­νία” της χώρας, δεν επη­ρε­ά­ζει μόνο τα έσοδα και την ανά­πτυ­ξη, αλλά με­τα­βά­λει δο­μι­κά και τις τιμές που πλη­ρώ­νουν οι Έλ­λη­νες στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα.

Η πρό­κλη­ση για την οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή είναι διπλή: να δια­τη­ρή­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα του Του­ρι­σμού, χωρίς να ενι­σχύ­ει τα κύ­μα­τα ακρί­βειας που πα­ρά­γει η επι­τυ­χία του.

Πηγή: money-tourism.gr